0 HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
CƠ SỞ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
KHU VỰC MIỀN TRUNG


TIỂU LUẬN KINH NGHIỆM PHÂN CẤP
QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

Môn: Phân cấp quản lý hành chính nhà nước
Họ và tên: LÊ VĂN MÃO
Lớp: Cao học Quản lý Hành chính công 16M


phạm pháp luật theo nguyên tắc trao cho cơ quan cấp dưới nhiều quyền ra quyết
định các vấn đề có liên quan và tăng cường giám sát các hoạt động của các cơ
quan đó thông qua hệ thống trách nhiệm báo cáo.
Phân cấp trong cải cách hành chính là xác định rõ chức năng, nhiệm vụ,
quyền hạn, trách nhiệm và chịu trách nhiệm của các cơ quan quản lý hành chính
nhà nước từ Trung ương đến tận cơ sở nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản
lý hành chính nhà nước và cơ chế chuyển giao nhiệm vụ cho các tổ chức bên
ngoài nhà nước.
Phân cấp, giao quyền cho địa phương là quy luật tất yếu khách quan để
các địa phương tự quyết, tự chịu trách nhiệm về hoạt động của địa phương mình.
Phân cấp là hình thức đưa chính phủ lại gần hơn với người dân, giúp cho các
hoạt động và quyết định của khu vực công phù hợp với lợi ích chung của nhân
dân. Phân cấp có sự chuyển giao quyền lực quản lý xuống các cấp dưới để thực
hiện cho sát dân và sát tình hình thực tiễn, đồng thời, để giảm bớt khối lượng
cho cấp trên khỏi phải trực tiếp giải quyết những việc sự vụ. Việc phân cấp phải
gắn trách nhiệm với quyền hạn rõ ràng và bảo đảm tính thống nhất từ trung
ương đến cơ sở. 3

2. Kinh nghiệm phân cấp quản lý hành chính nhà nước ở một số nước trên
thế giới
2.1. Phân cấp hành chính ở Pháp
Ngày 02/3/1982, Quốc hội Pháp đã thông qua đạo luật về việc giao bớt
quyền cho địa phương, bao gồm quyền quyết sách, quyền quản lý, phát huy vai
trò của Hội đồng dân biểu địa phương, qui định lại quyền của trung ương và địa
phương.
- Các cơ quan hành chính Trung ương của cộng hoà Pháp bao gồm các
tổng cục và các vụ; những cơ quan khác có tên gọi như phái đoàn, cơ quan, đoàn

Bộ Nội vụ quản lý, nhưng mặt khác, họ đại diện cho tất cả các bộ ở địa phương,
vì vậy mỗi bộ trưởng đều có thể ra lệnh cho họ vì họ là cấp dưới của các bộ
trưởng. Các vùng trưởng và tỉnh trưởng lại là cấp trên của các giám đốc các cơ
quan tản quyền, mặc dù họ không phải là người có quyền bổ nhiệm hay bãi miễn
các giám đốc. Theo qui định, khi bộ trưởng bổ nhiệm một giám đốc thì phải có
sự đồng ý của tỉnh trưởng, vùng trưởng. Các cơ quan tản quyền này chiếm
khoảng 95% biên chế của công vụ nhà nước.
Đặc biệt ở Pháp, các cộng đồng dân cư không có sự phân cấp quyền lực
theo thứ bậc: cấp vùng không có quyền đối với cấp xã, mà do Trung ương quy
định thẩm quyền cho từng cấp.
2.2. Phân cấp quản lý nhà nước ở Đức
Quản lý nhà nước ở Cộng hoà Liên bang Đức được chia thành các cấp độ
khác nhau từ liên bang đến cấp cơ sở và mỗi cấp có chức năng, nhiệm vụ, quyền
hạn không giống nhau.
- Cơ quan hành chính cấp bang: Cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính cấp
bang ở Cộng hoà Liên bang Đức là công việc của bang. Các bang có chủ quyền
về tổ chức, có nghĩa là tự quy định việc thành lập các cơ quan hành chính và thủ
tục hành chính, nếu như đạo luật Liên bang không có quy định khác; do đó, các
quy định này là không giống nhau giữa các bang.
Về nguyên tắc, các bang có mô hình hành chính ba cấp: cơ quan cấp cao,
cơ quan cấp trung và cơ quan cấp thấp;
5

Cơ quan hành chính bang cao nhất là tất cả các cơ quan hành chính bang
mà không trực thuộc một cơ quan hành chính nào khác trong bang, đó là Chính
phủ bang, do Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đứng đầu và các Bộ trưởng của
bang. Cũng như Liên bang, các bang cũng có các cơ quan hành chính cấp cao
nhất có thẩm quyền đối với toàn bang, ví dụ: Cục Thống kê bang, Cục Bảo vệ
Hiến pháp bang, Cục Hình sự bang
Các bang có toàn quyền đối với các lĩnh vực giáo dục, cảnh sát, quản lý

khuôn khổ luật pháp của Bang và Liên bang. Xã có quyền tự quyết định việc lựa
chọn cơ cấu tổ chức bộ máy các cơ quan của xã, nhìn chung số lượng các cơ
quan chuyên môn ít – và tuỳ thuộc vào số dân của đơn vị hành chính xã cũng
được quyền tự quyết định số lượng công chức làm việc trong bộ máy của mình.
2.3. Phân cấp quản lý nhà nước ở Anh
Trong công cuộc cải cách hành chính và dịch vụ công ở Vương quốc Anh
thời gian qua đã quan tâm thực hiện các nguyên tắc phân cấp, phân quyền và uỷ
quyền để nâng cao tính chủ động, sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của các cơ
quan nhà nước, nhất là cơ quan trực tiếp tiếp xúc với dân và chính quyền địa
phương cung cấp dịch vụ công. Việc phân cấp thẩm quyền trách nhiệm giữa
trung ương và địa phương rất rõ ràng, rành mạch. Cung cấp dịch vụ công phải
do chính phủ và chính quyền địa phương đảm nhiệm, nhất là 5 lĩnh vực cấp bách
là y tế, giáo dục, giao thông, cảnh sát và xin tị nạn. Theo qui định của pháp luật,
giữa trung ương và địa phương có sự phân cấp thẩm quyền, trách nhiệm rất rõ
ràng, rành mạch.
Các cơ quan hành chính ở trung ương có Nội các và các Bộ. Cơ quan Bộ
giúp chính phủ hoạch định chính sách và các qui định pháp luật khác. Để thực
thi chính sách có hiệu quả, ở trung ương thành lập các cơ quan thừa hành (hiện
có 127 cơ quan thừa hành). Các cơ quan này tiến hành dịch vụ công cho hệ
thống hành chính và tổ chức công dân trong phạm vi được giao, đồng thời thanh
tra việc chấp hành pháp luật. Ví dụ quản lý đào tạo đại học và cao đẳng ở Anh là
do trung ương quản lý, còn dịch vụ y tế do trung ương thực hiện hoàn toàn v.v.
Chính quyền địa phương chịu trách nhiệm về giáo dục phổ thông, an ninh xã
7

hội, nhà ở, giao thông, vệ sinh công cộng, vận tải công cộng, cảnh sát. Chính
quyền địa phương được quyền thu thuế và phí do dân chúng trên địa bàn đóng
góp, nếu còn thiếu thì sẽ có trợ cấp từ trung ương. Có những lĩnh vực cả trung
ương và địa phương cùng quản lý như dịch vụ môi trường.
Chính phủ tập trung đề ra chiến lược, chính sách, tiêu chuẩn chất lượng

2.5. Phân cấp hành chính ở Canada
Ở Canada những công việc sau đây được phân cấp triệt để cho các đơn vị
hành chính cơ sở :
Về tài chính: Thực hiện ký kết các hợp đồng, dự toán và quyết toán ngân
sách, định giá đất, cung cấp tài chính cho đơn vị hành chính cơ sở (kể cả vay
nợ), làm thuế (đánh thuế, thu thuế), đấu thầu.
Về hành chính: Cấp hợp đồng cung cấp dịch vụ, lưu trữ tài liệu, cung cấp
trụ sở làm việc cho đơn vị hành chính cơ sở, thành lập các uỷ ban, giao tiếp và
hành chính, xây dựng và thực hiện các hợp đồng bảo hiểm và đào tạo, toà án cơ
sở, tổ chức bầu cử và trưng cầu dân ý, ký hợp đồng tuyển dụng, ký thoả thuận
liên kết giữa các đơn vị hành chính cơ sở với nhau, trưng thu, trưng mua, quản
lý nhân sự…
Về kinh tế: Mua trang thiết bị hoặc nguyên vật liệu, mua động sản và bất
động sản
Về vệ sinh môi trường: cấp, thoát nước, quản lý chợ trời, thu gom rác, xử
lý các tác hại đối với môi trường, bảo vệ dòng nước, xử lý nước thải, xây dựng
chính sách bảo vệ dòng sông và khu vực hải dương, xử lý các chất thải khác.
Các vấn đề về thu gom rác thải, xử lý nước thải, chống ô nhiễm, bảo vệ môi
trường đều giao cho chính quyền cơ sở quản lý.
Về y tế và sự thoải mái của người dân: kiểm định thực phẩm, bảo vệ
những người không hút thuốc, dịch vụ trông trẻ, trợ giúp cho các gia đình, tổ
chức các hoạt động từ thiện…
Về giải trí và văn hoá: tổ chức thư viện, bảo tàng, ký các thoả thuận dịch
vụ với các tổ chức nhà trường và tôn giáo, tổ chức hội chợ và triển lãm, tổ chức
các hoạt động giải trí, xây dựng các công viên và sân chơi.
9

Ở Canada tất cả các trường học, từ đại học đến tiểu học đều tổ chức theo
liên xã, liên huyện, liên tỉnh do Bộ Giáo dục quản lý, không giao cho tỉnh,
huyện. Bộ giáo dục có cơ quan đại diện của mình ở cấp tỉnh và huyện. Hàng

chính là thước đo hiệu quả nhất để quyết định tiếp tục phân cấp sâu hơn hay
không. Công việc nào được cấp nào thực hiện tốt nhất sẽ được giao cho cấp đó
đảm nhận.
Hai là, cần phải gắn phân cấp với trách nhiệm của chính quyền địa phương.
Khi tiến tới phân cấp về tài chính, về tự thu tự chi của chính quyền địa
phương thì chính quyền này phải sử dụng tiền bạc của người nộp thuế một cách
có hiệu quả hơn. Chính quyền địa phương phải đối mặt với những yêu cầu đa
dạng, phong phú của công dân và doanh nghiệp, đồng thời còn phải chịu sự
kiểm soát gắt gao của những người nộp thuế, họ không được đùn đẩy trách
nhiệm cho ai. Người dân sẽ phán xét kết quả và hiệu quả sử dụng tiền thuế vào
các hoạt động dịch vụ công của chính quyền theo qui định pháp luật.
Ba là, cần tăng cường phát huy quyền tự quản của cấp dưới.
Cấp địa phương có thể tự quản những vấn đề cốt yếu của địa phương đó
như giáo dục phổ thông, y tế chăm sóc sức khỏe, giải trí, văn hóa, quy hoạch đô
thị… Lãnh đạo của địa phương do chính người dân của địa phương đó bầu ra,
các cơ quan này sẽ tự quyết định bộ máy hoạt động của mình sao cho có hiệu
quả nhất.
Bốn là, cần có cơ chế kiểm tra, giám sát đối với những quyền đã được phân.
Điều này sẽ tránh được tình trạng phân tán và tự phát khi chính quyền cấp
dưới được giao quyền tự quyết những công việc quan trọng, đặc biệt là vấn đề
thu và sử dụng các nguồn tài chính.
11

KẾT LUẬN

Qua quá trình nghiên cứu những mô hình phân cấp quản lý hành chính
nhà nước của một số nước trên thế giới như Anh, Pháp, Đức, Đan Mạch, Canada
đã rút ra một số bài học kinh nghiệm đối với nước ta hiện nay. Tuy nhiên quá
trình nghiên cứu, vận dụng cần đặt trong một bối cảnh lịch sử cụ thể. Điều kiện
của chúng ta, nền hành chính của chúng ta còn nhiều điểm khác biệt so với nền