1
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
CƠ SỞ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH MIỀN TRUNG
BÀI KIỂM TRA
MÔN: QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU HÀNH
TỔ CHỨC CÔNG
Giảng viên: TS. NGUYỄN THỊ HÀ
Học viên: Hoàng Thị Thu Hương
Lớp: HCC 16M
Huế, tháng 4, năm 2013
BÀI KIỂM TRA
MÔN QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU HÀNH TỔ CHỨC CÔNG
Câu hỏi:
1. Phân tích mối quan hệ giữa đổi mới phương thức điều hành tổ chức công và
Cải cách hành chính hiện nay?
2. Phân tích các yếu tố cấu thành văn Hóa tổ chức công và vai trò của văn Hóa
trong tổ chức công?
BÀI LÀM
Câu 1:
Trước yêu cầu đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-
HĐH) đất nước và tiến trình hội nhập quốc tế, cải cách hành chính đặt ra nhiều
nhiệm vụ cấp bách mà mục tiêu chung là hướng tới việc bảo đảm cho các cơ quan
hành chính nhà nước đủ năng lực để hoạt động có hiệu lực, hiệu quả. Việc xác định
rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các cơ quan trong hệ
thống hành chính nhà nước phải tiến hành đồng thời với đổi mới phương thức điều
hành tổ chức công (TCC), từng bước làm cho bộ máy hành chính phù hợp yêu cầu
của cơ chế quản lý mới. Trong quá trình đó, nhiệm vụ đổi mới phương thức điều
hành TCC có một vai trò hết sức quan trọng, được thể hiện trên một số phương
diện chủ yếu sau:
Về kinh tế, đổi mới phương thức điều hành là điều kiện quan trọng để nâng
cao năng suất lao động quản lý, góp phần làm giảm những chi phí không cần thiết
nền hành chính nhà nước, xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ
nghĩa. Sự ổn định về chính trị và xã hội của đất nước trong thời kỳ mới không thể
tách rời khỏi kết quả thực hiện thành công các nhiệm vụ của công cuộc cải cách
nền hành chính nhà nước đang đặt ra hiện nay. Áp dụng một cách hợp lý các
phương thức điều hành trong điều kiện cụ thể của nước ta là con đường cần thiết
để nhanh chóng đưa được chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào cuộc
sống. Vì vậy, đổi mới phương thức điều hành là một công việc có ý nghĩa chính trị
quan trọng trong tình hình hiện nay.
Xét trong nội bộ bộ máy quản lý nhà nước, do tính chất của nó, đổi mới
phương thức điều hành hành chính sẽ góp phần làm cho các cơ quan có thể quản lý
được công việc thuận lợi hơn, kiểm tra được kịp thời việc thực hiện các quyết định
quản lý đã ban hành. Nhờ áp dụng các phương thức mới trong điều hành, các nhà
lãnh đạo, quản lý ở các ngành, các cấp sẽ có điều kiện thu nhập đầy đủ các thông
tin trong quá trình điều hành TCC cũng như của chính người lãnh đạo và đưa ra
những biện pháp khắc phục có hiệu quả.
Có thể nhận định rằng phương thức điều hành TCC được áp dụng ở nước ta từ
trước đến nay đã được hình thành và gắn liền với những đặc điểm của truyền thống
văn hóa Việt Nam. Nhiều mô thức quản lý TCC được hình thành trong lịch sử
hàng trăm năm nay, thậm chí hàng ngàn năm nay, cho đến nay vẫn có ảnh hưởng
đậm nét trong hoạt động hàng ngày của các cơ quan nhà nước và nhiều trường hợp
được thừa nhận một cách mặc nhiên.
Muốn cho cách giải quyết công việc được dựa trên những thủ tục hành chính
rành mạch mà cải cách hành chính hiện nay đang đòi hỏi, cần thiết phải tính đến
đặc điểm truyền thống văn hóa trong quá trình nghiên cứu để tìm kiếm một cơ chế
áp dụng sao cho thích hợp.
3
Việc đổi mới phương thức điều hành hiện nay được đặt ra trong điều kiện đổi
mới kinh tế và hợp nhất kinh tế ở nước ta diễn ra trong thời gian đã đạt được
những thắng lợi nhất định. Trong qúa trình hội nhập với thế giới bên ngoài. Chúng
ta dần dần tiếp thu được một số kinh nghiệm của các nước tiên tiến hơn trên nhiều
trình đó phải có căn cứ khoa học, có cơ sở thực tế, được tính toán một cách cẩn
thận, chu đáo toàn diện, khắc phục cách làm việc tùy tiện, thiếu căn cứ khoa học
còn tương đối phổ biến hiện nay trong các TCC. Tuy nhiên các nhà lãnh đạo quản
lý của các cơ quan khác nhau, trong những điều kiện khác nhau có thể chọn cho
mình những cách điều hành thích hợp. Vấn đề là ở chỗ chọn cách điều hành nào
cho hợp lý nhất cho hoạt động của cơ quan có thể làm cho cơ quan có điều kiện
4
phát triển không ngừng.
Tính khoa học trong điều hành hoạt động của các TCC cũng đòi hỏi phải phân
định thẩm quyền giữa các cơ quan, các đơn vị trong một cơ quan và giữa các cá
nhân. Cần phải được nghiên cứu khắc phục tình trạng phân cấp thẩm quyền hiện
nay.
Ba là, tạo được sự điều hành thuận lợi, đơn giản và phù hợp. Đặc điểm của nền
hành chính quan liêu là thiếu các phương thức điều hành linh hoạt đồng thời với
thủ tục điều hành phức tạp. Qua các bước khác nhau, nhiều khi chồng chéo, phiền
hà làm cho công việc bị chẫm trễ, thậm chí không mang lại kết quả đề ra ban đầu.
Để quản lý nền kinh tế thị trường(KTTT), phương thức điều hành cũ rõ ràng không
thích hợp cần được đổi mới.
Việc đổi mới phương thức điều hành hiện nay là phải tạo ra được những phương
thức điều hành đơn giản và thuận lợi. Phải nâng cao tính thiết thực của quá trình
điều hành. Đồng thời, đối với từng loại hình công sở khác nhau đang hoạt động
trong điều kiện của nền KTTT cần áp dụng những cách thức điều hành sao cho phù
hợp với thực tế. Ví dụ, để truyền đạt một quyết định quản lý, ở cơ quan này có thể
bằng cách thông qua các cuộc họp với các thành phần cần thiết, nhưng ở cơ quan
khác có thể phải xây dựng và ban hành những văn bản thích hợp. Có trường hợp
các nhà quản lý phải sử dụng hệ thống truyền thông khác để truyền đạt các quyết
định quản lý cho đối tượng của mình. Như thế, trên một chừng mực nhất định sẽ có
thể hạn chế được bệnh quan liêu giấy tờ trong điều hành các thủ tục khác trong
điều hành như thủ tục kiểm tra, đánh giá kết quả, thủ tục thực hiện việc phân công
và hợp tác…cũng đòi hỏi phải được đổi mới theo hướng nói trên để tránh những
cho hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước(BMQLNN), nơi phối hợp hoạt
động thực hiện một nhiệm vụ được nhà nước giao. Là nơi tiếp nhận yêu cầu,
đề nghị, khiếu nại của công dân. Do đó, TCC là một bộ phận hợp thành tất
yếu của thiết chế BMQLNN.
2.2. Quan niệm về văn hoá:
Có nhiều quan niệm về văn hóa, nhưng chúng ta có thể hiểu như sau:
- Văn hoá là toàn bộ những hoat động sáng tạo và giá trị của nhân dân một nước,
một dân tộc về mặt sản xuất vật chất và tinh thần trong sự nghiệp dựng nước và giữ
nước. Văn hoá là tất cả những gì làm cho dân tộc này khác với dân tộc khác, từ
những sản phẩm tinh vi hiện đại nhất cho đến tín ngưỡng, phong tục tập quán, lối
sống và lao động.
- Văn hóa là tổng thể những giá trị (vật chất lẫn tinh thần), tồn tại qua nhiều thế hệ,
được nhân loại thừa nhận, chia sẻ, giữ gìn và áp dụng
- Văn hóa gắn liền với chân lý, với tính nhân bản và cái đẹp (Chân, Thiện, Mỹ)
- Văn hóa gắn liền với nhận thức, với đời sống con người, với truyền thống dân tộc
- Văn hóa là cốt lõi của văn minh.
Từ đó có thể hiểu: Văn hoá tổ chức là hệ thống những giá trị niềm tin, sự
mong đợi của các thành viên trong tổ chức, tác động qua lại với các cơ cấu chính
thức và tạo nên những chuẩn mực hành động như những giả thiết không bị chất
vấn về truyền thống và cách thức, là việc của tổ chức mà mọi người trong đó đều
tuân theo khi làm việc.
Văn hóa tổ chức cũng có thể hiểu, là tập hợp các giá trị và qui tắc được các cá
nhân và các nhóm trong một tổ chức chia sẻ với nhau. Các giá trị và qui tắc này qui
6
định cách thức ứng xử của mọi người với nhau và giữa những người trong tổ chức
với các bên có liên quan nằm ngoài tổ chức.
Văn hóa của tổ chức có liên quan đến cách nhận thức và lối hành xử của các
thành viên đối với bên trong và bên ngoài tổ chức đó.
Đồng thời, văn hóa của tổ chức chính là sự hiện diện sinh động và cụ thể nhất
của tổ chức đó mà mọi người có thể dễ dàng nhận ra. Hình ảnh đó có thể do nhiều
trường tự nhiên; các mối quan hệ của tổ chức; các công dân tại nơi tổ chức hoạt
động; văn hóa hành chính của hệ thống công vụ; tiến độ phát triển của khoa học kĩ
thuật; đời sống kinh tế văn hóa của đất nước và hiệu quả hoạt động của nó.
7
Văn hóa TCC do nhiều yếu tố cấu thành, nhưng bản thân chỉ làm rõ một số
vấn đề sau:
- Con người, là những cán bộ công chức (CBCC), bao gồm người quản lý,
lãnh đạo hay những nhân viên trong TCC. Mỗi cá nhân, mỗi thành viên trong TCC
ấy sẽ tạo ra văn hóa và bản sắc riêng. Đó là toàn bộ tri thức, kinh nghiệm tích lũy
vào mỗi cá nhân, biểu hiện ở hệ thống quan niệm và hành xử của các cá nhân trong
đời sống thực tiễn. Văn hóa cá nhân biểu hiện như là đơn vị của văn hóa toàn bộ.
Trong thực tế, sự hoạt động của bộ máy TCC lại có sự định hướng của các giá trị
văn hóa. Các giá trị cốt lõi của văn hóa liên quan đến nhận thức về thế giới, bản
thân, đối tác, về cái đẹp; quan niệm về nền công vụ, quan niệm về cách ứng xử cấp
trên với cấp dưới, quan niệm về sự công bằng về tinh thần phục vụ… trở thành các
giá trị hữu hình và vô hình. Đặc biệt là giá trị vô hình, là những yếu tố thuộc tinh
thần: chuẩn mực, đạo đức, lối sống, cái đẹp, niềm tin… và đều hướng tới giá trị
chung Chân – Thiện – Mỹ.
Con người là yếu tố quan trọng bậc nhất, quyết định văn hoá TCC. Con người
là nhân tố cơ bản, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả của TCC. Tinh
thần tự quản, tính tự giác của cán bộ công chức làm việc trong TCC cao hay thấp,
mối quan hệ giữa các thành viên trong tổ chức, xung đột giữa các thành viên trong
cơ quan ở mức độ lớn hay nhỏ, cách giải quyết các xung đột, trình độ chuyên môn,
nghiệp vụ cao hay thấp,…tất cả những yếu tố đó tạo nên văn hoá TCC.
Văn hóa TCC lại có vai trò định hướng các giá trị để các thành viên trong tổ
chức nhận thức và hành động theo chuẩn mực của TCC một cách có hiệu quả. Giá
trị văn hóa tích cực sẽ tạo ra môi trường an toàn, thuận lợi trong công tác, giúp
hình thành nhân cách, trải nghiệm kiến thức kỹ năng làm việc và đặc biệt là các kỹ
năng “phục vụ nhân dân”. Cán bộ công chức phải là người có trách nhiệm với công
việc, phục phụ nhân dân một cách tận tụy không vụ lợi, trung thực với Tổ quốc,
quan hệ mật thiết với nhau. Do đó, văn hóa hành chính nhà nước được coi như
“chất xúc tác” để khuyến khích, thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau, tạo nên bầu không
khí tổ chức thuận lợi, hợp tác, liên kết tổ chức hành chính tạo nên sự đồng thuận
cao. Văn hóa TCC có thể được thể hiện trong quan hệ dọc và quan hệ ngang. Vì
vậy, mỗi một mô hình tổ chức lại có một đặc trưng văn hóa nhất định và thực hiện
một nhiệm vụ nhất định trong TCC.
Nếu giá trị văn hóa tích cực sẽ tạo sự đồng thuận cao trong tổ chức, tạo bầu
không khí cởi mở , tác động đến hiệu quả hoạt động của tổ chức, ngược lại thì nó
sẽ kìm hãm sự phát triển kinh tế xã hội.
Các giá trị văn hóa tạo điều kiện cho các tổ chức hành chính gắn kết với nhau,
có trách nhiệm với vị trí công việc đảm nhiệm, cùng nhau thực hiện mục tiêu
chung của Nhà nước. Một mặt, văn hóa TCC là một bộ phận cấu thành văn hóa dân
tộc, đồng thời văn hóa TCC lại góp phần làm phong phú giá trị của văn hóa dân
tộc. Như tinh thần trách nhiệm, đức tính liêm khiết, không vụ lợi của người cán bộ
công chức, sự gắn bó thân thiện của người CBCC với cộng đồng.
Giá trị văn hóa TCC có vai trò rất lớn trong việc tác động đến mục tiêu, hiệu
quả chung của bộ máy hành chính nhà nước, của quốc gia. Bởi vì, mục tiêu chiến
lược của quốc gia là do Nhà nước và cơ quan quyền lực nhà nước đặt ra để định
hướng cho cá nhân, CBCC, tổ chức xã hội, hệ thống các TCC thực hiện.
- Thể chế văn hóa là một chỉnh thể có nội dung phong phú, là khái niệm chỉ hệ
thống những luật định, quy chế, quy định pháp quy về sản xuất, kinh doanh và
quản lý văn hóa. Thể chế văn hóa trước hết xuất phát từ yêu cầu của chính lĩnh vực
văn hóa, nhưng nó chịu sự quy định và chi phối của thể chế kinh tế và thể chế
chính trị. Trong thời kỳ kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, thể chế văn hóa tất
nhiên phải phù hợp với mô hình kinh tế bao cấp, và trong điều kiện lịch sử bấy giờ,
9
nó đã có những đóng góp tích cực không thể phủ nhận. Tuy nhiên, kể từ khi thực
hiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì thể chế văn hóa trước đây
tỏ ra không có hiệu quả. Biểu hiện rõ nhất của thể chế văn hóa cũ là quyền lực
quản lý chỉ tập trung vào tay Nhà nước, chế độ sở hữu và phương thức kinh doanh
Văn hoá TCC không chỉ thể hiện đạo đức, phẩm chất của cán bộ, công nhân
viên chức trong khi thực thi nhiệm vụ mà còn thể hiện trình độ văn hoá của mỗi
người.
TCC là nơi công dân, các cơ quan hữu quan, bạn đồng nghiệp trong ngành…
đến liên hệ, công tác. Vì vậy, cán bộ, công chức làm việc ở đây cần có những ứng
xử văn minh, thanh lịch trong giao tiếp. Tuy nhiên, thực tế hiện nay ở một số công
10
sở, chúng ta vẫn bắt gặp những cách ứng xử thiếu thanh lịch. Nhiều nơi, mặc dù đã
có nội quy, có bảng “Cấm hút thuốc lá” gắn trên tường nhưng nhiều người vẫn
không chấp hành và còn “vô tư” vứt tàn thuốc bừa bãi, mặc dù gần đấy đã để sẵn
thùng rác. Có người do sở thích cá nhân, vừa làm việc vừa mở nhạc, ảnh hưởng
đến những người xung quanh. Có người ngồi làm việc lúc vắng người gác cả hai
chân lên bàn cho “thoải mái”. Lại có người, cứ đến cơ quan là tranh thủ dùng điện
thoại “chùa” gọi đi khắp nơi, hay “tranh thủ”: đi chợ, nhặt rau…
Ăn nói, giao tiếp cũng là một biểu hiện văn hoá nơi công sở, nhưng xung
quanh việc này vẫn còn nhiều điều đáng bàn. Ở một số cơ quan vẫn còn tình trạng
có những người cứ rỗi việc là ngồi nói chuyện gẫu, nói xấu lẫn nhau, gây mất đoàn
kết. Có người cứ mở miệng ra là chửi thề, nói tục. Là cơ quan công quyền nhưng
một số người vẫn mang nặng tư duy cửa quyền khi tiếp xúc với dân. Vì thế, không
ít nơi, chúng ta vẫn phải nghe những câu hỏi thiếu chủ ngữ, kiểu như: “Cần gì?”,
“Đi đâu?”, “Gặp ai?” hoặc bắt gặp những khuôn mặt cau có, thái độ hách dịch,
lạnh lùng.
Đối với TCC thực hiện cơ chế một cửa, cán bộ tiếp dân cần có thái độ mềm
mỏng, nắm vững các quy chế, nguyên tắc, thủ tục, hướng dẫn cặn kẽ để khách đỡ
mất công sức và thời gian đi lại nhiều lần, nhất là cần làm việc đúng giờ quy định.
Song, điều đáng buồn là ở nhiều nơi vẫn xảy ra tình trạng khách cứ phải chờ đợi
lâu, còn cán bộ đang bận… trà nước, tán gẫu. Có cơ quan, còn nửa tiếng mới hết
giờ làm việc, nhưng khi có khách đến liên hệ công việc, cán bộ tiếp dân đã trả lời
là hết giờ nhận giấy tờ, mai quay lại. Thái độ tuỳ tiện thiếu trách nhiệm này làm
ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh các “công bộc” của dân.
nước và thực hiện các giao dịch hành chính. TCC cũng là nơi phục vụ công dân, là
nơi phải thường xuyên tiếp xúc với người dân, với các cộng tác viên, với các cơ
quan, đơn vị và các bạn đồng nghiệp trong toàn cơ quan và cả những đơn vị cấp
trên của cơ quan, đơn vị mình. Để bảo đảm tính trang nghiêm và hiệu quả hoạt
động của các cơ quan hành chính nhà nước; đồng thời xây dựng phong cách ứng
xử chuẩn mực của cán bộ, công chức, viên chức trong hoạt động công vụ, hướng
tới mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có phẩm chất đạo đức
tốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Với mục đích đó, mỗi cán bộ, công
chức, viên chức và người lao động khi làm việc trong TCC của mình cần phải có
những lối ứng xử sao cho văn minh, lịch sự và thể hiện được mình là
người có văn hoá.
Đối với TCC, phải xây dựng được văn hóa TCC tiến bộ, văn minh, hiện đại từ
đó góp phần tạo nên nề nếp làm việc khoa học, có kỷ cương, dân chủ. Tạo được
tình đoàn kết và chống lại bệnh quan liêu, cửa quyền. Môi trường văn hóa TCC tốt
đẹp sẽ tạo được niềm tin của CBCC với cơ quan, với nhân dân góp phần nâng cao
hiệu quả hoạt động của công sở. Tính tự giác của CBCC trong công việc sẽ đưa
TCC này phát triển vượt hơn lên so với TCC khác.
Văn hóa TCC cũng có sự kế thừa và tiếp thu có chọn lọc những tính văn hóa từ
bên trong và bên ngoài TCC, từ quá khứ đến tương lai cho nên trong một chừng
mực nào đó sẽ giúp TCC tạo nên những chuẩn mực, phá tính cục bộ, sự đối lập có
tính bản thể của các thành viên. Hướng các CBCC đến một giá trị chung, tôn trọng
những nguyên tắc, quy tắc và chuẩn mực văn hóa của TCC. Đó chính là làm cho
CBCC hoàn thiện mình.
Mỗi kiểu văn hóa có vai trò khác nhau đối với tiến trình phát triển của TCC.
Kiểu văn hóa quyền lực giúp TCC có khả năng vận động nhanh, tạo nên tính bền
vững trong khi theo đuổi mục tiêu của mình.
Kiểu văn hóa vai trò giúp TCC phát huy hết năng lực của CBCC, khuyến khích họ
hăng say với công việc từ đó nhanh chóng đạt được mục tiêu của TCC.
12
Nhìn chung văn hóa có các vai trò cơ bản sau:
đẹp cho khách khi đến giao dịch tại TCC đó. Nếu người bảo vệ thường trực tỏ ra
khó chịu khi khách để xe không đúng nơi quy định; hoặc trả lời, giải đáp những
thắc mắc, yêu cầu của khách một cách hời hợt, nhát gừng; trả lời trống không ….
thì sẽ làm cho khách đến giao dịch không có cảm tình với cơ quan của mình, gây
ảnh hưởng xấu đến cơ quan và người đứng đầu cơ quan.
Hoặc bộ phận tiếp nhận và trả kết quả (hay bộ phận một cửa) cũng vậy. Đây
là bộ phận trực tiếp làm việc, tiếp xúc với người dân, vì vậy cán bộ làm việc ở bộ
phận này cần có thái độ mềm mỏng, lịch thiệp, không hách dịch, cửa quyền. Mặt
khác, bản thân cán bộ đó phải là người có trình độ chuyên môn tốt, nắm vững các
13
quy chế, nguyên tắc, thủ tục; hướng dẫn nhẹ nhàng, tỷ mỷ cho khách, không để
khách phải đi lại nhiều lần; làm việc phải đảm bảo đúng giờ giấc; khi có công việc
đột xuất, cần nghỉ phải nêu rõ lý do, dán niêm yết ở vị trí dễ thấy… Đến giao dịch
tại cơ quan được cán bộ, công chức, viên chức nhiệt tình hướng dẫn và giải quyết
công việc đúng giờ như vậy, hẳn người dân sẽ rất hài lòng và quan niệm về cơ
quan hành chính nhà nước sẽ được hiểu theo đúng nghĩa của nó chứ không phải
“hành là chính”.
Từ những phân tích trên chúng ta có thể khẳng định, văn hóa có vai trò rất quan trọng
trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động của TCC. Vì vậy để xây dựng một nền văn
hoá TCC hiện đại, đáp ứng được nhu cầu cải cách nền hành chính hiện nay đang là
công việc mà thủ trưởng cơ quan, đơn vị nào cũng cần quan tâm để đề ra những
tiêu chí cụ thể, thích hợp. Đó cũng chính là những biện pháp tích cực góp phần
hình thành văn hoá chung mà mỗi cán bộ, công chức, viên chức cần phải hướng
tới.
Qua quá trình học tập và nghiên cứu, bản thân đã cố gắng để hoàn thành
nhiệm vụ của mình nhưng không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong Cô góp ý
để bản thân hiểu rõ hơn. Em xin trân trọng cảm ơn Cô nhé!
14