ỦY BAN NHÂN DÂN TP.HCM
SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ BÁO CÁO NGHIỆM THU ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT CÁC PHƯƠNG THỨC
TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO NHẬN
THỨC CỘNG ĐỒNG VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
DỰA VÀO LỰC LƯỢNG SINH VIÊN DANH SÁCH CÁN BỘ THAM GIA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

01

Ths. Nguyễn Thúy Lan Chi Đại học Tôn Đức Thắng – Chủ nhiệm đề tài
02

Ths. Nguyễn Thị Mai Linh Đại học Tôn Đức Thắng
03


THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
THÁNG 12/2008

Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

i
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
KHOA MÔI TRƯỜNG & BHLĐ
o0o
V/v: Giải trình, chỉnh sửa bổ sung nội dung của báo
cáo kết quả đề tài theo ý kiến của Hội đồng khoa
học nghiệm thu đề tài họp ngày 18/12/2008 theo
Quyết định số 782/QĐ-SKHCN ngày 10/12/2008.


Chủ nhiệm đề tài ThS. Nguyễn Thúy Lan Chi

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

iiTRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
KHOA MÔI TRƯỜNG & BHLĐ
o0o
V/v: Giải trình, chỉnh sửa bổ sung nội dung của báo
cáo kết quả đề tài theo ý kiến của Hội đồng khoa
học nghiệm thu đề tài họp ngày 18/12/2008 theo
Quyết định số 782/QĐ-SKHCN ngày 10/12/2008.

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ThS. Nguyễn Thúy Lan Chi

Xác nhận của Ủy viên phản biện 1
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

iiiTRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
KHOA MÔI TRƯỜNG & BHLĐ
o0o
V/v: Giải trình, chỉnh sửa bổ sung nội dung của báo
cáo kết quả đề tài theo ý kiến của Hội đồng khoa
học nghiệm thu đề tài họp ngày 18/12/2008 theo
Quyết định số 782/QĐ-SKHCN ngày 10/12/2008.

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
o0o ThS. Nguyễn Thúy Lan Chi

Xác nhận của Ủy viên phản biện 2 GIẢI TRÌNH
CÁC NỘI DUNG CHỈNH SỬA BỔ SUNG THEO Ý KIẾN CỦA HỘI ĐỒNG
KHOA HỌC NGHIỆM THU ĐỀ TÀI HỌP NGÀY 18/12/2008
(Theo Quyết định số 782/QĐ-SKHCN ngày 10/12/2008)
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

ivTên đ ề tài: “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức và thực hiện chương trình
nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”

I/ Những nội dung chỉnh sửa


được thực hiện. Sau đó sinh viên sẽ thảo luận, đưa ra các vấn đề khúc mắc, những điểm
chưa hợp lý đối với phiếu điều tra. Nhóm thực hiện đề tài cùng thảo luận với sinh viên
chỉnh sửa phiếu, rút kinh nghiệm và tiến hành đợi khảo sát điều tra chính thức. Nhóm
nghiên cứu - sinh viên này cũng có nhiệm vụ cùng với các thành viên của đề tài thống
kê, xử lý kết quả phiếu điều tra. Một số thành viên của Đội TNMT sau này được tuyển
chọn từ những sinh viên đã được huy động tham gia điều tra khảo sát. Một điểm đáng
lưu ý là các sinh viên được đề nghị tham gia đều đồng ý và hoạt động tích cực, nhiều
sinh viên có những ý kiến đóng góp rất giá trị cho đề tài.

Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

v

2. Tính mới thứ hai là cách tổ chức hoạt động truyền thông do đề tài thực hiện.
Bản chất của phương thức mới là: Chủ đề tuyền thông và các sản phẩm truyền thông là
do “Đội Tình nguyện vì môi trường” tự xây dựng, thiết kế và sản xuất. Trong quá trình
tập huấn về “truyền thông môi trường“ khi học về kỹ năng “xác định nhanh các vấn đề
môi trường trong cộng đồng” thành viên của đội TNMT được tiếp xúc tìm hiểu thực tế
tại địa bàn dân cư (trong phần thực hành của khóa tập huấn). Các nội dung khảo sát thực
tế bao gồm:

+ Xác định các vấn đề môi trường tại địa bàn khảo sát.
+ Tìm hiểu ý kiến, nguyện vọng, tâm tư của người dân tại địa phương về các vấn

thiện môi trường

- Đội tình nguyện đã tiến hành giới thiệu các sản phẩm truyền thông thông qua 03
chương trình thí điểm và 01 buổi trình diễn tại 04 khu vực khác nhau của quận Bình
Thành.

Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

vi

- Tạo được mối quan hệ phối hợp - hỗ trợ tốt với chính quyền địa phương và lực
lượng thanh niên tại địa bàn. Đội tình nguyện vì môi trường của Trường Đại học Tôn
Đức Thắng đã cùng với lực lượng thanh niên phường tổ chức dọn dẹp vệ sinh tại khu
vực đường liên phường, phường 19, quận BìnhThạnh.

- Qua quá trình thực hiện các hoạt động truyền thông của đội tình nguyện vì môi
trường một số phát hiện quan trọng được tổng kết như sau: Người dân địa phương chấp
nhận và tham gia nhiệt tình thể hiện ở sự có mặt đông đảo, chăm chú theo dõi, tham gia
tích cực vào tiết mục do chương trình đề ra; Thành phần người dân tham gia đa dạng và
ở nhiều lứa tuổi khác nhau.

- Đội tình nguyện vì môi trường của Trường Tôn Đức Thắng còn tiếp tục tham
gia (sử dụng bộ sản phẩm của mình) một số chương trình truyền thông do Chi cục Bảo


Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

vii

Sau khi đề tài nghiên cứu được Sở KH&CN thành phố nghiệm thu chính thức, cơ
quan thực hiện đề tài sẽ tổ chức công bố và bàn giao các kết quả của đề tài cho các cơ
quan hữu quan với kế hoạch dự kiến như sau:

- Tổ chức hội nghị giới thiệu kinh nghiệm về truyền thông môi trường dựa vào
lực lượng sinh viện với các nội dung:
+ Giới thiệu mô hình đội tình nguyện môi trường của Trường Đại học Tôn Đức
Thắng.
+ Giới thiệu kết quả của đề tài và những kinh nghiệm thực tế về truyền thông môi
trường dựa vào lực lượng sinh viên.
+ Thu thập đóng góp ý kiến về cách thức tổ chức.
+ Kiến nghị về thể chế hóa đội tình nguyện môi trường theo cơ cấu tổ chức mà đề
tài đã đề xuất.

- Các thành phần dự kiến được mời tham gia hội nghị bao gồm:
+ Đại diện UBND Thành phố
+ Sở Khoa học & Công nghệ
+ Sở TN&MT, Chi cục BVMT

____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

viii

- Các kỹ năng bổ trợ khác.
Tài liệu tập huấn được trình bày trong Phụ lục 6
2. Phần thực hành
- Khảo sát thực tế, đánh giá nhanh các vấn đề môi trường
- Tìm hiểu ý kiến, nguyện vọng, tâm tư của người dân tại địa phương về các vấn
đề môi trường bức xúc

5. Phát triển chương trình truyền thông cho các nhóm cộng đồng
(Nội dung này được bổ sung ở Mục 5.6.2, trang 82)

Từ thực tế các hoạt động truyền thông thí điểm do đề tài thực hiện việc xây dựng
chương trình truyền thông gắn với điều kiện cụ thể của từng địa bàn được đánh giá là
phù hợp nhất. Trong tương lai các Đội TNMT có thể phát triển ba nhóm chương trình
truyền thông cho địa bàn được giao phụ trách, bao gồm:
- Chương trình chung cho cộng đồng (cho tất cả các thành phần và lứa tuổi) ở
từng khu vực theo cách mà đề tài đã thực hiện.
- Phối hợp với Hội phụ nữ khảo sát và xây dựng chương trình riêng cho chị em
phụ nữ.
- Phối hợp với các phòng giáo dục ở các quận xây dựng chương trình truyền
thông môi trường cho các em học sinh ở bậc tiểu học (từ lớp 1 đến lớp 5).


98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

ixTại Việt Nam, trong Định hướng chiến lược phát triển bền vững (Chương trình
Nghị sự 21 của Việt Nam), trong các hoạt động ưu tiên thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi
trường cũng đã khẳng định cần phải “Tăng cường giáo dục, đào tạo, tuyên truyền nâng
cao nhận thức của cộng đồng về công tác bảo vệ môi trường”. Tại Tp.HCM phương
hướng nâng cao nhận thức cộng động về bảo vệ môi trường được xây dựng thành chiến
lược dài hạn trong "Chiến lược quản lý chất lượng môi trường Tp.HCM giai đoạn 2000-
2020". Đối với hoạt động bảo vệ môi trường, việc thực hiện nâng cao nhận thức được
xem như là tư tưởng chủ đạo và mang tính liên tục.

Trong thời gian qua, ở Tp.HCM cũng như các tỉnh lân cận như Bình Dương, Long
An và Đồng Nai cũng đã phát động khá nhiều các chương trình nâng cao nhận thức cộng
đồng về bảo vệ môi trường, tuy nhiên kết quả thực hiện cũng như hiệu quả thực hiện của
các chương trình này như thế nào hầu như chưa được đề cập đến. Tại Tp.HCM, Chi cục
Bảo vệ môi trường là đơn vị thường xuyên phát động và thực hiện các chương trình
tuyên truyền, truyền thông về giáo dục môi trường, tuy nhiên thực tế cho thấy khi triển
khai các chương trình này luôn luôn thiếu lực lượng nồng cốt để thực hiện. Đề tài
“Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức và thực hiện chương trình nâng cao nhận
thức cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên” đặt ra với mong
muốn xây dựng được các phương thức tổ chức và thực hiện chương trình nâng cao nhận
thức cộng đồng về công tác bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng nồng cốt là sinh viên
với các mục tiêu cụ thể sẽ đạt được bao gồm: Hình thành và triển khai hoạt động của Đội
tình nguyện vì môi trường - Trường Đại học Tôn Đức Thắng; Nhận dạng cách làm mới
trong hoạt động nâng cao nhận thức môi trường cho cộng đồng dựa vào lực lượng sinh
viên; và Nhận dạng phương thức duy trì và nhân rộng cách làm này trong thời gian tới.


5. Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức và thực hiện chương trình nâng
cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên.
6. Thực hiện thí điểm chương trình nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi
trường (tại địa bàn Phường 19, Quận Bình Thạnh) dựa vào lực lượng nồng cốt
là “Đội tình nguyện vì môi trường” - Trường Đại học Tôn Đức Thắng.

Phần nội dung cụ thể sẽ được trình bày trong các chương, mục của báo cáo chính.

THÔNG TIN CẬP NHẬT TRANG WEB
SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
CHƯƠNG TRÌNH: BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG & TÀI NGUYÊN
- Tên đề tài: Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức và thực hiện chương
trình nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh
viên
- Chủ nhiệm đề tài: Ths Nguyễn Thúy Lan Chi
- Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Đại học Tôn Đức Thắng
- Thời gian nghiệm thu: 18.12.2008

Nội dung kết quả nghiên cứu: Đề tài đặt mục tiêu xây dựng được các phương
thức tổ chức và thực hiện chương trình nâng cao nhận thức cộng đồng về công tác bảo vệ
môi trường dựa vào lực lượng nòng cốt là sinh viên. Đề tài đã triển khai thực hiện được
các nội dung sau đây:
1. Tổng quan các dự án, chương trình thực hiện về tuyên truyền, nâng cao nhận
thức cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường.
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xiiMỤC LỤC

CHƯƠNG MỘT
MỞ ĐẦU 1.1 Mục tiêu đề tài
1.2 Nội dung nghiên cứu
1.3 Phương pháp nghiên cứu
1.4 Kết quả của đề tài

4

4

5

6

CHƯƠNG HAI
HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG
NÂNG CAO NHẬN THỨC CỘNG ĐỒNG
VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

10

10

1213

14

14

16

18CHƯƠNG BA
ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ VÀ KHẢ NĂNG CỦA LỰC LƯỢNG
SINH VIÊN TRONG VIỆC VẬN ĐỘNG, TUYÊN TRUYỀN
Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 3.1 Tổng quan các hoạt động xã hội do Hội sinh viên Tp.HCM, thành đoàn
& Hội liên hiệp thanh niên Tp.HCM tổ chức
3.1.1 Giới thiệu tổng quan các hoạt động xã hội đã được tổ chức
3.1.2 Các hoạt động xã hội thường xuyên
3.1.3 Các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng theo chiến dịch
3.2 Đóng góp của các hoạt động xã hội do thanh niên thành phố tổ chức

3.3 Vai trò và khả năng của lực lượng thanh niên trong việc vận động,
tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường
3.3.1 Thống kê lực lượng thanh niên tham gia trong các dự án nâng cao
nhận thức môi trừơng tổ chức tại Tp.HCM
3.3.2 Cơ sở lý luận và thực tiễn khẳng định vai trò của thanh niên trong việc
tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức BVMT
3.3.3 Vai trò và khả năng của thanh niên trong việc tuyên truyền nâng cao ý
thức BVMT
25

25252728

3.4 Những ưu điểm, những hạn chế và tiềm năng của lực lượng sinh viên
trong các hoạt động xã hội và BVMT
3.4.1 Đánh giá vai trò của sinh viên trong các hoạt động xã hội
3.4.2 Đánh giá những mặt tích cực của lực lượng sinh viên
3.4.3 Một số hạn chế khi huy động sinh viên tham gia TTMT
3.4.4 Xu thế phát triển các hoạt động xã hội trong sinh viên
29
4.3.2 Khảo sát ý thức tình nguyện của HS/SV đối với công tác TTMT
4.4 Một số kết luận
4.4.1 Phương pháp khảo sát và đánh giá
4.4.2 Kết quả khảo sát nhận thức môi trường
4.5 Đề xuất mô hình “Tình nguyện môi trường”
4.5.1 Phân tích hệ thống
4.5.2 Cơ cấu tổ chức dự kiến
4.5.3 Các nội dung hoạt động của “Đội tình nguyện môi trường”
4.5.4 Kính phí hoạt động
4.5.5 Tổ chức thực hiện trên địa bàn thành phố
33

33

34

35

36

38

40

42

43

48


cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xivCHƯƠNG NĂM
DỰ ÁN THÍ ĐIỂM THÀNH LẬP ĐỘI TÌNH NGUYỆN MÔI TRƯỜNG
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

5.1 Thành lập Đội tình nguyện môi trường - Trường ĐH Tôn Đức Thắng
5.1.1 Tuyển chọn thành viên cho “Đội tình nguyện môi trường”
5.1.2 Cơ cấu tổ chứ của Đội tình nguyện vì môi trường
5.1.3 Nội dung tập huấn về truyền thông môi trường
5.2 Mục tiêu của Chương trình thí điểm
5.3 Lựa chọn địa bàn và nhóm đối tượng thực hiện thí điểm chương trình
truyền thông môi trường
5.3.1 Lựa chọn địa bàn
5.3.2 Lựa chọn các nhóm đối tượng
5.4 Nội dung, quy trình và phương thức thực hiện
5.4.1 Nội dung thực hiện
5.4.2 Quy trình thực hiện
5.4.3 Phương thức thực hiện
5.5 Kết quả thực hiện chương trình
5.5.1 Các hình thức truyền thông


68

68

70

70

79

81

81

82

82KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

84

TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC
TT Thông tin
TTMT Truyền thông môi trường
TNMT Tình nguyện vì môi trường
TNCS Thanh niên cộng sản
TNTN Thanh niên tình nguyện
Tp. Thành phố
Tp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh
TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam
TCCP Tiêu chuẩn cho phép
THCS Trung học cơ sở
THCN Trung học chuyên nghiệp
PTTH Phổ thông trung học
SV Sinh viên
Sở KHCN Sở Khoa học & Công nghệ
Sở TNMT Sở Tài nguyên & Môi trường
XLNT Xử lý nước thải
UBND Ủy ban nhân dân
UBMTTQ Ủy ban mặt trận tổ quốc
VĐMT Vấn đề môi trường
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xviĐề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xviiDANH SÁCH HÌNH

SỐ TÊN HÌNH ẢNH TRANG

2.1 Phân vùng thành phố theo quy mô lãnh thổ 18
4.1 Sơ đồ quá trình truyền thông môi trường 40
4.2 Sơ đồ mô tả nguồn nhân lực nòng cốt cho việc TTMT tại
cộng đồng
41
4.3 Sơ đồ hệ thống mô hình “Đội tình nguyện vì môi trường” 54
4.4 Sơ đồ cơ cấu tổ chức và hoạt động của Đội tình nguyện môi
trường
56
4.5 Sơ đồ tổ chức các hoạt động truyền thông của Đội tình
nguyện môi trường

76
5.13

Cảnh góc phố trong thời điểm trình diễn dự án TTMT 77
5.14

Quang cảnh góc phố này sau dự án trình diễn 77

CHƯƠNG MỘT
MỞ ĐẦU

Sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường nói chung đã được
thế giới công nhận từ rất lâu về vai trò và tầm quan trọng của nó. Tại Hội nghị thượng
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xviii

đỉnh thế giới về Môi trường và Phát triển với sự tham gia của 178 quốc gia tổ chức tại
Rio de Janeiro (Braxin) vào tháng 2/1992 đã thông qua Tuyên bố Rio gồm 27 nguyên tắc
cơ bản về Phát triển bền vững. Trong đó, nguyên tắc thứ 10 đã nhấn mạnh rằng: "Các

sự nghiệp phát triển bền vững” và “Các trường học, cơ quan nhà nước và chính quyền
địa phương là những lực lượng trực tiếp quản lý, hướng dẫn và tổ chức lực lượng thanh,
thiếu niên tham gia các hoạt động xã hội, hướng họ vào những hoạt động công ích như
giúp đỡ người nghèo, bảo vệ trật tự trị an khu dân cư, tham gia lực lượng xung kích
phòng chống thiên tai, tuyên truyền nếp sống văn minh, giữ gìn môi trường xanh-sạch-
đẹp ”. Những hoạt động đó có hiệu quả rất lớn đối với xã hội không chỉ về mặt phát
triển kinh tế, bảo vệ môi trường, mà quan trọng hơn là về mặt xã hội, văn hóa, tinh thần,
nó góp phần giáo dục những giá trị đạo đức, phẩm chất và truyền thống tốt đẹp của con
người Việt Nam.

Nhận thức được vai trò của đoàn thanh niên cũng như vị trí của công tác tuyên
truyền giáo dục, nâng cao nhận thức môi trường, ngay từ những năm 1990 Đoàn TNCS
Hồ Chí Minh đã phối hợp với Uỷ ban KH nhà nước (nay là Bộ Khoa học & Công nghệ)
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xix

ra nghị quyết liên tịch “động viên tuổi trẻ Việt Nam tham gia bảo vệ môi trường”. Từ
năm 1992- 1994 Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã đảm nhận với Nhà nước
nghiên cứu đề tài “Nâng cao hiệu quả giáo dục - đào tạo và phổ cập kiến thức về môi
trường”, mã số KT-02-17. Có thể nói đề tài KT 02-17 đã đặt nền móng và cơ sở lý luận
cho công tác giáo dục truyên thông về bảo vệ môi trường trước hết cho đoàn thanh niên.
Tiếp theo đó, với sự điều hành và hỗ trợ của Bộ Khoa học Công nghệ, Trung ương Đoàn

chiến dịch quy mô lớn của thanh niên thành phố trong thời kỳ đổi mới, trở thành phong
trào có sức sống lâu dài, hấp dẫn đối với sinh viên, tạo sự đồng tình ủng hộ lớn của xã
hội. Đến năm 2000, mô hình này được nhân rộng ra cả nước.

Hiện nay, có nhiều hình thức hoạt động mới với nội dung đa dạng đã được bổ
sung, góp phần làm phong phú hơn phong trào tình nguyện của sinh viên và thanh niên
thành phố. Các hoạt động như: ngày chủ nhật xanh, ngày thứ bảy tình nguyện, chiến dịch
tham gia giữ gìn trật tự an toàn giao thông, trí thức trẻ tình nguyện phục vụ vùng sâu
vùng xa, hiến máu nhân đạo… Tất cả những hoạt động đó đã đóng góp khá tích cực vào
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xx

sự phát triển của cộng đồng, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội với sự tham gia tự
giác của đông đảo thanh niên, làm chuyển biến tích cực đời sống cộng đồng.

Những kết quả đạt được của phong trào thanh niên tình nguyện và chiến dịch tình
nguyện mùa hè xanh trong những năm qua đã được xã hội ghi nhận, trở thành “tài sản
quý giá”, niềm tự hào của sinh viên và thanh niên thành phố. Tình nguyện đã trở thành
một trong những phẩm chất đẹp của sinh viên và thanh niên thành phố, nhu cầu được
tham gia các hoạt động xã hội của sinh viên thành phố đã được khơi dậy. Vấn đề là
chúng ta phải xây dựng được các chương trình hành động cụ thể, tạo tiền đề cho lực
lượng sinh viên, đoàn viên, thanh niên có thể tham gia thực hiện một cách chủ động

được hưởng lợi từ các sáng kiến giảm thiểu ô nhiễm tại chỗ.

Trong bối cảnh như vậy, đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức và
thực hiện chương trình nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực
lượng sinh viên” được đặt ra với mong muốn xây dựng được các chương trình hành
động cụ thể, đề xuất các phương thức tổ chức và thực hiện chương trình nâng cao nhận
Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xxi

thức cho cộng đồng dựa vào lực lượng nòng cốt là sinh viên, đây là lực lượng được nhận
định là có thể đảm đương vai trò xung kích trong công tác tuyên truyền, nâng cao nhận
thức cho cộng đồng.

Một điều kiện tương đối thuận lợi cho việc thực hiện đề tài là, hiện nay hầu hết
các trường đại học ở Tp.HCM đều có các đội nhóm hoạt động với tên gọi là “Đội công
tác xã hội của trường”. Trong quá trình thực hiện đề tài các Đội xung kích tuyên truyền
nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường tại các trường có thể được xây dựng từ lực lượng
cơ bản là các đội công tác xã hội nêu trên. Bên cạnh đó, các đội nhóm này sẽ có thể được
quy về một mối do Thành đoàn hay Hội sinh viên quản lý, như vậy khi Thành phố hay
các Sở, Ban ngành cần thực hiện các chương trình truyền thông, chương trình nâng cao
nhận thức bảo vệ môi trường sẽ có thể dễ dàng huy động được ngay lực lượng chủ đạo từ
các đội nhóm của các trường.


Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức thực hiện chương trình nâng cao nhận thức
cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên”
____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xxii

4. Khảo sát, đánh giá mức độ nhận thức môi trường, đánh giá sự quan tâm và khả
năng tham gia của lực lượng sinh viên trong các chương trình tuyên truyền, chương trình
hành động nâng cao nhận thức môi trường cho cộng đồng.

5. Nghiên cứu đề xuất các phương thức tổ chức và thực hiện chương trình nâng
cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường dựa vào lực lượng sinh viên.

6. Thực hiện thí điểm chương trình nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi
trường (tại một địa bàn lựa chọn) dựa vào lực lượng nòng cốt là “Đội tình nguyện vì môi
trường” - Trường Đại học Tôn Đức Thắng.

1.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.3.1 Cách tiếp cận

Với mục tiêu cơ bản của đề tài là “xây dựng được các phương thức tổ chức và
thực hiện chương trình nâng cao nhận thức cộng đồng về công tác bảo vệ môi trường
dựa vào lực lượng nòng cốt là sinh viên” nên cách tiếp cận chủ chốt của đề tài là phải có

____________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________
Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xxiii1. Phương pháp thu thập thông tin: thu thập thông tin về các chương trình tuyên
truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về hoạt động BVMT tại Tp.HCM (thực hiện Nội
dung 1).

2. Phương pháp điều tra xã hội học: thông qua các phiếu điều tra thực tế để biết
được mức độ quan tâm, ý thức và trách nhiệm của sinh viên đối với hoạt động bảo vệ
môi trường (thực hiện Nội dung 3).

3. Phương pháp phân tích, đánh giá: từ các số liệu, thông tin thu thập được phân
tích, đánh giá khả năng và vai trò xung kích của lực lượng sinh viên vào việc tuyên
truyền nâng cao nhận thức môi trường cho cộng đồng (thực hiện Nội dung 2,3,4).

4. Phương pháp chuyên gia: tham khảo ý kiến của các chuyên gia về phương
pháp tổ chức cho sinh viên tham gia các hoạt động xã hội (thực hiện Nội dung số 5,6).

1.4 KẾT QUẢ CỦA ĐỀ TÀI

1. Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu của đề tài. Báo cáo thực hiện đầy đủ các
nội dung, trình bày súc tích, rõ ràng, có cơ sở khoa học, đáp ứng các mục tiêu đề ra.


Khoa Môi trường & Bảo hộ Lao động – Trường Đại học Tôn Đức Thắng

98 Ngô Tất Tố, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM Điện thoại/Fax: 08. 8405995

xxiv

NHẬN THỨC CỘNG ĐỒNG VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG2.1 MỘT SỐ CHƯƠNG TRÌNH DỰ ÁN TTMT Ở VIỆT NAM

Tại Việt Nam hoạt động truyền thông môi trường được bắt đầu chú trọng từ đầu
những năm 90 và từ đó đến nay đã có nhiều chiến dịch, chương trình truyền thông môi
trường ở cấp quốc gia, cấp tỉnh được thực hiện một cách thường xuyên và có hệ thống.
Có thể thấy rằng những chiến dịch, dự án tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng
trong công tác bảo vệ môi trường đầu tiên đã được hình thành trên cở sở vai trò của đoàn
thanh niên. Một số dự án tiêu biểu đặt nền móng cho công tác truyền thông môi trường
sau này có thể nêu lên sau đây:

2.1.1 Đề tài “Nâng cao hiệu quả công tác truyền thông về môi trường và bảo vệ
môi trường cho thanh thiếu niên”

Nhận thức được sự cấp bách của công tác bảo vệ môi trường, vị trí của công tác
tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức môi trường và vai trò của đoàn thanh niên
ngay từ năm 1990 đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã phối hợp với Ủy ban Khoa học Nhà
Nước (nay là Bộ Khoa học và Công Nghệ) ra nghị quyết liên tịch “Động viên tuổi trẻ
Việt Nam tham gia bảo vệ môi trường”. Nghị quyết liên tịch này nhằm mục tiêu: (i)
Nâng cao nhận thức cho thanh thiếu niên về môi trường và bảo vệ môi trường; (ii) Đoàn
thanh niên phải trở thành lực lượng xung kích tham gia bảo vệ môi trường và phát triển
tại cộng đồng; (iii) Mỗi đoàn viên thanh niên phải là truyên truyền viên tích cực về môi