Nhậâp môn
Hành chính Nhà nước
Lời mở đầu
Học phần này cung cấp cho người học những
kiến thức cơ bản nhất về hoạt động quản lí
hành chính nhà nước, để từ đó người học có
thể hiểu rõ, nắm bắt và tự giác chấp hành,
chia sẻ và chung sức đối với hoạt động quản lí
hành chính nhà nước của các chủ thể có
thẩm quyền trong bộ máy nhà nước, từ trung
ương đến cơ sở.

1
Nội dung bài giảng được chia thành năm
chủ đề nhằm đáp ứng với nhu cầu đào tạo
theo tín chỉ hiện nay.
Trong quá trình soạn bài giảng chúng
tôi dùng giáo trình Nhập môn Hành chính
nhà nước, nhà xuất bản Chính trò Quốc gia
Hà nội-2001, của Học viện chính trò quốc gia
Hồ Chí Minh làm tài liệu tham khảo chính,
ngoài ra còn tham khảo thêm các tài liệu
khác có liên quan.
Bài giảng chỉ lưu hành nội bộ!
Đinh Thò Sen & Trần Thò Việt Hoài
2
3
Ch ủe 1
Nhửừng vaỏn ủe chung ve haứnh chớnh
nhaứ nửụực
4

chức xã hội của mình – và khi họ thắng thế, họ
có quyền lực chính trò, tức là quyền tổ chức xã
hội theo những mục đích mà họ đặt ra cho xã
hội và do đó, nhà nước ra đời.
Nhà nước tự tạo cho mình các quyền hạn về quyền
lực chính trò và dựa vào tương quan lực lượng trong
xã hội, luật pháp do nhà nước đề ra thể hiện ý chí
và sức mạnh của nhóm cầm quyền.
8
Nhà nước nắm lấy quyền lập pháp thật
sự, làm thay đổi những quan hệ pháp lý
giữa các cá nhân và sau đó nắm lấy quyền
xét xử, tất cả nhằm bảo đảm cho quyền tối
cao của nhà nước, nhưng một mặt, để được
thừa nhận là hợp pháp, họ tự cho mình chỉ
là người đầy tớ của pháp nhân.
Chủ nghóa Mac quan niệm: nhà
nước là sản phẩm của đấu tranh
giai cấp và là công cụ để đấu
tranh và thống trò xã hội

9
Ở Việt Nam, với nguyên tắc “Đảng lãnh đạo,
nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý”, nhà nước
không chỉ là các cơ quan thuộc hệ thống chính trò
thực hiện các vấn đề quyền lực nhà nước mà phải
khẳng đònh tính tất yếu của sự lãnh đạo của Đảng
Cộng Sản Việt Nam, nhân dân là người chủ thực
sự của đất nước
Đó là sự thể hiện đầy đủ nhất “Nhà nước ta

Điều đó cũng có nghóa là đây là cơ quan
phải có trách nhiệm thực hiện, tổ chức
thực hiện các quyết đònh của Quốc hội
(Hiến pháp, luật, và các nghò quyết…)
bằng cách ban hành và thực hiện các
văn bản pháp quy (Nghò quyết, Nghò
đònh, quyết đònh, Chỉ thò, Thông tư…)
13
Quản lý là một hoạt động phức tạp và bao gồm nhiều
chức năng. Hoạt động quản lý phụ thuộc vào nhiều yếu
tố, các yếu tố đó tác động đến nội dung, phương thức và
công cụ để tiến hành quản lý. Một số yếu tố cơ bản cần
chú ý là:
Yếu tố con người
Yếu tố chính trò
Yếu tố tổ chức
Yếu tố quyền lực
Yếu tố thông tin
Yếu tố văn hóa
14
Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với
nhà nước, là quản lý công việc của nhà
nước.
Tuy nhiên, nội dung, phương thức và công cụ áp
dụng để tiến hành các hoạt động quản lý nhà
nước lại tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của thể
chế chính trò, thể chế nhà nước cũng như điều
kiện phát triển kinh tế- xã hội của môó quốc gia ở
từng giai đoạn. Điều nầy có thể thấy và cần
nghiên cứu để hiểu rõ qua thực tiễn chuyển đổi

cơ quan trong bộ máy nhà nước
gồm : Lập pháp, hành pháp, tư
pháp.
• Đối tượng quản lý của Nhà nước
(khách thể quản lý) là toàn thể nhân
dân tức là toàn bộ dân cư sống và
làm việc trong phạm vi lãnh thổ
quốc gia.
19
• Vì tính đa dạng về lợi ích của các nhóm người
trong xã hội, hoạt động quản lý nhà nước diễn
ra trong tất cả lónh vực của đời sống : chính trò,
kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng,
ngoại giao nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp
của nhân dân
• Quản lý nhà nước mang tính quyền lực nhà
nước, lấy pháp luật làm công cụ quản lý chủ
yếu nhằm duy trì sự ổn đònh và phát triển của
xã hội.
20
• Quyền hành pháp
Như trên đã nêu, quản lý nhà nước bao gồm ba
nhánh quyền: lập pháp, hành pháp, tư pháp. Tùy
thuộc vào thể chế nhà nước mà quyền hành pháp
được trao cho những cơ quan nhất đònh. Thể chế
nhà nước cũng xác đònh cách thức phân công việc
thực thi quyền lực nhà nước giữa các cơ quan nhà
nước và mối quan hệ giữa quyền hành pháp và
các cơ quan thực thi các quyền khác.
21

thống các cơ quan hành chính nhà nước.
24
1.2. Hành chính và hành chính nhà nước
1.2.1. Một số cách tiếp cận đến thuật ngữ hành
chính.
Hành chính là một từ được sử dụng với nội dung
rất đa nghóa và thường không đi đến thống nhất
chung.
Từ “hành chính” (administration) tùy từng nơi,
từng lúc được giải thích theo nhiều nghóa khác
nhau :
25
Có người sử dụng thuật ngữ “hành chính” theo
nghóa hẹp của nó là chỉ liên quan đến những công
tác mang ý nghóa văn phòng, giấy tờ hoặc chỉ liên
quan đến những hoạt động mang tính phục vụ hội
nghò, hội họp của cơ quan.
Trong một số tài liệu, từ “hành chính được
giải thích theo nhiều cách khác nhau: