L ng Văn Huyươ 0963 908 326
Tác gi : L ng Văn Huy.ả ươ
Đ a ch : Giáo viên tr ng THPT T n Đà – Xã Trung Nghĩa – Huy n Thanh Th y - T nh Phú Thị ỉ ườ ả ệ ủ ỉ ọ
Kĩ Thu t lo i b b t ch t trong bài toán h n h p.ậ ạ ỏ ớ ấ ỗ ợ
Trong các kì thi ĐH – CĐ hi n nay thì s l ng các bài t p xu t hi n h n h p ch t là khá nhi u. V i th iệ ố ượ ậ ấ ệ ỗ ợ ấ ề ớ ờ
gian ít i và tâm lí trong phòng thi, đôi khi các em b v ng vào vòng lu n qu n khi g p các bài nh v y. Đ nângỏ ị ướ ẩ ẩ ặ ư ậ ể
cao t c đ gi i m t bài t p h n h p, và gi i các bài toán h n h p ch t hi u qu , tôi xin gi i thi u m t kĩ thu tố ộ ả ộ ậ ỗ ợ ả ỗ ợ ấ ệ ả ớ ệ ộ ậ
nh giúp các em làm bài t t h n. Đó là “ Kĩ thu t lo i b b t ch t”. Kĩ thu t này dung trong tr ng h p đ bàiỏ ố ơ ậ ạ ỏ ớ ấ ậ ườ ợ ề
không yêu c u tính s li u c th c a t ng ch t h n h p. Mà ch yêu c u tính các giá tr t ng tr c, t ng sau hayầ ố ệ ụ ể ủ ừ ấ ỗ ợ ỉ ầ ị ổ ướ ổ
giá tr c a m t ch t liên quan. Sau đây là m t vài ví d cho các em tham kh o.ị ủ ộ ấ ộ ụ ả
VD
1
: (KB- 2007):
Nung m gam b t s t trong oxi, thu đ c 3 gam h n h p ch t r n X. Hòa tan h t h n h p X trong HNOộ ắ ượ ỗ ợ ấ ắ ế ỗ ợ
3
d , thoát ra 0,56 lít ( đktc) NO ( là s n ph m kh duy nh t). Giá tr c a X làư ở ả ẩ ử ấ ị ủ
A. 2,62. B. 2,32. C. 2,22. D 2,52.
HD: Khi nung Fe trong oxi ( ch a cho bi t có d hay không) thì s n ph m thu đ c là h n h p X có th ch a cácư ế ư ả ẩ ượ ỗ ợ ể ứ
ch t : Fe, Feấ
2
O
3
,Fe
3
O
4
, FeO. V i 4 ch t nh ng ch có 2 d ki n s nên ta có th lo i b b t 2 ch t đ đ n gi nớ ấ ư ỉ ữ ệ ố ể ạ ỏ ớ ấ ể ơ ả
bài toán. đây ta có th lo i b b t kì 2 ch t nào trong h n h p.Ở ể ạ ỏ ấ ấ ỗ ợ
Gi iả
Ta coi nh h n h p X ch ch a Fe và Feư ỗ ợ ỉ ứ
2

= 0,045.56 = 2,52 gam ( đáp án D).
VD
2
: ( CĐ - 2009)
Nung nóng 16,8 gam h n h p Au, Ag, Fe,Zn v i m t l ng d khí Oỗ ợ ớ ộ ượ ư
2
, đ n khi các ph n ng x y ra hoànế ả ứ ả
toàn, thu đ c 23,2 gam ch t r n X. Th tích dung d ch HCl 2M v a đ đ ph n ng v i ch t r n X làượ ấ ắ ể ị ừ ủ ể ả ứ ớ ấ ắ
A. 600ml. B. 200ml. C. 800ml. D. 400ml.
HD: V i 4 kim lo i nh ng bài ra ch cho 2 d ki n và không có câu h i liên quan đ n l ng ch t c th trongớ ạ ư ỉ ữ ệ ỏ ế ượ ấ ụ ể
h n h p đ u. Do v y ta có th lo i b t 2 kim lo i đ bài toán đ n gi n h n. Nh ng l u ý ph i có ít nh t 1 kimỗ ợ ầ ậ ể ạ ớ ạ ể ơ ả ơ ư ư ả ấ
lo i ph i tham gia ph n ng.ạ ả ả ứ
Gi iả
Gi s h n h p ban đ u ch có Fe và Zn ( ho c gi s là 2 Kim lo i khác nh ng không đ c đ ng th i làả ử ỗ ợ ầ ỉ ặ ả ử ạ ư ượ ồ ờ
Au và Ag) v i s mol t ng ng l n l t là x,y mol.ớ ố ươ ứ ầ ượ
PTP : Ư
2 2 3
3
2 .
2
Fe O Fe O+ 
2
1
.
2
Zn O ZnO+ 
Tr ng THPT T n Đàườ ả
1
L ng Văn Huyươ 0963 908 326
2 3 3 2

3.
92
415
+2.
28
415
= 0,8mol.
V y th tích HCl c n dung là V = ậ ể ầ
0,8
2
=0,4 lít = 400ml ( đáp án D)
VD
3
: ( KA -2011)
Đ t cháy hoàn toàn 3.42 gam h n h p g m axit acrylic, vinyl axetat, metyl acrylat và axit oleic, r i h p thố ỗ ợ ồ ồ ấ ụ
toàn b s n ph m cháy vào dung d ch Ca(OH)ộ ả ẩ ị
2
d . Sau ph n ng thu đ c 18 gam k t t a và dung d ch X. Kh iư ả ứ ượ ế ủ ị ố
l ng X so v i kh i l ng dung d ch Ca(OH)ượ ớ ố ượ ị
2
ban đ u đã thay đ i nh th nào?ầ ổ ư ế
A. Tăng 2,7 gam. B. Gi m 7,74 gam.ả C. Tăng 7,92 gam. D. Gi m 7,38 gam.ả
HD: Nh n th y 4 ch t trên đ u có d ng CTTQ là Cậ ấ ấ ề ạ
n
H
2n-2
O
2
nên ta có th thay h n h p b ng 1 ch t t ng đ ng.ể ỗ ợ ằ ấ ươ ươ
Nh ng đôi khi do tâm lí phòng thi có th các em s quên công th c c a 1 vài ch t ( Nh axit oleic ch ng h n). Doư ể ẽ ứ ủ ấ ư ẳ ạ

y
=−


=

2
2
3 4 0,18 .
2 2 0,15 .
CO
H O
n x y mol
n x y mol
= + =




= + =


Đ tăng kh i l ng dung d ch ộ ố ượ ị
2 2 3
44.0,18 18.0,15 18 7,38.
m CO H O CaCO
m m m∆ = + − = + − =−
V y kh i l ng dung d ch sau ph n ng gi m 7,38 gam so v i dung d ch Ca(OH)ậ ố ượ ị ả ứ ả ớ ị
2
ban đ u ( Đáp án D).ầ

H
2
+
1
2
O
2


H
2
O.(1)
C
3
H
6
+
9
2
O
2


3CO
2
+ 3H
2
O.(2)
H
2

.
3
H
C H
n
n
=
(*)
Trong 0,1 mol h n h p X thì ỗ ợ
2 3 6
0,04 , 0,06 .
H C H
n mol n mol= =
( Theo (*)).G i s mol Họ ố
2
ph n ng trong (3) là a mol.ả ứ
S mol h n h p Y ố ỗ ợ
(0,1 )
Y
n a mol= −
Ta có t kh i c a Y so v i X b ng 1,25 nên ỉ ố ủ ớ ằ
1, 25. à ( ).
Y Y X
X Y
Y
X X
M M n
M Do m m
n
M M

2
, C
2
H
4
và C
3
H
6
có t kh i so v i Hỉ ố ớ
2
là 9,25. Cho 22,4 lít X (đktc) vào bình kín có s n m tẵ ộ
ít b t Ni. Đun nóng bình m t th i gian, thu đ c h n h p khí Y có t kh i so v i Hộ ộ ờ ượ ỗ ợ ỉ ố ớ
2
b ng 10. T ng s mol Hằ ổ ố
2
đã
ph n ng làả ứ
A. 0,05 mol. B. 0,075mol C. 0,07mol. C. 0,015mol.
HD: Bài này các em có th áp d ng ph ng pháp trung bình thay Cể ụ ươ
2
H
4
và C
3
H
6
b ng 1 ch t Cằ ấ
n
H

+

C
2
H
4


C
2
H
6
.
Ta có :
1 , (1 ) .
X Y
n mol n x mol= = −
18,5, 20
X Y
M M= =
.
à ( )
Y X
X Y
Y
X
M n
M Do m m
n
M

(đktc, s n ph m kh duy nh t ). Giá tr c a m làả ẩ ử ấ ị ủ
A.28,8. B. 27,2. C. 32,0. D. 30,4.
Bài t p 3 ( KB – 2010):ậ
Nung 2,23 gam h n h p X g m các kim lo i Fe, Al, Zn, Mg trong oxi, sau m t th i gian thu đ c 2,71 gamỗ ợ ồ ạ ộ ờ ượ
h n h p Y. Hòa tan hoàn toàn Y vào dung d ch HNOỗ ợ ị
3
d , thu đ c 0,672 lít khí NO ( đktc , s n ph m kh duyư ượ ả ẩ ử
nh t). S mol HNOấ ố
3
đã ph n ng làả ứ
A. 0,12. B. 0,14. C. 0,16. D. 0,18.
Bài t p 4 ( KA – 2008):ậ
H n h p X có t kh i so v i Hỗ ợ ỉ ố ớ
2
là 21,2 g m propan, propen và propin. Khi đ t cháy hoàn toàn 0,1 mol X,ồ ố
t ng kh i l ng c a COổ ố ượ ủ
2
và H
2
O thu đ c làượ
A. 18,6 gam. B. 18,96 gam. C. 20,4 gam. D. 16,8 gam.
Bài t p 5 ( KB – 2011):ậ
Cho butan qua xúc tác nhi t đ cao thu đ c h n h p X g m Cở ệ ộ ượ ỗ ợ ồ
4
H
10
, C
4
H
8

d , đ n ph n ng hoàn toàn, thu đ c 4ư ế ả ứ ượ
gam k t t a. M t khác hòa tan hoàn toàn Y trong dung d ch Hế ủ ặ ị
2
SO
4
đ c,nóng d thu đ c 1,008 lít SOặ ư ượ
2
(đktc, s nả
ph m kh duy nh t) và dung d ch ch a 18 gam mu i. Giá tr c a m làẩ ử ấ ị ứ ố ị ủ
A. 7,12. B. 13,52. C.6,8. D.5,68.
Tr ng THPT T n Đàườ ả
4