NGHIÊN CỨU SỰ THAY ĐỔI CẤU TRÚC HIỂN VI
RUỘT NON CHUỘT CỐNG TRẮNG ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ BẰNG
TẾ BÀO GỐC SAU CHIẾU XẠ

Chế Thị Cẩm Hà
1,2
, François Sabine
2
, Alain Chapel
21. Khoa Sinh học, Trường Đại học khoa học Huế
2. Phòng thí nghiệm: Cell Therapy and Radiation Safety Accidental,
University Pierre & Marie Curie - France
Email: [email protected]

Tóm tắt: Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy: sử dụng tế bào gốc trung
mô làm tăng khả năng tái tạo và phục hồi tế bào ruột non sau chiếu xạ trên chuột.
Nhóm chuột chiếu xạ với liều 8,5Gy, các tế bào nhung mao ruột non bị tổn thương, tế bào
niêm mạc bị chết, co lại tạo thành những khoảng trống lớn, mạch máu giãn rộng, đầu
nhung mao bị đứt. Nhóm chuột chiếu xạ và tiêm tế bào gốc trung mô ở liều 10
7
tế bào/ml,
3 ngày sau tiêm tế bào gốc đã kích thích sự phục hồi nhung mao ruột cũng như tái tạo sự
hình thành mạch máu.
Từ khóa:
I. MỞ ĐẦU
Xạ trị là một liệu pháp có hiệu quả cao được sử dụng rộng rãi nhằm tiêu diệt các khối u
trong việc điều trị bệnh ung thư. Tuy vậy, các bộ phận của cơ thể rất nhạy cảm với tia xạ và

gốc phát triển trong hộp cấy, sau 48 giờ chúng sẽ phát triển nhanh, tạo thành một lớp hỗn hợp
tế bào bám chặt trên bề mặt hộp cấy. Ở giai đoạn chuyển 2, các tế bào được nuôi với mật độ
1000 tế bào/cm
2
. Sau đó tiếp tục thay môi trường và nuôi tế bào đến ngày thứ 21, 3 ngày/một
lần thay môi trường dinh dưỡng mới và loại bỏ các tế bào chết. Tiếp tục nuôi đến khi mật độ
tế bào > 70%, cấy chuyền tăng sinh (chuyển 2), tinh sạch tế bào trước khi ghép.

Hình 1: Thao tác tiêm tế bào gốc qua tĩnh mạch trên chuột thí nghiệm
Chiếu xạ: chuột được đặt trong các hộp nhựa plastic đường kính 20cm và chiếu xạ ở
vùng bụng dưới với diện tích 2x3cm với liều lượng 8,5 Gy bằng máy Tomotherapy tại Viện
Bảo vệ bức xạ và An toàn hạt nhân Fontenay-aux-Roses - Pháp (hình 2).

Hình 2: Qui trình chiếu xạ
Phương pháp làm tiêu bản hiển vi: giải phẩu chuột để thu mẫu ruột non vào các ngày :
trước khi chiếu xạ và ngày thứ 3, 5 sau khi chiếu xạ, đem cố định trong dung dịch formol
hoặc Ethanol tùy theo mục đích nghiên cứu. Đúc mẫu trong parafin, sau đó mẫu được cắt
thành các lát mỏng với độ dày 5µm, cố định lát cắt trên lam kính và để ở tủ ấm trong 12 giờ.
Phương pháp nhuộm mẫu: Ngâm mẫu vào xylen để loại bỏ parafin, sau đó khử xylen
bằng cồn ethylic, rồi rửa lại mẫu bằng nước cất và ngâm vào dung dịch Hematoxylin. Sau đó
lấy ra rửa lại bằng nước cất rồi nhúng vào dung dịch Eosin. Tiếp tục khử nước bằng cồn
ethylic, và khử cồn bằng xylen, sau cùng là gắn lamen lên trên mẫu ở lam bằng máy Thermo
Fisher Scientific. Quan sát và chụp ảnh cấu trúc bằng kính hiển vi quang học Olympus.
Thống kê và xử lý số liệu: So sánh kết quả ở các lô thí nghiệm bằng phân tích ANOVA,

sử dụng phần mềm Stat View với mức ý nghĩa p<0,05.
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Do ruột non nằm gần vị trí chiếu xạ và cũng là cơ quan có độ nhạy cảm phóng xạ rất
cao nên việc nghiên cứu sự thay đổi cấu trúc nhung mao ruột trước và sau chiếu xạ, có tiêm tế
bào gốc được chúng tôi đặc biệt quan tâm nghiên cứu.

bào niêm mạc đã có kích thước trung bình và lớn. Bắt đầu thấy rõ cấu tạo nhung mao, các tế
bào tuyến và dịch nhầy. Các tầng tế bào có xu hướng tái tạo, xuất hiện các nang bạch huyết và
lớp hạ niêm mạc có các mao mạch (hình 5).

Hình 5: Nhung mao ruột chuột ở lô chiếu xạ và tiêm tế bào gốc
(độ phóng đại 10×20)
Sự có mặt của tế bào gốc trung mô tủy xương ở thời điểm này đã kích thích sự phục hồi
nhung mao ruột và cấu trúc của vách ruột về cả cấu tạo và chức năng sau 5 ngày tiêm. Việc sử
dụng các tế bào gốc này đã chứng minh rằng nó có vai trò trong quá trình tái tạo mô, kích
thích sự hình thành mạch máu sau khi chiếu xạ vô tình hay tiếp xúc với quá trình chiếu xạ.
Từ kết quả này, theo chúng tôi khi sử dụng phương pháp xạ trị có thể phối hợp với tiêm
tế bào gốc trung mô MSC để giúp sửa chữa các loại mô sau khi chiếu xạ nhằm tăng hiệu quả
trong điều trị bệnh.
KẾT LUẬN
1. Tế bào nhung mao ruột non ở chuột đối chứng chiếu xạ bị tổn thương, tế bào niêm mạc bị
chết co lại tạo thành những khoảng trống lớn, mạch máu giãn rộng, đầu nhung mao bịt đứt.
2. Sau 3 ngày ghép tế bào gốc trung mô tủy xương ở liều 10
7
tế bào/ml đã kích thích sự phục
hồi nhung mao ruột, kích thích sự hình thành mạch máu sau khi chiếu xạ ở liều 8,5Gy.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Francois, S. et al. Human mesenchymal stem cells favour healing of the cutaneous radiation
syndrome in a xenogenic transplant model. Ann Hematol 86, (2007).

In rats irradiated, the villi of small intestine cells are damaged, endometrial cells die and
afterwards large gaps are formed which finally these are irraded by dilated blood
vessels.3 days after injecting a dose of 10
7
cells/ml, mesenchymal stem cells were
stimulated and the intestines were recover after a dose of 8,5 Gy of irradiation.