i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, với sự giúp đỡ từ
Giáo viên hướng dẫn là ThS. Bùi Quý Thuấn. Những số liệu trong các bảng
biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được tác giả thu thập từ các
nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, đề tài cũng sử
dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả, cơ quan tổ
chức khác, cũng được trích nguồn và ghi trong phần tài liệu tham khảo.
Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào, tôi xin hoàn toàn chịu trách
nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả khóa luận của mình.
Hà nội, ngày 12 tháng 05 năm 2014
Tác giả Vũ Hoàng Châu ii
iii
2.1.2. Cơ cấu thị trường nhập khẩu 31
2.2. Thực tiễn áp dụng rào cản môi trường của Hoa Kỳ đối với hàng dệt
may nhập khẩu 31
2.2.1. Các rào cản môi trường đối với hàng dệt may nhập khẩu vào thị
trường Hoa Kỳ 31
2.2.2. Các rào cản môi trường của Hoa Kỳ đối với hàng dệt may xuất khẩu
của Việt Nam ………………………………………………………….… …34
2.3. Thực tiễn vượt rào cản môi trường của các doanh nghiệp dệt may Việt
Nam khi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ 47
2.3.1. Tình hình xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang Hoa Kỳ 47
2.3.2. Những biện pháp tự vệ của các doanh nghiệp dệt may xuất khẩu Việt
Nam …………………………………………………………………….…49
2.4. Đánh giá thực trạng vượt rào cản môi trường của các doanh nghiệp dệt
may xuất khẩu Việt Nam 53
2.4.1. Những thành công trong việc vượt rào cản môi trường của hàng dệt
may khi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ 53
2.4.2. Những vấn đề còn tồn tại, hạn chế trong việc vượt rào cản môi trường
của hàng dệt may khi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ 56
2.4.3. Nguyên nhân dẫn đến những tồn tại và hạn chế trong việc vượt rào
cản môi trường của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam 58
Chƣơng 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VƢỢT RÀO CẢN MÔI TRƢỜNG
KHI XUẤT KHẨU SANG THỊ TRƢỜNG HOA KỲ ĐỐI VỚI CÁC
DOANH NGHIỆP DỆT MAY VIỆT NAM 61
3.1. Định hướng phát triển xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang thị
trường Hoa Kỳ 61
3.1.1. Mục tiêu phát triển 61
3.1.2. Xu hướng phát triển 61
3.2. Khả năng áp dụng các rào cản môi trường của Hoa Kỳ đối với hàng
v
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Viết tắt
Giải nghĩa tiếng Anh
Giải nghĩa tiếng Việt
AAFA
American Apparel and
Footwear Association
Hiệp hội Giầy May Hoa Kỳ
AAMA
American Apparel
Manufacturing Association
Hiệp hội may Hoa Kỳ
CPSA
Consumer Product Safety Act
Luật an toàn sản phẩm tiêu dùng
CPSC
Consumer Product Safety
Commission
Ủy ban an toàn sản phẩm
tiêu dùng
CPSIA
Consumer Product Safety
Improvement Act
Luật về tăng cường an toàn sản
phẩm tiêu dùng
FHSA
Federal Hazardous
Phòng đánh giá nguy cơ sức
khỏe môi trường
vi
OTEXA
Department of Commerce’s
Office of Textile and Apperal
Phòng thương mại dệt may và
may mặc
SA
Social Accountability
Tiêu chuẩn về trách nhiệm xã
hội
SAI
Social Accountability
International
Tổ chức quốc tế về trách nhiệm
xã hội
TB
Tariff Barrier
Rào cản thuế quan
VINATEX
Vietnam National Textile and
Garment Group
Tập đoàn Dệt may Việt Nam
VITAS
Vietnam Textile and Apparel
Association
Hiệp hội Dệt may Việt Nam
WRAP
DANH MỤC BIỂU ĐỒ SỬ DỤNG
Hình 2.1: Tình hình xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam giai đoạn 2008-
2013
48 1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
May mặc có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế Việt Nam.
Theo thống kê cho thấy may mặc là một trong những nhóm hàng xuất khẩu
chủ lực của Việt Nam, giúp tăng nguồn thu ngoại tệ cho nền kinh tế quốc dân,
cân bằng cán cân thanh toán, tạo công ăn việc làm và thúc đẩy sự phát triển
của các ngành khác trong nền kinh tế. Thị trường xuất khẩu hàng dệt may
tương đối đa dạng nhưng chủ yếu một số thị trường chủ lực là Hoa Kỳ, EU,
Nhật Bản… Trong đó riêng thị trường Hoa Kỳ, trong năm 2013 vừa qua đã
chiếm gần 50% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may. Do đó, có thể thấy
Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu chủ lực cho hàng dệt may Việt Nam.
Trong những năm gần đây, cùng với cuộc suy thoái tài chính toàn cầu
đã dẫn đến áp lực mang tính chất bảo hộ thương mại đối với một số nước trên
thế giới. Bên cạnh đó, cùng với xu thế toàn cầu hóa, cùng với các thỏa thuận,
các nước đều đang tiến tới cắt giảm hàng rào thuế quan. Do đó, các nước ngày
nay chủ yếu áp dụng các hàng rào phi thuế quan. Trong các hàng rào đó thì
hàng rào môi trường, nhất là đối với mặt hàng dệt may đang được các nước áp
dụng phổ biến, trong đó có Hoa Kỳ, và các doanh nghiệp dệt may Việt Nam
cũng chưa thực sự chú ý đến rào cản này. Thời gian tới, hàng dệt may Việt
Nam hứa hẹn phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại mới của Hoa Kỳ,
gian mà nền kinh tế Việt Nam tham gia sâu rộng vào quá tình
toàn cầu hóa, đặc biệt là Việt Nam trở thành thành viên của
WTO hay tham gia đàm phán các hiệp định FTA, TPP.
o Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian: Nghiên cứu rào cản môi
trường đối với hàng dệt may Việt Nam của Hoa Kỳ.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phân tích định tính như phân tích tài liệu, số liệu
thống kê, nghiên cứu so sánh đối chiếu, kết hợp nghiên cứu với thực tiễn.
3
- Phương pháp tổng hợp, phân tích tài liệu, số liệu thống kê được sử
dụng xuyên suốt trong luận văn.
- Phương pháp so sánh đối chiếu để tiếp cận từng rào cản môi trường, so
sánh những tác động của các rào cản đối với xuất khẩu hàng dệt may
của Việt Nam.
6. Kết cấu luận văn
Ngoài những phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, kết
cấu luận văn được chia thành ba chương nội dung chính đó là:
Chương 1: Lý luận chung về rào cản môi trƣờng trong thƣơng mại
quốc tế.
Chương 2: Thực tiễn áp dụng rào cản môi trƣờng của Hoa Kỳ đối
với hàng dệt may xuất khẩu từ thị trƣờng Việt Nam.
Chương 3: Thực trạng vƣợt rào cản môi trƣờng của các doanh
nghiệp xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam và một số gợi ý đối với
các doanh nghiệp đó.
biệt đối xử khác nhau hoặc không công bằng giữa các nước có những điều
kiện như nhau hoặc một sự hạn chế được ngụy trang đối với thương mại quốc
tế, và chúng phải phù hợp với các điều khoản của hiệp định này”.
Ida M.Conway năm 2007 đưa ra định nghĩa “rào cản thương mại là
những chính sách hay quy định của chính phủ nhằm hạn chế thương mại
quốc tế”.
5
Và cũng có nhiều cách giải thích, khái niệm khác nhau cho thuật ngữ
rào cản, nhưng theo cách hiểu chung nhất ta có thể tóm tắt lại thì: rào cản
thương mại quốc tế là bất kỳ biện pháp hay hành động nào gây cản trở đối
với thương mại quốc tế.
Khái niệm rào cản trong TMQT cũng chỉ có tính chất tương đối. Bởi
vì, ví dụ như thuế quan sẽ không phải rào cản nếu mức thuế suất thấp tới
mức mà gần như hay hoàn toàn không ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập
khẩu, nhưng nó sẽ trở thành rào cản nếu mức thuế suất cao một cách thực sự
hoặc là cao hơn so với mức thuế suất được áp dụng đối với cùng hàng hóa
tại một nước khác. Tương tự đối với các biện pháp phi thuế quan, các biện
pháp này sẽ không phải rào cản nếu như các biện pháp đó không đặt quá
mức cần thiết hay không vi phạm nguyên tắc đối xử quốc gia, nhưng các
biện pháp này lại trở thành rào cản nếu như nó gây cản trở tới thương mại
quốc tế của nước khác.
Như vậy, các biện pháp thương mại bản thân nó không phải là rào cản
trong TMQT. Nó chỉ trở thành rào cản khi được các quốc gia áp dụng nhằm
mục đích hạn chế nhập khẩu từ các nước khác, bảo hộ thị trường trong nước,
hướng dẫn tiêu dùng, phân biện đối xử giữa các quốc gia,… gây cản trở đối
với hoạt động TMQT.
1.1.1.2. Phân loại
Hiện tại chưa có tài liệu nào phân chia rào cản trong TMQT một cách
chính thống hay thống nhất giữa cách phân chia rào cản do rào cản trong
thời gian gần đây, càng ngày phạm vi của NTB ngày càng được mở rộng. Có
một số định nghĩa nổi bật có thể làm rõ được rào cản phi thuế quan đó là:
Các từ điển kinh tế định nghĩa rào cản phi thuế quan như là các chính
sách ngoài thuế của chính phủ để hạn chế nhập khẩu thông qua việc phân biệt
hàng hóa nước ngoài và nội địa.
Trên quan điểm lợi ích chung của nền kinh tế thế giới, Baldwin (1970)
đưa ra một định nghĩa về rào cản phi thuế quan đó là: Một sự biến dạng phi
thuế quan là bất kỳ một biện pháp (thuộc khu vực nhà nước hay tư nhân) nào
7
khiến các hàng hóa và dịch vụ trong mua bán quốc tế hoặc mọi nguồn lực
dành cho việc sản xuất các hàng hóa và dịch vụ đó, sẽ được phân bổ theo
cách như thế nào đó nhằm giảm thu nhập tiềm năng thực sự của thế giới.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) năm 1997 đã đưa ra
định nghĩa một cách tổng quát hơn: “Các rào cản phi thuế quan là những biện
pháp biên giới nằm ngoài phạm vi thuế quan có thể được các quốc gia sử
dụng, thông thường dựa trên cơ sở lựa chọn, nhằm hạn chế nhập khẩu”.
b) Theo cách tiếp cận xây dựng báo cáo thường niên của Hoa Kỳ
Báo cáo hàng năm của Đại diện thương mại Mỹ cho Tổng thống và
Quốc hội Mỹ về rào cản thương mại của nước ngoài có đề cập tới việc phân
loại các rào cản TMQT thành các nhóm như: chính sách nhập khẩu; tiêu
chuẩn, kiểm tra, nhãn mác và chứng nhận; mua sắm của Chính phủ; trợ cấp
xuất khẩu (tài trợ cho xuất khẩu với các điều kiện ưu đãi và trợ cấp đối với
xuất khẩu nông sản); bảo hộ sở hữu trí tuệ; các rào cản dịch vụ; các rào cản
đầu tư (hạn chế tỷ lệ góp vốn của nhà đầu tư nước ngoài, các hạn chế về tham
gia của nhà đầu tư nước ngoài vào các chương trình R&D, các yêu cầu về tỷ
lệ xuất khẩu tối thiểu, các hạn chế về chuyển vốn và lợi nhuận ra nước ngoài);
các rào cản chống cạnh tranh (bao gồm cả các thực tiễn chống cạnh tranh của
các doanh nghiệp Nhà nước cũng như các công ty tư nhân làm hạn chế hoạt
động kinh doanh của các công ty Mỹ hay các công ty nước ngoài khác); các
sự bảo hộ của Chính phủ để có thêm vị trí trên thị trường trong nước, tối đa
hóa được lợi nhuận của mình. Chính vì những lý do đó, các doanh nghiệp sẽ
tập hợp với nhau dưới danh nghĩa Hiệp hội ngành nghề để tiến hành vận
động, gây ảnh hưởng đến Chính phủ trong việc xây dựng các rào cản TMQT.
Với những doanh nghiệp lớn, với khả năng tài chính của mình sẽ gây tác động
rất lớn đến Chính phủ, kể cả việc áp dụng các biện pháp tiêu cực.
- Từ phía chính phủ: Qua phân tích tác động dẫn đến hình thành rào cản
trong TMQT của hai nhóm chủ thể trên, cùng với việc xác định mục tiêu
chiến lược phát triển nền kinh tế xã hội của các quốc gia cũng nhưng các Hiệp
9
định đã ký kết, Chính phủ sẽ đưa ra các rào cản phù hợp thông qua việc cân
bằng lợi ích giữa các nhóm chủ thể.
1.1.1.4. Vai trò, mục đích và xu hướng sử dụng rào cản trong thương mại
quốc tế
Về mặt lý thuyết, rào cản trong TMQT sẽ làm ảnh hưởng đến lưu
chuyển hàng hóa quốc tế, do đó, vai trò của việc sử dụng rào cản là điểu chỉnh
các dòng lưu chuyển hàng hóa này theo hướng có lợi nhất, đáp ứng mục tiêu
và yêu cầu xác định của từng quốc gia.
Trong xu thế toàn cầu hóa, tự do hóa thương mại, hầu hết các quốc gia
đều cam kết với nhau dỡ bỏ các rào cản TMQT để thúc đẩy tự do hóa thương
mại. Nhưng thực tế việc dỡ bỏ các rào cản này diễn ra một cách hết sức chậm
chạp, thậm chí các quốc gia còn dựng lên các rào cản khác một cách hết sức
tinh vi và phức tạp. Nếu như trước đây, các biện pháp được áp dụng chủ yếu
là các biện pháp hành chính (cấm, hạn ngạch, giấy phép) thì nay nó hết sức đa
dạng và phức tạp. Sở dĩ có xu hướng đó vì mục đích áp dụng rào cản trong
TMQT cũng rất đa dạng, không chỉ về kinh tế mà còn cả về chính trị cũng
như văn hóa. Các mục đích này cũng chủ yếu xuất phát từ lợi ích của từng
nhóm đối tượng được nêu ở trên: người lao động và người tiêu dùng, doanh
nghiệp hay Chính phủ. Một số mục đích chủ yếu có thể kể ra đó là: Vì mục
- Áp dụng đánh thuế tài nguyên
- Sử dụng các tiêu chuẩn môi trường, vệ sinh an toàn, dán nhãn sinh thái
như rào cản bảo hộ sản phẩm trong nước chống lại các sản phẩm và công
nghệ nhập khẩu với lý do các sản phẩm và công nghệ này không đáp ứng các
quy định về bảo vệ môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm của nước sở tại.
Theo nghiên cứu của trung tâm nghiên cứu APEC của đại học Monash,
Australia (2003) cũng chia rào cản môi trường ra thành 4 nhóm:
- Các rào cản thương mại môi trường được chia ra thành các loại:
11
Các tiêu chuẩn quy định mức độ độc hại của sản phẩm: áp đặt các rào
cản cho các chất hoặc các sản phẩm bị cấm, hay xác định dung sai cho phép
rất thấp của các chất được quy định. Trong một số trường hợp mức độ này
thấp hơn cả các tiêu chuẩn quốc tế.
Các tiêu chuẩn chứng nhận marketing: có thể gây ra các rào cản TMQT
tại nơi mà các doanh nghiệp bán hàng hóa với các yêu cầu về môi trường,
hoặc về quá trình sản xuất hay các thành phần của hàng hóa chứ không phải
do bản chất của bản thân hàng hóa đó.
Các tiêu chuẩn thu hoạch sản phẩm: được áp dụng tại những nơi mà các
phương tiện dùng để thu hoạch không đáp ứng tiêu chuẩn môi trường nhất
định hoặc trong trường hợp thu hoạch, chế biến sản phẩm phải đáp ứng được
một số tiêu chuẩn nhất định thì mới được phép bán trên thị trường.
Các nghĩa vụ tái chế, loại bỏ và xả thải sản phẩm: Nhiều quy định áp
đặt nghĩa vụ đối với các nhà sản xuất và nhập khẩu về việc tái chế sản phẩm
và xử lý chất thải.
Các yêu cầu về bao bì và nhãn mác: các yêu cầu này hạn chế các sản
phẩm được đóng gói theo một kiểu nhất định hay yêu cầu phải đạt được các
chứng nhận về môi trường thông qua việc thể hiện nó thông qua bao bì. Một
số áp đặt nghĩa vụ đối với người sản xuất về việc thu thập và tái chế rác thải.
Một số lại bắt buộc các sản phẩm phải được sản xuất dựa trên quy trình và
TMQT, doanh nghiệp trong việc hình thành rào cản môi trường cũng muốn
tối đa hóa thị trường của mình, qua đó tối đa hóa lợi nhuận.
- Từ phía chính phủ: Xuất phát từ mục tiêu bảo vệ môi trường, bảo vệ
sức khỏe người tiêu dùng, bảo hộ nền sản xuất trong nước, các mục đích
chính trị và văn hóa khác. Chính phủ các nước cũng áp dụng rào cản môi
trường như một biện pháp cản trở TMQT.
- Từ phía các tổ chức xanh phi chính phủ: Các tổ chức này luôn hoạt
động theo các mục tiêu nhằm tăng cường sự bảo vệ môi trường. Do đó, các tổ
13
chức này muôn các nước mạnh áp dụng các biện pháp gây sức ép buộc các
quốc gia khác thay đổi chính sách môi trường trong nước.
1.1.2.4. Mục tiêu của việc sử dụng rào cản môi trường trong thương mại
quốc tế
Mục tiêu của việc sử dụng rào cản môi trường trong TMQT cũng xuất
phát từ sự hình thành của nó, mục tiêu cũng chính là bảo vệ các nhóm chủ thể,
cụ thể là:
- Loại bỏ các chất độc hại đặc biệt là hóa chất và các kim loại nặng;
- Tái chế rác thải, xả thải hay loại bỏ sản phẩm;
- Các quy định về bao bì, nhãn mác cũng như đóng gói;
- Đề ra các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực thẩm;
- Bảo vệ động, thực vật hoang dã;
- Tăng cường các thực phẩm hữu cơ và phản đối các sản phẩm biến đổi
gen.
1.2. Những rào cản môi trƣờng đối với hàng dệt may xuất khẩu
1.2.1. Một số quy định chung về rào cản môi trường đối với hàng dệt may
xuất khẩu
Ngày nay, xu hướng tự do hóa thương mại ngày càng phát triển, một
yếu tố tất nhiên đó là các quốc gia ngày càng thỏa thuận đi đến cắt giảm, tiến
tới dỡ bỏ hàng rào thuế quan. Thay vào đó, các hàng rào phi thuế quan trong
các loài sinh vật hiếm, các loài sinh vật quý hiếm. Đặc biệt, ở một số nước
phát triển việc buôn bán sản phẩm được sản xuất từ các sinh vật quý hiếm
cũng có những quy định cụ thể, như việc sử dụng da, lông của các loài động
vật quý hiếm để làm áo choàng, túi xách, hay sử dụng ngà voi để trang trí,…
- Các biện pháp bảo vệ môi trường: đối với các sản phẩm may mặc thì đó
bao gồm những việc sử dụng các loại thuốc nhuộm, hóa chất trong may mặc,
và công nghệ xử lý rác thải , nước thải công nghiệp. Ngày nay thì các nước
phát triển cũng chú ý hơn đến việc xử lý nước thải, rác thải, điều này sẽ làm
tăng chi phí cho các nhà sản xuất.
15
Thứ ba, các rào cản về trách nhiệm xã hội, người tiêu dùng và các Hiệp
hội bảo vệ người tiêu dùng tại các nước phát triển rất coi trọng đạo đức kinh
doanh và luôn gây sức ép buộc các nhà sản xuất phải chú trọng nhiều hơn đến
đời sống vật chất và tinh thần của người lao động. Hiện nay, có một tiêu
chuẩn mang tính chất quốc tế đó là tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội SA 8000,
được áp dụng trên toàn thế giới với những khuyến cáo của tổ chức lao động
quốc tế (ILO) và các thỏa thuận, hiệp định về nhân quyền, quyền trẻ em của
Liên Hiệp Quốc. Tuy nhiên việc áp dụng SA 8000 là hoàn toàn mang tính
chất tự nguyện nhưng để dễ dàng hơn trong việc ký kết và lưu thông sản
phẩm các doanh nghiệp cũng cố gắng để đạt được chứng chỉ này.
1.2.2. Khái quát rào cản môi trường đối với hàng dệt may xuất khẩu
1.2.2.1. Khái niệm rào cản thương mại
Rào cản trong thương mại quốc tế là một yếu tố tất yếu trong chính
sách thương mại quốc tế của các quốc gia. Vì thế các doanh nghiệp nên chuẩn
bị tốt và sẵn sàng các nguồn lực để vượt rào cản hay chí ít là giảm thiểu thiệt
hại. Do đó, có thể tóm tắt lại vượt rào cản là việc các doanh nghiệp sử dụng
các nguồn lực để đáp ứng được các rào cản đặt ra.
Các rào cản môi trường chủ yếu là các rào cản đặt ra các tiêu chuẩn về
mặt môi trường mà các quốc gia nhập khẩu đề ra. Từ đó, việc vượt rào cản an
lực nội tại cơ bản mang tính cơ sở nền tảng của doanh nghiệp bao gồm:
Năng lực nghiên cứu và phát triển: khả năng phát triển sản phẩm mới,
cải tiến quy trình công nghệ…
Công nghệ sản xuất: máy móc, thiết bị, quy trình công nghệ, mức độ tự
động hóa…
Nguồn nhân lực: đội ngũ cán bộ quản lý, điều hành sản xuất, công
nhân, phục vụ…
Cơ sở hạ tầng: mặt bằng sản xuất, nhà xưởng, giao thông nội bộ, điện
nước, hệ thống xử lý nước thải…
17
Tài chính: nguồn vốn chủ sở hữu, cơ cấu vốn, khả năng huy động
vốn…
Đối với các doanh nghiệp dệt may khi tập trung phát triển thương hiệu/
mẫu mã mới thì năng lực nghiên cứu và phát triển có ý nghĩa quyết định. Đối
với việc vượt rào cản môi trường thì năng lực nghiên cứu, phát triển và công
nghệ sản xuất sẽ tác động quyết định sản phẩm có đạt được các tiêu chuẩn mà
nước nhập khẩu đề ra hay không. Cũng như cơ sở hạ tầng, nhất là về hệ thống
xử lý nước thải sẽ quyết định doanh nghiệp có đạt được các tiêu chuẩn về môi
trường hay không. Và hơn hết, tài chính chính nhân tố quyết định tương hỗ
các nhân tố khác. Bên cạnh các nguồn lực nội tại các nguồn lực hỗ trợ nội tại
thể hiện năng lực của doanh nghiệp trong việc tiếp cận và phát triển thị trường
bao gồm:
Logistic và cung ứng nguyên vật liệu: mạng lưới các nhà cung cấp
nguyên liệu, phụ kiệu,…, chu trình kiểm tra giám sát chất lượng nguyên liệu ,
hệ thống phương tiện vận chuyển, quy trình cung ứng nguyên liệu, quản lý
lưu kho,…
Marketing và bán hàng: chất lượng sản phẩm, giá cả, hình ảnh của
doanh nghiệp, thương hiệu sản phẩm, quan hệ công chúng, đống gói sản
phẩm, các chiến dịch quảng bá, khuếch trương,…
thỏa mãn các yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Nhà nước có thể trực tiếp
tham gia vào quá trình giải quyết theo các quy định của WTO hoặc thông qua
các tổ chức phi chính phủ.
Xây dựng môi trường kinh doanh trong nước: Nhà nước và doanh
nghiệp cần phối hợp chặt chẽ hơn trong việc xây dựng môi trường kinh doanh
trong nước nhằm tạo dựng nền tảng cho các doanh nghiệp xây dựng năng lực
cạnh tranh.
- Các nguồn lực liên kết khác:
Các nhà phân phối nhập khẩu tại thị trường có vai trò quan trọng trong
việc xây dựng hình ảnh của doanh nghiệp và sản phẩm trên thị trường. Các
Copyright: Tài liệu đại học ©