KỸ NĂNG THAM
KỸ NĂNG THAM
VẤN TÂM LÝ
VẤN TÂM LÝ
PHẠM MẠNH HÀ
PHẠM MẠNH HÀ

1. KHÁI NIỆM
1. KHÁI NIỆM

1. Trợ giúp tâm lý
1. Trợ giúp tâm lý

Là hoạt động giúp 1 người đang gặp khó khăn tâm
Là hoạt động giúp 1 người đang gặp khó khăn tâm
lý để họ thực hiện được điều họ mong muốn trong
lý để họ thực hiện được điều họ mong muốn trong
cuộc sống.
cuộc sống.

Người trợ giúp chuyên nghiệp: Được đào tạo chuyên
Người trợ giúp chuyên nghiệp: Được đào tạo chuyên
sâu
sâu

Người trợ giúp bán chuyên nghiệp: Được đào tạo qua
Người trợ giúp bán chuyên nghiệp: Được đào tạo qua

3. Tham vấn tâm lý
3. Tham vấn tâm lý

Là quá trình nhằm:
Là quá trình nhằm:
giúp cho thân chủ:
giúp cho thân chủ:

tự chịu trách nhiệm với cuộc đời mình
tự chịu trách nhiệm với cuộc đời mình

tự tìm cách giải quyết các các vấn đề của mình
tự tìm cách giải quyết các các vấn đề của mình

nhà tham vấn chỉ là:
nhà tham vấn chỉ là:
người soi sáng vấn đề
người soi sáng vấn đề

giúp về mặt thông tin,
giúp về mặt thông tin,

giải toả cảm xúc gây ảnh hưởng tiêu cực đến các quyết định
giải toả cảm xúc gây ảnh hưởng tiêu cực đến các quyết định

Mục tiêu cụ thể:
Mục tiêu cụ thể:

Giúp giảm bớt các cảm xúc tiêu cực
Giúp giảm bớt các cảm xúc tiêu cực

Giúp tăng thêm hiểu biết về bản thân và hoàn cảnh => giúp họ chấp
Giúp tăng thêm hiểu biết về bản thân và hoàn cảnh => giúp họ chấp
nhận nan đề
nhận nan đề

Giúp thân chủ đưa ra các quyết định
Giúp thân chủ đưa ra các quyết định

Hướng dẫn thân chủ đưa ra quyết định
Hướng dẫn thân chủ đưa ra quyết định


Nhiệm vụ chung:
Nhiệm vụ chung:

Xác định vấn đề và nguyên nhân gây ra
Xác định vấn đề và nguyên nhân gây ra

Chẩn đoán, đánh giá, phân loại vấn đề
Chẩn đoán, đánh giá, phân loại vấn đề

Nhiệm vụ cụ thể:
Nhiệm vụ cụ thể:



Khiến thân chủ phụ thuộc vào nhà tham vấn
Khiến thân chủ phụ thuộc vào nhà tham vấn

Không nhận diện được vấn đề của mình
Không nhận diện được vấn đề của mình

Không đương đầu với vấn đề của mình
Không đương đầu với vấn đề của mình

Không chịu trách nhiệm về bản thân và hành động
Không chịu trách nhiệm về bản thân và hành động

Về phía nhà tham vấn:
Về phía nhà tham vấn:

Chủ quan, Nóng vội
Chủ quan, Nóng vội

Không thực sự hiểu vấn đề
Không thực sự hiểu vấn đề


Chất vấn thân chủ (hỏi cặn kẽ, yêu cầu trả lời đầy đủ)
Chất vấn thân chủ (hỏi cặn kẽ, yêu cầu trả lời đầy đủ)

Tại sao không chất vấn
Tại sao không chất vấn

Nguyên tắc tham vấn: Tôn trọng thân chủ

Thuyết phục, áp đặt ý kiến lên thân chủ:

Tại sao không thuyết phục thân chủ:
Tại sao không thuyết phục thân chủ:

Nhà tham vấn nhìn vấn đề không giống cách thân chủ nhìn
Nhà tham vấn nhìn vấn đề không giống cách thân chủ nhìn

Thể hiện sự không quan tâm đến thân chủ
Thể hiện sự không quan tâm đến thân chủ

Dự vào kinh nghiệm bản thân => phủ nhận quyết định của thân chủ
Dự vào kinh nghiệm bản thân => phủ nhận quyết định của thân chủ

3. Các lý thuyết dùng trong
3. Các lý thuyết dùng trong
tham vấn
tham vấn

Thuyết phát triển nhu cầu
Thuyết phát triển nhu cầu

Abraham Maslow
Abraham Maslow

Sự không đáp ứng của thang nhu cầu nào cũng có ảnh
Sự không đáp ứng của thang nhu cầu nào cũng có ảnh
hưởng đến sự mất cân bằng trong quá trình hoàn thiện
hưởng đến sự mất cân bằng trong quá trình hoàn thiện
nhân cách => là nguyên nhân gây khó khăn tâm lý.

thân chủ xác định mình đang trong cơ khủng hoảng
thân chủ xác định mình đang trong cơ khủng hoảng
nào để có các ứng phó hài hoà giữa nhu cầu cá nhân
nào để có các ứng phó hài hoà giữa nhu cầu cá nhân
và đáp ứng xã hội.
và đáp ứng xã hội.


Các giai đoạn khủng hoảng cá nhân
Các giai đoạn khủng hoảng cá nhân

Giai đoạn 1 (0 – 12tháng):
Giai đoạn 1 (0 – 12tháng):

Sự tin tưởng >< sự không tin tưởng, lo hải, hụt hẫng do thoả mãn
Sự tin tưởng >< sự không tin tưởng, lo hải, hụt hẫng do thoả mãn
hay không thoả mãn nhu cầu sinh lý.
hay không thoả mãn nhu cầu sinh lý.

Trẻ mất mát lòng tin khi không được đáp ứng nhu cầu, hoặc đáp
Trẻ mất mát lòng tin khi không được đáp ứng nhu cầu, hoặc đáp
ứng lộn xộn.
ứng lộn xộn.

Giai đoạn khủng hoảng 2: (12 – 3 tuổi)
Giai đoạn khủng hoảng 2: (12 – 3 tuổi)

Sự tự chủ>< sự hoài nghi:
Sự tự chủ>< sự hoài nghi:


Có năng lực >< sự tự ti, kém cỏi.

Luyện cho trẻ tính ham thích làm việc, học hỏi => tạo
Luyện cho trẻ tính ham thích làm việc, học hỏi => tạo
cảm giác thành công, ham thích làm việc tốt.
cảm giác thành công, ham thích làm việc tốt.

Không được học hỏi => cảm thấy kém cỏi, nhút nhát
Không được học hỏi => cảm thấy kém cỏi, nhút nhát


Giai đoạn 5 (12 – 18tuổi)
Giai đoạn 5 (12 – 18tuổi)

Bản sắc >< lẫn lộn vai trò. Khủng hoảng tuổi dạy
Bản sắc >< lẫn lộn vai trò. Khủng hoảng tuổi dạy
thì
thì

Trẻ nhận thức được bản sắc giá trị cá nhân. Nếu không
Trẻ nhận thức được bản sắc giá trị cá nhân. Nếu không
dẫn tới lẫn lộn vai trò trên bình diện cảm xúc, xã hội,
dẫn tới lẫn lộn vai trò trên bình diện cảm xúc, xã hội,
nghề nghiệp.
nghề nghiệp.

Giai đoạn 6 (18 – 40)
Giai đoạn 6 (18 – 40)

Sự thân thiết><sự cô lập.

Cảm giác hoàn thành, viên mãn
Cảm giác hoàn thành, viên mãn

Cảm giác thất vong về bản thân
Cảm giác thất vong về bản thân


Thuyết gắn bó mẹ con
Thuyết gắn bó mẹ con

John Bowlby
John Bowlby
Sự kém phát triển thể chất; những rối loạn tâm
Sự kém phát triển thể chất; những rối loạn tâm
lý do:
lý do:

thiếu hụt giao tiếp ở lứa tuổi đầu đời (thiếu hụt giao
thiếu hụt giao tiếp ở lứa tuổi đầu đời (thiếu hụt giao
tiếp với mẹ)
tiếp với mẹ)

Nhà tham vấn cần:
Nhà tham vấn cần:

Nắm được mức độ gắn bó của thân chủ với người thân
Nắm được mức độ gắn bó của thân chủ với người thân

chủ trong tham vấn

Tiếp cận tâm động học
Tiếp cận tâm động học

Sigmund Freud
Sigmund Freud

Nhấn mạnh vai trò của ý thức và vô thức
Nhấn mạnh vai trò của ý thức và vô thức

Ảnh hưởng của quá khứ trong việc hình thành và quyết định
Ảnh hưởng của quá khứ trong việc hình thành và quyết định
nhân cách cá nhân.
nhân cách cá nhân.

Mục đích trị liệu phân tâm:
Mục đích trị liệu phân tâm:

Là cho cái không có ý thức trở thành cái có ý thức.
Là cho cái không có ý thức trở thành cái có ý thức.

Đưa vô thức trong bóng tối ra ánh sáng để ý thức nó rõ ràng.
Đưa vô thức trong bóng tối ra ánh sáng để ý thức nó rõ ràng.

Các khái niệm chính của trị liệu phân tâm:
Các khái niệm chính của trị liệu phân tâm:

Tiếp cận phân tâm tập trung vào cấi trúc lại nhân cách hơn là
Tiếp cận phân tâm tập trung vào cấi trúc lại nhân cách hơn là
giải quyết các vấn đề trước mắt.
giải quyết các vấn đề trước mắt.

+ Các kỹ thuật can thiệp:
+ Các kỹ thuật can thiệp:

Sự đồng cảm (kỹ năng lắng nghe tích cực)
Sự đồng cảm (kỹ năng lắng nghe tích cực)

Sự chuyển dịch (cơ chế phòng chiếu thân chủ lên nhà tham vấn)
Sự chuyển dịch (cơ chế phòng chiếu thân chủ lên nhà tham vấn)

Phân tích giấc mơ
Phân tích giấc mơ

Lý giải hành vi chống đối.
Lý giải hành vi chống đối.


Tiếp cận thân chủ trọng tâm
Tiếp cận thân chủ trọng tâm

Carl Roger
Carl Roger

Mỗi người đều sở hữu những tiềm năng và có khuynh
Mỗi người đều sở hữu những tiềm năng và có khuynh
hướng tự hiện thực hoá những tiềm năng của mình.

giúp thân chủ trong việc phân tích tình huống phải đối
giúp thân chủ trong việc phân tích tình huống phải đối
đầu
đầu

tìm ra những bất hợp lý trong nhân thức để đi đến thay
tìm ra những bất hợp lý trong nhân thức để đi đến thay
đổi.
đổi.

Phương pháp tiếp cận: xúc cảm hợp lý
Phương pháp tiếp cận: xúc cảm hợp lý

Những rỗi nhiễu xúc cảm là do niêm tin sai lệch những
Những rỗi nhiễu xúc cảm là do niêm tin sai lệch những
mong múôn thái quá, không phù hợp gây ra.
mong múôn thái quá, không phù hợp gây ra.

Mô hình ABC
Mô hình ABC


Phương pháp:
Phương pháp:

Yêu cầu thân chủ đối mặt với thách thức,
Yêu cầu thân chủ đối mặt với thách thức,

thuyết phục thân chủ thay thế niềm tin khiến bản
thuyết phục thân chủ thay thế niềm tin khiến bản

Quá khứ quyết định hành vi và cuộc sống hiện tại.
Quá khứ quyết định hành vi và cuộc sống hiện tại.


Cần chặn đứng những mối nguy hiểm
Cần chặn đứng những mối nguy hiểm

Cuộc sống là tai hoạ khi không đi đúng hướng ta
Cuộc sống là tai hoạ khi không đi đúng hướng ta
mong muốn
mong muốn

Những người làm điều xấy nhất định bị trừng phạt
Những người làm điều xấy nhất định bị trừng phạt

Trốn tránh dễ dàng hơn là đối mặt
Trốn tránh dễ dàng hơn là đối mặt

Cần có 1 chỗ dựa hoàn hảo
Cần có 1 chỗ dựa hoàn hảo

Cần có giải pháp hoàn hảo chống lại mọi điều tồi
Cần có giải pháp hoàn hảo chống lại mọi điều tồi
tệ.
tệ.


Tiếp cận hành vi:
Tiếp cận hành vi:


những kinh nghiệm.
những kinh nghiệm.

Trích đoạn Các phẩm chất của nhà tham vấn Các phẩm chất của nhà tham vấn

---