Sáng kiến kinh
nghiệm
“ Một số biện pháp tổ chức chỉ đạo giáo dục động cơ học
tập của học sinh ở trường THCS Thới phong ”
MỞ ĐẦU
I . ĐẶT VẤN ĐỀ :
Nâng cao chất lượng dạy và học, nâng cao hiệu quả giáo dục là nhiệm
vụ, mục tiêu, trách nhiệm của ngành giáo dục, là sự quan tâm của toàn Đảng,
toàn dân và toàn xã hội. Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục trong những
năm qua đã có nhiều chủ trương, chính sách, sách lược, Chỉ thị để đầu tư cho
công tác này và đặc biệt gần đây nhất là việc ban hành Chỉ thị
số:40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 về việc phát động phong
trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các
trường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013 trong đó có những mục tiêu, yêu
cầu, nội dung rất quan trọng và thiết thực đối với nền giáo dục trong hoàn
cảnh đất nước ta hiện nay.
Trong những năm qua nhà trường có nhiều cố gắng ở các mặt công tác
giảng dạy và giáo dục nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục
nhưng kết quả còn nhiều hạn chế, tính chuyên cần, chịu khó, nổ lực vươn lên
trong học tập còn thấp kém, số lượng học sinh bỏ học hàng năm rất nhiều,
chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc học tập hiện nay sẽ giúp ích
cho bản thân của các em sau này. Từ đó ảnh hưởng đến chất lượng dạy và
học, ảnh hưỡng đến phong trào giáo dục của nhà trường.
Nhằm để cũng cố và phát triển phong trào giáo dục, khắc phục hạn
chế yếu kém như hiện nay, nhà trường cần phải có những biện pháp chỉ đạo
giáo dục tích cực đặc biệt là việc giáo dục động cơ, ý thức học tập cho học
sinh, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. Đây là việc làm rất quan
trọng và cần thiết, mang tính chiến lược góp phần quyết định chất lượng
giáo dục của trường trong thời gian tới.
Từ thực tiễn công tác và qua nghiên cứu tìm hiểu mục tiêu, yêu cầu,
nội dung của Chỉ thị số: 40/2008/ CT-BGD&ĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008
học có nhu cầu, thái độ và có động cơ học tập. Đây cũng là hướng đi của
việc giáo dục nhân cách của người học mà hiện nay ngành giáo dục đang
hướng tới. Vì vậy là người quản lý hoạt động dạy học và giáo dục học sinh
cần phải thường xuyên quan tâm, tuyên truyền, động viên, nhắc nhỡ cán bộ
giáo viên trong quá trình giảng dạy và giáo dục học sinh, phải hiểu và biết
vấn đề này. Phải kiên trì trong việc dạy kiến thức cho học sinh phải đi đôi
với việc dạy cho học sinh cách nghĩ, cách học và cách làm. Biết học trong
môi trường cá nhân và tập thể, biết làm việc độc lập và hợp tác giữa bản thân
và mọi người. Giúp học sinh hình thành tính tự giác, tích cực trong học tập,
tạo sự hứng thú ham thích thì các em sẽ có thêm ý chí, nghị lực vượt qua
những khó khăn, thách thức không lười học, không bỏ học mà đồng thời
hình thành cho các em một thói quen về nề nếp học tập, hứng thú, ham thích
trong học tập. Giáo dục cho học sinh hiểu được rằng có được tài năng là do
sự học tập rèn luyện chuyên cần, kiên trì, do ý chí cầu tiến, tinh thần vượt
khó, do biết định hướng cho sự nỗ lực nhằm những mục đích cao cả, do sự
tận lực phát huy bản lĩnh. Trang bị cho học sinh những kỹ năng sống cần
Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 2
Sáng kiến kinh
nghiệm
thiết làm hành trang cho học sinh sau này, đây cũng là trách nhiệm, nhiệm
vụ mà nhà trường phải thực hiện. Đó cũng chính là việc làm cần thiết và
quan trọng của giáo viên có tinh thần trách nhiệm và tâm huyết của một nhà
sư phạm trước học sinh - thế hệ trẻ thân yêu trong nhà trường và xã hội hiện
nay.
Xây dựng nề nếp và kĩ cương, ý thức trong giảng dạy và học tập trong
nhà trường là việc làm rất cần thiết, nó góp phần nâng cao chất lượng dạy
học và giáo dục ý thức chấp hành kĩ luật, rèn luyện phẩm chất để hình thành
nhân cách toàn diện cho học sinh. Trên cơ sở đó, cần có những biện pháp chỉ
đạo thực hiện như : xây dựng nội quy học sinh và phổ biến, hướng dẫn thực
Sáng kiến kinh
nghiệm
Tổng số học sinh 81 65 82 40
Cũng như hàng năm về công tác tuyển sinh nhà trường chỉ xét tuyển
đối với học sinh hoàn thành chương trình tiểu học từ đó có ảnh hưỡng nhiều
đến chất lượng học tập, mặt khác như đã nêu ở phần mở đầu ý thức học tập
của học sinh còn nhiều hạnh chế.
2.Tình hình đội ngũ CBGV - NV :
*Tổng số CBGV - NV : 23 . Trong đó :
- Cán bộ quản lý : 02 ( 01 Hiệu trưởng, 01 Phó hiệu trưởng )
- Nhân viên : 02 ( 01 Kế toán, 01 Bảo vệ )
- Giáo viên : 16 ( 04 Đại học, 12 Cao đẳng sư phạm )
- GV chuyên trách: 03 ( 01 TPTđoàn đội, 01 Thư viện -Thiết bị, 01Phổ
cập giáo dục). Các bộ phận khác đều do giáo viên kiêm nhiệm .
II . THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG
HỌC TẬP VÀ GD HỌC SINH :
1.Thống kê về học lực qua các năm :( từ năm 2003 đến năm 2008 ):
Năm học
Tổng
số HS
Giỏi
(%)
Khá
(%)
T.Bình
(%)
Yếu
(%)
Kém
(%)
Sáng kiến kinh
nghiệm
Tổng số hoïcsinh
494 455 372 337 302
Học sinh bỏ học 7.49% 5.93% 12.68% 15.82% 5.63%
TL Chuyên cần 92.51% 94.07% 87.32% 84.18% 94.37%
Những số liệu đã thống kê trên cho thấy: chất lượng học tập, hạnh
kiểm, ý thức học tập, tính chuyên cần trong học tập của học sinh còn thấp, tỉ
lệ học sinh bỏ học hàng năm cao, đặc biệt học sinh có học lực yếu và hạnh
kiểm trung bình có chiều hướng tăng. Từ đó đòi hỏi nhà trường cần có
những biện pháp chỉ đạo có hiệu quả hơn nhằm để duy truỳ tốt sỉ số học
sinh, nâng cao dần chất lượng giảng dạy và giáo dục ý thức học tập cho học
sinh, để các em xác định được nhiệm vụ học tập và có nhu cầu học tập ngày
càng cao.
Trong các năm qua, nhà trường đã nhận thức được vấn đề trên nhưng
chưa có biện pháp hữu hiệu nên chưa có được kết quả như mong muốn, chưa
tạo nên sự chuyển biến đáng kể, đặc biệt chưa chú trọng việc giáo dục động
cơ học tập của học sinh.
III . CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC
ĐỘNG CƠ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH :
A. TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC
TẠO SỰ HỨNG THÚ TRONG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH:
1. Hoạt động dạy học của đội ngũ sư phạm :
1.1. Tăng cường đổi mới phương pháp dạy học :
Như phần đầu đã nêu: “Nếu dạy học có phương pháp, tạo được sự
hứng thú, ham thích trong học tập thì người học sẽ luôn luôn muốn tìm hiểu
khám phá lĩnh vực mới lạ thì rõ ràng đó là đã hình thành cho người học có
nhu cầu, thái độ và có động cơ học tập ” đồng thời đổi mới phương pháp dạy
học là nhiệm vụ quan trọng mà Đảng, Nhà nước ta đặt ra cho Ngành giáo
dục nhằm đưa nền giáo dục ngày càng phát triển hiện đại hơn, đáp ứng được
mới phương pháp dạy học. Viết sáng kiến kinh nghiệm, trao đổi kinh
nghiệm giữa cá nhân và tập thể tổng kết rút ra bài học kinh nghiệm để tiếp
tục triển khai đổi mới trong những năm tiếp theo.
1.2. Đầu tư cho việc soạn giảng và chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên :
Để có sự hứng thú ham thích trong học tập góp phần tạo nhu cầu,
động cơ học tập còn phụ thuộc vào giờ dạy trên lớp của giáo viên. Có
phương pháp dạy học tốt là điều quan trọng, nhưng quá trình hực hiện lại
còn quan trọng hơn và đặc biệt trong giờ dạy của giáo viên khi lên lớp.
Muốn giờ dạy đạt hiệu quả thì giáo viên phải có sự chuẩn bị bài soạn thật cụ
thể và khoa học.
Vì vậy là người quản lý hoạt động dạy học cần có một số biện pháp
chỉ đạo cho giáo viên đối với vấn đề này như sau :
Chỉ đạo bộ phận chuyên môn ở trường phổ biến các yêu cầu bài giảng
theo mẫu hướng dẫn của Sở, Phòng, các quy định liên quan đến chuyên
môn, cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ cho tiết dạy, kết hợp với ý tưởng, sáng
kiến của nhà giáo khi thực hiện việc soạn giảng, chuẩn bị khi lên lớp cho
từng tiết dạy ở từng môn học.
Tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bài, tổ
chức thảo luận những yêu cầu của việc chuẩn bị giảng dạy, những yêu cầu
của tổ đối với nhà trường về điều kiện phục vụ giảng dạy như : tài liệu kham
khảo, sách giáo khoa, thiết bị, phương tiện dạy học … kiểm tra ký duyệt
giáo án hàng tuần, nhắc nhở giáo viên làm tốt công tác chuẩn bị bài giảng.
Tổ chức trao đổi cách soạn bài, các vấn đề khó, cách làm đồ dùng dạy học
cho phù hợp bài giảng.
Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 6
Sáng kiến kinh
nghiệm
Giáo viên phải tranh thủ nhiều thời gian cho việc nghiên cứu sâu sắc
tài liệu liên quan đến bộ môn dạy, lý luận dạy học, phương pháp dạy học đặc
những biện pháp giải quyết, đôn đốc lớp sinh hoạt và học tập tốt hơn.
- Thành lập hội đồng kỷ luật xữ lí cương quyết với những học sinh
luôn vi phạm nội quy nhà trường.
2.2. Sự chuẩn bị của học sinh :
Học sinh đến lớp nhất thiết phải có sự chuẩn bị và chuẩn bị thật chu
đáo về mọi mặt. Kết quả học tập phụ thuộc rất lớn vào sự chuẩn bị của các
em. Vì thế sự chuẩn bị của học sinh rất quan trọng và cần thiết. Giáo dục học
sinh nên có sự chuẩn bị cụ thể như :
Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 7
Sáng kiến kinh
nghiệm
- Chuẩn bị về mặt kiến thức:
Kết hợp với việc học tập trên lớp khi được giáo viên hướng dẫn học
sinh phải thực hiện nghiêm túc việc chuẩn bị bài, làm bài và tự nghiên cứu
bài học trước khi đến lớp, biết tìm kiếm kiến thức không chỉ ở trên lớp mà ở
ngoài nhà trường, trên các sách báo, các thông tin đại chúng.
- Về mặt phương pháp học:
Học sinh phải biết lập kế hoạch học tập và làm việc một cách phù hợp
với khã năng điều kiện của mình để hoạt động học diễn ra được thuận lợi kể
cả học ở nhà cũng như trên lớp, biết cách truy tìm kiến thức mới thông qua
việc giải quyết các tình huống, giải quyết các vấn đề đặt ra từ bài học hoặc
tình huống hay vấn đề mà giáo viên đặt ra nhằm để tích luỹ kiến thức của
bản thân.
Ở lớp học sinh phải tích cực tham gia phát biểu xây dựng bài, phải
tham gia một cách tích cực vào hoạt động nhóm, tập thể để thảo luận, tranh
luận để đi đến thống nhất kết quả, kết luận chung.
- Về dụng cụ hỗ trợ cho việc học tập:
Học sinh cũng phải có sự chuẩn bị chu đáo, đầy đủ các dụng cụ học
tập cần thiết để sử dụng trong quá trình học tập ở nhà cũng như trên lớp.
học sinh, phải hiểu và biết vấn đề này. Phải kiên trì trong việc dạy kiến thức
cho học sinh phải đi đôi với việc dạy cho học sinh cách nghĩ, cách học và
cách làm. Biết học trong môi trường cá nhân và tập thể, biết làm việc độc
lập và hợp tác giữa bản thân và mọi người.
Giáo dục học sinh qua tiết sinh hoạt của giáo viên chủ nhiệm, Chi
đoàn trường trong những buổi sinh Đoàn đội, cùng với nhà trường giáo dục
thái độ, động cơ học tập đúng đắn của học sinh, uốn nắn kịp thời những suy
nghĩ lệch lạc của học sinh, nhằm tạo niềm tin giúp các em học tập tốt hơn,
đồng thời qua tiết dạy bộ môn tạo cho các em những hứng thú say mê và
dần dần hình thành cho học sinh nhu cầu học tập thiết yếu không thể thiếu
được .
Nâng cao vị trí, vai trò, trách nhiệm của Hội đồng giáo dục ở nhà
trường trong việc xây dựng mục tiêu, chương trình giáo dục cũng như việc
tổ chức triển khai thực hiện nội dung, chương trình, kế hoạch của đơn vị và
ngành cấp trên giao phó để làm phát triển mạnh mẽ phong trào giáo dục của
địa phương.
Kiện toàn và phát huy vai trò của tổ chức Đoàn, ñội, thông qua tổ
chức Đoàn, ñội để tổ chức các nội dung chương trình giáo dục và rèn luyện
cho thanh thiếu niên về kĩ năng, kiến thức và đạo đức tư tưởng của thanh
thiếu niên trong nhà trường.
1.2. Đối với việc xây dựng lực lượng giáo dục ngoài nhà trường :
Xây dựng hoàn thiện tổ chức: Ban đại diện Cha mẹ học sinh của
trường đảm bảo nhân sự của tổ chức để đi vào hoạt động ngay từ đầu năm
học. Ban đại diện cha mẹ học sinh phải thường xuyên giữ mối liên hệ với
nhà trường và các gia đình học sinh để tuyên truyền, động viên cha mẹ học
sinh chăm lo tốt cho con em trong quá trình học tập, nâng cao vai trò quản
lý, giáo dục con em ở gia đình để học sinh nhận thức và giác ngộ được tầm
quan trọng của việc học để có ý thức trong học tập, đồng thời tạo mọi đều
kiện thuận tiện để học sinh an tâm trong suốt quá trình học tập ở nhà trường.
Khơi dậy được phong trào chăm lo cho sự nghiệp giáo dục từ các lực
ngày lễ lớn trong năm và theo chủ điểm hàng tháng, đồng thời có hình thức
biểu dương khen thưởng kịp thời những cá nhân, tập thể có thành tích vượt
bậc để làm gương cho các cá nhân tập thể khác phấn đấu noi theo, đặc biệt
lưu ý đến các học sinh chuyên cần vượt khó trong học tập và các hoạt động
khác.
2.2. Tổ chức các hoạt động ngoại khoá :
a. Tổ chức, chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp :
*Tổ chức hoạt động :
-Thành lập tổ chức quản lý :
Ban chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: Để hoạt động này
có hiệu quả cần thiết phải có một tổ chức chịu trách nhiệm chính về hoạt
động này trong nhà trường. Ban chỉ đạo với sự chủ trì của hiệu trưởng hoặc
phó hiệu trưởng với sự tham gia của các thành viên, đại diện: Công đoàn,
Đoàn TNCS HCM, Chi đoàn giáo viên, giáo viên chủ nhiệm các khối lớp,
hội cha mẹ học sinh …
- Nhiệm vụ của Ban chỉ đạo :
Ban chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có nhiệm vụ giúp
hiệu trưởng xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động và tổ chức thực
hiện. Khi tổ chức những hoạt động lớn quy mô trường và thực hiện sự phối
Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 10
Sáng kiến kinh
nghiệm
hợp chặt chẽ với tổ chức Đoàn và các lực lượng giáo dục khác ngoài nhà
trường.
Tổ chức hướng dẫn giáo viên chủ nhiệm lớp, Đoàn thanh niên lớp tiến
hành hoạt động ở đơn vị mình có hiệu quả và giúp hiệu trưởng kiểm tra đánh
giá các hoạt động.
- Phối hợp với lực lượng trong và ngoài nhà trường :
Trong nhà trường: tập thể cán bộ công nhân viên, giáo viên bộ môn,
động giáo dục ngoài giờ lên lớp. Tổ chức tốt đội ngũ giáo viên chủ nhiệm
chỉ đạo hoạt động GDNGLL ở các lớp, sử dụng giáo viên có năng lực về
việc tổ chức hoạt động để làm nồng cốt các hoạt động. Kết hợp với gia đình
Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 11
Sáng kiến kinh
nghiệm
và các lực lượng xã hội ngoài nhà trường để phát huy sức mạnh tổng hợp,
đồng thời chuẩn bị tốt cơ sở vật chất và các điều kiện khác để tiến hành các
hoạt động như: sân bãi, dụng cụ thể dục thể thao, nhạc cụ, phòng sách tham
khảo, loa đài… liên hệ thường xuyên với cộng tác viên của đài truyền thanh
ở UBND xã nắm bắt kịp thông tin để điển hình và đưa tin đặc biệt với những
ngày hội lớn, tổ chức có quy mô khi có điều kiện.
b.Tổ chức các hoạt động Văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao:
Xây dựng và triển khai kế hoạch giáo dục thể chất cho học sinh ở
trường nhằm mục đích cho học sinh tham gia vận động thể dục, giữ gìn sức
khõe tăng cường thể chất thông qua việc học môn thể dục và tổ chức các
hoạt động thể dục thể thao ở hội thao, ở các trò chơi dân gian mang tính rèn
luyện thể chất, nâng cao trí tuệ cho học sinh.
Đối với hoạt động văn hoá văn nghệ: Nhà trường sẽ tổ chức kết hợp
với các chủ điểm hoạt động ở các tháng và phối kết hợp với các tổ chức
đoàn thể ở địa phương tổ chức các phong trào hoạt động giao lưu văn hoá
văn nghệ vào các ngày lễ lớn trong năm học.Việc tổ chức các hoạt động văn
hoá văn nghệ và thể dục thể thao không những chăm lo về đời sống tinh
thần, rèn luyện thể chất của các em mà còn tìm kiếm, phát hiện những nhân
tố có năng lực, năng khiếu để rèn luyện, bồi dưỡng cho các em. Mặt khác
xây dựng chế độ học tập, sinh hoạt hợp lý, đảm bảo thời gian nghỉ ngơi, tạo
nên thói quen sinh hoạt tốt, kỷ luật tốt. Hoạt động văn hoá văn nghệ, thể dục
thể thao là những hoạt động cần thiết là điều kiện quan trọng để góp phần
xây dựng, giáo dục ý thức động cơ học tập của học sinh, bỡi lẽ thông qua
học sinh
Học sinh bỏ học
( %)
Tỉ lệ chuyên cần
( %)
2007 – 2008
302 5.63 94.37
2008 – 2009
(Tính đến cuối HKI)
265 3.01 97
Đến thời điểm này có 05 học sinh trở lại trường học tập tiếp tục
(Trường phối hợp các tổ chức đoàn thể địa phương, đi vận động, tuyên
truyền giáo dục và giải quyết khó khăn, hổ trợ việc đưa rước, miễn tiền đò
đối với học sinh đặc biệt gặp khó khăn và tặng tập vỡ…) trong đó vào đầu
học kỳ hai là 02 học sinh, nâng tổng số đã vận động trở lại trường là 05 học
sinh, làm giảm tỉ lệ học sinh bỏ học đến thời điểm này. Rõ ràng từ những số
liệu trên, tính hiệu quả, tính khả thi được khẳng định.
Nếu tiếp tục tổ chức chỉ đạo thực hiện việc giáo dục động cơ học tập
của học sinh tốt hơn nữa thì tôi tin tưỡng rằng trong thời gian tới sẽ mang
đến một kết quả tốt đẹp, làm nền tảng vững chắc cho các năm học tiếp theo
sau này.
Trên đây là những kinh nghiệm mà qua quá trình tìm hiểu nghiên cứu
và đúc kết từ thực tiển công tác trong thời gian qua, xin trao đổi cùng các
đồng nghiệp, hy vọng sẽ được đóng góp một phần công sức của mình vào sự
nghiệp giáo dục chung .
Thới phong, ngày 09 tháng 03 năm 2009
Người viết SKKN
Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 13
Sáng kiến kinh
Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 14
Sáng kiến kinh
nghiệm
Căn cứ kết quả xét, thẩm đònh của Hội đồng khoa học ngành
GD&ĐT cấp tỉnh; Giám đốc Sở GD&ĐT Cà Mau thống nhất công nhận
SKKN và xếp loại : …………………………………
Ngày tháng năm 200
GIÁM ĐỐC Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 15
Sáng kiến kinh
nghiệm
Lê Văn Nhiệm Trường THCS Thới
Phong 16