Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP HCM
MỤC LỤC
Phần 1: Mở đầu 2
Phần 2: Kiến thức cơ bản 3
KẾT LUẬN: 10
Trang 1
Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP HCM
Phần 1: Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
- Trong nền kinh tế thị trường hiện nay mọi quốc gia đều có cùng điều kiện và cơ
hội để thúc đẩy sự phát triển nền văn hóa của chính mình. Nhưng đồng thời cũng đứng
trước những nguy cơ và thách thức nhất định, đặc biệt là vấn đề bảo vệ bản sắc dân tộc
và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Đất nước ta cũng không ngoại lệ, quá
trình hội nhập đó đã mang đến cho chúng ta nhiều thời cơ nhưng bên cạnh cũng là
những thách thức. Bởi nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa đa dạng và phong phú, là
một nền văn hóa hài hòa những nét đặc sắc của hơn 50 dân tộc anh em trên dãi đất
hình chữ S. Sự hài hòa này thể hiện ở tính đa dạng mà thống nhất, được gìn giữ và
phát huy thông qua sự tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc trên nhiều
phương diện như phong tục tập quán, tín ngưỡng tôn giáo, các loại hình nghệ thuật
Nên nếu không chọn lọc kỹ lưỡng thì không chỉ nền văn minh của nhân loại mà ngay
cả những mặt tiêu cực chúng ta cũng tiếp thu. Chính vì thế mà việc xây dựng và phát
triển nền văn hóa Việt Nam trong thời kỳ này hết sức quan trọng và được đặt lên hàng
đầu.
- Quá trình đó đã và đang được thực hiện nhưng vì muốn điểm lại những thành tựu
đã đạt được cũng như những sai lầm đã vấp phải, nhóm chúng tôi quyết định chọn đề
tài nghiên cứu “Mặt tích cực, mặt trái trong quá trình xây dựng, phát triển nền văn hóa
Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường hội nhập kinh tế quốc tế”.
2. Nội dung chính
Để làm rõ đề tài nghiên cứu, nhóm chúng tôi quyết định trình bày với các ý chính
sau đây:
-Những thời cơ và thách thức của xu thế hội nhập kinh tế quốc tế ảnh hưởng đến
cầu văn hóa tinh thần ngày càng cao của nhân dân thông qua việc du nhập các loại
hình văn hóa, nghệ thuật, giải trí, thể thao cũng như giới thiệu các thành tựu văn hóa
Việt Nam ra nước ngoài
1.2Thách thức
- Tạo ra sự chệch hướng về phát triển văn hóa. Mục tiêu xây dựng nền văn hóa
Việt Nam trong thời kỳ đổi mới là xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân
tộc. Mục tiêu này đang bị nhiều cản trở do việc thương mại hóa của các hoạt động văn
hóa đang diễn ra. Như là sự du nhập tràn lan và hỗn loạn các sản phẩm văn hóa độc
hại của nước ngoài, đặc biệt là chủ nghĩa đế quốc trong văn hóa tác động vào có thể
làm cho văn hóa nước ta suy yếu và lệ thuộc.
Trang 3
Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP HCM
- Sự phân hoá xã hội trên lĩnh vực văn hóa diễn ra mạnh mẽ cùng với quá trình hội
nhập kinh tế quốc tế. Đời sống văn hóa của các vùng nông thôn, miền núi, đời sống
văn hóa của những nhóm xã hội nghèo so với các vùng đô thị, các loại hình nghề
nghiệp có thu nhập cao khoảng cách ngày càng xa.
- Đội ngũ trí thức khoa học và trí thức văn nghệ gặp nhiều khó khăn trong sáng tạo.
Thị trường khoa học mới hình thành, còn nhiều bất cập cả về chính sách và quản lý sở
hữu trí tuệ. Việc thu hút nhân tài vào các cơ quan công quyền khó khăn do chế độ đãi
ngộ thấp. Tình trạng rò rỉ chất xám ngày càng gia tăng, do trình độ tổ chức quản lý của
Nhà nước còn nhiều mặt hạn chế và chiến lược sử dụng nhân tài có mặt chưa hợp lý.
- Trình độ về khoa học - công nghệ, giáo dục đào tạo, chỉ số về HDI (chỉ số phát
triển con người) của Việt Nam rất thấp so với các nước trong khu vực và cộng đồng
quốc tế.
2. Những thành tựu và hạn chế của quá trình xây dựng, phát triển văn hóa
Việt Nam trong thời kỳ kinh tế hội nhập kinh tế quốc tế
2.1Thành tựu
2.1.1 Tư duy lý luận về văn hóa có bước phát triển; nhận thức về văn hóa của các
cấp, các ngành và toàn dân được nâng lên
- Bước phát triển về tư duy lý luận của Đảng ta chính là việc xác định “văn hóa là
2.1.4 Sản phẩm văn hóa, văn học nghệ thuật ngày càng phong phú, đa dạng
- Các loại hình văn hóa, văn học nghệ thuật truyền thống của dân tộc được giữ gìn
và phát huy, như: ca dao tục ngữ, dân ca, chèo tuồng, hát xoan, múa rối nước, quan họ
Bắc Ninh, ca trù, đờn ca tài tử…
- Các tác phẩm văn học, âm nhạc mang hơi thở thời đại trong nước ra đời với số
lượng lớn, đáp ứng nhu cầu của người dân.
- Cùng với đó là những tác phẩm văn học, âm nhạc của nước ngoài cũng như
nhiều loại hình văn hóa khác đã du nhập vào nước ta như: hát kịch, hòa nhạc, phim
chiếu rạp, các gameshow truyền hình…
2.1.5 Nhiều phong trào, hoạt động văn hóa đạt được những kết quả cụ thể, thiết
thực, phát huy được truyền thống văn hóa gia đình, dòng họ, cộng đồng
- Phát huy giá trị truyền thống tốt đẹp, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh
phúc, văn minh. Xây dựng và nhân rộng các mô hình gia đình văn hóa tiêu biểu, có nề
nếp, ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo, vợ chồng hòa thuận, anh chị em
đoàn kết, thương yêu nhau.
Trang 5
Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP HCM
2.1.6 Xã hội hóa hoạt động văn hóa ngày càng được mở rộng, góp phần đáng kể
vào việc xây dựng các thiết chế văn hóa
- Công tác xã hội hóa đã và đang từng bước mang lại một luồng sinh khí mới trong
toàn bộ các lĩnh vực hoạt động của ngành văn hóa, thể thao và du lịch.
- Việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa với mục tiêu chống
xuống cấp di tích đã đạt được những kết quả to lớn, huy động được nhiều nguồn lực xã
hội.
- Xuất phát từ nhu cầu thực tế, nhiều địa phương đã phát triển nhiều mô hình thư
viện, phòng đọc sách, tủ sách tư nhân phục vụ cộng đồng.
2.1.7 Nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được bảo tồn, tôn tạo; nhiều
phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số được nghiên cứu, sưu tầm và phục
dựng
- Việc thực hiện Công ước UNSECO được phê chuẩn năm 2003 về bảo vệ di sản
truyền thống được khôi phục. Các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là phát thanh
truyền hình ngày càng phát triển, làm phong phú những hình thức và phương tiện đưa
văn hoá, văn nghệ đến với đông đảo nhân dân. Một số hoạt động văn hoá được tổ chức
trên quy mô cả nước, thu hút hàng triệu lượt người tham gia. Giao lưu văn hoá với
nước ngoài từng bước được mở rộng. Đội ngũ văn nghệ sĩ và cán bộ văn hoá gồm
nhiều lớp kế tiếp nhau, trải qua thử thách, ngày càng phát triển và trưởng thành.
2.2Hạn chế
2.2.1 Thành tựu trong lĩnh vực văn hóa chưa tương xứng với các lĩnh vực khác;
chưa đủ để tác động có hiệu quả xây dựng con người và môi trường văn hóa lành
mạnh
-Việc xây dựng và tổ chức thực hiện nội dung quản lý ở một số đơn vị còn yếu,
ngân sách sử dụng chưa hiệu quả. Đặc biệt, còn lúng túng trong xử lý các hiện tượng
văn hóa mới, như: văn hóa trên internet, văn hóa mạng, văn hóa giới trẻ, văn hóa các
nhóm thiểu số trong xã hội, các loại hình nghệ thuật đương đại,… Việc tổ chức một số
phong trào văn hóa còn mang tính hình thức, bề nổi; nội dung phong trào còn nghèo
nàn, hiệu quả xã hội chưa cao. Công tác quản lý tổ chức các lễ kỷ niệm, sự kiện,
festival,… còn chưa sát sao, để xảy ra tình trạng lãng phí, phô trương, hình thức.
-Từ đồng b‚ng đến miền núi, môi trường sống ở mỗi nơi khác nhau.Nhất là vùng
núi và nông thôn tình trạng ma túy, phá rừng bạo lực gia đình, gây rối trật tự công
cộng…vẫn đang diễn ra ngày ngày. Đảng-Nhà nước đã đưa ra những biện pháp khắc
Trang 7
Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP HCM
phục nhưng chưa triệt để nên tình trạng này vẫn cứ diễn ra.Việc xây dựng thôn, xã, thị
trấn văn hóa còn chưa trung thực, sức ảnh hưởng của văn hóa chưa đồng đều ở các
vùng miền nên việc xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh chưa được
đông bộ.
2.2.2 Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong Đảng và
trong xã hội có chiều hướng gia tăng
- Tiêu cực, tham ô hối lộ, lãng phí, quan liêu, bệnh thành tích, xa rời nhân dân là
căn bệnh của một bộ phận không nhỏ cán bộ.
trang trải cuộc sống nên họ phải chạy theo thị hiếu của thị trường người đọc, ngày
càng nhiều nhà văn ra đời làm giảm đi độ sâu sắc của văn thơ, bởi nhiều tác phẩm lệch
lạc, xa rời cuộc sống thậm chí còn có hại, hoạt động lý luận chưa đủ sức mạnh để đánh
giá hết, nhiều về số lượng nhưng chất lượng thì chưa cao, thiếu các tác phẩm có giá trị
cao về tư tưởng, nghệ thuật, chưa nhiều tác phẩm đoạt giải cao.
2.2.6 Việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa hiệu quả chưa cao, nguy cơ
mai một chưa được ngăn chặn
- Việt Nam có hệ thống di sản đồ sộ, nhưng theo thời gian không được tu sửa,
cũng như là phát triển đã làm mất dần đi. Như nghề dệt thổ cẩm ở Quảng Ngãi, thiếu
chi phí, ít được quan tâm vì không có sức hấp dẫn.
2.2.7 Hệ thống thông tin đại chúng phát triển thiếu quy hoạch khoa học, gây lãng
phí nguồn lực và quản lý không theo kịp sự phát triển
- Một số cơ quan truyền thông có biểu hiện thương mại hóa, xa rời tôn chỉ, mục
đích.
- Cơ chế, chính sách về kinh tế trong văn hóa, văn hóa trong kinh tế, về huy động,
quản lý các nguồn lực cho văn hóa chưa cụ thể, rõ ràng như chính sách huy động
nguồn lực phục vụ tuyên truyền văn hóa chưa được chú trọng, mang tính đối phó.
2.2.8 Hệ thống thiết chế văn hóa và cơ sở vật chất, kỹ thuật cho hoạt động văn
hóa còn thiếu và yếu, có nơi xuống cấp, thiếu đồng bộ, hiệu quả sử dụng thấp
- Có nhiều địa phương không quan tâm nhiều đến lĩnh vực văn hóa nên thiếu đầu
tư về cơ sở vật chất, làm xuống cấp trầm trọng. Nhưng cũng có những địa phương
chuẩn bị đầy đủ về cơ sở vật chất nhưng mà để có lệ, trên giấy tờ chứ chưa hoạt động
sát với nhu cầu thực tế.
Trang 9
Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP HCM
2.2.9 Tình trạng nhập khẩu, quảng bá, tiếp thu dễ dãi, thiếu chọn lọc sản phẩm
văn hóa nước ngoài đã tác động tiêu cực đến đời sống văn hóa của một bộ phận nhân
dân, nhất là lớp trẻ
-Việc nhập khẩu, truyền bá văn hóa nước ngoài vào Việt Nam thống qua các kênh
thông tin cùng với hận thức dễ dãi, tràn lan thiếu chọn lọc của một số bộ phận nhân
phú trẻ tuổi nhất hành tinh. 10 năm với nhiều thăng trầm những tưởng có lúc phải bán
mình, với những khoản đầu tư khổng lồ từ các tập đoàn lớn, và với những thương vụ
sáp nhập tốn nhiều giấy mực của báo chí, đến này Facebook được xem là cuộc sống
thứ 2 của rất nhiều người, trong đó có một bộ phận không nhỏ sinh viên Việt Nam.
Theo các con số thống kê cho thấy trong kết quả nghiên cứu của Socialbakers &
SocialTimes.Me -2013 vừa được công bố tại Hội thảo Toàn cảnh CNTT-TT Việt Nam
lần thứ 18 - VIO 2013 diễn ra ở TP.HCM. Việt Nam đang là nước đứng thứ 16 trên
thế giới về tỷ lệ tăng trưởng lượng người sử dụng Facebook tính đến tháng 7/2013.
Người sử dụng mạng xã hội Facebook không phân biệt lứa tuổi, nhưng nhiều nhất,
thường xuyên nhất, và bị ảnh hưởng nhất là giới trẻ đặc biệt là trong bộ phận sinh viên
hiện nay. B‚ng khả năng nhanh nhạy với những điều mới lạ, sinh viên không khó để
nắm bắt phương thức sử dụng của một trang web kết bạn lớn như Facebook, khám phá
mọi tiện ích và phát triển các mối quan hệ xã hội, như bản chất vốn có của nó. Trong
quá trình đó, nếu sinh viên sáng suốt, Facebook sẽ trở thành công cụ đắc lực cho cuộc
sống tốt đẹp hơn, còn không nó sẽ khiến họ lệ thuộc thậm chí thay đổi cuộc sống của
họ một cách tiêu cực.
3.2 Những ảnh hưởng tiêu cực của mạng xã hội facebook đối với sinh viên hiện
nay.
Trang 11
Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP HCM
Sinh viên là lớp trí thức trẻ tuổi được xã hội đặt nhiều hy vọng sẽ đóng góp nhiều
vào sự nghiệp phát triển đất nước trong tương lai gần. Thế nhưng, một bộ phận không
nhỏ sinh viên đang lãng phí nhiều thứ khi sử dụng facebook.Sự lãng phí đầu tiên biểu
hiện ở hiện tượng “nghiện” mạng xã hội ở một một bộ phận không nhỏ giới sinh viên
như tiêu tốn thời gian “lướt mạng” truy cập và tìm kiếm những thông tin vô bổ, thậm
chí có hại; chơi game online bất kể giờ giấc và nhiều người sa vào những game bạo
lực, khiêu dâm Mạng xã hội còn tiềm ẩn nguy cơ khi những thông tin, nội dung, hình
ảnh riêng tư được đưa lên mạng để chia sẻ với người thân, bạn bè… nhưng vô tình bị
kẻ xấu lợi dụng và sử dụng vào mục đích xấu, hoặc là người sử dụng mạng xã hội
chưa có ý thức, vô trách nhiệm trong việc đưa thông tin xấu lên mạng gây ảnh hưởng
Cần có sự hướng dẩn, tư vấn định hướng cho giới trẻ về việc sử dụng mạng xã hội
một cách có ích và mang lại hiệu quả tốt mà ở đây nhà trường, các cơ quan đoàn
trường, hội sinh viên phải tổ chức các hoạt động vui chơi lành mạnh giúp tăng cường
sự giao lưu tiếp xúc “thực” giữa các sinh viên trong trường, tạo môi trường cho các
thành viên được hòa mình vào những hoạt động sôi nổi, bổ ích sau những giờ học.
Khoảng thời gian “thực” này sẽ giúp các bạn có sự cân b‚ng trong cuộc sống, thay vì
sống “ảo” với mạng xã hội Facebook.
Các cơ quan chức năng cần quản lý các mạng xã hội chặt chẽ hơn nữa và thường
xuyên tuyên truyền nâng cao nhận thức của cá nhân người sử dụng để có thể phát huy
tối đa các giá trị tích cực, đồng thời hạn chế tới mức thấp nhất những ảnh hưởng tiêu
cực của mạng xã hội
Mặc dầu vậy, buông mặc giới trẻ tự nhận thức là chưa đủ. Để định hướng cho
sinh viên tránh những hệ lụy xấu của mạng xã hội này, thiết nghĩ các tổ chức đoàn thể,
nhà trường rất cần có những buổi sinh hoạt chuyên đề, câu lạc bộ để hướng học sinh,
sinh viên được trang bị nhiều hơn về kỹ năng sống và có thái độ tích cực hơn trong
việc tiếp cận với thông tin.
Và dưới đây là một số cách sinh viên có thể làm được để hạn chế ảnh hưởng của
mạng xã hội facebook.
- Thoát khỏi Facebook khi làm bài tập tại nhà. Điều này giúp các em cưỡng lại
sức hút của việc tán gãu hoặc cập nhật thông tin bạn bè mình đang làm gì trên
Facebook.
- Cập nhật tình hình cá nhân hoặc tán gẫu trên Facebook có giờ giấc nếu các em
có tinh thần tự giác cao.
Trang 13
Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TP HCM
- Nếu không có tinh thần tự giác cao, thì hãy đến những nơi không có internet
(điều này cũng có nghĩa không sử dụng thiết bị 3G).
- Trong khi học nhóm, hãy sử dụng công cụ tán gẫu hoặc nhắn tin trên
Facebook để cập nhật cho nhau những thông tin hữu ích về các chủ đề ở lớp học, các
bài tập đươc giao.