NGHIÉN
CCaj
PHÀN
LÀP VA
THCT
HOAT
TINH
SINH
HOC, KHÀO SÀT
CÀU
TRÙC CÙA
MOT
SO ANCALOIT TRONO CHI
CRIUM
Nguyèn Thi Minh, Tran Bach
Ducmg
Khua
Hóa hoc
Truòng
DH KHTN - DHQG Ha Nói
1.
Dàt
vàn
de
Nguón thuc vàt
ó
Viét Nam rit phong phù
va
da dang. Cho dè'n nay ed trén 7000
loài
thuc

tàc dung cùa chiing vSn con
chua
dugc bidt rd. Diéu do
khién
cho
vièc
xàe djnh
liéu lugng
dugc
liéu
su
dung con tuy
tién,
va
ddi
khi
nhirng tic
diing
phu cùa
chùng
cQng
chua dugc
lini
y diy dù.
Trong càc
loài
thuc vàt ed chùa càc
Idp
chat khàc
nbau

trude
tièn
dè'n su
phàij
làp,
nhàn
dang, xàe dinh dac diém,
ciu
tnic
va
tóng
hgp
Idp
ehit này. Vdi
kel qua
cùa càc qui
trình
diéu tra sàng
Ige
ed
he
thóng
va
càc tién
bò
ve
phuong phàp, trong dd
trirdc
hdt phài ké ddn su phàt
trién

("C-NMR),
phd khdi
Immg
(MS), eie phuong phàp
quang bit ddi
xutig,
phuong phàp phàn
lich
ciu triie (nhd tia X).
Dàc
biet
ly
thii là boat
tfnh
sinh hge cùa rit nhiéu ancaloit. Mdt sd ancaloit ed tic dung
dugc
ly
rit man, do vày trude
day
càc dugc liéu chira ancaloit
boac
càc djch ehié't thuóc ngàm
rugu cùa
chùng
va
ngày nay càc ehit tinh khiét là bd phàn
viìng
chàe
cùa kho tàng thuóc chùa
bénh.

su
dung trong y hge din tdc Viét Nam.
Thi
du Nàng
Hoa tràng
va
Nàng Hoa dd dugc dùng de chùa
benh
thip khdp. Ngudi ta dùng là nàng ho ndng
164
dd
chffa
bong gin khi ngà hoàe tip thd thao. Ò
mot
sd vùng ngudi ta dùng djch nude dun sdi
cùa càc cày này dd xù ly
ben
ngoài khi chùa bénh tri. Ngoài ra djch nude ép eùa ré nàng dugc
dùng
làm chat gay non ma
khdng
gay
tàc dung phu hoàe
làm thud'e
chùa viém tai.
Chi Crinum thudc hg Thùy Tién
(Amarryllidaceae).
Càc
loài
thudc hg này dà dugc bidt

tu
3 nhàn co bàn là N-(3,4 - dioxybenzyI)-4-oxy-
phenethylamin
(vi
du norbelladin 1),
pyrrolo/de/phenanthridin
(vi du lycorin 2)
va
5,10b -
ethanophenanthridin
(vi
du vitamin/(-)-erinin 3) [6].
MO
'H
,011
Boat
tinh
sinh hge eùa càc Crinum ancaloit cùng rit ding ehù y.
Vi
du, trong eie nghién
cùu in vitro, lycorin
làm
giàm dàng kd khà nàng
song
cùa càc té bào khdi u. Lycorin -
l-O-
glucosid
vói càc
liéu
lugng

va
diét nim rd
rét.
Muc
dich va
nhiém vu eùa dd lai nghién cùu cùa chùng tdi là:
Nghién cùu thành phàn hóa hoc cày Crinum asiaticum (Nàng hoa
tràng)
Viét Nam
Chùng tòi tàp trung vào vièc nghién cùu qui trình phàn làp
bòn
hgp ancaloit trong eiy
nàng hoa tràng
va
mdt sd phuong phàp phin tich hdn hgp này nhàm thu dugc
mot so
ancaloit
tinh khiét.
2.
Thuc
nghièm
De
thuc hién eie nhiém
vii
cùa
de
tài rlghièn
cùru,
chùng tdi dà tién
bànb

sà\
ò 45-50''C
dé'n
khó rói
xay thành
b<)t
min.
Bdt
kbò
cùa là va
cu diri*c
ngàm chiét riéng rè
b nhiet
dd
pbòng làn lugt
vdi metanol
va
axit axetic 2M trong
meianol.
Cac dich chiét
duev góp chung
rói cà't
Ioai
dung
mói.
Phàn can
dugc bòa tan trong
axii axetic
2N, rói chiét làn
lum

Tir
cu:
4,6g
fO,!"'."
so
\ói
khdi
limii;
cu
iiroi).
Phàn tàch càc
;incal<Mi
Kbào sàt "tdng
an.ilnir cua
hi
\,! cua cii
bang
s.ic
ky
h'tp
móngìTLC:
silicagel DC -
Alufolicn 60
F-5_,
(Mcivk
55541;
he
(-lung
mói
CHCIy'CH/iH

chùng Idi dà
su
dimt:
phucnig
phàp
sÀc
ky
long già
K'K;
va
gradient dune mdi
\('ti
thiéi bi
Rackstroem
Sepani
AB
dm'fi
x:^c
dicu kicn
difi'ti
day:
-
Duìmg ki'nh
cól: 25mm;
- Chat hap
Ihu:
Silicagel Merck W] (cohai
(i.()|5-ti.(U0miTii;
- Ty le hdn
hcrp

gradien;
-
Toc
dò rùa giài:
15ml/phùt;
lOml/phàn
doan.
Ké't qui dà tàch "tóng ancaloit" eùa eù
va
cùa là thành 3 nhóm ehit: I (ed
R,
tu
0,95 -
0,7),
n
(R,
0,7 - 0,35)
va
ffl
(R,
0,35 - 0,05). Dugc ky hiéu vdi eù
va
là thành càc nhdm tuong
ùng
là
CAI;
CA2; CA3 (ddi vdi eù)
va
LAI;
LA2; LA3 (ddi vdi là).

eàeh két tinh trong dung mdi
tbicb
hgp,
kidm tra dd tinh khiét
bang
sàe ky
Idp
mdng (silicagel,
bè
dung mdi I, thuóc thù
Dragendorft
-
Munier)
va
kbào sàt phó khdi lugng
(EI
- MS, 70 eV) xàe djnh so bd phàn
tu
lugng.
Khào sàt so bd
tinb kbàng
khuin, khàng
n&i
eùa càc tóng ancaloit
Hoat tfnh khàng khuin - khàng nam eùa càc "tdng ancaloit" dugc xàe djnh
bang
ky thuàt
khuyéch tàn trén mdi trudng dàc. Càc "tdng ancaloit" dugc tim trén khoanh giiy sàe ky so 5
(N°5) vi dàt trén màt dia thach dinh dudng dà trdn nhù dich vi khuàn - vi nam ed
to'"

àp
dung
ed
cài tién qui trình chiét ddi vdi ancaloit nói chung dd ehié't tàeh càc
ancaloit ed trong eiy Nàng hoa tràng (Crinum asiaticum Linn. ), chùng tdi dà thu dugc tdng
ancaloit
tu
eie màu là, eù cày
va
lycorin (là
mot
Crinum ancaloit ehù yéu).
2.
Bang càc phuong phàp sàe ky hién dai:
- Sàe ky Idp mòng (SKLM),
- Sic ky
Idng già toc
vi gradient dung mdi (Aeeelerating gradient ehromatography -
AGC),
-
Sàe
ky
long
cdt nhanh (FC), chùng tdi dà phàn làp dugc bd'n (04) ancaloit tinh khiét
tu
càc tóng ancaloit cùa eù vi là cày.
3.
Càc ancaloit này dà dugc két tinh phàn doan vdi càc dung mdi khàc nhau
va
xàe djnh

khu^n
nhu: Sorcina lutea, Escherichia coli.
Tài liéu tham khào
1.
Le Tran
Chi'n,
VQ
Vàn Chuyén, Tran Hgp, Dja ly càc hg cày b Viét Nam -
NXB Khoa
hge va
ky thuàt, bang 177,
1987.
2.
Vù Vàn Chuyén, Phin
Ioai
thuc vit bac cao, tip II, trang 224, NXB Y hge
Ha
Nói,
1971.
3.
va
Vàn Chuyén,
Vò
Vàn Chi, Pham Nguyén
Hong,
Tran
Hgp,
Le
Khà Ké', Dò
Tit Lgi, Thài Vàn Chùng