VÂN
OÊ
V!
TRI
CÙA
CAO THÀNH
TÔ
TÎNH
HUÔNG
TRONG
TIÉNG VIÊT VA TIÉNG
PHÂP
PHAN
THI TÎNH
Khoa NN& VH
Phdp-DHNN-DHQG
Hà Nôi
1.
Dàt van de
Bât ky ngudi
nude
ngoài nào khi hge
mot
ngoai ngfl
khâc
cùng it
nbiéu cd nhflng kbd kbàn do eâc dàc thù cùa ngoai ngfl dd hoàc do
nbflng dàc thù cùa tiéng me dé.
Hon
nfla, vai trd ngfl
nghia

1
'
'Paul est dans son bureau
Vî ta cd thé
ndi:
Paul travaille ebù kbdng thé ndi:
*Paul
va bay
*Paul est.
Trong càu (1), nhdm chi noi cbdn
làm
chùc nàng bd ngfl tinh
hud'ng
va
cd mdi
lien
két vdi dông tfl long
léo
hon so vdi bai eàu (1')
va (1")> vî
trong bai eàu này nhdm dans son bureau là bd ngfl thiét
yéu cùa dông tù,
va
nhu vây ta
không
thé xôa nd di cùng kbdng thé
chuyén dich nd duge. Nhu vây, nhflng yéu td di kèm dông tfl không
thë
xôa di duge tbî không duge coi là bd ngfl tinh hudng Aller,
être

tuy thuục vo vi
triôcựa
ehựng.
ợt
khi ta thay
ddi vi tri cựa ehựng trong cu
ma
võn gifl nguyộn duge eõc gi tri ngfl
nghIa va
ngfl dung.
Cc
ngbiộn
cflu cho th'y
rang
khi ta thay ddi vi tri cựa eõc bd ngfl
tinh hud'ng tbợ kbdng nhflng
nghIa
cựa ehựng thay ddi
ma
chỷc nng
cựa ehựng cựng thay ddi. Su thuc l khi dựng dõu cu,
mot
sd bd ngfl
cd chỷc nng
lien
kột võn bn chat
chờ
hon l khi
ehựng
d eõc vi tri

tbiốn.
dỷ
d dat duoe kột
qu dd. cựng chua thộ dat duge cam kột cựa hg.)
3"
Les initiateurs du pare naturel sont loin d'avoir gagni leur
pari, maigri tout cela.
(Nhflng ngudi
sang
lõp ra kbu bo tdn tbiốn
dỷ
d dat kột qu dd,
cựng chua thộ dat duge cam kột cựa hg,
dỷ
dõ kột qu dd.)
Nhu võy, khi nghiốn cựu loai bd ngfl ny, pham vi cựa võn dộ
kbdng chi l eõu
ma
phi md rụng ra ton vn bn.
Mot
kbd kbn khõc nfla, khi dflng dõu cu, nhdm tfl malgrộ tout
cela, trong eõu (3) duge dua
lốn
thnh tiốu diốm cựa tbdng tin. Trong
khi dd thi d vi tri gifla cu trong (3')
va
eudi eõu (3"), nhdm ny khụng
cd vai trd ny. Tuy
nbiốn,
su

trude khi lèn
Idp)
Tù nhflng nhàn xét trèn, ehùng tdi mudn tim bièu xem,
va
so sành
gifla tiéng Viêt
va
tiéng Phàp:
1.
Thé nào là bd ngfl tinh hud'ng?
2.
Cd bao
nbièu
pbuong tien thé bien y
nghIa
tinh hudng?
3.
Càc bd ngfl tinh hud'ng cd thé dùng d nhflng vi tri nào trong eâu?
4.
Nhflng yéu td nào quy dinh hoàc bât buge ehùng d càc vi tri này
kbdng? Néu cd thi dd là nhflng yéu td nào?
5.
Mflc dô chi phdi cùa càc yéu td kè trèn dén càc loai bd ngfl tinh
hud'ng nhu thé nào vé già tri chùc nàng ngù
nghIa va
ngù dung kbdng?
Dé trà
Idi
cho eâc eâu bdi trèn dày, ehùng tdi
se tien

thành td chùc nàng trong eâu ngang hàng
vdi càc cbflc nàng khâc: ebù ngfl (subjet), bd ngfl ddi tugng
573
(complément d'objet) thuôc ngfl (attribut) bd ngfl tînh hudng
(circonstant).
Theo dinh
nghIa
tbî bd ngfl tînh huô'ng là
mot
don vi dôc lâp ebù
không phài là thành td cùa thành td. Hon nfla bd ngfl tînh hudng là
chùc nàng eudi cùng trong
loat
càc chùc nàng chiu su chi phdi ndng
cdt là dông tù. Dinh
ngbia
trèn cho phép dua vào trong
Idp
tfl bd ngfl
tînh hud'ng tàt cà càc bd ngfl cd vai trd nhu trang tù cùa càu. Vî dông
tù là bat nhàn cùa càu co sd
nén
bât ky
mot
thành td nào
lien
quan
dêh
su toàn ven cùa càu chi là yéu td giàn tiép vdi dông tfl. Mdi
lien

va
vers la mer chi dia dièm cùa hành
ddng
regarder.
Mdi
lien
hê gifla dông tfl
va
bd ngfl tînh hud'ng cùng cd thé
Idng
léo hon, khi
ma
bd ngù tînh hudng ânh hudng dén toàn bô eâu.
6. Ouant aux gens d'Argos, le lendemain, quand ils ont entendu
leur roi hurler de douleur dans le palais, ils
n'ont
rien dit encore
(id, p 22)
(Cdn ngudi dàn thành Argox,
sang
hdm sau, khi ho ngbe thà'y nhà
vua hét lèn vî dau ddn trong làu dài tbî cûng vân
chang
ndi gî.
Nhu vây trong tiéng Pbâp, bd ngfl tinh hud'ng cd thé gàn vdi
mot
trung tâm là dông tfl
chia,
yéu td ebù dao cùa càu, hoàc vdi
mot pbân

ggi
9. Excessivement poli, très timide, voix assourdie par la timidité,
très correct, très professeur. (Ionesco, E., La
leôon,
p 89)
Vdi thài dô
lieb
su
mot
câeh thài quà. rat nbùt nbât, gigng kbàn di
vî su nbùt nbât, rat ehuàn mue, ràt su pham.
10. - Car en arithmétique il faut toujours compter- ce quy compte,
c 'est surtout de comprendre (id, p 115)
(Vî trong sd hge,
luôn
ludn phài tinb-câi quan trgng, ebù yéu là
phài bièu.)
Trong tiéng Pbâp, eâc dai tù phù dinh cap ddi nhu: ne pas,
ne que
kbdng duge coi là bd ngù tînh hudng nhung trang tù
seulement lai duge coi là bd ngfl tînh hud'ng, nguge lai càc trang tfl
khâc di cap ddi vdi ne
nh\i
jamais, aucunement, nullement, plus, guère
lai duge coi là bd ngfl tinh hudng.
Trên nguyén tàc này, ta cùng cân pbân biêt
mot
sd trudng bgp
trong dd trang tù (nhàt là eâc trang tù chi cudng
dô:

mue
.
Làm cho kbàn già giât tbdt lèn.
Sau khi dâ xàc dinh duge ddi tugng nghièn cùu là bd ngfl tînh
575
hudng trong tiộng Viờt
va
tiộng Phõp chựng
toi
xõc dinh
eõc mue tiụu
cõn dat sau dõy:
3.
Mue
tiờu
nghiốn cựru
Khi
tien
hnh
nghiốn
cựu dộ ti ny, chựng
toi
theo dudi
nhợhig
mue tiờu
chinb
sau dy:

Tim
ra cc yộu td chi phdi quan hờ ngfl

ly
thuyột. Chng ban
ly
thuyột vộ chực nng
va
nguyờn tc hoat dụng
pbõt
ngụn.
Gdp pbõn xy dung co sd ly thuyột theo hudng nghiốn cựu mdi
vộ cc pbuong tbựe thộ bien chực nng, vi tri,
va
y
ngbIa
cựa eõc bo
ngự tợnh hud'ng theo quan diốm chực nng - ngfl nghùa
va
quan diốm
tuong tc bgp nghùa, theo dd
ngina
cựa
mot
don vi ngụn ngự duge tao
ra do su tuong tc chi phdi lõn nhau giựa cc yộu to eụ mgt trong ngự
ednh
va
do chực nng cựa nụ trong eu, trong vn bdn. Chflng minh
duge cc yộu td tich eue cựa hudng nghiốn cựu mdi vộ su kột bgp gifla
cự phõp, ngfl nghùa, ngfl dung trong nghiốn cựu ngdn ngự.
Tdng bgp eõc binb tbựe cự pbõp, eõc vi tri cd thộ cd cựa eõc bo
ngfl tinh hud'ng, cc giõ tri ngfl nghùa

eâu cù phàp ngù nghïa cùa nd,
dà'u
ehàm càu, hoàc ngfl dieu, loai eàu, loai vàn bàn
• Vé mât thuc
tien,
dé tài se làm tài lieu tham
khâo
cho viêc
nghièn cflu, giàng day
va
dich thuât eâc càu cd bd ngfl tînh hud'ng. Dé
tài cùng mong gdp pbân xày dung
ebuong
trînh giàng day theo quan
dièm chùc nàng
va
giao tiép, ddng thdi cùng giùp cho ngudi Viêt hge
tiéng phàp
su
dung dé dàng bon eâc bd ngfl tînh hud'ng.
Dé dàp ùng duge mue dich này, dé tài
se
dua ra nhân xét, dé ngbi
nên chù trgng,
luu
y nbùng vàn dé gî, ddng thdi cùng chi ra càc y
nghïa do càc bd ngfl này cd thé chuyén tài trong eâc vi tri khâc nhau.
Tfl nhflng nhân xét dd, tuy theo mue dich giàng day
va hge
tâp cùng

dung nbiéu thé loai vàn
bàn khâc nhu tho, càc bài bào, càc trieh doan bdi
thoai
Mue dich
cùa viêc
su
dung nbiéu loai hinh vàn bàn là dé xem xét khâ nàng ânh
hudng cùa càc cap dô
va
loai binb vàn bàn dén vi tri,
dieu
kiên dùng
va
càc già tri ngfl nghïa, ngfl dung cùa càc bd ngfl tinh hudng d càc
trudng bgp dd.
5. Nôi dung
nghièn
cùru
Chùng tdi cho rang bat ky
mot
su kiên nào cùng phài diên ra trong
mot
không gian
va
thdi gian nào dd, phài cd xuàt
xfl va
phài cd mue
dich, eâc hoàn eành này cd thé
bien
bien

va
tiéng viêt cho ngudi nudc ngoài.
6.
Phi/dng
phàp
Dé thuc bien dé tài, chùng tdi dâ dgc, nghièn cùu càc cdng trînh
vé
lïnh
vue này trong bai thù tiéng Viêt
va
Phàp, tù dd ehùng tdi ebgn
hudng nghièn cùu co bàn,
dira
vào chùc nàng - ngfl nghïa - ngfl dung
cùa eâc don vi duge dua ra xem xét. Cu thé là chùng tdi tim càc doan
vàn bàn thuôc eâc chù dièm
va
loai binb vàn bàn khâc nhau cd chùa
bd ngfl tinh hud'ng, tàeb chùng ra dé ngbién cùu, thay ddi vi tri trong
càu dé bièt khâ nàng két bgp vê
eu
phâp vé
mue
dô ânh hudng cùa
chùng dén eâc yéu td khâc
va
dén vàn bàn nhu thé nào?
Chùng tdi cùng pbàn tich, tbdng kè dé tim ra eâc pbuong tbùe thé
bien, binb thài càu tao, vi tri trong càu, rùt ra eâc y nghïa khâc nhau
cùa loai bd ngù này. Sau dd chùng tdi khâi

Dans son bureau, il
travaille. Nbựng ddi vdi (1'
va
1") nộu cựng dựng eu bdi vdi oự cc
cu tr
Idi
kiộu trốn
se
khdng dựng:
Oự
va-t-il? *
Dans son bureau, il va.
Oự est-il? *Dans son bureau, il est.
Do võy ehựng tdi mudn gdp pbõn xy dung co sd ly thuyột
va
tao
ra hudng ngbiộn cựu mdi vộ cc pbuong tbựe thộ bien chực nng, vi
tri,
va
y nghùa cựa cc bd ngfl tợnh hudng theo quan diốm chỷc nng -
ngfl nghùa
va
quan
diộ'm
tuong tõc hop nghùa, theo dd
ngliTa
cựa
mot
dan vi ngụn ngự duge tgo ra do su tuong tc chi phoi lõn nhau giựa
cc yộu td eụ mgt trong ngự enh

Paris-Gembloux:
Dueulot, Paris:
Hatrer [9 gố ộdition].
7.
Guimier, cl &
ali.,
1001 Circonstants, PUF de Caen 1993
8. Leemand, D., Les circonstants en question (s), Paris, Kimụ 1998.
9. Le Goffic, P., Grammaire de la phrase
franỗaise.
Hachette,
Paris,
1993.
579
10.
Niquet, G &
ali.
Grammaire des collèges
3*""='Hatier,
1991.
11.
Phan Thi Tînh,
L'aspect
en Vietnamien (Mémoire de maîtrise
Bordeaux
HI,
France 1984).
12.
Phan Thi Tinh, La phrase française, Nxb. Dai hge Qude gia
Hà Nôi, 2005.