Richard Wiseman
Tỏc giả cuốn 59 seconds
Cách tiếp cộn hoàn toàn mới
NHÀ XUẤT BẢN
LAO E)ỘNG - XẢ HỘI
Nhà xuất bản Lao động - Xà hội
Ngõ ỉ lòa Binh 4 - Phố Minh Khai
- Hai Bà Tnrng - HN
4el: (04) 3624 6920 / Fax: (04) 3624 6915
Công tỵ Cổ phần Sách Thái Hà
119 C5 Tô Hiệu - Cầu Giấy - HK
Tel: (04) 3793 0480 / Fax: (04) 6287 3238
Website: V\W’W .thaihabooks.com
Chịu trách nhiệm xuảt ban: Giám đốc Nguyền Hoàng cầm
Chịu trách nhiệm nội dung: Tống biên tập Vũ Anh Tuấn
Biên tập vién nhà xuất ban: Nguyễn Thị Thúy
Biên tập T haihabooks: Thanh Nhàn
Trình bày: Thu Hiền
Sưa ban in: Thế Vân
Thiết kế bìa: cẩm Châu
Copyright © 2012 by Richard Wiseman
Bản quyền tiếng Việt © 2013, Công ty Cô phẩn Sách Thái Hà
Cuốn sách được xuất bản theo hợp đồnc bản quyền giừa Conville & Walsh Ltd. “ 2 Ganion
Street, London W1F 7QL. United Kingdom và Công ty cồ phần Sách Thái Hà thông quaTuttle-
Mori Agency Co., Ltd.
Không phần nào trong cuốn sách này được sao chép hoặc chuyến sang bất cứ dạng thức hoặc
phưoTig tiện nào, dù là điện tử, in ẩn. ghi âm hay bất cứ hệ thống phục hồi và lưu tiìr Ihône tin
nào néu không có sự cho phép băng văn bán cùa Côno ty Cô phần Sách Thải Ilà.
Biên mục trên xuất bản phẩm của Thu viện Quốc gia Việt Nam
Wiseman, Richard
Dám khác biệt: Cách tiếp Ccậii hoàn toàn mới dể dia>’ dôi cuộc đời bạn / Richard Wiseman ;

Gặp thiên tài đáng mến Wiliam James,
làm đảo lộn thế giới, học cách tạo ra niềm vui
theo ý muốn và ghé thăm nhà máy vui vẻ.
17
2. Sự CUỐN HÚT
VÀ C Á C MỐI QUAN HỆ
Hé mở rár bí mật tmng trái tim con người, khám phá sức
mạnh của trò chạm chân nhau, sáng tạo ra kiểu hẹn hò tốc độ
mới và học cách sống hạnh phúc mãi mãi.
67
3. SỨC KHỎE TÂM THẦN
Gặp gỡ người có biệt danh là "Napoleon của bệnh
loạn thẩn kinh chức năng", tìm hiểu vì sao xem thể thao
lại gây hại cho sức khỏe, khám phá cách xử lý chứng
ám ảnh sợ hãi, lo lắng và trầm cảm.
125
4. SỨC MẠNH Ỹ CHÍ
Tim hiểu tại sao khen thưởng lại là trừng phạt
và cùng tìm ra cách để khuyến khích ngUời khác,
chiến thắng tính hay chẩn chừ, bỏ hút thuốc và giảm cân.
171
5. THUYẾT PHỤC
Tim hiểu các vấn để khi thay đổi suy nghĩ của mọi người,
tìm ra cái đang thực sự điểu khiển đám đông và
làm thế nào hợp tác có thể định hình xã hội.
223
6. TẠO RA “T ô r MỚI
Học cách để cảm thấy tự tin hơn, thay đổi tính cách
và làm chậm ảnh hưởng của sự lão hóa.
273

ảnh hưởng của quá trình quá trinh lão hóa. Nghiên cứu này dã
được trình bày tại vô sô' cuộc hội thảo và được đăng tren nhiều
tạp chí khoa học, nhimg gần nl"iư chưa bao giờ tiếp cận được víVi
công chúng.
Trong cuôh 59 Seconds (59 giây), tôi đã mô tả một sô'bài tập
như vậy. Dựa trên nội dung đó, Dám khác biệt đưa ra hướng
dẫn k h c ả thi và toàn diện đẩu tien để tiếp cận học thuyết cấp
tiến của James. Nó cho thấy mọi quan niệm của bạn vể trí óc
của bản thân là sai lẩm và chỉ ra rằng thay đổi không phái là
thử thách và mô tả nhiều phương pháp dê thực hiện được
thiết kê'để cải thiện nhiều vấn đề khác nhau trong cuộc sông
thường ngày của bạn.
Qua cuô'n sách này, bạn sẽ được yêu cầu thay đổi hành vi
của minh. Đế nhấn mạnh thông điệp chính này, tôi sẽ mòi b c ạ n
làm một điều mà tôi cho là bạn chưa từng làm. Tôi muo'n bạn
làm hỏng một sô' phần của cuốn sách này trong khi đọc. Tôi
cho rằng lúc này có thể bạn đang có hai luồng suy nghĩ.
RICHARD WISEMAN
u
Đẩu tiên, có thế bạn sẽ nghĩ điểu gi đó kiểu như
''Khôngggggggggggg, tôi ghét ý định xé sách của mình!" Ta't
nhiên, đó chính là mục đích của bài tập này. Yêu cầu một ai đó
thay đổi hành vi và họ sẽ nhanh chóng đưa ra một loạt những
lý do vì sao họ nen tiếp tục hành động như trưóc đây Thái độ
này cỏ thể hiểu được (sau cùng, hành vi nhanh chóng bám rễ
Vcào đầu ta vh chúng ta bắt đầu có cảm giác thân quen như gặp
bạn cũ), nhưng nó cho thây rào cản lớn nhâ't để thay đổi. Cách
đon giản và hiệu quả nhất để vượt qua vấn đề này là làm điều
gì đó bạn chưa từng làm. Điều gì đó khiến bạn cảm thây thoải
mái hơn và vô hại. Giôbg như làm hỏng một cuô'n sách.

hoàng Victoria tiếp cận trí óc con người.
Wundt đã có thế ăn mừng sự ra đòi của tâm lý học thực
nghiệm bằng cách nghiên cứu bâ't cứ chủ đề hâ'p dẫn nào mà
ông chọn. Ví dụ như nguyên nhân khiến ngưoi ta yêu nhau,
tin vào Chúa, hoặc đôi khi cảm thấy muốn giết ai đó. Thay
vào đó, ngài Wundt "nghiêm túc và không bie't mệt mòi" lựa
chọn tiến hành một thí nghiệm kỳ lạ vói một quả bóng nhỏ
bằng đổng.
Wundt và hai sinh viên tập trung quanh một chiếc bàn nhỏ
và nôi một cái đồng hổ bâ'm giờ, một công tắc và một thanh
kim l o c Ị Ì đứng được thiết kế cẩn thận lại vói nhau. Một quả
19
bóng bằng đổng được đặt cân bằng trên thanh kim loại và một
sinh viên đặt tay cách công tắc vài milimet. Vài giây sau, c Ị u á
bóng tự động rơi khỏi thanh kim loại và đổng hổ bằm giờ bắt
đầu hoạt động. Sinh viên đó đập tay xuôhg công tắc ĩìgay lúc
anh ta nghe thấy tiêhg quả bóng đổng đập xuôhg bàn, khiến
đổng hổ lập tức dừng lại. Cẩn thận ghi chép thông sô' hiển thị
trên đổng hổ vào sổ ghi chép, Wundt đã tạo ra dữ liệu dầu
tiên của tâm lý học.
Sẽ rât thú vị khi nghĩ rằng sau khoảng một ngày thả bóng,
Wundt sẽ đóng sổ ghi chép, báo cáo kết quả tìm được và
chuyển sang thứ khác hay ho hơn. Tuyệt, nhưng không plìcải
vậy. Thực ra, ông đã dành vài năm tiếp theo để quan sát hàng
trăm người phản ứng vói bài kiểm tra này. Theo đúng cách
thức mà các nhà vật lý học cô'gắng tìm ra bản châ't cúa vấn đe,
Wundt và nhóm của ông đã cô' gắng khám phá những khô'i cơ
bản câ'u thành nên ý thức. Một vài người tham gia được yêu
cầu bấm công tắc tại thời điểm đầu tiên nghe tiếng qưả bóng
đập xuống bàn, trong khi những người khác được yêu cầu

William James là nguừi đặc biệt nhâT ông sinh năm 1842
tại New York, cha của ông là một người giàu cỏ, giao thiệp
giỏi, lập dị, một nhà triết học tôn giáo phieh diện từng hy sinh
bản than đc dạv dồ năm đứa con của minh. Kết quả là phần
lớn tuổi thơ của James là tie'p nhận sự giảng dạy tại nhà, ghé
thăm Ccác phòng trưng bàv nghệ thuật bảơ tàng hàng đẩu châu
Au và kể vai sát cánh vói những người như Henry Thoreau,
DÁM KHÁC BIỆT
21
Alfred Tennyson va Horace Greeley. Anh trai của James,
Henry, muon nổi tiêhg trong vai trò là một tiểu thuyết gia, và
chị của ông, Alice, là người chuyên viết hổi ký.
Được dạy dỗ về hội họa từ nhỏ, James từ bỏ nghệ thuật khi
bước sang tuổi hai mươi. Thay vào đó, ông tham gia nghiên
cứu hóa học và giải phẫu học tại Trường Y Harvard. Năm
1872, Charles Eliot, bạn của gia đmh ông và đổng thời là hiệu
trưởng trường Harvard, đã chiêu mộ James tơi dạy các khóa
học về sinh lý học của động vật có xương sôhg. James nhanh
chóng thây bản thân bị lôi cuo'n vào các bí mật về tâm lý con
ngưòi và đã thành lập một khóa giảng dạy tâm lý học đẩu tiên
tại Hoa Kỳ năm 1875. về sau, ông bình luận rằng '"Bài giàng
đầu tiên về tâm lý học mà tôi từng nghe chính là bài đẩu tiên
mà tôi giảng dạy."
Kinh ngạc vói nghiên cứu ông đã coi là tẩm thưcyng của
Wundt, James tin chắc rằng nghiên cứu tâm lý phải liên quan
tói cuộc sôhg con người. Bỏ qua những quả bóng đổng và thời
gian phản ứiìg, James tập trung chú ý tói nhiều vâh đề thú vị
và thực tếhơn, như việc tin vào Chúa liệu có đúng đắn, lý do
đáng để sôhg là gì và tự do có thực sự tổn tại.
Cách tiếp cận trí óc con người không phải là điểm khác biột

ông lại viết tiểu thuyết như một nhà tâm lý học. Tuy nhiên,
Wundt vẫn không thấy âh tuợng và khi được yêu cầu bình
luạn vổ nghiên cứu của James, ông trả lòi: "Nó râ't âh tượng.
DÁM KHÁC BIỆT
23
nhưng không phải tâm lý học." Đáp lại, James than phiền việc
Wundt thay đổi học thuyết của minh từ cuốn sách này sang
cuôh sách khác, rằng 'Thật không mav là ông ta sẽ không
bao giờ có một trận Waterlooh xẻ ông ta như một con giun
và từng khúc bò lốn nhổn bạn không thể hạ được ông ta."
Sự kiên trì của James đã thành công. Mở bâ't kỳ một cuốn
sách giáo trình tâm lý học hiện đại nào ra bạn sẽ đánh vật để
tìm được dù chỉ là một dòng tham khảo ngắn ngủi về Wundt
hoặc thí nghiệm quả bóng đồng của ông. Ngược lại, quan
điểm của James vân được trích dân rộng rãi và ông vân được
xem như cha đẻ của ngành tâm lý học hiện đại. Được công bô'
lẩn đầu vào năm 1890, kiệt tác hai tập của James là Principles of
PsycìĩoloỊỊi/ (Các nguyên lý của tâm lý học) đã được một nhà sử
học hàng đẩu mô tả là "tri thức nhất, khiêu khích nhất, đổng
thcri là CLiôh sách vể tâm lý nhiều thông tin nhất từ trưcrc tói
nay". Đổng thòi cả hai tập sách vẫn được xem là tài liệu bắt
buộc phải đọc đôi vói các sinh viên ngành nghiên cứu hành
vi ngày nay.
James có lẽ đã chiến thắng chính minh khi tìm ra điều bí
ẩn và c^ìn bản trong hiện tượng mà hầu hết mọi ngưòi đều có
xu hướng ngộ nhận. Nămi 1892, ông đã suv nghĩ về tầm quan
trọng của cách tiếp cận này để hiểu được tâm trí con người và
RICHARD WISEMAN
' Waterloo: Trộn đánh diễn ra tại một địa điểm ^¿^n Waterloo, Bỉ. Đây
là một trong những trận đánh nổi tiêhg nhất và cũng là dau châViì