ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC VŨ VĂN ĐẠT QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC
Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN AN LÃO, THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.05 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. Ngô Quang Sơn Vũ Văn Đạt
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt
Viết đầy đủ
CBGV&NV
Cán bộ giáo viên và nhân viên
CBQL
Cán bộ quản lý
CL
Chất lượng
CNH & HĐH
Công nghiệp hoá và hiện đại hoá
CNTT&TT
Công nghệ thông tin và truyền thông
CNXH
Chủ nghĩa xã hội
CSVCSP
Cơ sở vật chất sư phạm
GD&ĐT
Giáo dục và đào tạo
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
KHKT
Khoa học kỹ thuật
KTXH

Danh mục các bảng
Danh mục các biểu đồ
i
ii
iii

iv

v
MỞ ĐẦU
1
1. Lý do chọn đề tài
1
2. Mục đích nghiên cứu
3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3
4. Giả thuyết khoa học
3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3
6. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
4
7. Phương pháp nghiên cứu
8. Cấu trúc luận văn
4
5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ THIẾT BỊ DẠY
HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG…………


học ở các trường THPT
25
1.3.3. Các yêu cầu sư phạm khi lựa chọn và sử dụng thiết bị dạy học
trong trường trung học phổ thông

26
1.4. Quản lý thiết bị dạy học trong trường trung học phổ thông
28
1.4.1. Khái niệm Quản lý TBDH
28
1.4.2. Nguyên tắc quản lý TBDH
30
1.4.3. Mục tiêu quản lý TBDH
31
1.4.4. Nội dung quản lý TBDH
32
Tiểu kết chương 1
38
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở
CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN AN LÃO,
THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG

40
2.1. Vài nét về đặc điểm kinh tế , văn hóa và xã hội ở huyện An Lão, thành
phố Hải Phòng
2.1.1.Đặc diểm kinh tế
2.1.2. Đặc điểm văn hóa
2.1.3.Đặc điểm xã hội

40

59
2.4. Phân tích nguyên nhân của thực trạng quản lý việc trang bị, bảo
quản và sử dụng thiết bị dạy học ở các trường trung học phổ thông

70
2.4.1. Nguyên nhân khách quan
70
2.4.2. Nguyên nhân chủ quan
71
Tiểu kết chương 2
71
Chƣơng 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY
HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN
AN LÃO, THÀNH PHỐ HẢI PHÕNG 73
3.1. Cơ sở đề xuất các biện pháp
73
3.1.1. Căn cứ vào các quy định, văn bản của Nhà nước về giáo dục
73
3.1.2. Căn cứ vào quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục thành phố
Hải Phòng giai đoạn hiện nay

73
3.2. Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp
74
3.2.1. Đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp
74
3.2.2. Đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp


84
3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp
89
3.5. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề
xuất

91
Tiểu kết chương 3………………………………………………………
98
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
99
1. Kết luận
99
2. Khuyến nghị …………………
102
TÀI LIỆU THAM KHẢO
104
PHỤ LỤC
107-
120
1
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng thống kê Trang
Bảng 2.1:
Bảng tổng hợp các lớp học khối THPT trên địa bàn
huyện An Lão, Hải Phòng năm học 2012-2013

Bảng tổng hợp thiết bị dạy học của các trường THPT
trên địa bàn
49
Bảng 2.10:
Bảng tổng hợp cơ sở vật chất của các trường THPT
50
Bảng 2.11:
Bảng tổng hợp loại hình thiết bị dạy học của các
trường THPT
51
Bảng 2.12:
Bảng tổng hợp ý kiến của CBQL, GV, NV và HS về
sự cần thiết của TBDH trong việc đổi mới PPDH
53
Bảng 2.13:
Bảng tổng hợp khảo sát nhận thức về mức độ cần thiết
của TBDH trong dạy học
54
Bảng 2.14:
Bảng tổng hợp số học sinh THPT và TBDH năm học
56 2
2012-2013

Bảng 2.15:
Bảng thống kê CSVCSP năm học 2012-2013 của các
trường THPT trên địa bàn huyện An Lão.
56

18
29
81
Sơ đồ 3.1:
Mối quan hệ giữa các biện pháp
91
Biểu đồ 3.1:
Mối tươnquan giữa tính cần thiết và tính khả thi của
các biện pháp quản lý TBDH
97
Mẫu sổ, phiếu
Mẫu 3.1:
Theo dõi mượn trả TBDH
87
Mẫu 3.2:
Sổ đăng ký sử dụng TBDH
88
Mẫu 3.3:
Sổ theo dõi nhập TBDH
88
Mẫu 3.4:
Sổ theo dõi tình trạng TBDH
88 3
MỞ ĐẦU

4
phương pháp học. TBDH là một thành tố quan trọng quyết định sự thành công
của việc đổi mới nội dung chương trình SGK THPT.
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới về nội dung chương trình, phương pháp
dạy học cần thiết phải có các thiết bị dạy học. Người ta nhận thấy các thiết bị
dạy học có ý nghĩa to lớn trong việc giúp cho giáo viên tổ chức các hoạt động
học tập nhằm phát huy tính tích cực, say mê học tập của học sinh, góp phần
nâng cao hiệu quả của việc dạy học.
Thiết bị dạy học là một trong những điều kiện cần thiết để giáo viên
thực hiện được các nội dung giáo dục, giáo dưỡng và phát triển trí tuệ, khơi
dậy tố chất thông minh của học sinh.
Trong thời gian qua, quản lý việc trang bị, bảo quản, sử dụng TBDH
ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng đã mang lại một số
hiệu quả nhất định. Nhìn chung các trường đều có TBDH đáp ứng việc dạy và
học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của người học; khắc phục lối
dạy "chay", dạy thụ động một chiều. Mặc dù việc đầu tư, bảo quản và sử dụng
các TBDH ở một số trường THPT công lập đã có hiệu quả. Tuy nhiên công
tác quản lý việc trang bị, bảo quản và sử dụng các TBDH vẫn còn hạn chế:
có trường THPT còn thiếu TBDH, chưa bảo quản và sử dụng hiệu quả những
TBDH đã có, tần suất sử dụng TBDH chưa cao thậm chí nhiều trường hợp sử
dụng chỉ mang tính hình thức, đối phó gây lãng phí, chưa có biện pháp quản
lý TBDH thích hợp, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới về nội dung chương
trình, phương pháp dạy học
Việc tìm ra một số mặt hạn chế trong công tác quản lý và đề xuất
những biện pháp nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập từ đó nâng cao hiệu
quả việc trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH góp phần cải thiện chất lượng
dạy học của các trường Trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải
Phòng hiện nay là một nhiệm vụ cần thiết. Với những lý do đã phân tích ở
trên, tác giả chọn nghiên cứu đề tài "Quản lý thiết bị dạy học ở các trường
Trung học phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng". 6
6. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Do điều kiện về thời gian và khả năng có hạn, đề tài chỉ tập trung
nghiên cứu và khảo nghiệm một số biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản
và sử dụng TBDH ở các trường THPT công lập trên địa bàn huyện An Lão,
thành phố Hải Phòng (Trường THPT An Lão, Trường THPT Quốc Tuấn,
Trường THPT Trần Hưng Đạo).
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Để có cơ sở cho việc đề xuất các biện pháp tăng cường công tác quản lý
TBDH ở các trường THPT huyện An Lão, thành phố Hải Phòng đề tài sử dụng
một số phương pháp nghiên cứu lý luận bao gồm: Phân tích, tổng hợp, hệ
thống hóa, khái quát hóa những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến đề tài
nghiên cứu.
Tìm hiểu các khái niệm thuật ngữ có liên quan.
Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Đảng, các văn bản của Nhà nước,
Quốc hội, của ngành giáo dục và đào tạo về công tác quản lý TBDH.
Nghiên cứu cơ sở lý luận về trang bị, bảo quản và sử dụng TBDH.
Các tài liệu khác có liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp quan sát.
Đề tài sử dụng phương pháp quan sát để thu thập những số liệu thực tế
trong môi trường tự nhiên, cụ thể là quan sát một số giờ học có sử dụng
TBDH theo hướng phát huy tính tích cực của người học và một số giờ học sử
dụng TBDH theo phương pháp dạy học truyền thống từ đó so sánh để rút ra
những kết luận khoa học.

Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học ở các trường Trung học
phổ thông.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường Trung học phổ
thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng.
Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường Trung học
phổ thông huyện An Lão, thành phố Hải Phòng 8
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ THIẾT BỊ DẠY HỌC
Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nước ngoài
Từ xưa đến nay, giáo dục luôn là một lĩnh vực khoa học mà ở bất cứ
thời đại nào, quốc gia nào cũng đều dành nhiều sự quan tâm, nghiên cứu của
các nhà khoa học. Tuy nhiên, nghiên cứu các vấn đề trong giáo dục không
phải là điều dễ dàng, bởi lẽ những vấn đề đó luôn luôn có sự gắn kết, ràng
buộc với những lĩnh vực khác trong xã hội như kinh tế, chính trị, văn hoá xã
hội chính vì vậy nghiên cứu các biện pháp quản lý việc trang bị, bảo quản và
sử dụng TBDH nhằm nâng cao kết quả giáo dục và đổi mới phương pháp dạy
và học là một vấn đề khó khăn và phức tạp. Để nâng cao chất lượng giáo dục
thì trước tiên phải nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường. Để sử
dụng có hiệu quả TBDH, vai trò của các biện pháp quản lý là hết sức quan
trọng. Các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã nghiên cứu thực tiễn quản
lý nhà trường để tìm ra các biện pháp quản lý hiệu quả nhất.
Hội nghị Quốc tế về giáo dục lần thứ 39 họp tại Giơ-ne-vơ năm 1984
cũng như nhiều hội nghị về TBDH ở các nước xã hội chủ nghĩa đã khẳng định
ngành giáo dục cần được đổi mới thường xuyên về mục đích, cấu trúc, nội
dung, TBDH và phương pháp để tạo cho tất cả các học sinh có những cơ hội

24-7-1990 thì kinh phí dành cho mua sắm sách và thết bị giáo dục là 6-10%
ngân sách giáo dục, nhưng theo số liệu mới nhất, trong thực tế bình quân cả
nước chỉ đạt 3,7% ngân sách của nhà nước đầu tư cho giáo dục; trong đó mua
sắm TBDH là 1,5%. Điều đó cho thấy TBDH còn thiếu nhiều so với yêu cầu,
vì vậy vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý giáo dục nói chung là cần phải
nghiên cứu thực trạng đơn vị mình, có kế hoạch đầu tư, mua sắm TBDH phù
hợp với điều kiện vùng miền và địa phương mình; công tác quản lý sử dụng
TBDH cũng cần được tăng cường, nâng cao hơn nữa. Với hiệu trưởng các
trường THPT muốn nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH trước hết cần nắm
vững các khái niệm về CSVC sư phạm và khái niệm về TBDH, vị trí, vai trò 10
của TBDH trong quá trình dạy học và một số vấn đề về quản lý TBDH trong
nhà trường.
Năm 2005, Chủ nhiệm đề tài Ngô Quang Sơn đã bảo vệ thành công đề
tài cấp Bộ về: “Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng
thiết bị giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông tại các trung
tâm Giáo dục thường xuyên và trung tâm học tập cộng đồng” mã số: B 2004-
53-17 tác giả khẳng định vai trò quan trọng của TBDH trong các hoạt động
giảng dạy, giáo dục và học tập, đó là: “….TBDH là một bộ phận không thể
thiếu được của quá trình dạy học tích cực. TBDH vừa là một thành tố, vừa là
một phương tiện tạo hứng thú nhận thức cho học sinh. TBDH là một trong
những điều kiện giúp giáo viên và học sinh thực hiện tốt phương châm dạy
học phát huy tính tích cực của học sinh, tích cực hoá quá trình nhận thức, quá
trình tư duy của học sinh…”, đồng thời tác giả đã đưa ra hệ thống 8 giải pháp
quản lý nhằm nâng cao hiệu quả của việc trang bị, sử dụng và bảo quản
TBDH.
Những năm gần đây đã có một số công trình nghiên cứu về TBDH. Đó là
các luận văn thạc sỹ khoa học nghiên cứu về quản lý TBDH như:

trong mọi thời đại. Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý.
Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống, quản lý là "Phương thức tác
động có chủ đích của chủ thể quản lý lên hệ thống, bao gồm hệ thống các quy
tắc, các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối tượng ở các cấp trong hệ thống
nhằm duy trì tính trội hợp lý của cơ cấu và đưa hệ thống sớm đạt tới mục
tiêu".
Theo quan điểm của điều khiển học, quản lý là "chức năng của những
hệ có tổ chức, với bản chất khác nhau (sinh học, xã hội, kỹ thuật) nó bảo toàn
cấu trúc các hệ, duy trì chế độ hoạt động. Quản lý là một tác động hợp quy
luật khách quan, làm cho hệ vận hành và phát triển".
Frederik. Uinslon Taylo (1856-1915) người Mỹ được coi là "Cha đẻ
của Thuyết quản lý khoa học", là một trong những người mở ra "Kỷ nguyên
vàng" trong quản lý đã thể hiện tư tưởng cốt lõi của mình trong quản lý là 12
"Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hoá và đều phải quản
lý chặt chẽ".
Ông cho rằng. "Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần
làm và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất".
Theo Mác, bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào tiến
hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đến một sự chỉ đạo để điều
hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh
từ sự vận động những tổng quan độc lập của nó. Như vậy Mác đã lột tả được
bản chất quản lý là một hoạt động lao động, một hoạt động tất yếu vô cùng
quan trọng trong quá trình phát triển của loài người. [27]
Đề cập đến vấn đề quản lý, tác giả Đặng Vũ Hoạt và tác giả Hà Thế
Ngữ cho rằng. "Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu,
quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định".[31, tr.29]
Tác giả Nguyễn Văn Lê quan niệm. "Quản lý là một hệ thống xã hội, là

Quản lý là một dạng hoạt động đặc biệt trong xã hội quản lý mang
những đặc điểm sau.
- Quản lý là một dạng hoạt động phức tạp và có tính chuyên biệt.
- Quản lý là hoạt động gián tiếp.
- Quản lý được tiến hành thông qua hoạt động giao tiếp (gián tiếp hay
trực tiếp)
- Quản lý hoạt động căng thẳng, tiêu phí nhiều năng lượng, thần kinh
và sức lực.
Bản chất của hoạt động quản lý là tính tất yếu khách quan đồng thời có
tính tất yếu chủ quan vì được thực hiện bởi người quản lý. Mặt khác nó vừa
có tính giai cấp lại vừa có tính kỹ thuật, vừa có tính khoa học lại vừa có tính
nghệ thuật, vừa có tính pháp luật lại vừa có tính xã hội rộng rãi, chúng là
những mặt đối lập trong một thể thống nhất, đó là biện chứng, là bản chất của
hoạt động quản lý.

14
+ Chức năng quản lý.
- Chức năng lập kế hoạch: là căn cứ vào thực trạng ban đầu của tổ chức
và căn cứ vào nhiệm vụ được giao mà vạch ra mục tiêu của tổ chức trong từng
thời kỳ, từng giai đoạn, từ đó tìm ra con đường, biện pháp, cách thức đưa ra tổ
chức đạt mục tiêu đó.
- Chức năng tổ chức thực hiện kế hoạch: là sắp xếp, sắp đặt một cách
khoa học những yếu tố, những con người, những dạng hoạt động thành một
hệ thống toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau một cách tối
ưu.
- Chức năng chỉ đạo: là phương thức tác động của chủ thể quản lý
nhằm điều hành tổ chức, nhân lực đã có của tổ chức vận hành theo đúng kế

thống có tính xã hội khi xuất phát từ nhiều góc độ khác nhau. Các nhà giáo
dục học quan niệm giáo dục như một hệ thống bao gồm các thành tố: Mục
tiêu giáo dục, nội dung, phương pháp, phương tiện, kết quả giáo dục.
Do mỗi phương thức xã hội đều có một cách quản lý khác nhau, cho
nên khái niệm QLGD đã ra đời và hình thành nên từ nhiều quan niệm khác
nhau.
Ở các nước TBCN, do vận dụng lý luận quản lý xí nghiệp vào quản lý
cơ sở giáo dục (trường học) nên QLGD được coi như một loại “xí nghiệp đặc
biệt”.
Ở các nước XHCN, do vận dụng quản lý xã hội vào QLGD, nên QLGD
thường được xếp trong lĩnh vực quản lý văn hoá tư tưởng như A.Faraxep đã
phân chia trong cuốn sách kinh điển nổi tiếng của mình "Con người trong
quản lý xã hội". Như vậy, QLGD được coi là bộ phận nằm trong lĩnh vực
quản lý văn hoá tinh thần.[12]
Trong cuốn: "Cơ sở lý luận của khoa học QLGD", tác giả
M.I.Kônđacốp định nghĩa "QLGD là tập hợp các biện pháp tổ chức cán bộ,
giáo dục, kế hoạch hóa, tài chính nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của
các cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển và mở rộng hệ
thống cả về mặt số lượng cũng như chất lượng". [24, tr. 22] 16
Ở Việt Nam, QLGD cũng là một lĩnh vực được các nhà khoa học đặc
biệt quan tâm:
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo thì: "QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt
động điều hành phối hợp của các lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào
tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội". [1, tr. 31]
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: "QLGD thực chất là tác động
đến nhà trường, làm cho nó tổ chức tối ưu được quá trình dạy học, giáo dục
thể chất theo đường lối, nguyên lý giáo dục của Đảng, quán triệt được những

QLGD có thể xem là sự tác động có ý thức nhằm điều khiển, hướng
dẫn các quá trình giáo dục, những hoạt động của cán bộ, giáo viên và học
sinh, huy động tối đa các nguồn lực khác nhau để đạt tới mục đích của nhà
QLGD và phù hợp với quy luật khách quan.
1.2.3. Quản lý nhà trường
1.2.3.1. Nhà trường
Trên cơ sở thế giới quan duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác-Lênin
và xem xét quá trình lịch sử phát triển của nhà trường cùng với sự phát triển
của loài người thì thấy nhà trường là một dạng tổ chức chuyên biệt đặc thù
của xã hội, được hình thành từ nhu cầu mang tính tất yếu khách quan của xã
hội, nhằm truyền thụ kinh nghiệm xã hội cần thiết cho từng nhóm dân cư nhất
định trong cộng đồng xã hội. [27]
Nhà trường được tổ chức và hoạt động sao cho việc truyền thụ và lĩnh
hội đó đạt được mục tiêu tồn tại và phát triển của cá nhân, phát triển cộng
đồng và xã hội. Việc tổ chức các hoạt động nói trên được thông qua quá trình
sư phạm, quá trình giáo dục được tổ chức, một cách khoa học, nhằm xây dựng
và hoàn thiện nhân cách người học, mà những nhân cách đó là những tiêu
chuẩn về đạo đức và năng lực của người học đáp ứng được những yêu cầu
phát triển của xã hội mà không một dạng tổ chức nào trong xã hội khác với tổ
chức nhà trường có thể thay thế được nó.
Ngày nay, nhà trường được thành lập và hoạt động dưới sự điều chỉnh
bởi các quy định xã hội, nó có tính chất và nguyên lý hoạt động, có mục đích
rõ ràng và có nhiệm vụ cụ thể, có nội dung giáo dục được chọn lọc, có tổ chức