Chuyên đề 13:
KỸ NĂNG LÃNH ĐẠO VÀ PHỐI HỢP GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI,
TỐ CÁO CỦA CÔNG DÂN Ở XÃ
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ KHIẾU NẠI, TỐ CÁO CỦA CÔNG DÂN Ở XÃ
1. Khái niệm, ý nghĩa việc khiếu nại, tố cáo ở xã
1.1. Khái niệm khiếu nại, tố cáo
- Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo
thủ tục do pháp luật quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem
xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ,
công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm
phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
- Người khiếu nại là công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức thực
hiện quyền khiếu nại.
- Người bị khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyết định hành chính,
hành vi hành chính, quyết định kỷ luật bị khiếu nại.
- Đối tượng khiếu nại:
+ Quyết định hành chính là quyết định bằng văn bản của cơ quan hành chính
nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước được
áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể
trong hoạt động quản lý hành chính.
+ Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của
người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi thực hiện nhiệm vụ,
công vụ theo quy định của pháp luật.
+ Quyết định kỷ luật là quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ
quan, tổ chức để áp dụng một trong các hình thức kỷ luật là khiển trách, cảnh cáo,
hạ bậc lương, hạ ngạch, cách chức, buộc thôi việc đối với cán bộ, công chức thuộc
quyền quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức.
- Giải quyết khiếu nại là việc xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết
của người giải quyết khiếu nại.
- Tố cáo là việc công dân theo thủ tục do pháp luật quy định báo cho cơ
quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ

mình thông qua việc giải quyết khiếu nại, tố cáo. Qua đó, nhà nước phát hiện được
những hành vi tham nhũng, quan liêu, tiêu cực cũng như các biểu hiện vi phạm
pháp luật của cán bộ, công chức để kịp thời giáo dục, xử lý, loại trừ ra khỏi bộ máy
nhà nước, làm cho bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh.
2. Tình hình chung về khiếu nại, tố cáo ở xã
Trong thời gian qua, tình hình khiếu nại của công dân vẫn diễn biến phức
tạp, khiếu nại xảy ra nhiều nhất là ở các tỉnh, thành phố có tốc độ đô thị hoá cao, đã
và đang thực hiện nhiều dự án về phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng khu đô thị,
khu công nghiệp, đường giao thông và các công trình công cộng khác… Ở xã,
khiếu kiện của công dân trong đó số đông là nông dân diễn biến rất đa dạng và
phức tạp. Nội dung khiếu nại ở xã chủ yếu về đất đai (chiếm khoảng 70%). Về tố
cáo, nội dung tập trung vào lĩnh vực hành chính, chủ yếu tố cáo cán bộ, công chức
có biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, vi phạm pháp luật, nhất là trong việc quản lý đất
đai, tài chính, ngân sách, đầu tư xây dựng cơ bản, thực hiện chính sách xã hội.
Nhiều vụ việc công dân tập trung khiếu nại đông người gây ảnh hưởng trật tự, an
toàn xã hội .
Kết quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo năm sau đạt tỷ lệ cao hơn so với
năm trước; một số địa phương đã giải quyết dứt điểm cơ bản số vụ việc khiếu nại,
tố cáo phức tạp, tồn đọng, kéo dài nhiều năm, một số địa phương đã thực hiện
những biện pháp, giải pháp phù hợp trước khi ban hành quyết định do đó tạo được
sự đồng thuận khi kết luận, giải quyết vụ việc. Quá trình giải quyết đã coi trọng đối
thoại trực tiếp với người khiếu nại để bảo đảm vụ việc giải quyết công khai, hiệu
quả. Sự phối hợp giữa các cấp, các ngành trong xử lý khiếu kiện đông người và giải
quyết khiếu nại đã có những tiến bộ.
Tuy nhiên, nhìn chung tiến độ triển khai thực hiện các biện pháp giải quyết
đối với các vụ việc tồn đọng, bức xúc, kéo dài còn chậm, chưa bảo đảm yêu cầu;
một số địa phương chưa tập trung cao, thiếu biện pháp quyết liệt để giải quyết.
Việc phối hợp giải quyết khiếu nại, tố cáo giữa các cơ quan có thẩm quyền ở nhiều
vụ việc chưa được chặt chẽ và thống nhất, còn đùn đẩy trách nhiệm. Công tác quản
lý nhà nước về khiếu nại, tố cáo ở một số địa phương, đơn vị chưa tốt, hiệu quả giải

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối
với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của người có trách nhiệm
do mình quản lý trực tiếp.
3.1.4. Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại
* Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại:
- Quyền của người khiếu nại:
+ Tự mình khiếu nại:
Trường hợp người khiếu nại là người chưa thành niên, người mất năng lực hành
vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại.
Trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất
hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được ủy quyền
cho cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có
năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại.
+ Nhờ luật sư tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho luật sư khiếu nại để bảo
vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Trường hợp người khiếu nại là người được
trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật thì được nhờ trợ giúp viên pháp lý tư
vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho trợ giúp viên pháp lý khiếu nại để bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của mình;
+ Tham gia đối thoại hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia
đối thoại;
+ Được biết, đọc, sao chụp, sao chép, tài liệu, chứng cứ do người giải quyết
khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà
nước;
+ Yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ, quản lý
thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó
cho mình trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày có yêu cầu để giao nộp cho người giải
quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước;
+ Được yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn cấp
để ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra do việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu
nại;

thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó
cho mình trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày có yêu cầu để giao cho người giải
quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước;
+ Nhận quyết định giải quyết khiếu nại lần hai.
- Nghĩa vụ của người bị khiếu nại:
+ Tham gia đối thoại hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia
đối thoại;
+ Chấp hành quyết định xác minh nội dung khiếu nại của cơ quan, đơn vị có
thẩm quyền giải quyết khiếu nại;
+ Cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung khiếu nại, giải trình về
tính hợp pháp, đúng đắn của quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu
nại khi người giải quyết khiếu nại hoặc cơ quan, đơn vị kiểm tra, xác minh yêu cầu
trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày có yêu cầu;
+ Chấp hành nghiêm chỉnh quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực
pháp luật;
+ Sửa đổi hoặc hủy bỏ quyết định hành chính, chấm dứt hành vi hành chính
bị khiếu nại;
+ Bồi thường, bồi hoàn thiệt hại do quyết định hành chính, hành vi hành
chính trái pháp luật của mình gây ra theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi
thường của Nhà nước.
Người bị khiếu nại thực hiện các quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của
pháp luật.
3.1.5. Qui trình các bước giải quyết khiếu nại hành chính
- Thụ lý giải quyết khiếu nại
Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại thuộc thẩm quyền
mà không thuộc một trong các trường hợp được quy định tại Điều 11 của Luật
Khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu phải thụ lý giải quyết;
thông báo bằng văn bản cho người khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm
quyền chuyển khiếu nại đến và cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp biết, trường
hợp không thụ lý giải quyết thì phải nêu rõ lý do.

3.2.1. Nguyên tắc giải quyết tố cáo:
- Nguyên tắc 1: Giải quyết kịp thời đúng pháp luật.
- Nguyên tắc 2: Bảo đảm tính khách quan và chính xác.
- Nguyên tắc 3: Thực hiện nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật.
3.2.2. Thẩm quyền giải quyết tố cáo
* Giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức,
viên chức trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ.
- Nguyên tắc xác định thẩm quyền:
+ Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ
của cán bộ, công chức, viên chức do người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm
quyền quản lý cán bộ, công chức, viên chức đó giải quyết.
+ Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ
của người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức do người đứng
đầu cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của cơ quan, tổ chức đó giải quyết.
+ Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ
của cán bộ, công chức, viên chức thuộc thẩm quyền quản lý của nhiều cơ quan, tổ
chức do người đứng đầu cơ quan, tổ chức trực tiếp quản lý cán bộ, công chức, viên
chức bị tố cáo phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan giải quyết.
+ Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ
của cán bộ, công chức, viên chức có dấu hiệu tội phạm do cơ quan tiến hành tố
tụng giải quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự.
- Thẩm quyền giải quyết tố cáo của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã:
+ Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp
xã) có thẩm quyền giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong việc thực hiện
nhiệm vụ, công vụ của cán bộ, công chức do mình quản lý trực tiếp.
* Giải quyết tố cáo đối với hành vi vi phạm pháp luật về quản lý nhà nước
trong các lĩnh vực.
Thẩm quyền giải quyết tố cáo:
- Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân mà nội
dung liên quan đến chức năng quản lý nhà nước của cơ quan nào thì cơ quan đó có

đường lối về giải quyết khiếu nại, tố cáo phù hợp với đặc điểm ở xã. Nếu thấy cần
thiết có thể ra các nghị quyết chuyên đề về khiếu nại, tố cáo.
- Kiểm tra việc thực hiện các chủ trương đường lối về giải quyết khiếu nại, tố
cáo mà cấp ủy Đảng ở địa phương đã đề ra.
2. Đảng lãnh đạo các tổ chức chính trị - xã hội ở xã tham gia giải quyết
khiếu nại, tố cáo
Bên cạnh việc lãnh đạo đối với chính quyền xã về công tác giải quyết khiếu
nại, tố cáo, tổ chức cơ sở Đảng ở địa phương còn thực hiện việc lãnh đạo các tổ
chức chính trị - xã hội ở xã trong giải quyết khiếu nại, tố cáo. Cụ thể:
- Đảng lãnh đạo về chính trị tư tưởng, nâng cao nhận thức của cán bộ các tổ
chức chính trị - xã hội ở xã về ý nghĩa và trách nhiệm của các tổ chức chính trị - xã
hội trong giải quyết khiếu nại, tố cáo ở xã nhằm phát huy sức mạnh của cả hệ thống
chính trị - xã hội ở xã để giải quyết tốt khiếu nại, tố cáo ở xã.
- Đối với những vụ khiếu nại đông người, Đảng lãnh đạo chính quyền và các
tổ chức chính trị - xã hội cùng tham gia giải quyết.
III. KỸ NĂNG PHỐI HỢP TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI,
TỐ CÁO
1. Phối hợp giữa chính quyền xã với các tổ chức chính trị - xã hội ở xã
- Các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp giải quyết khiếu nại tố cáo theo
nguyên tắc sau:
+ Các tổ chức chính trị - xã hội ở xã phối hợp với Ủy ban nhân dân xã để
giải quyết các khiếu nại tố cáo có liên quan đến tổ chức mình, quyền và lợi ích của
hội viên.
+ Đảm bảo mọi mâu thuẫn phát sinh trong nội bộ nhân dân phải được hòa
giải hoặc giải quyết ngay tại cơ sở không để khiếu kiện vượt cấp lên trên;
+ Các tổ chức chính trị - xã hội được chính quyền xã tạo điều kiện để nắm
chắc tình hình nội bộ của nông dân, tiến hành các biện pháp hoà giải ngay từ cơ sở
không để xảy ra các điểm nóng.
+ Khi giải quyết khiếu kiện có liên quan đến các hội viên của các tổ chức
chính trị - xã hội, các ý kiến của tổ chức chính trị xã hội về quan điểm xử lý cần

nhân, tránh phát sinh khiếu kiện.
Các thành viên của các tổ chức chính trị - xã hội ở xã đều tham gia vào tổ
hòa giải ở cơ sở để hòa giải các mâu thuẫn, tranh chấp trong nhân dân. Sự phối hợp
giữa các tổ chức chính trị - xã hội thể hiện trong hòa giải ở cơ sở như sau:
Giai đoạn chuẩn bị hòa giải:
+ Các tổ viên có thể phối hợp để tìm hiểu các tình tiết của vụ việc tranh chấp,
mâu thuẫn, nắm chắc nguyên nhân của vụ việc.
+ Cùng bàn bạc thống nhất về phương án hòa giải, thời gian hòa giải, địa
điểm hòa giải.
Giai đoạn tiến hành hòa giải:
+ Các thành viên có thể phối hợp gặp gỡ các bên tranh chấp để phân tích,
thuyết phục họ nhận ra những sai lầm khuyết điểm để đồng ý thỏa thuận giải quyết
tranh chấp tránh phát sinh khiếu kiện.
+ Có thể tổ chức gặp các bên với sự tham gia của đại điện các tổ chức chính
trị - xã hội có liên quan để hòa giải.
Giai đoạn kết thúc hòa giải:
Nếu hòa giải thành cần tiếp tục quan tâm, phối hợp giải quyết các vướng
mắc phát sinh (nếu có) khi thực hiện phương án hòa giải đã được thỏa thuận. Động
viên các bên thực hiện để củng cố kết quả hòa giải.
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Câu 1: Anh, chị hãy cho biết ý nghĩa của khiếu nại, tố cáo, thẩm quyền giải
quyết khiếu nại, tố cáo của chính quyền xã.
Câu 2: Anh, chị hãy cho biết các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp với
chính quyền xã để giải quyết có hiệu quả khiếu nại, tố cáo ở xã như thế nào? Liên
hệ thực tế sự tham gia của tổ chức chính trị - xã hội nơi anh,chị công tác.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Luật Khiếu nại năm 2011.
- Luật Tố cáo năm 2011.
- Chỉ thị 26/2001/CT-TTg ngày 9/10/2001 của Thủ tướng Chính phủ về tạo
điều kiện để Hội nông dân các cấp tham gia giải quyết khiếu nại tố cáo của công