1
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÒA BÌNH
TRƯỜNG THCS VĨNH MỸ A
Sáng kiến kinh nghiệm
NHỮNG BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
Họ và tên người thực hiện : Nguyễn Thùy Linh
Vĩnh Mỹ A, ngày 29 tháng 9 năm 2014
Mẫu 1
Sáng kiến kinh nghiệm
NHỮNG BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
I. Đặt vấn đề
Để xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực thì việc
giáo dục ý thức học sinh là một trong những yếu tố quan trọng và
không thể thiếu được.
Giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những giải pháp
giáo dục được quan tâm nhất đối với từng giáo viên trong trường học,
trong ngành giáo dục nước nhà.
Trong các trường học hiện nay việc giáo dục đạo đức cho học
sinh cá biệt là một trong những nhiệm vụ thiết yếu, nhất là ở trong
nhà trường THCS nhằm hạn chế được những đối tượng HS yếu về
mặt đạo đức là góp phần vào chất lượng giáo dục toàn diện của nhà
trường. Nhằm đào tạo thế hệ cách mạng tương lai . Thế nhưng thực tế
trong các trường THCS hiện nay một bộ phận học sinh cá biệt dường
như trường nào cũng có và năm nào cũng có. Trong khi đó mục tiêu
giáo dục là “ tiếp tục phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẫm mỹ
và các kỹ năng cơ bản của nhân cách con người Việt Nam”. Từ đó vấn
đề đặt ra là trường THCS có nhiệm vụ giáo dục học sinh phát triển để
trở thành con người hữu ích cho xã hội, để các em trở thành con ngoan
trò giỏi mà trước tiên là phát triển về mặt nhân cách.
Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp ở bậc THCS bản
thân tôi gặp không ít đối tượng học sinh cá biệt nhưng mỗi em một vẻ

em do những nguyên nhân nào để có hướng giáo dục thích hợp. Có
những trường hợp học sinh cá biệt nhưng không có biểu hiện rõ, khó
phát hiện nhiều khi GVCN cũng lầm tưởng nên chưa có được phương
pháp giáo dục thích hợp.
Không ít GVCN lớp cho rằng việc giáo dục HS cá biệt quả
là một việc vô cùng khó, nhưng nếu chúng ta dùng tình yêu thương và
tâm huyết kết hợp với kiến thức nghề nghiệp để giáo dục học sinh thì
không gì là khó cả.
Qua tìm tòi học hỏi ở đồng nghiệp, tham khảo phương pháp giáo
dục trên các tạp chí, sách báo vận dụng vào quá trình công tác chủ
nhiệm lớp bản thân tôi cũng rút ra được một vài kinh nghiệm. Trong
phạm vi đề tài này tôi xin được trao đổi với các bạn đồng nghiệp,
mong muốn được góp một phần nhỏ bé của mình tạo nguồn dồi dào
về biện pháp giáo dục học sinh góp phần nâng cao hơn nữa thực chất
chất lượng giáo dục hiện nay.
II. Nội dung và phương pháp.
1.Khái niệm về học sinh cá biệt :
Học sinh cá biệt là thuật ngữ thường dùng của nhà trường, thầy
cô giáo chỉ những học sinh nghịch ngợm : thường gây gỗ đánh nhau,
bỏ giờ, trốn học … , không chấp hành nội qui nhà trường, thêm vào đó
là sự lôi kéo của bạn bè về phía mình nhằm thỏa mản cá tính hoặc
thỏa mản nhu cầu giải tỏa tâm lý bị ức chế về hoàn cảnh của bản thân
3
mình . Học sinh cá biệt là hiện tượng tâm lý ở lứa tuổi thanh thiếu
niên, nó dễ bị lôi cuốn làm cho HS dễ bị tiêm nhiễm những thói hư tật
xấu dẫn đến tình trạng bỏ học giữa chừng và có nguy cơ phạm tội là
nỗi day dứt của nhà trường, gia đình và xã hội.
2. Tình hình HSCB ở trường THCS :
Qua theo dõi đã phát hiện những năm gần đây, hiện tượng
HSCB có phần gia tăng và ở nhiều cấp độ khác nhau như vô lễ với

4
hành vi cử xử không tốt với mọi người Hình thành nên tính cách cá
biệt trong HS.
Ảnh hưởng do gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Từ
những khó khăn về đời sống kinh tế, cha mẹ phải lao động vất vả,
không quan tâm đến việc học tập của con em, phó mặc cho nhà
trường, có gia đình buộc con cái phải lao động, làm cho các em không
có thời gian học tập ở nhà như soạn bài, học bài cũ, do đó khi đến lớp
việc tiếp thu bài mới rất khó khăn, không làm được bài kiểm tra, lo
lắng sợ sệt khi thầy cô giáo kiểm tra bài cũ từ đó thua sút bạn bè và
phát sinh tâm lí chán học dẫn đến bỏ giờ trốn học, bỏ học.
Ảnh hưởng do gia đình chỉ lo làm ăn, không quan tâm đến
việc học của con cái . Nhiều gia đình vì kế sinh nhai, cả vợ chồng đều
đi làm ăn xa, phó mặc con cái cho ông bà hoặc chị em chăm sóc lẫn
nhau, một số HS chưa tự giác và thiếu sự quản lí chặt chẽ của người
lớn nên nảy sinh những tư tưởng không lành mạnh, từ đó ham chơi mà
trốn học, bỏ học .
b. Nguyên nhân về phía nhà trường.
Đây là ngôi nhà thứ hai của các em, nơi để phụ huynh gởi gắm
niềm tin vào việc giáo dục con em của họ, từ đây các em được học
tập, được hiểu biết, được lớn lên về mọi mặt. Nhưng để đạt được đúng
như điều vừa nêu cũng không phải là dễ, trong thực tế cũng có một vài
trường chưa thực hiện được chức năng là ngôi nhà thứ hai của các em,
bởi vẫn còn đâu đó có những thầy cô giáo chưa nhiệt tình, chưa thật
sự yêu nghề, chưa có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục nên chưa nhiệt
tình với các em, chưa thật sự là nơi đáng tin cậy. Cũng có một vài thầy
cô giáo do cách cư xử chưa phù hợp xúc phạm học sinh, đối xử thiếu
công bằng với các em, ngại khó khi phải giáo dục những em cá biệt,
cáu giận, sĩ nhục học sinh đã làm mất lòng tin ở các em, tạo ra một
khoảng cách không đáng có giữa thầy và trò và chính điều này đã dẫn

khoá để giáo dục hạnh kiểm học sinh. Tuy vậy đối với học sinh cá
biệt ngoài những biện pháp giáo dục chung, GVCN cũng cần có biện
pháp giáo dục đặc thù.
Việc giáo dục các đối tượng học sinh cá biệt không đơn thuần là
nhìn nhận những biểu hiện bên ngoài của các em mà cần phải tìm hiểu
nguyên nhân dẫn đến các hành động thiếu chuẩn xác, khi đã xác định
được nguyên nhân chúng ta mới tìm ra biện pháp giáo dục phù hợp.
- Giáo dục HS thông qua giờ sinh hoạt lớp :
Để cho HS nắm bắt được việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm (HK) tức
là những chuẩn mực các em đạt được trong quá trình rèn luyện hạnh
kiểm của mình, giáo viên cần phải thông báo cho các em biết được
các mức độ xếp loại HK ( tốt, khá, trung bình, yếu ) theo Thông tư
58 . Hiểu được thì các em sẽ tránh được vi phạm mà các em mắc phải,
để rồi các em khỏi phải bị xếp loại HK yếu, khỏi phải liệt vào danh
sách HSCB
Tổ chức cho HS thảo luận nội qui nhà trường và hướng dẫn cho
các em thực hiện nội qui, có chế độ khen chê công bằng, khách quan .
6
Trong buổi chào cờ đầu tuần, cần phải đánh giá nhận xét chu
đáo, nêu gương người tốt, việc tốt để các em noi theo, hạn chế những
vi phạm nội qui lớp học , trường học .
- Phối hợp với các Đoàn thể và các lực lượng khác trong xã hội:
Hiện nay ở địa phương đã hình thành các khu dân cư và nhiều nơi đã
xây dựng khu dân cư, thôn văn hóa, đó là điều kiện tốt để các Đoàn
thể cùng với nhà trường, qua đó giáo dục HS. Các đoàn thể, chính
quyền địa phương giúp cho các thành viên xây dựng gia đình văn hóa,
hạn chế tình trạng cha mẹ bỏ mặc con cái đi làm ăn, những mối bất
hòa trong gia đình dần dần chấm dứt, từ đó cha mẹ sẽ có điều kiện
chăm sóc giáo dục con cái tốt hơn .
- Dùng phương pháp kết bạn : Thường lứa tuổi HS dễ bị ảnh

càng lẩn tránh tiếp xúc với giáo viên nhất là giáo viên chủ nhiệm lớp.
Để thấy được hết cá tính của học sinh, GVCN cần tạo đựơc mối
quan hệ gần gũi với các em, thật sự là chỗ dựa đáng tin cậy nhất sau
cha mẹ của các em. Chú ý khi giao tiếp với các em ta phải luôn cởi
mở, chân tình, vui vẻ dễ cảm hóa được các em, khi có được mối quan
hệ tốt các em sẽ thổ lộ những tâm tư tình cảm với GVCN mà không
một chút ngần ngại. Những lời khuyên răn dạy bảo của chúng ta sẽ có
tác dụng lớn đối với các em.
Ví dụ: Em Huỳnh Kim Nhí em học rất yếu là học sinh ở lại lớp
qua tìm hiểu tôi biết được gia đình em ấy rất khó khăn, em thường phụ
giúp gia đình kiếm thêm tiền mà không chú ý đến học tập, kết quả
thấp thường xuyên không thuộc bài thầy cô hay khiển trách làm em
không màn đến học tập. Để biết rỏ hoàn cảnh của em như thế tôi đã
dành thời gian để tiếp cận trao đổi tâm tình với em. Từ đó tôi đã động
viên em học tập không thể khuất phục trước hoàn cảnh khó khăn. Mà
chúng ta phải có quyết tâm và nghị lực vươn lên phải cố gắng và hết
sức cố gắng mới có được thành công. Rồi tôi lại liên hệ thực tế một số
tấm gương học tốt có hoàn cảnh không hơn gì em. Mỗi người sinh ra
không phải ai cũng có hoàn cảnh tốt đẹp, bản thân em có điều kiện
không bằng bạn thì em cần phải cố gắng nhiều hơn bạn để rèn luyện ý
chí nghị lực của mình vươn lên từ trong gian khó. Đó là những lời tôi
đã động viên em, ngoài ra tôi còn tạo điều kiện thuận lợi trong học tập
cho em bằng cách khuyến khích tinh thần học tập, gọi em trả lời
những câu hỏi dễ, biểu dương sự tiến bộ của em trước lớp. từ đó trở đi
tôi có sự quan tâm hơn đối với em và thường xuyên động viên em học
tâp. Kết quả cho tôi thấy em có sự tiến bộ, có sự cố gắng trong học tập
và cuối năm em đã đạt được học sinh trung bình.
Như trường hợp em Hồ Trọng nhân, em được cha mẹ quan tâm
luôn tao điều kiện thuận lợi cho em trong học tập, nhưng do sự lôi kéo
của bạn bè em đã tham gia vào việc chơi game, nhiều lần bỏ tiết tuy

giữ mối quan hệ với các em này tìm hiểu những khó khăn khi phải
thuyết phục HS cá biệt để tháo gở khó khăn cho các em, thường xuyên
cung cấp biện pháp xử lý kịp thời những biến động của các đối tượng
và động viên các em, tạo cho các em có niềm tin thuyết phục, giúp đỡ
học sinh cá biệt tiến bộ.
- Kết hợp với phụ huynh học sinh:
Có thể trao đổi qua các cuộc họp phụ huynh học sinh chung của
lớp, GVCN báo cáo kết quả rèn luyện của từng em và đó chính là biện
pháp không thể tách rời người giáo viên trong quá trình làm công tác
chủ nhiệm cũng như vừa rồi mấy tuần trước khi họp phụ huynh, việc
thực hiện đồng phục của lớp tôi chưa nghiêm túc, vẫn còn một số em
vi phạm mặc dù tôi cũng đã nhắc nhở nhiều lần mà các em vẫn chưa
thực hiện được một cách triệt để, em này khắc phục thì lại em khác vi
9
phạm. Đến khi trường tổ chức họp phụ huynh đầu năm tôi mới phối
họp với phụ huynh và tôi nói với phụ huynh rằng. Quý phụ huynh ai
cũng muốn con em mình học tốt, học giỏi thì trước tiên phải giáo dục
các em thực hiện tốt nội quy trường lớp, có làm tốt được điều đó thì
các em mới có thể học tốt được vì đó là việc làm đơn giản và dể thực
hiện nhất. nếu em nào không thực hiện được điều này thì chắc chắn
rằng không thể học tốt được. Khi tôi nói xong thì được tất cả phụ
huynh nhiệt tình ủng hộ và họ hứa quan tâm nhiều hơn
về con em họ. Quả nhiên tình hình lớp sau đó có sự thay đổi và triển
biến tốt hơn. Riêng những em vi phạm nhiều lần có thể mời phụ
huynh các đối tượng này ở lại để trao đổi riêng, tránh sự mặc cảm của
phụ huynh.
Có thể trao đổi qua việc đến thăm gia đình học sinh. Thường học
sinh cá biệt thì lại có phụ huynh cá biệt ; một là không quan tâm đến
việc học của con em, hoặc không dám đối diện với sự thật về những
sai phạm của con mình thường những phụ huynh này ít tham gia vào

biểu hiện áp đặt, thiếu công bằng Để xác định chính xác cá biệt của
HS từ nguyên nhân này hay không, tôi thăm dò hỏi tất cả giáo viên
dạy bộ môn của lớp để có biện pháp giáo dục thích hợp và cũng từ đó
tôi có thể góp ý ngay với GV trong việc cần phải tôn trọng và công
bằng trong đối xử với HS .
Cũng có thể do tính cách cá biệt của các em, ở mỗi môn học em
có một biểu hiện cá biệt khác nhau, tôi tổng hợp các ý kiến để xác
định nguyên nhân cơ bản.
Từ việc trao đổi trên tôi tìm ra những ưu điểm của các em để
động viên đồng thời lồng vào từng chút một những khuyết điểm của
các em để nhắc nhở khắc phục.
.
- Kết hợp với các ban ngành, các bộ phận trong và ngoài nhà
trường:
Kết hợp với tổ chức Đội thiếu niên:
Đây là tổ chức chuyên về mảng giáo dục hạnh kiểm HS. Tổ
chức này có ban chỉ huy liên chi đội, có đội sao đỏ thường xuyên theo
dõi các hoạt động của toàn trường và từng lớp học, có một tổng phụ
trách Đội chuyên trách tổ chức các hoạt động Đội và kịp thời xử lý
những vi phạm của HS, hơn thế nữa có phong trào thi đua làm đòn
bẩy nên thường các biện pháp luôn đạt hiệu quả giáo dục cao.
Một số GVCN lớp ngại trong việc khai báo những sai phạm của
HS lớp mình vì sợ ảnh hưởng đến kết quả thi đua của lớp, nhưng với
tôi việc kết hợp với tổ chức Đội là một biện pháp giáo dục có hiệu
quả rất cao trong công tác giáo dục hạnh kiểm HS.
Đối với đội cờ đỏ: tôi yêu cầu các em ghi lại tên của tất cả
những em vi phạm - có như vậy thì tôi mới kịp thời có được thông tin
và xử lý dứt điểm những vi phạm đựơc.
Đối với các em ban chỉ huy liên chi đội - đội phát thanh măng
non: Tôi thường xuyên cung cấp những cá nhân điển hình của lớp đưa

- Uy tín nhà giáo được nâng cao, tạo được niềm tin trong phụ
huynh học sinh.
Qua quá trình thực hiện tôi rút ra được một số kinh nghiệm như
sau: Muốn giáo dục tốt các đối tượng HS cá biệt giáo viên chủ
nhiệm cần phải:
- Điều tra nắm rõ nguyên nhân của các hiện tượng cá biệt.
- Nắm rõ tâm lý của từng đối tượng để đề ra biện pháp thích
hợp.
12
- Khi tiến hành các biện pháp giáo dục cần tránh việc nêu tất cả
những khuyết điểm ra cùng một lúc hay nôn nóng muốn giải quyết
được tất cả những sai phạm của các em cùng một lúc mà nên phân
thời gian và chọn ra những sai phạm mang tính cấp bách hay cơ bản
thì giải quyết trước.
- Không yêu cầu quá cao , nên có sự thông cảm chia sẽ với các
em.
- Luôn tạo mối quan hệ gần gũi, cảm hoá các em.
- GVCN cần biết kết hợp được nhiều tác nhân phối hợp giáo
dục.
- Lập bảng theo dõi tình hình HSCB của lớp.
III. Kết luận:
Giáo dục học sinh cá biệt là một việc làm khó khăn và phức tạp,
đòi hỏi người giáo viên luôn có sự nhiệt tình, năng động, sáng tạo. Tất
cả sự cố gắng và nỗ lực của chúng ta sẽ là cái chìa khoá cho các em
bước sang một cuộc đời mới với sự nhìn nhận tích cực về thực tế và
có ý thực rèn luyện để đạt tiêu chuẩn của con người mới xã hội chủ
nghĩa.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nho nhỏ của bản thân trong quá
trình làm công tác chủ nhiệm lớp. Trong phần trình bày chắc hẳn
không tránh khỏi sai sót, rất mong nhận được sự góp ý của các bạn

-Tính ứng dụng thực tiển: /20điểm
b)Về hình thức: /10điểm
2.Căn cứ kết quả đánh giá,xét duyệt của Hội đồng khoa học
trường.: ,
Hiệu trưởng trường thống nhất công nhận
SKKN và xếp loại:
Vĩnh Mỹ A,
ngày tháng năm 2014

HIỆU TRƯỞNG
II.Hội đồng khoa học ngành Giáo dục và Đào tạo:
1.Kết quả chấm điểm: /100điểm
a)về nội dung:
-Tính khoa học: /25điểm
-Tính mới: /20điểm
-Tính hiệu quả: /25điểm
-Tính ứng dụng thực tiển: /20điểm
b)Về hình thức: /10điểm
2.Căn cứ kết quả đánh giá,duyệt của Hội đồng khoa học ngành Giáo
dục và Đào tạo,Trưởng phòng GD-ĐT Hòa Bình thống nhất công
nhận SKKN và xếp loại:

Hòa Bình,ngày tháng năm 2014

TRƯỞNG PHÒNG
15
16