Đề tài SKKN : Biện pháp giáo dục học sinh cá biệt về hạnh kiểm.
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT VỀ HẠNH KIỂM
I- ĐẶT VẤN ĐỀ:
Dù trong bất cứ giai đoạn lịch sử xã hội nào, đối với ngành giáo dục, vấn đề
giáo dục hạnh kiểm cho học sinh ln được coi trọng và được tiến hành song song
với việc cung cấp các kiến thức cho các em. Đặc biệt, trong giai đoạn xã hội hiện
nay, khi mà hiện tượng thanh thiếu niên hư hỏng và phạm pháp đang diễn ra ngày
một nhiều thì cơng tác giáo dục hạnh kiểm cho học sinh, nhất là những học sinh cá
biệt về mặt này, càng phải được chúng ta quan tâm hơn nữa.Những biểu hiện cá
biệt của các em khi còn ngồi trên ghế nhà trường nếu khơng bị “triệt tiêu” thì sẽ trở
thành mầm mống cho những hành động phạm pháp của các em khi tham gia vào
cuộc sống xã hội sau này.
Trong phạm vi nhỏ hẹp của đề tài này, tơi xin đưa ra một số kinh nghiệm của
bản thân trong việc cảm hóa, giáo dục những học sinh cá biệt về hạnh kiểm (Sau
đây gọi tắt là “học sinh cá biệt” ) mà tơi đã áp dụng có hiệu quả trong thời gian vừa
qua. Những kinh nghiệm này đã hạn chế tối đa hiện tượng học sinh cá biệt trong
các đơn vị mà tơi đã cơng tác, tạo tiền đề cho việc tự rèn luyện, tu dưỡng nhân cách
đạo đức của các em sau này.
II- THỰC TRẠNG:
-Hiện nay tình trạng học sinh thường xun vi phạm nội quy, kỷ luật của
nhà trường đang xảy ra ngày một nhiều ở nhiều trường học, bậc học, trong đó
khơng loại trừ cả bậc tiểu học (dù ở bậc học này học sinh còn nhỏ và còn dễ
“uốn”).
-Mức độ vi phạm kỷ luật của học sinh ngày càng nghiêm trọng hơn. Đặc biệt
cá biệt, có những em đã đem theo cả một số hung khí nguy hiểm đến trường như :
cơn, dao… nhằm mục đích giải quyết các mâu thuẫn cá nhân.
-Ngồi những học sinh cá biệt về hạnh kiểm mang tính chất cá nhân thì còn
có một số nhóm cá biệt ( hình thức tụ tập “băng nhóm” ). Những “băng nhóm” này
chỉ xuất hiện khi có mâu thuẫn tập thể giữa nhóm này với nhóm khác. Chính vì

gì , đối xử thế nào cũng được nên khơng ít người đã có những hành động đối xử
khơng đúng với học sinh như : ánh mắt lạnh lùng, lời nói thơ bạo, hành vi mang
tính áp đặt … Từ đó đã gây ra ở các em những phản ứng tiêu cực rồi dần dần trở
thành cá biệt.
Từ thực trạng tình hình và những ngun nhân đã nêu trên, từ thực tế kinh
nghiệm của mình trong q trình làm cơng tác dạy học, tơi đã tự đề ra một số u
cầu và biện pháp để giáo dục, cảm hóa những học sinh cá biệt.
IV- BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1. Các u cầu cần đặt ra:
Trước hết, người giáo viên phải tự rèn luyện mình, phải làm cho bản thân
mình hồn thiện về đạo đức và nhân cách nhà giáo. Thực tế cho thấy, nếu một
người thầy có đạo đức chưa tốt (hay nói tục, chửi thề, vi phạm các tệ nạn xã hội …)
thì chắc chắn những học trò của người thầy đó sẽ khơng thể nào ngoan ngỗn được.
Song song với việc tự rèn luyện về phẩm chất đạo đức, người giáo viên cũng cần
phải tự tìm hiểu để trang bị cho mình những kiến thức về các văn bản pháp luật liên
quan đến quyền và nghĩa vụ của trẻ em, những hiểu biết sâu sắc về tâm sinh lý học
sinh ở cấp học mình đang giảng dạy.
Muốn giáo dục được những học sinh cá biệt, người giáo viên phải khéo léo,
tế nhị khi tác động đến các em. u cầu này đặt ra đòi hỏi người giáo viên phải
nắm được nhu cầu, thị hiếu, nguyện vọng, ước mơ cũng như hồn cảnh riêng của
các em. Qua thực tế giáo giục học sinh cá biệt, tơi nhận thấy nếu chúng ta biết tìm
cách tác động đến tình cảm tích cực của các em thì tỉ lệ thành cơng sẽ rất cao. Tuy
nhiên, tác động chỉ có hiệu quả khi các em đang ở trạng thái tâm lý thuận lợi.
Người viết : Nguyễn Xuân Lâm – Tiểu Học Bù Nho – Phước Long – Bình Phước.
2
Đề tài SKKN : Biện pháp giáo dục học sinh cá biệt về hạnh kiểm.
Chẳng hạn các em đang vui, đang buồn, đang ân hận là mỗi trạng thái khác nhau.
Giáo viên phải hiểu được học sinh đang ở trạng thái nào để áp dụng biện pháp cho
phù hợp. Ví dụ: Khi các em đang vui thì ta nên tổ chức và khuyến khích cho các
em tham gia vào các trò chơi tập thể mang tính giáo dục (cho các em nêu ý nghĩa

binh, liệt sĩ, mẹ Việt Nam anh hùng… Chính những hoạt động này sẽ góp phần
khơng nhỏ vào việc cảm hố, giáo dục các em. Chẳng hạn, một câu chuyện kể của
một người thương binh, một lời khun của bà mẹ Việt Nam anh hùng trong khi
các em đang giúp đỡ họ (mục đích và nội dung do tơi sắp xếp, trao đổi trước với
họ) sẽ dễ gây cho các em sự xúc động, khơi dậy trong các em những tình cảm và
hành vi đạo đức tốt.
Người viết : Nguyễn Xuân Lâm – Tiểu Học Bù Nho – Phước Long – Bình Phước.
3
Đề tài SKKN : Biện pháp giáo dục học sinh cá biệt về hạnh kiểm.
Như chúng ta đã biết, đối với học sinh cá biệt ở bậc tiểu học thì biểu hiện cá
biệt của các em mới chỉ kà những hành vi mang tính bộc phát chứ chưa trở thành
bản chất. Các em cá biệt đơn thuần chỉ do các em muốn bắt chước, muốn mình trở
nên “nổi trội”. Chính vì vậy, trong q trình giáo dục cảm hố các em, giáo viên
nên lợi dụng đặc điểm này để áp dụng phương pháp “ Lấy độc trị độc”. Tơi đã khá
thành cơng khi áp dụng phương pháp này để giáo dục học sinh cá biệt. Từ khi còn
trực tiếp làm cơng tác giảng dạy rồi sau đó đảm nhận nhiệm vụ Phụ Trách Đội và
đếùn những năm gần đây là cán bộ quản lý, tơi thường xun thành lập các “đội
đặc biệt” trong lớp, trong trường với những cái tên như : “Đội xung kích”, “Đội trật
tự”… Thành viên của các đội này chính là những em “quậy” ở các lớp. Nhiệm vụ
của các đội này là theo dõi, giám sát, phát hiện những hành vi vi phạm nội quy, kỷ
luật của nhà trường, của lớp. Như vậy, xét về mặt cơng việc thì chính lực lượng này
sẽ hỗ trợ rất tích cực cho đội Sao Đỏ và Ban Chỉ Huy liên đội cũng như Ban Chỉ
Huy Các chi đội, mặc dù các em hoạt động độc lập chỉ chịu sự chỉ huy (các hoạt
động được giao) của một người phụ trách (tơi ở nhiều cương vị khác nhau) và điều
đương nhiên là chẳng có một biên chế nào cả.Nếu chúng ta khéo léo làm cho các
em tham gia tích cực vào cơng tác này thì khơng những đồng nghĩa với việc các em
đã tự cảm hố bản thân mà còn làm “một cơng đơi việc” là giảm bớt sức ép cơng
việc cho đội Sao Đỏ. Vì muốn nhắc nhở phê bình người khác khi vi phạm nội quy
thì buộc bản thân các em phải khơng vi phạm, thậm chí phải gương mẫu thực hiện
tốt hơn.

hỗ trợ của họ thì mọi cố gắng, nỗ lực của người giáo viên đều khơng thể đạt hiệu
quả cao. Trong suốt q trình dạy học của mình, tơi đã từng phải “nếm mùi thất
bại” trong cơng tác giáo dục học sinh cá biệt mà ở đó hoặc do khách quan, hoặc do
chủ quan , vai trò của phụ huynh học sinh bị mờ nhạt hoặc khơng có. Sở dĩ tơi đềø
cao vai trò của phụ huynh khi thực hiện đề tài này vì việc cảm hố, giáo dục các
em là do giáo viên tổ chức, thực hiện nhưng việc theo dõi, giám sát những biểu
hiện tốt hay xấu của các em thì người giáo viên khơng thể qn xuyến hết được mà
buộc phải có sự hỗ trợ, tác động của phụ huynh học sinh. Bên cạnh đó, việc thường
xun gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh học sinh sẽ giúp người giáo viên nắm rõ
thêm về hồn cảnh, điều kiện và những đặc điểm về tính cách của từng em để từ đó
chọn biện pháp giáo dục thích hợp; đồng thời đó cũng chính là những dịp để chúng
ta tranh thủ tun truyền những văn bản, pháp lệnh của nhà nước ta về quyền và
nghĩa vụ của trẻ em nhằm hạn chế tối đa sự ngộ nhận của một số phụ huynh học
sinh và học sinh đối với những văn bản này.
V- HIỆU QUẢ:
- Tính đến nay, trải qua 16 năm trong nghề thì 8 năm liên tục trở lại đây, tơi
đã áp dụng các biện pháp đã được trình bày ở phần trên để diáo dục, cảm hố học
sinh cá biệt. Tính hiệu quả của các biện pháp này là rất khả quan. Những học sinh
cá biệt sau một thời gian khơng lâu được tơi tác động đã trở nên ngoan ngỗn, thậm
chí có nhiều em sau này còn trở thành những thành viên trong các nhóm nòng cốt
được biên chế chính thức của Liên đội nhà trường.
- Đặc biệt trong những năm từ 2000 đến 2004, tơi cơng tác ở trường tiểu học
Long Hà
B
với cương vị là Phó Hiệu Trưởng, nhờ áp dụng những kinh nghiệm của
bản thân và sự hỗ trợ của đồng chí Hiệu Trưởng, của Hội phụ huynh học sinh …
mà tơi đã cảm hố được khá nhiều học sinh cá biệt kể cả cá biệt cá nhân và cá biệt
nhóm. Sau hai năm học (2000 –2001 đến 2001 –2002 ), số lượng học sinh cá biệt
trong nhà trường đã giảm đáng kể ( Từ trên 20 em xuống chỉ còn 3 em). Tiếp tục
trong vòng nửa năm học sau (2002 –2003 ), về cơ bản, trong nhà trường đã khơng

thương u trẻ và đặc biệt phải có lòng vị tha.
- Giáo viên khơng nên áp đặt trong q trình giáo dục các em mà cần phải
nắm rõ tâm tư, tình cảm để áp dụng biện pháp thích hợp cho mỗi em.
- Ngồi việc giáo dục, cảm hố các em ở trong nhà trường, giáo viên cần “để
mắt” theo dõi, giám sát các em cả ở ngồi xã hội mỗi khi có điều kiện. Đặc biệt,
chúng ta cần chú ý khi các em tham gia vui chơi, giải trí ở các tụ điểm tư nhân.
Trên đây là một số kinh nghiệm của bản thân tơi trong cơng tác cảm hố,
giáo dục học sinh cá biệt về hạnh kiểm. Những kinh nghiệm này đã được tơi áp
dụng trong thời gian vừa qua và đã đem lại hiệu quả khả quan. Tuy nhiên , những
kinh nghiệm này chắc chắn sẽ khơng thể tránh khỏi những hạn chế. Vì vậy, tơi kính
mong các cấp lãnh đạo và các đồng chí, đồng nghiệp đóng góp ý kiến để đề tài này
được hồn thiện hơn.
Tơi xin chân thành cảm ơn các đồng chí và hy vọng rằng tất cả mỗi chúng ta
đều cống hiến những sáng kiến hay của bản thân trong cơng tác giáo dục để góp
phần ngày một nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, đáp ứng kịp thời nhu cầu của
xã hội trong q trình hội nhập và phát triển của đất nước.
Bù Nho, ngày 15 tháng 5 năm 2005
Người viết
Nguyễn Xn Lâm
Người viết : Nguyễn Xuân Lâm – Tiểu Học Bù Nho – Phước Long – Bình Phước.
6