Mẫu 1

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÒA BÌNH
TRƯỜNG THCS VĨNH MỸ A

Sáng kiến kinh nghiệm
NHỮNG BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT

Họ và tên người thực hiện : Nguyễn Thùy Linh

Vĩnh Mỹ A, ngày 29 tháng 9 năm 2014

1


Sáng kiến kinh nghiệm
NHỮNG BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
I. Đặt vấn đề
Để xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực thì việc giáo dục
ý thức học sinh là một trong những yếu tố quan trọng và không thể thiếu được.
Giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những giải pháp giáo dục
được quan tâm nhất đối với từng giáo viên trong trường học, trong ngành giáo
dục nước nhà.
Trong các trường học hiện nay việc giáo dục đạo đức cho học sinh cá
biệt là một trong những nhiệm vụ thiết yếu, nhất là ở trong nhà trường THCS
nhằm hạn chế được những đối tượng HS yếu về mặt đạo đức là góp phần vào
chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường. Nhằm đào tạo thế hệ cách mạng
tương lai . Thế nhưng thực tế trong các trường THCS hiện nay một bộ phận học
sinh cá biệt dường như trường nào cũng có và năm nào cũng có. Trong khi đó
mục tiêu giáo dục là “ tiếp tục phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thẫm mỹ
và các kỹ năng cơ bản của nhân cách con người Việt Nam”. Từ đó vấn đề đặt ra

hợp.
Thông thường trong khi làm công tác chủ nhiệm lớp, GVCN thường quan
tâm đến những đối tượng học sinh cá biệt nổi trội mà ai cũng nhìn thấy được, từ
đó GVCN tìm hiểu tính cách cá biệt của các em do những nguyên nhân nào để
có hướng giáo dục thích hợp. Có những trường hợp học sinh cá biệt nhưng
không có biểu hiện rõ, khó phát hiện nhiều khi GVCN cũng lầm tưởng nên chưa
có được phương pháp giáo dục thích hợp.
Không ít GVCN lớp cho rằng việc giáo dục HS cá biệt quả là một
việc vô cùng khó, nhưng nếu chúng ta dùng tình yêu thương và tâm huyết kết
hợp với kiến thức nghề nghiệp để giáo dục học sinh thì không gì là khó cả.
Qua tìm tòi học hỏi ở đồng nghiệp, tham khảo phương pháp giáo dục trên
các tạp chí, sách báo vận dụng vào quá trình công tác chủ nhiệm lớp bản thân
tôi cũng rút ra được một vài kinh nghiệm. Trong phạm vi đề tài này tôi xin được
trao đổi với các bạn đồng nghiệp, mong muốn được góp một phần nhỏ bé của

3


mình tạo nguồn dồi dào về biện pháp giáo dục học sinh góp phần nâng cao hơn
nữa thực chất chất lượng giáo dục hiện nay.
II. Nội dung và phương pháp.
1.Khái niệm về học sinh cá biệt :
Học sinh cá biệt là thuật ngữ thường dùng của nhà trường, thầy cô giáo
chỉ những học sinh nghịch ngợm : thường gây gỗ đánh nhau, bỏ giờ, trốn học
… , không chấp hành nội qui nhà trường, thêm vào đó là sự lôi kéo của bạn bè
về phía mình nhằm thỏa mản cá tính hoặc thỏa mản nhu cầu giải tỏa tâm lý bị ức
chế về hoàn cảnh của bản thân mình . Học sinh cá biệt là hiện tượng tâm lý ở lứa
tuổi thanh thiếu niên, nó dễ bị lôi cuốn làm cho HS dễ bị tiêm nhiễm những thói
hư tật xấu dẫn đến tình trạng bỏ học giữa chừng và có nguy cơ phạm tội là nỗi
day dứt của nhà trường, gia đình và xã hội.

mẹ bất hoà, cách cư xử của cha mẹ thô bạo, rượu chè bê bết... đã tạo cho các em
một ấn tượng không tốt điều đó có thể dẫn đến tình trạng HS trở nên lầm lì ít
nói, có em ảnh hưởng những thói quen không tốt đó cũng có những hành vi cử
xử không tốt với mọi người....Hình thành nên tính cách cá biệt trong HS.
Ảnh hưởng do gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Từ những khó
khăn về đời sống kinh tế, cha mẹ phải lao động vất vả, không quan tâm đến việc
học tập của con em, phó mặc cho nhà trường, có gia đình buộc con cái phải lao
động, làm cho các em không có thời gian học tập ở nhà như soạn bài, học bài cũ,
do đó khi đến lớp việc tiếp thu bài mới rất khó khăn, không làm được bài kiểm
tra, lo lắng sợ sệt khi thầy cô giáo kiểm tra bài cũ .. từ đó thua sút bạn bè và phát
sinh tâm lí chán học dẫn đến bỏ giờ trốn học, bỏ học.
Ảnh hưởng do gia đình chỉ lo làm ăn, không quan tâm đến việc học của
con cái . Nhiều gia đình vì kế sinh nhai, cả vợ chồng đều đi làm ăn xa, phó mặc
con cái cho ông bà hoặc chị em chăm sóc lẫn nhau, một số HS chưa tự giác và
thiếu sự quản lí chặt chẽ của người lớn nên nảy sinh những tư tưởng không lành
mạnh, từ đó ham chơi mà trốn học, bỏ học .
b. Nguyên nhân về phía nhà trường.

5


Đây là ngôi nhà thứ hai của các em, nơi để phụ huynh gởi gắm niềm tin
vào việc giáo dục con em của họ, từ đây các em được học tập, được hiểu biết,
được lớn lên về mọi mặt. Nhưng để đạt được đúng như điều vừa nêu cũng không
phải là dễ, trong thực tế cũng có một vài trường chưa thực hiện được chức năng
là ngôi nhà thứ hai của các em, bởi vẫn còn đâu đó có những thầy cô giáo chưa
nhiệt tình, chưa thật sự yêu nghề, chưa có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục nên
chưa nhiệt tình với các em, chưa thật sự là nơi đáng tin cậy. Cũng có một vài
thầy cô giáo do cách cư xử chưa phù hợp xúc phạm học sinh, đối xử thiếu công
bằng với các em, ngại khó khi phải giáo dục những em cá biệt, cáu giận, sĩ nhục

lớp, sinh họat Đội, 15 phút đầu giờ, các hoạt động ngoại khoá ...để giáo dục
hạnh kiểm học sinh. Tuy vậy đối với học sinh cá biệt ngoài những biện pháp
giáo dục chung, GVCN cũng cần có biện pháp giáo dục đặc thù.
Việc giáo dục các đối tượng học sinh cá biệt không đơn thuần là nhìn
nhận những biểu hiện bên ngoài của các em mà cần phải tìm hiểu nguyên nhân
dẫn đến các hành động thiếu chuẩn xác, khi đã xác định được nguyên nhân
chúng ta mới tìm ra biện pháp giáo dục phù hợp.
- Giáo dục HS thông qua giờ sinh hoạt lớp :
Để cho HS nắm bắt được việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm (HK) tức là những
chuẩn mực các em đạt được trong quá trình rèn luyện hạnh kiểm của mình, giáo
viên cần phải thông báo cho các em biết được các mức độ xếp loại HK ( tốt, khá,
trung bình, yếu ) theo Thông tư 58 . Hiểu được thì các em sẽ tránh được vi phạm
mà các em mắc phải, để rồi các em khỏi phải bị xếp loại HK yếu, khỏi phải liệt
vào danh sách HSCB
Tổ chức cho HS thảo luận nội qui nhà trường và hướng dẫn cho các em
thực hiện nội qui, có chế độ khen chê công bằng, khách quan .
Trong buổi chào cờ đầu tuần, cần phải đánh giá nhận xét chu đáo, nêu
gương người tốt, việc tốt để các em noi theo, hạn chế những vi phạm nội qui lớp
học , trường học .
- Phối hợp với các Đoàn thể và các lực lượng khác trong xã hội: Hiện nay
ở địa phương đã hình thành các khu dân cư và nhiều nơi đã xây dựng khu dân
cư, thôn văn hóa, đó là điều kiện tốt để các Đoàn thể cùng với nhà trường, qua
đó giáo dục HS. Các đoàn thể, chính quyền địa phương giúp cho các thành viên

7


xây dựng gia đình văn hóa, hạn chế tình trạng cha mẹ bỏ mặc con cái đi làm ăn,
những mối bất hòa trong gia đình dần dần chấm dứt, từ đó cha mẹ sẽ có điều
kiện chăm sóc giáo dục con cái tốt hơn .

đều có thể làm tổn thương đến mối quan hệ này. Hơn nữa vì các em thường
xuyên vi phạm nên các em càng lẩn tránh tiếp xúc với giáo viên nhất là giáo
viên chủ nhiệm lớp.
Để thấy được hết cá tính của học sinh, GVCN cần tạo đựơc mối quan hệ
gần gũi với các em, thật sự là chỗ dựa đáng tin cậy nhất sau cha mẹ của các em.
Chú ý khi giao tiếp với các em ta phải luôn cởi mở, chân tình, vui vẻ dễ cảm hóa
được các em, khi có được mối quan hệ tốt các em sẽ thổ lộ những tâm tư tình
cảm với GVCN mà không một chút ngần ngại. Những lời khuyên răn dạy bảo
của chúng ta sẽ có tác dụng lớn đối với các em.
Ví dụ: Em Huỳnh Kim Nhí em học rất yếu là học sinh ở lại lớp qua tìm
hiểu tôi biết được gia đình em ấy rất khó khăn, em thường phụ giúp gia đình
kiếm thêm tiền mà không chú ý đến học tập, kết quả thấp thường xuyên không
thuộc bài thầy cô hay khiển trách làm em không màn đến học tập. Để biết rỏ
hoàn cảnh của em như thế tôi đã dành thời gian để tiếp cận trao đổi tâm tình với
em. Từ đó tôi đã động viên em học tập không thể khuất phục trước hoàn cảnh
khó khăn. Mà chúng ta phải có quyết tâm và nghị lực vươn lên phải cố gắng và
hết sức cố gắng mới có được thành công. Rồi tôi lại liên hệ thực tế một số tấm
gương học tốt có hoàn cảnh không hơn gì em. Mỗi người sinh ra không phải ai
cũng có hoàn cảnh tốt đẹp, bản thân em có điều kiện không bằng bạn thì em cần
phải cố gắng nhiều hơn bạn để rèn luyện ý chí nghị lực của mình vươn lên từ
trong gian khó. Đó là những lời tôi đã động viên em, ngoài ra tôi còn tạo điều
kiện thuận lợi trong học tập cho em bằng cách khuyến khích tinh thần học tập,
gọi em trả lời những câu hỏi dễ, biểu dương sự tiến bộ của em trước lớp. từ đó
trở đi tôi có sự quan tâm hơn đối với em và thường xuyên động viên em học
tâp. Kết quả cho tôi thấy em có sự tiến bộ, có sự cố gắng trong học tập và cuối
năm em đã đạt được học sinh trung bình.
Như trường hợp em Hồ Trọng nhân, em được cha mẹ quan tâm luôn tao
điều kiện thuận lợi cho em trong học tập, nhưng do sự lôi kéo của bạn bè em đã
tham gia vào việc chơi game, nhiều lần bỏ tiết tuy rằng có nhắc nhỡ trước lớp


các em, thường xuyên cung cấp biện pháp xử lý kịp thời những biến động của

10


các đối tượng và động viên các em, tạo cho các em có niềm tin thuyết phục, giúp
đỡ học sinh cá biệt tiến bộ.
- Kết hợp với phụ huynh học sinh:
Có thể trao đổi qua các cuộc họp phụ huynh học sinh chung của lớp,
GVCN báo cáo kết quả rèn luyện của từng em và đó chính là biện pháp không
thể tách rời người giáo viên trong quá trình làm công tác chủ nhiệm cũng như
vừa rồi mấy tuần trước khi họp phụ huynh, việc thực hiện đồng phục của lớp tôi
chưa nghiêm túc, vẫn còn một số em vi phạm mặc dù tôi cũng đã nhắc nhở
nhiều lần mà các em vẫn chưa thực hiện được một cách triệt để, em này khắc
phục thì lại em khác vi phạm. Đến khi trường tổ chức họp phụ huynh đầu năm
tôi mới phối họp với phụ huynh và tôi nói với phụ huynh rằng. Quý phụ huynh
ai cũng muốn con em mình học tốt, học giỏi thì trước tiên phải giáo dục các em
thực hiện tốt nội quy trường lớp, có làm tốt được điều đó thì các em mới có thể
học tốt được vì đó là việc làm đơn giản và dể thực hiện nhất. nếu em nào không
thực hiện được điều này thì chắc chắn rằng không thể học tốt được. Khi tôi nói
xong thì được tất cả phụ huynh nhiệt tình ủng hộ và họ hứa quan tâm nhiều hơn
về con em họ. Quả nhiên tình hình lớp sau đó có sự thay đổi và triển biến tốt
hơn. Riêng những em vi phạm nhiều lần có thể mời phụ huynh các đối tượng
này ở lại để trao đổi riêng, tránh sự mặc cảm của phụ huynh.
Có thể trao đổi qua việc đến thăm gia đình học sinh. Thường học sinh cá
biệt thì lại có phụ huynh cá biệt ; một là không quan tâm đến việc học của con
em, hoặc không dám đối diện với sự thật về những sai phạm của con
mình...thường những phụ huynh này ít tham gia vào các cuộc họp chung kể cả
những lúc có giấy mời riêng cùng không đến. Đối với đối tượng này GVCN cần
nhiệt tình hơn, có thể đến thăm gia đình để tìm hiểu điều kiện sinh hoạt của gia

trong đối xử với HS .
Cũng có thể do tính cách cá biệt của các em, ở mỗi môn học em có một
biểu hiện cá biệt khác nhau, tôi tổng hợp các ý kiến để xác định nguyên nhân cơ
bản.

12


Từ việc trao đổi trên tôi tìm ra những ưu điểm của các em để động viên
đồng thời lồng vào từng chút một những khuyết điểm của các em để nhắc nhở
khắc phục.
.
- Kết hợp với các ban ngành, các bộ phận trong và ngoài nhà trường:
Kết hợp với tổ chức Đội thiếu niên:
Đây là tổ chức chuyên về mảng giáo dục hạnh kiểm HS. Tổ chức này có
ban chỉ huy liên chi đội, có đội sao đỏ thường xuyên theo dõi các hoạt động của
toàn trường và từng lớp học, có một tổng phụ trách Đội chuyên trách tổ chức các
hoạt động Đội và kịp thời xử lý những vi phạm của HS, hơn thế nữa có phong
trào thi đua làm đòn bẩy nên thường các biện pháp luôn đạt hiệu quả giáo dục
cao.
Một số GVCN lớp ngại trong việc khai báo những sai phạm của HS lớp
mình vì sợ ảnh hưởng đến kết quả thi đua của lớp, nhưng với tôi việc kết hợp
với tổ chức Đội là một biện pháp giáo dục có hiệu quả rất cao trong công tác
giáo dục hạnh kiểm HS.
Đối với đội cờ đỏ: tôi yêu cầu các em ghi lại tên của tất cả những em vi
phạm - có như vậy thì tôi mới kịp thời có được thông tin và xử lý dứt điểm
những vi phạm đựơc.
Đối với các em ban chỉ huy liên chi đội - đội phát thanh măng non: Tôi
thường xuyên cung cấp những cá nhân điển hình của lớp đưa vào các bản tin
hằng ngày để tuyên dương khen ngợi, khích lệ tinh thần các em.

sinh.
Qua quá trình thực hiện tôi rút ra được một số kinh nghiệm như sau:
Muốn giáo dục tốt các đối tượng HS cá biệt giáo viên chủ nhiệm cần
phải:
- Điều tra nắm rõ nguyên nhân của các hiện tượng cá biệt.
- Nắm rõ tâm lý của từng đối tượng để đề ra biện pháp thích hợp.
- Khi tiến hành các biện pháp giáo dục cần tránh việc nêu tất cả những
khuyết điểm ra cùng một lúc hay nôn nóng muốn giải quyết được tất cả những
sai phạm của các em cùng một lúc mà nên phân thời gian và chọn ra những sai
phạm mang tính cấp bách hay cơ bản thì giải quyết trước.
- Không yêu cầu quá cao , nên có sự thông cảm chia sẽ với các em.

14


- Luôn tạo mối quan hệ gần gũi, cảm hoá các em.
- GVCN cần biết kết hợp được nhiều tác nhân phối hợp giáo dục.
- Lập bảng theo dõi tình hình HSCB của lớp.
III. Kết luận:
Giáo dục học sinh cá biệt là một việc làm khó khăn và phức tạp, đòi hỏi
người giáo viên luôn có sự nhiệt tình, năng động, sáng tạo. Tất cả sự cố gắng và
nỗ lực của chúng ta sẽ là cái chìa khoá cho các em bước sang một cuộc đời mới
với sự nhìn nhận tích cực về thực tế và có ý thực rèn luyện để đạt tiêu chuẩn của
con người mới xã hội chủ nghĩa.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nho nhỏ của bản thân trong quá trình
làm công tác chủ nhiệm lớp. Trong phần trình bày chắc hẳn không tránh khỏi sai
sót, rất mong nhận được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp và ban giám khảo.
Xin chân thành cám ơn.
* Kiến nghị:
- Lãnh đạo các cấp chính quyền có hướng tích cực hơn về mặt giáo dục

-Tính ứng dụng thực tiển:................................../20điểm
b)Về hình thức:......................................../10điểm
2.Căn cứ kết quả đánh giá,xét duyệt của Hội đồng khoa học
trường.:....................,
Hiệu trưởng trường.........................................thống nhất công nhận SKKN và
xếp loại:...........................................................................
Vĩnh Mỹ A, ngày.......tháng...........năm 2014
HIỆU TRƯỞNG

II.Hội đồng khoa học ngành Giáo dục và Đào tạo:
1.Kết quả chấm điểm:....................../100điểm
a)về nội dung:
-Tính khoa học:.............................../25điểm
-Tính mới:................................/20điểm
-Tính hiệu quả:.........................../25điểm

17


-Tính ứng dụng thực tiển:................................../20điểm
b)Về hình thức:......................................../10điểm
2.Căn cứ kết quả đánh giá,duyệt của Hội đồng khoa học ngành Giáo dục và Đào
tạo,Trưởng phòng GD-ĐT Hòa Bình thống nhất công nhận SKKN và xếp loại:
..................................................................
Hòa Bình,ngày......tháng......năm 2014
TRƯỞNG PHÒNG

18