SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO LÀO CAI
TRƯỜNG THPT SỐ 1 BÁT XÁT


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM

Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Thanh Thủy
Chức vụ : Tổ trưởng chuyên môn
Tổ chuyên môn : Địa – Ngoại ngữ
Đơn vị công tác: Trường THPT số 1 Bát Xát

Bát Xát, tháng 5 năm 2014

MỤC LỤC
PhÇn më ®Çu
I. Lý do chọn đề tài


II. Mc tiờu nghiờn cu
Phần nội dung
I: Cơ sở lí luận của đề tài
1. Tỡnh trng thc t khi cha thc hin
2.S liu iu tra trc khi thc hin
II. Nhng bin phỏp thc hin .
1. Tỡm hiu thụng tin hc sinh cỏ bit
2. Xỏc nh nguyờn nhõn hc sinh cỏ bit .
3. Phõn loi hc sinh cỏ bit
III. Phng phỏp giỏo dc hc sinh cỏ bit

tạo ra những công dân tốt cho xã hội.
- Đối với cha mẹ học sinh : đem lại nguồn hạnh phúc lớn cho họ, giúp họ tránh
được nỗi bất hạnh lớn là con cái hư hỏng.
- Đối với Nhà trường và tập thể lớp: đảm bảo cho tập thể lớp ổn định, trật tự, nề
nếp, các thành viên trong lớp sẽ cùng nhau tu dưỡng và học tập nhằm đạt kết quả tốt.
- Đối với bản thân học sinh: Giúp các em phát triển toàn diện nhân cách.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu
Trong thực tế, giáo dục học sinh cá biệt có ý nghĩa sâu sắc, góp phần thực hiện
thành công mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh và kế hoạch năm học của các nhà
trường.
3. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập những thông tin lý luận của vai trò
của người GVCN lớp trong công tác giáo dục đạo đức HS trên các tập san giáo dục, các
bài tham luận trên Internet.
- Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động học của HS.
- Phương pháp điều tra: Trò chuyện, trao đổi với các GVBM, HS, hội cha mẹ
học sinh(CMHS), bạn bè và hàng xóm của HS.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:
+ Tham khảo những bản báo cáo, tổng kết hàng năm của nhà trường.
+ Tham khảo kinh nghiệm của các trường bạn.
+ Tham khảo những kinh nghiệm của các giáo viên chủ nhiệm lớp khác trong
trường mình.
- Phương pháp thử nghiệm: Thử áp dụng các giải pháp vào công tác giáo dục
học sinh cá biệt ở lớp lớp 12A5 trường THPT số 1 huyện Bát Xát năm học 2013-2014.
4. Thời gian thực hiện.
Bắt đầu : 20/ 8 / 2013
Kết thúc : 31 / 05 / 2014
PHẦN II : PHẦN NỘI DUNG
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1. Tìm hiểu thông tin học sinh cá biệt
- Nghiên cứu hoàn cảnh gia đình, hoàn cảnh sống của học sinh cá biệt (60% học
sinh chưa ngoan, cá biệt là do ảnh hưởng từ gia đình)
- Nghiên cứu hồ sơ học sinh: thông tin lý lịch về bản thân, sở thích, ước mơ,
nguyện vọng, . . . Qua đó nắm bắt được những đặc điểm tâm sinh lý của học sinh.
- Nghiên cứu kết quả học tập rèn luyện của học sinh qua những năm học trước
đó.
- Nghiên cứu qua những nhận xét, đánh giá của bạn bè đặc biệt là người thân.
- Nghiên cứu hoạt động giao tiếp giữa giáo viên với học sinh để hiểu biết về tâm
lý, tính cách, nhận thức của học sinh.
2.2. Xác định nguyên nhân học sinh cá biệt
- Bố mẹ sống không hạnh phúc, sống ly thân, ly hôn (có rất nhiều học sinh cá biệt
đều có hoàn cảnh này). Phương pháp giáo dục con chưa phù hợp (quá nghiêm khắc hoặc
quá chiều chuộng).
- Học sinh không có khả năng tự giáo dục, bị bạn bè lôi kéo, ham chơi sớm, có
nhiều mối quan hệ không lành mạnh thích đua đòi, ăn diện.
- Tư chất của học sinh chậm trong nhận thức, hổng kiến thức từ lớp dưới nên chán
học, thường hay nghịch phá, mất trật tự.
- Sức ép lớn trong thi cử, từ gia đình nhà trường và xã hội đã khiến cho học sinh
căng thẳng rơi vào lối sống trầm cảm, tự ti về bản thân mình.
2.3.Phân loại học sinh cá biệt
- Nhóm 1: Cá biệt là do vi phạm nội quy của Nhà trường, của lớp, mất trật tự
trong giờ học, lười học bài, đi học muộn …
- Nhóm 2: Cá biệt là do ham chơi điện tử, sẵn sàng bỏ học, lừa dối bố mẹ, thầy cô.
- Nhóm 3: Cá biệt là do vi phạm những chuẩn mực đạo đức, vô lễ với cha mẹ,
giáo viên, hay nói tục chửi thề.
- Nhóm 4: Cá biệt là do vi phạm pháp luật, đánh bạn, trộm cắp, chấn lột, cờ bạc ...


- Nhóm 5: Cá biệt là do tự ti, trầm cảm, ngại tiếp xúc với thầy cô, bạn bè, hoang

kiểm tra lẫn nhau và em đó có nhiệm vụ ghi lại phần nhận xét kiểm tra các bạn trong
nhóm. Căn cứ vào kết quả, tôi tuyên dương kịp thời nếu em đó có cố gắng dù nhỏ, tạo
cho em có hứng thú trong học tập.
- Đối với một học sinh có cố gắng nhưng mất căn bản về kiến thức cũng đưa
đến điểm học tập yếu: Tôi cho học sinh giỏi kèm, hướng dẫn, vạch ra thời gian biểu để
học tập theo đôi bạn. Trường hợp có học sinh biểu hiện hành vi đạo đức không tốt, làm
mất trật tự trong giờ học, đánh nhau, tôi thường khuyên dạy bằng những câu chuyện
thực tế ở đời giúp các em thấy được những hành vi xấu, không tốt sẽ dẫn đến những hậu
quả khôn lường ở tương lai.
- Đối với học sinh ngỗ nghịch khó dạy: Tôi đưa ra một tình huống thực tế điển
hình phù hợp với khả năng học sinh nhằm giáo dục tư tưởng lối sống, buộc học sinh đó
phải giải quyết vấn đề, biến sự suy nghĩ đó thành hành động cụ thể gắn liền với tình
thương yêu gần gũi với lớp học. Việc hạ hạnh kiểm học sinh đối với tôi chỉ là thứ yếu,


cốt lõi là phải làm được việc giáo dục học sinh biết nhận thức để khi bước vào môi
trường THCS, các em cảm thấy mình tự tin hơn.
- Năm học 2013-2014, trường hợp một học sinh có hoàn cảnh gia đình đáng
thương, cha mẹ ly dị nhau, tình cảm của em đó bị tổn thương ảnh hưởng đến chất lượng
học tập hậu quả là em học yếu các môn, dẫn đến tình trạng chán học, trốn học. Tôi liên
hệ và kết hợp chặt chẽ với phụ huynh. Tôi thường dành nhiều thời gian để gần gũi với
em như một người mẹ, giúp em thấy được ngoài tình cảm gia đình còn có tình cảm thầy
cô và bạn bè ở trường, tạo cho em thấy được khi đến trường là một niềm vui.
- Tin tưởng giao công việc tập thể phù hợp với khả năng của học sinh cá biệt.
Đây là việc làm mang tính hai mặt, đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên giám
sát, kiểm tra và động viên kịp thời khi học sinh đạt được thành tích dù là nhỏ nhất. ( Cho
HS cơ hội “ tìm được sức mạnh cả trong chính sự khiếm khuyết của mình”)
- Tổ chức hoạt động tập thể, hoạt động nhân đạo để học sinh cá biệt tham gia,
xây dựng môi trường lành mạnh, tích cực, để các em có cơ hội tự thể hiện mình. Những
học sinh trầm cảm, tự tin sẽ mạnh dạn, tích cực hơn trong học tập và rèn luyện ( Tổ chức



- Kết hợp với địa phương, khu dân cư: để theo dõi giáo dục, ngăn chặn kịp thời
những học sinh vi phạm, tạo mối liên hệ chặt chẽ giữa 3 lực lượng giáo dục là Gia đình
– Nhà trường –Xã hội.
- Đổi mới phương pháp tăng sức thu hút: Theo tôi cùng với sự đổi mới của
thời đại, học sinh cá biệt cũng có những suy nghĩ và biểu hiện phần nào khác với học
sinh cá biệt của những thập niên trước. Do đó, giáo viên cũng cần đổi mới cách giảng
dạy, giáo dục cho phù hợp và có hiệu quả.
Trong đó, lưu ý cách gợi mở, không áp đặt để học học sinh có thể tự tin nêu ý
kiến cá nhân,cần có sự lồng ghép nhẹ nhàng các vấn đề thời sự, cập nhật thông tin; cho
học sinh thảo luận, đề xuất quan điểm của mình. Giáo viên có thể đưa ra nhiều ý kiến
cho học sinh lựa chọn .
Một nội dung cũng rất quan trọng là giáo viên cần tác động vào động cơ học tập
để giúp học sinh hiểu , mỗi học sinh đều có định hướng cho tương lai, học tập là con
đường đi tới tương lai tươi sáng và chắc chắn nhất.
Bên cạnh những nỗ lực của giáo viên chủ nhiệm, cần phối hợp chặt chẽ các lực
lượng giáo dục như Hội cha mẹ học sinhl giáo viên bộ môn , các ban ngành đoàn thể
trong trường để giáo dục học sinh cá biệt.
Đồng thời, thường xuyên liên hệ với gia đình học sinh, nhất là học sinh cá biệt để
tạo cho học sinh tâm lý luôn được quan tâm .
Sử dụng và phát huy hợp lý giá trị, tác dụng của dư luận xã hội đối với việc giáo
dục học sinh cá biệt.
Nhà trường cần kết hợp với đoàn thanh niên để tổ chức các hoạt động ngoại khóa,
hoạt động xã hội, các cuộc thi mang tính cộng đồng để thanh niên học sinh thể hiện sự
năng động, sáng tạo.
Thứ nhất: Chúng ta nên tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh đó như là: thu nhập
hàng ngày của gia đình, quan hệ giữa các thành viên trong gia đình như thế nào? Có êm
ấm hạnh phúc hay không? Có nhiều thành kiến gây ra xào xáo bất đồng... mục đích là để
hiểu rõ học sinh này.

trầm trồ khen ngợi, cha mẹ được nở mày, nở mặt.
- Giáo dục HS thông qua giờ sinh hoạt trường :
-Để cho HS nắm bắt được việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm (HK) tức là những chuẩn
mực các em đạt được trong quá trình rèn luyện hạnh kiểm của mình, nhà trường cần
phải thông báo cho các em biết được các mức độ xếp loại HK ( tốt, khá, trung bình,
yếu ) theo Thông tư 40, Điều lệ trường PT . Hiểu được thì các em sẽ tránh được vi
phạm mà các em mắc phải, để rồi các em khỏi phải bị xếp loại HK yếu, khỏi phải
liệt vào danh sách học sinh cá biệt.
-Tổ chức cho HS thảo luận nội qui nhà trường và hướng dẫn cho các em thực hiện
nội qui, có chế độ khen chê công bằng, khách quan.
-Trong buổi chào cờ đầu tuần, cần phải đánh giá nhận xét chu đáo, nêu gương người
tốt, việc tốt để các em noi theo, hạn chế những vi phạm nội qui lớp học , trường học .
- Giáo dục HS thông qua giờ sinh hoạt lớp :
Ngoài việc giáo dục HS thông qua giờ sinh hoạt trường, giờ sinh hoạt lớp (SHL)
cũng rất quan trọng trong vấn đề này. Bởi vì thông qua giờ sinh hoạt lớp , giáo viên chủ
nhiệm , cán bộ lớp kịp thời uốn nắn những sai trái khuyết điểm của học sinh khi bị vi
phạm, lấy tình cảm bạn bè, lấy nghĩa thầy trò làm cho các em thấy được khuyết điểm
của mình. Đồng thời với sự chân thành của giáo viên chủ nhiệm , học sinh trong lớp, học
sinh khi vi phạm sẽ sớm nhận ra lỗi lầm của mình mà sửa chữa .
Trong khi giáo dục các em, giáo viên chủ nhiệm không nên nặng về kiểm điểm,
phê bình, mà phải tìm ra và xác định đúng nguyên nhân đã tác động đến các em làm cho
các em mắc sai lầm, vi phạm, vận dụng những điều khoản trong nội qui, trong qui định
xếp loại của TT40 làm cho các em thấy được phạm vi vi phạm ở mức độ nào và nêu ra
hướng cho các em khắc phục. Giaó viên chủ nhiệm nêu những việc làm tốt, những cố
gắng nổ lực của các thành viên trong lớp để xây dựng tập thể lớp thành lớp tiên tiến …
với thành tích như vậy thì không được bất cứ thành viên nào trong lớp phá vỡ.
- Kết hợp với Hội PHHS để giáo dục HS :
Hội PHHS là cầu nối giữa nhà trường, GVCN với gia đình HS. Tổ chức Hội ngoài
việc giúp nhà trường xây dựng CSVC còn góp phần cùng nhà trường giáo dục HSCB.
Thực tế, những năm qua Thường trực Hội PHHS đã giúp cho nhà trường, GVCN

nhân cách trong tiết sinh hoạt lớp giúp HS luôn nhớ, vững bước hơn trước những khó
khăn trong cuộc sống.
Trong học kì II của năm học này, lớp 12A5 đạt được những thành tích như sau:
- Giải ba thi đua đợt 1 do Đoàn trường phát động nhân dịp chào mừng ngày 2011.
- Kết quả xếp loại thi đua toàn trường trong học kì II lớp đạt giải ba.
- Em Vàng Văn Chức đã đạt được danh hiệu học sinh tiên tiến , được Đoàn
trường bình chọn là một trong những Đoàn viên ưu tú của trường.
- Lớp 12A5 (36 Đoàn viên /40 HS) là một trong những chi đoàn vững mạnh của
Đoàn trường.
PHẦN III: KẾT LUẬN
Các biện pháp trên có liên quan chặt chẽ với nhau. Thực tiễn giáo dục học sinh cá
biệt là rất khó khăn và không phải học sinh cá biệt nào cũng giáo dục thành công. Dù
vậy, mỗi giáo viên đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm phải không ngừng nỗ lực, cố gắng,
học hỏi để thực hiện tốt công việc này.
Giáo dục học sinh cá biệt bằng tình cảm là phương pháp hữu hiệu nhất. Chúng ta
mỗi người giáo viên hãy nhớ rằng: “ Bạn có thể thay đổi cách cư xử của người khác
bằng tình yêu thương của mình” và “ cái gì xuất phát từ trái tim thì sẽ đến trái tim”
Nhiều năm trong ngành giáo dục và cụ thể là trực tiếp đứng trên bục giảng, tôi tự
rút ra cho mình một số kinh nghiệm từ những trải nghiệm trong quá trình thực hiện thiên
chức của mình: dạy học, tôi đã có điều kiện lẫn cơ hội giáo dục nhiều đối tượng khác


nhau. Có em rất ngoan lại cũng có em chưa được ngoan. Thậm chí, có em được xếp vào
diện “học sinh cá biệt”. Tôi đã có một vài sáng kiến và cũng đã ứng dụng, xoay quanh
nội dung “làm sao phải rèn luyện ở học sinh chưa ngoan trở thành học sinh ngoan; từ
học sinh lười học trở thành học sinh có ý thức trong học tập” để làm nền tảng cho học
sinh khi học lên cấp cao hơn . Với tôi, đây là một công việc hết sức công phu, đòi hỏi sự
nhẫn nại và luôn cần yếu tố thời gian. Bằng những gì đã làm được cùng với kết quả của
nó, tôi mạo muội trình bày vài suy nghĩ và những biện pháp nhằm giảm hiện tượng học
sinh cá biệt .