SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị: Trường Bổ Túc văn hóa Tỉnh
Mã số:……….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC
HỌC SINH CÁ BIỆT Ở TRƯỜNG
BỔ TÚC VĂN HÓA”

Người thực hiện: DƯƠNG THỊ HỒNG NGA
Lĩnh vực nghiên cứu: Phương pháp giáo dục.

Năm học: 2012-2013


SƠ YỀU LÍ LỊCH KHOA HỌC
I.THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1.Họ và tên: Dương Thị Hồng Nga
2.Ngày tháng năm sinh: 22-10-1961
3.Nam, nữ: Nữ
4.Địa chỉ: 60/22A Hưng Đạo Vương, Phường Thanh Bình, Biên Hòa , Đồng Nai
5.Điện thoại: 0613847032 (Cq), 0918133420 (DĐ)
6.Chức vụ: Giáo viên
8.Đơn vị công tác: Trường BTVH Tỉnh
II.TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị cao nhất: Đại học sư phạm
- Năm nhận bằng: 1983
- Chuyên ngành đào tạo: Lịch sử
III.KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Lịch sử.

sư phạm đang quan tâm tìm câu trả lời .
Trong quá trình tham gia giảng dạy cũng như quá trình làm công tác chủ nhiệm ở
trường Bổ túc văn hóa nhiều năm tôi tự rút ra cho mình một số kinh nghiệm từ những
trải nghiệm trong quá trình thực hiện thiên chức của mình. Tôi mong được chia sẻ
cùng các bạn đồng nghiệp, hy vọng các bạn đồng nghiệp đóng góp thêm ý kiến để
công tác giáo dục của chúng ta ngày càng tốt hơn .
B/TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN
Người thầy phải xác định rõ vị trí và mối quan hệ thầy trò trong quá trình hoạt
động dạy và học. Người Thầy giáo trong quá trình thực hiện việc giáo dục bao giờ
cũng xuất hiện với tư cách là tác nhân, còn học sinh xuất hiện với tư cách là chủ thể
được giáo dục. Vai trò của học sinh luôn được đề cao , chúng hoàn toàn chủ động


trong mọi công việc từ nhận thức, tư duy cho đến thái độ, hành vi và hoạt động của
các em trong quá trình giáo dục. Thầy cô chính là người cố vấn, là người định hướng,
dẫn dắt chỉ bảo cho trò có được những nhận thức, tư duy và hành vi thích hợp đúng
đắn.
Tục ngữ có câu “ Cha nào con nấy”, hay “ rau nào sâu ấy”,chúng ta đều biết con
trẻ là dấu ấn của mỗi gia đình. Nhân cách cũng như vậy giáo dục của chúng ta trong
giai đoạn này là giai đoạn hoàn thiện nên việc chịu những tác động của những người
xung quanh nhất là những người thường xuyên gần gũi các em rất quan trọng. Nên
ngoài việc chịu tác động giáo dục của nhà trường thì học sinh còn chịu tác động giáo
dục của gia đình và của xã hội. Tất nhiên ta cũng không thể phủ nhận những trường
hợp “nẩy nòi” theo kiểu “cha mẹ sinh con trời sinh tính”. Chỉ thế thôi chúng ta cũng
có thể nhận thấy rằng tính cách của học sinh còn chịu sự tác động từ rất nhiều mối
quan hệ trong gia đình và xã hội.
Thực trạng những mặt xấu của xã hội; sự thiếu quan tâm của gia đình; những éo le
trong cuộc sống gia đình ảnh hưởng rất lớn đến sự hư đốn. Hay nói cách khác là đạo
đức học sinh yếu kém. Tình huống này, vai trò của người thầy rất quan trọng trong

- Thứ tư các em nghỉ học một thời gian rồi xin đi học lại ... Tóm lại đầu vào
của Bổ túc văn hóa là đa số các em yếu cả về học lực cả về hạnh kiểm.
Như vậy học sinh cá biệt ở trường Bổ túc văn hóa không chỉ là những học sinh
học kém, thường xuyên vi phạm nội qui mà học sinh cá biệt còn biểu hiện ở những
học sinh có hoàn cảnh đặc biệt. Những học sinh này thường tụ tập với nhau trốn học
gây rối trong lớp, sử dụng điện thoại di động trong giờ học thậm chí các em còn cố
tình có thái độ bất cần trong giờ học mà các em không thích…
Khi các em có những biểu hiện vi phạm tại trường, giáo viên chủ nhiệm, đoàn thể
và ban giám hiệu nhà trường ra sức giáo dục với nhiều hình thức khác nhau tùy theo
mức độ vi phạm của các em. Các hình thức thường được sử dụng như nhắc nhở, khiển
trách, làm bản kiểm điểm, đình chỉ học tập có thời hạn để mời phụ huynh đến kết hợp
giáo dục …
Khi nhà trường, giáo viên chủ nhiệm mời họp mặt phụ huynh của các học sinh cá
biệt thì gia đình thường ít có mặt hoặc khi đến gặp gỡ, trao đổi với nhà trường cùng
giáo viên chủ nhiệm thì phụ huynh rất ngại và mặc cảm và thậm chí đánh mắng con
mình khi về nhà hoặc còn có thái độ buông xuôi nói với giáo viên chủ nhiệm: “chúng
tôi hết cách rồi trăm sự nhờ thầy cô”.
b/ Phân loại học sinh cá biệt:
Học sinh cá biệt hiện nay biểu hiện rất phức tạp về tâm lý. Qua quá trình làm công
tác chủ nhiệm và giáo dục học sinh tôi quan sát trò chuyện, tìm hiểu qua các thông tin
cá nhân của học sinh tôi đã phân các đối tượng học sinh cá biệt thành những nhóm
nhỏ như sau:
* Nhóm học sinh chậm tiến bộ, thường xuyên vi phạm:
- Về học tập thực hiện nội quy : nhóm này rất lười học thường xuyên bỏ học
Cúp tiết, mất trật tự trong giờ học, vô lễ với thầy cô và cha mẹ.
- Về hoạt động phong trào đa số các em này rất tích cực như tham gia văn
nghệ, thể thao…
- Về gia đình và nhóm bạn: Số học sinh này thường có nhiều mối quan hệ bạn
bè có hoàn cảnh giống nhau: như học yếu hay vi phạm nội qui, rất ít lắng nghe ý kiến
của của người lớn hoặc ít được sự quan tâm của cha mẹ và gia đình.

Bản thân tôi: Đầu tiên tôi tìm hiểu nguyên nhân vì sao học sinh đó chán học,
hay nghỉ học không lý do, hay cúp tiết , hay quậy phá...Từ đó tôi tìm ra những biện
pháp riêng cho từng đối tượng học sinh. Trên cơ sở coi trọng giáo dục hơn trừng phạt,
định hướng các em vào lối sống tập thể, biết hòa mình và thấy được tình yêu thương
của tập thể lớp. Nếu học sinh vi phạm dù đó là lỗi trầm trọng thì tôi cũng căn cứ vào
từng trường hợp, hoàn cảnh các em vi phạm để xử lí, tôi không xử lí một cách cứng
nhắc, nếu các em biết nhận lỗi và sửa lỗi thì tôi luôn tạo cho học sinh cơ hội tự làm
chủ bản thân, có niềm tin nghị lực để vươn lên. Thế nhưng với những học sinh lỗi vi
phạm không nghiêm trọng nhưng lại vi phạm thường xuyên thì tôi không thể bỏ qua
mà xử lí một cách linh động theo từng đối tượng làm sao để các em nhận thấy những
sai phạm của mình, cố gắng sửa chữa trở thành học sinh ngoan. Đối với học sinh có
biểu hiện hành vi đạo đức không tốt, làm mất trật tự trong giờ học, đánh nhau với bạn,
vô lễ với giáo viên... Tôi phân tích để các em thấy được những việc làm của mình là
chưa đúng, lấy những tấm gương thực tế để các em học tập. Việc hạ hạnh kiểm các
em chỉ là một phần, cốt lõi là phải làm được việc giáo dục học sinh biết nhận thức để
khi bước vào đời các em thấy mình tự tin hơn.


* Về phía trò:
- Giáo viên chủ nhiệm phải nắm được đặc điểm, hoàn cảnh gia đình để
thông cảm, tránh sự xúc phạm vô tình đối với học trò.
- Người Thầy phải tìm hiểu khai thác những đặc điểm tốt của trò và những
điểm yếu cơ bản nhất để tác động làm thay đổi tính cách của trò.
- Người thầy phải hiểu những suy nghĩ và những điều trò muốn. Có như
vậy mới giúp các em tháo gỡ được những vướng mắc của mình.
- Giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên liên hệ với các giáo viên bộ môn,
với ban cán sự lớp, cả với bảo vệ hoặc quản sinh để tìm hiểu và kết hợp giáo dục học
sinh.
* Tạo môi trường giáo dục:
- Gia đình: Giữa nhà trường và gia đình phải có sự kết hợp chặt chẽ,

các em thấy những bạn có hoàn cảnh gia đình tốt học giỏi lại ngoan là chuyện bình
thường. Còn hoàn cảnh của các em như vậy mà các em vẫn không thua kém mới là
điều đáng quí, đáng trân trọng. Ngoài ra để tạo điều kiện cho các em thấy được mình
còn có ích và có thể làm được nhiều việc. Tôi giao cho các em một số nhiệm vụ thí dụ
như với em Dũng tôi giao nhiệm vụ đôn đốc các bạn trong lớp làm vệ sinh lớp hàng
ngày. Còn em Thịnh thì giao nhiệm vụ theo dõi chuyên cần của lớp ghi tên những bạn
đi trễ, nói chuyện, làm việc riêng. Mặt khác trong các giờ sinh hoạt lớp, tôi giao cho
các em nhận xét tình hình lớp trong tuần. Sau đó giáo viên nhận xét phê bình khen
thưởng kịp thời. Tôi còn thường xuyên bám lớp hướng dẫn các em hoàn thành nhiệm
vụ được giao. Từ những công việc được giao đó tạo cho các em có những cảm nhận
về ý thức trách nhiệm hơn với bản thân, với lớp khiến các em có ý thức hơn trong học
tập và rèn luyện tư cách đạo đức của mình với tập thể và dần dần các em nhận ra
những sai sót của mình với bạn bè xung quanh. Từ đó các em dần thay đổi thành
những học trò ngoan, thành những con người tốt với bản thân và tập thể của mình.
Trường hợp thứ hai: Năm học 2010-2011 tôi được nhà trường phân công chủ
nhiệm lớp 12A3. Về cơ bản các em trong lớp đều ngoan, nhưng vẫn có một số học
sinh cá biệt điển hình là em Trần Nguyễn Đăng Khoa. Ngay từ những ngày đầu khi
nhận lớp chủ nhiệm tôi đã mượn học bạ những năm trước của các em để nghiên cứu
trước. Sau đó trong giờ sinh hoạt đầu năm tôi động viên các em viết một bài tự bạch
về mình. Khi đọc tự bạch của em tôi thấy em chỉ viết họ tên, ngày, tháng năm sinh
ngoài ra em không viết thêm gì nữa. Trong giờ sinh hoạt cuối tuần tôi gọi em lên và
hỏi sao em chỉ viết vậy. Em không trả lời khi tôi gặng hỏi thì em tỏ ra khó chịu, qua
thái độ của em tôi đoán có lẽ em có lí do gì đặc biệt nên mới có thái độ như vậy. Qua
tìm hiểu tôi nhận thấy: Do gia đình thiếu sự quan tâm đến em lại hay thường xuyên la
mắng, nên em tỏ ra bất cần, và rất khó gần. Em không chỉ lớn tuổi nhất lớp học kém
mà còn rất quậy phá. Em là học sinh trường cao đẳng nghề Đồng Nai, nhưng em bị
lưu ban lớp 11 tới 3 năm, lớp 12 em mới chuyển về Bổ túc học. Sau khi nắm bắt được
tình hình tôi nghĩ làm cách nào để có thể giáo dục được em. Nếu để mặc em thì không
những bản thân em sẽ lại tiếp tục quậy phá mà em sẽ lôi kéo một số học sinh khác
trong lớp, nếu vậy lớp chủ nhiệm của tôi sẽ ra sao? Trong khi tôi đang tìm cách để

mời mẹ em đến gặp tôi nhưng không cho em biết. Tôi nói cho mẹ em biêt về tình hình
của em ở trường, khuyên mẹ em về động viên em để em tiếp tục đi học, cho mẹ em
biết những suy nghĩ của em về bố, mẹ mình. Từ sau sự việc trên tôi thấy em có
những tiến bộ rõ rệt, em ít nghỉ học hơn hòa đồng với bạn bè trong lớp. Trong suốt
quá trình năm học tôi vẫn theo sát em, quan tâm em và phân công các bạn trong lớp
giúp đỡ em trong học tập. Sau khi ra trường thỉnh thoảng em lại gọi điện cho tôi hỏi
thăm sức khỏe, ngày lễ ngày tết em đến nhà thăm tôi. Em thường hay nói nếu không
có cô giờ này không biết em ra sao?
Ngoài những trường hợp giáo dục học sinh cá biệt cụ thể trên, với công tác chủ
nhiệm lớp tôi luôn chú trọng giáo dục đạo đức cho học sinh, xây dựng một tập thể lớp
đoàn kết, có ý thức học tập, ban cán sự lớp có năng lực và tinh thần trách nhiệm là vệ
tinh tin cậy cho giáo viên chủ nhiệm. Trong giờ sinh hoạt lớp tôi để các em tự đánh
giá về kết quả học tập tu dưỡng trong tuần, sau đó tôi góp ý nhận xét rút kinh nghiệm
cho các em. Thời gian còn lại tôi để các em tham gia sinh hoạt tập thể như văn nghệ,
hoặc sưu tầm những mẩu chuyện về những tấm gương vượt khó để đọc cho các em
nghe. Ví dụ như:

LỄ TUYÊN DƯƠNG 72 THỦ KHOA XUẤT SẮC
TẠI THỦ ĐÔ HÀ NỘI NĂM 2007
Trong số 72 thủ khoa xuất sắc có mặt trong buổi lễ, có ba gương mặt tiêu
biểu nhất tham gia giao lưu trên sân khấu. Không khí lễ tuyên dương như
lặng đi khi thủ khoa Nguyễn Duy Tưởng (Khoa Công nghệ thông tin - ĐH Thái
Nguyên) xuất hiện trên chiếc xe lăn.


Tưởng bị liệt hai chân từ nhỏ. Câu chuyện mà thủ khoa đặc biệt này kể khiến
cả hội trường xúc động: “Năm lên 6 tuổi, mình được mẹ cõng đến lớp. Nhưng
nhà mình nghèo quá.
Hết lớp 1, mình phải nghỉ học tới 4 năm để chờ em trai mình lớn. Khi em trai
học đến lớp 2 mới đủ sức cõng mình, mình lại được đến trường. Em cứ cõng

2006 của ĐH Bách khoa Hà Nội. Chị Hạnh xúc động: “Vợ chồng tôi đều làm
nghề nông, nhà chẳng có gì đáng giá nhưng bù lại cả 3 đứa con tôi đều học
giỏi, nhất là cháu Tài.
Biết tin con được lựa chọn có mặt trong lễ tuyên dương, vợ chồng tôi phải
chắt chiu tiền ăn để xuống Hà Nội động viên cháu. Nhìn thấy tôi tay xách,
nách mang, nó ôm chầm lấy nói: “Mẹ à, nhà mình nghèo nên con càng phải
học giỏi hơn để giúp cho gia đình mình thoát nghèo...”.
"Tôi muốn chuyển lời ngợi khen đến tất cả các tài năng trẻ trong cả nước đã
vì sự tiến bộ của mình, vì gia đình, vì quê hương, đất nước mà rèn đức, luyện
tài.
Tôi đề nghị các cấp, các ngành cần đặc biệt quan tâm đầu tư và chăm lo cho
sự nghiệp trồng người, nâng cao toàn diện chất lượng giáo dục, đào tạo, tạo
môi trường và điều kiện thuận lợi cho thế hệ trẻ phát huy hết tài năng, trí tuệ".
Phát biểu tại Lễ tuyên dương, Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa.
Phương Hiếu

Những tấm gương nữ sinh vượt khó học tập ở Cần Thơ
(Dân trí) - Đều sinh ra trong gia cảnh nghèo khó, có em thì cha mẹ bị bệnh phải sống
nhờ sự chăm sóc của người thân, có em phải tự lo cho mình khi vừa học vừa
làm. Dù vậy, niềm tin vượt khó học tập lúc nào ũng cháy bỏng trong ba cô nữ
sinh THPT.

Chúng tôi gặp em Phạm Thị Mai Quế (học sinh lớp 10A5, Trường THPT Châu
Văn Liêm, quận Ninh Kiều) trong một buổi em đi nhận học bổng do Hội
Khuyến học Cần Thơ tổ chức. Một cán bộ ở Hội Khuyến học Cần Thơ cho
biết em Quế có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.


Em Phạm Thị Mai Quế trong một buổi nhận học bổng cùng các bạn.
Trò chuyện với chúng tôi, em Quế chia sẻ: “Ba em bị mù cách đây hơn 20

chạy vạy ngược xuôi để mượn tiền mua thuốc cho mẹ. Nhiều khi trái gió trở
trời, cũng có lúc bệnh biến chứng, mẹ của Trinh chỉ biết cắn răng chịu đựng
vì nhà không có tiền làm sao mua được thuốc.

Em Nguyễn Thị Lệ Trinh.
Dù buổi học, buổi đi làm thuê phụ mẹ kiếm tiền nuôi ba, nhưng nhiều năm
liền Trinh luôn là học sinh giỏi. Em chia sẻ: “Vì nhà nghèo, em phải cố gắng
học mới được. Chỉ có học mới có thể giúp em sau này phát triển tương lai. Đi


học thì em tiết kiệm lắm. Tiền đi làm thuê có được em chỉ dành mua những
thứ cần thiết nhất, còn lại cho dành dụm cho mẹ và ba trị bệnh”.
Em Trinh vừa được chọn nhận học bổng của chương trình Thắp sáng niềm
tin do Đài PTTH Vĩnh Long và Công ty TNHH ADC trao tặng. Với số tiền 1
triệu đồng, em Trinh bộc bạch: “Em sẽ mang về dành cho mẹ đi chữa bệnh”.
Cũng như em Quế và Trinh, em Trần Thủy Tiên (học sinh lớp 11A1, Trường
THPT Bùi Hữu Nghĩa, quận Bình Thủy) nhiều năm liền cũng là học sinh khá,
giỏi trong khi gia đình lâm vào hoàn cảnh khốn khó.
Khi Tiên mới lên 3 tháng tuổi, ba em bỏ đi biền biệt, để lại người vợ nuôi 2
đứa con trong đói nghèo. Rồi trong một lần đi làm thuê, mẹ của Tiên bị té và
gãy cánh tay trái. Trong khi đó, anh trai của Tiên bị bệnh động kinh nhiều năm
nay chỉ ở nhà, lâu lâu lại co giật, có khi còn la hét. Cuộc sống gia đình lại phải
đổ dồn lên đôi vai gầy của mẹ.

Em Trần Thủy Tiên.


Hàng ngày, việc làm của mẹ Tiên là nhận may gia công cho người ta, kiếm
chừng 15 - 20 ngàn đồng để nuôi 2 anh em của Tiên. Ngoài việc học, Tiên
cũng phụ mẹ làm những việc lặt vặt trong nhà. Hiểu được nổi vất vả của mẹ,

tìm hiểu hoàn cảnh của từng học sinh để tạo điều kiện học tập cho các em, luôn trau
dồi đạo đức cho các em bằng chính lòng thương yêu thực sự của mình, từ đó sẽ cảm
hóa được các em dể các em hiểu và hòa nhập vào cộng đồng như bao trẻ bình thường
khác trong xã hội .


III/ KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ:
1/ Kết luận:
Trên đây là những gì bản thân tôi đã làm được và thực hiện trong suốt thời gian
dạy học của mình. Có những lúc thành công nhưng cũng có những lúc chưa được như
ý muốn của mình. Nhưng qua đó tôi nhận thấy được vai trò nhiệm vụ của người giáo
viên rất quan trọng và cần thiết. Với tầm quan trọng đó, người giáo viên phải nhận
thức được vai trò trách nhiệm của mình đối với trường với lớp với học sinh mà thực
hiện công tác có kết quả. Từ đó bản thân tôi phải vạch ra kế hoạch hoạt động cụ thể.
Mà quan trọng là phải xây dựng học sinh thành một tập thể lớp đoàn kết, thân ái tiến
bộ, hết lòng thương yêu tôn trọng các em, thực hiện tất cả vì học sinh thân yêu. Thực
hiện đúng nguyên lý giáo dục của Đảng. Giáo dục kết hợp với gia đình - nhà trường –
xã hội. Mỗi THầy, Cô giáo là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo.
Tự hào về nghề nghiệp của mình là người giáo dục thế hệ trẻ trở thành người chủ
tương lai của đất nước. Thế hệ trẻ mà lúc sinh thời Bác Hồ hết sức chăm lo và quan
tâm “ Non sông Việt Nam có sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không,
phần lớn là nhờ vào công học tập của các cháu” . Vâng lời Bác Hồ dạy bản thân tôi là
một giáo viên, tôi nguyện ra sức phấn đấu hết sức mình, góp một phần nhỏ bé công
sức của mình vào việc xây dựng quê hương đất nước Việt Nam tươi đẹp.
2/ Kiến nghị - đề xuất:
Giáo viên nói chung và đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp thực
hiện công tác này. Do đó phải nắm vững đặc điểm của từng em và điều kiện hoàn
cảnh gia đình để tạo điều kiện cho các em rèn luyện và học tập.
Nhà trường nên thường xuyên tổ chức các phong trào thi đua học tập, để các em
được tham gia và có khen thưởng kịp thời nhằm khuyến khích động viên các em.

Lĩnh vực khác..........................................
1/ Tính mới
- Có giải pháp hoàn toàn mới.........
- Có giải pháp cải tiến, đổi mới từ giải pháp đã có...........
2/ Hiệu quả
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng trong toàn nghành có hiệu quả cao
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng
trong toàn nghành có hiệu quả cao.........
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng tại đơn vị có hiệu quả cao.......
3/ Khả năng áp dụng
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách:
Tốt ...
Khá ...
Đạt...
- Đưa ra các giải pháp khuyến nghị có khả năng ứng dụng thực tiễn,dễ thực hiện và
dễ đi vào cuộc sống: Tốt ...
Khá ...
Đạt...
- Đã d9uop7c5 áp dụng trong thực tế đạt hiệu quả hoặc có khả năng áp dụng đạt hiệu
quả trong phạm vi rộng: Tốt ...
Khá...
Đạt...
XÁC NHẬN CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
(Ký và ghi rõ họ tên)

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
(Ký, ghi rõ họ tên và đóng dấu)