KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA LASER BÁN DẪN CÔNG SUẤT
CAO Ở CHẾ ĐỘ XUNG NGẮN

Nguyễn Thị Hồng Thoa, Nguyễn Thanh Đình, Nguyễn Thị Huệ
Tóm tắt:
Laser là một trong hai phát minh lớn của thế kỉ XX, tạo tiền đề để phát triển ngành quang
phổ học và là cơ sở cho rất nhiều ứng dụng thực tiễn. Hiện nay laser bán dẫn công suất cao đang
được nghiên cứu chế tạo và ứng dụng phổ biến. Trong nghiên cứu này chúng tôi sử dụng máy
phát xung ngắn, dòng lớn để nuôi laser và các hệ thiết bị được lắp ráp nhằm nghiên cứu một số
tính chất đặc trưng của laser công suất cao ở chế độ xung ngắn phát ra bước sóng 940nm. Kết
quả phân tích sẽ tạo điều kiện để đưa ra những cải tiến cho hoạt động của loại laser này.
I. MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu:
Cuối những năm 40 và 60 của thế kỉ XX vật lí học đã có hai đóng góp to lớn cho công
nghệ của thế giới, đó là tranzito và laser [2]. Laser là viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Light
Amplication by Stimulated Emission of Radiation” nghĩa là khuếch đại ánh sáng bằng bức xạ
cảm ứng. Những năm gần đây laser bán dẫn chiếm ưu thế lớn trong nhiều ứng dụng so với các
loại laser khác do có nhiều ưu điểm vượt trội như kích thước nhỏ, dòng bơm thấp, dải sóng ứng
dụng rộng, dễ điều chế, hoạt động từ chế độ xung tần số thấp đến cao và đến chế độ liên tục.
Đối với những ứng dụng thông thường của laser diode bán dẫn trong đời sống hiện nay
chỉ cần công suất thấp. Nhưng hàng loạt các ứng dụng đều cần đến laser bán dẫn công suất cao
hơn : trong y tế cần dùng để châm cứu, trị liệu các khối u hoặc cắt bỏ khối u trong cơ thể [6], sử
dụng trong thẩm mỹ; trong môi trường để xác định xol khí, lỏng trong khí quyển, trong nước,
trong các hầm lò; trong quân sự dùng làm nguồn chiếu sáng trong ống nhòm nhìn đêm, trong
thiết bị đo xa, phát hiện mục tiêu ban đêm hoặc ban ngày với trời nhiều mây mưa [1]…Vì vậy,
laser diode bán dẫn công suất cao đã được chú trọng nghiên cứu và ứng dụng ở khắp nơi trên thế
giới trong đó có Việt Nam. Trong công trình này chúng tôi nghiên cứu một số đặc trưng của laser
bán dẫn công suất cao ở chế độ xung ngắn nhằm tìm ra các đặc tính quan trọng của laser cũng
như các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của laser để từ đó có thể đề xuất các cải tiến nhằm nâng
cao hiệu suất sử dụng của loại thiết bị này.
2. Mục tiêu: Chỉ ra các đặc tính kỹ thuật của một số laser bán dẫn công suất cao hoạt động ở chế

công suất cao (2) hoạt động. Xung quang
laser được chuyển thành xung quang điện
nhờ đầu thu photodiode (3)
Hình 1. Chip laser diode bán dẫn công suất cao được
hàn trên đế đồng dùng trong nghiên cứu.
Chip laser
diode
Dây vàng
50μm
Tấm cách điện
được mạ vàng 2
mặt để làm
chuyển tiếp điện
cực từ chip laser
ra ngoài
Đế đồng
6mm
20mm
10mm
Hình 2. Hệ đo công suất bức xạ của laser phụ thuộc
vào dòng bơm ở chế độ xung.
(1)
(2)
(4)
Xung thu được từ đầu thu photodiode sẽ được đưa đến một kênh của dao động ký (4) để xác định
công suất bức xạ của laser.
3. Hệ thí nghiệm khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ lên đặc trưng công suất quang của laser
bán dẫn công suất cao.
Hệ đo đặc trưng P - I phụ thuộc vào nhiệt độ của laser diode bán dẫn công suất cao khác
so với hệ đo đặc trưng P - I là hệ có thêm pin nhiệt điện Peltier để ổn định và điều khiển nhiệt độ

Sensor
(4)
Pin Peltier
Bộ ổn định và điều khiển
nhiệt độ
(5)
Hình 4. Hệ đo phân bố trường xa của laser diode
bán dẫn
1. Sự phụ thuộc công suất bức xạ laser vào dòng bơm
Đường biểu diễn sự phụ thuộc của công suất bức xạ vào dòng bơm đối với laser HP 0612
được chỉ ra trong hình 5 và của laser HP 0412 được chỉ ra trong hình 6.Bằng phương pháp tiếp
tuyến ta xác định được dòng ngưỡng
th
I
của HP 0612 là 350mA, của laser HP 0412 là 540mA.
Đồ thị hình 5 và hình 6 chia thành 2 đường rõ rệt. Phần thứ nhất có công suất quang rất
nhỏ ứng với dòng bơm nhỏ. Vùng này chính là vùng phát bức xạ huỳnh quang như ở LED. Vùng
này có đường đặc trưng công suất quang dạng phi tuyến. Phần thứ hai là vùng phát bức xạ laser
nên công suất quang tăng rất nhanh và tuyến tính. Đây chính là vùng công suất được ứng dụng
trong thực tế. Dạng đồ thị này cũng tương đồng với các kết quả nghiên cứu của các tác giả [7]
[8].
Từ kết quả trên ta thấy: Dòng ngưỡng của diode bán dẫn công suất cao HP 0612 và HP
0412 có giá trị lớn hơn rất nhiều so với dòng ngưỡng của laser diode bán dẫn thông thường dùng
trong thông tin quang (dòng ngưỡng của laser bán dẫn này thường là là
th
I
= 10
÷
30 mA).
Để đánh giá chất lượng của laser diode bán dẫn thông qua đường đặc trưng P – I người

1,55 mW / mA
dI I I 2500 1500
Kết quả giá trị
th
I
và hệ số dP/dI của 2 laser được chỉ ra ở bảng 1.
Bảng 1. Bảng giá trị dòng ngưỡng phát laser và hệ số dP/dI của các laser diode bán dẫn
công suất cao HP 0612 và HP 0412 tại 25
o
C
HP 0612 HP 0412
th
I
(mA) 350 540
dP/dI (mW/mA) 1,26 1,55
Xét hai đường đặc trưng P – I của 2 laser diode ta thấy
th
I
của HP 0612 nhỏ hơn HP
0412 và hệ số dP/dI của HP 0612 nhỏ hơn HP 0412. Điều này được giải thích như sau: Sự khác
nhau về ngưỡng phát laser một phần là do công nghệ chế tạo không giống nhau, mặt khác là do
thành phần vật liệu chế tạo, ngoài ra còn do công nghệ hàn gắn chip lên đế tản nhiệt. Laser HP
0612 có dòng ngưỡng thấp hơn nhưng hệ số dP/dI lại nhỏ hơn laser HP 0412 do ảnh hưởng phần
lớn của công nghệ hàn gắn, vật liệu hàn gắn và cả vật liệu làm đế tản nhiệt.
Từ việc khảo sát các đặc trưng này
cho phép chúng ta đánh giá và cải tiến công
nghệ hàn gắn và packing laser bán dẫn công
suất cao. Cùng một loại đế tản nhiệt bằng
đồng, có thể thấy rằng HP 0412 có công nghệ
hàn gắn chip với đế tản nhiệt tốt hơn do đó hệ

và tăng tái hợp không bức xạ (tái hợp
Auger). Vì vậy dòng ngưỡng tăng theo
nhiệt độ. Kết quả này cũng tương đồng
với kết quả của nhóm nghiên cứu [7].
Khi nhiệt độ tăng 1
0
C thì ngưỡng phát của laser HP 0612 tăng 2,15mA, trong khi đó
ngưỡng phát của laser HP 0412 tăng 4mA. Kết quả này cho thấy ảnh hưởng của nhiệt độ lên
công suất của laser HP 0412 lớn hơn so với HP 0612. Điều này cho thấy khả năng tản nhiệt của
các laser không giống nhau. Nguyên nhân do công nghệ hàn chip, vật liệu hàn gắn và cấu trúc đế
tản nhiệt cho laser.
Sự phụ thuộc đáng kể vào nhiệt độ của laser bán dẫn công suất cao là một nhược điểm
lớn của nó, làm thay đổi đáng kể công suất bức xạ vào dòng bơm. Vì vậy điều quan trọng là phải
ổn định được nhiệt độ làm việc của laser trong sự biến đổi nhiệt độ môi trường.
Bảng 2. giá trị dòng ngưỡng laser và hệ số dP/dI của laser HP 0612 và HP
0412 tại các nhiệt độ khác nhau
Đặc trưng
Laser
T=15
o
C
T=25
o
C
T=35
o
C
T=45
o
C

( )
I 1
s d
I exp V
β
= − 
 
(Trong đó:
β
=q/n
B
k
T;
s
I
là dòng bão
hoà;
d
V
là thế trên laser diode; n là hệ số
lý tưởng, T là nhiệt độ tuyệt đối,
B
k
là
hằng số Bolztman).
4. Phân bố không gian trường xa
Phân bố không gian trường xa của laser
HP 0612 theo hai hướng vuông góc và
song song với lớp chuyển tiếp p – n được
thể hiện trong hình 10, và của laser HP

0
C. Theo hướng vuông góc với chuyển
tiếp p-n (a) và theo hướng song song với chuyển
tiếp p-n (b).
(a)
(b)
Góc (độ)
Góc (độ)
Bảng 3. Giá trị độ bán rộng của phân bố trường xa của laser diode bán dẫn công suất cao
HP 0612 tại các dòng bơm ở nhiệt độ 25
o
C
.
Dòng bơm
I (A)
Độ bán rộng theo
phương vuông góc
⊥
∆ϕ
(độ)
Độ bán rộng theo phương song song
//
∆ϕ
(độ)
đỉnh 1 (bên trái) đỉnh 2 (bên phải)
0,5 28,4 2,3 1,9
1 28,9 2,9 2,3
1,5 30,2 3,4 2,5
Bảng 4. Giá trị độ bán rộng của phân bố trường xa của laser diode bán dẫn công suất cao HP
0412 tại các dòng bơm ở nhiệt độ 25

Khảo sát sự phụ thuộc công suất bức xạ của laser vào dòng bơm cho thấy ảnh hưởng của
công nghệ chế tạo, hàn gắn chip và đế tản nhiệt có ảnh hưởng lớn tới công suất của laser. Từ việc
khảo sát đặc trưng này cho phép chúng ta đánh giá và cải tiến công nghệ hàn gắn và packing
laser bán dẫn công suất cao.
Kết quả khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ lên công suất bức xạ của laser cho thấy dòng
ngưỡng của laser tăng khi nhiệt độ tăng. Điều này cho thấy khả năng tản nhiệt của các laser
không giống nhau. Nguyên nhân do công nghệ hàn chip, vật liệu hàn gắn và cấu trúc để tản nhiệt
cho laser.
Khảo sát đặc trưng dòng thế (I-V) trên chuyển tiếp của laser từ đó tìm hiểu các thông tin
đến lớp chuyển tiếp.
Kết quả khảo sát phân bố không gian trường xa cho thấy cả hai laser đều có phân bố
trường xa có dạng giống nhau nhưng laser HP 0412 có bước sóng nhỏ hơn nên độ phân kì nhỏ
hơn laser HP 0612. Cả hai loại laser này đều cho kết quả phát xạ đa mode. Từ kết quả đo đạc cụ
thể sẽ tạo cơ sở cho việc chọn lọc các mode thích hợp với ứng dụng trong thực tế.
Do thời gian và trình độ có hạn nên trong đề tài này chưa thể khảo sát sâu hơn về các quá
trình vật lý và các tính chất của laser bán dẫn công suất cao như cấu trúc phổ, phân bố trường
gần cũng như đưa ra các ứng dụng trong thực tế…Hi vọng trong thời gian tới sẽ có điều kiện tiếp
tục nghiên cứu lĩnh vực này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] B.E.A Saleh and M.C Teich. Fundamental of photonics (Part II).Wiley, NewYork 1993.
[2] David Halliday (2002), Cơ sở vật lý. NXB Giáo dục, tập 4, Quang học.
[3] David Wood. Optoelectronic Semiconductor Devices, NewYork 1998.
[4] Paull. Kelley and Ivan P. Kaminow. Semiconductor Laser II.
[5] Nguyễn Thế Khôi, Truyền thông quang học. Bài giảng dành cho học viên cao học chuyên
ngành Vật lí chất rắn K17, trường Đại học sư phạm Hà Nội.
[6] Nguyễn Thế Khôi, Tính chất quang của vật rắn, Bài giảng dành cho học viên cao học chuyên
ngành Vật lí chất rắn K17, trường Đại học sư phạm Hà Nội.
[7] Phạm Ngọc Linh (2009), Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ lên một số tính chất phát xạ
của laser bán dẫn công suất cao phát tại bước sóng 670nm. Luận văn chuyên ngành vật lí kĩ
thuật, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội.