Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình
Phần I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bộ môn Sinh học trường THPT Dương Đình Nghệ gồm 6 giáo viên đều là
những giáo viên trẻ, được đào tạo cơ bản, có lòng nhiệt tình, yêu nghề và ham
học hỏi. Ngay từ trong trường Đại học, chúng tôi đã được tiếp cận với việc ứng
dụng công nghệ thông tin vào dạy học và đến khi ra trường công tác đã nhiều lần
được tham gia các lớp học, khoá học về tin học, tập huấn ứng dụng công nghệ
thông tin, kỹ năng thiết kế giáo án điện tử… do nhà trường và Sở GD-ĐT tổ
chức. Đến nay, tất cả 6 giáo viên Sinh học đều đã có máy tính cá nhân, soạn được
giáo án trên Word, khai thác Internet, thiết kế được giáo án điện tử và ứng dụng
trong giảng dạy.
Tuy nhiên, trong quá trình học tập, nghiên cứu và sử dụng, chúng tôi luôn
gặp phải những khó khăn và cần phải nhờ đến chuyên gia tin học. Bởi vì đến nay
chưa có một tài liệu nào đầy đủ nào về các thao tác, các phương pháp sưu tầm tài
liệu môn Sinh học cũng như soạn giáo án điện tử và các kỹ năng, thao tác trong
tiến trình dạy học.
Từ năm học 2008-2009 là năm học với chủ đề “Ứng dụng công nghệ thông
tin trong dạy học” đến nay, cùng với sự đầu tư trang thiết bị của nhà trường,
nhóm giáo viên Sinh học đã từng bước tìm tòi và ứng dụng CNTT tương đối
thành công trong dạy học, tạo được không khí sôi nổi trong các tiết học và học
sinh nhớ bài, hiểu bài sâu sắc hơn.
Bên cạnh đó, môn Sinh học lại có nhiều tiết học liên quan đến thí nghiệm
thực hành, nhất là các tiết thực hành mà thiếu hóa chất và các điều kiện khác nên
không thể thực hiện được hoặc thực hiện nhựng hiệu quả không cao. Vì vậy, việc
giảng dạy theo phân phối chương trình gặp rất nhiều khó khăn.
Xuất phát từ những lí do trên, được sự ủng hộ giúp đỡ của nhóm chuyên
môn, tôi đã mạnh dạn “Sưu tầm và sử dụng kênh hình để dạy bài 20 (thực
hành) sinh học 10 ”.
Mục tiêu là: Sưu tầm được các tài liệu liên quan, thiết kế bài dạy và trình
bày chi tiết các thao tác sử dụng trong tiến trình dạy học, sau đó copy vào đĩa
CD-ROM làm nguồn tài liệu chung của nhóm chuyên môn.

Bước 3. Lựa chọn kết quả tìm kiếm phù hợp à Enter
Bước 4. Trong nội dung của trang Web, lựa chọn những file liên quan đến
bài dạy và tiến hành lưu vào máy tính:
• Lưu tranh ảnh: Chọn tranh ảnh à Nhấn chuột phảià Save Picture
As à Chọn đường dẫnà Enter
• Lưu ảnh động : Đòi hỏi trang Web phải cho phép tải (Download)
Cách1: Download à Chọn đường dẫn à Enter
Cách 2: Chọn hình ảnh à Nhấn chuột phảià Save Target As à Chọn
đường dẫnà Enter
2. Mua đĩa CD-ROM
Trường THPT Dương Đình Nghệ - Thiệu Hoá
3
Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình
Qua các đợt tập huấn môn Sinh học, tôi đã sưu tầm được các CD-ROM tài
liệu của 3 khối và copy vào máy tính thành kho tư liệu “TU LIEU SINH HOC Do
Huy Trinh”
3. Chọn và sắp xếp tư liệu theo bài học
Tôi đã tìm được các file liên quan và copy vào thư mục BAI20SH10 gồm:
Sau đó cài các phần mềm để chạy được các file: Macromedia Flash,
VLCPortable_1.1.5
II. CÁC BƯỚC THIẾT KẾ BÀI DẠY TRÊN MICROSOFT POWERPOINT
1. Khởi động chương trình PowerPoint, định dạng và tạo File mới
- Khởi động PowerPoint: Chọn Start\Program\Microsoft PowerPoint, hoặc có
thể nhấp vào biểu tượng trên thanh Office bar hoặc trên màn hình Windows.
Trường THPT Dương Đình Nghệ - Thiệu Hoá
4
Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình
- Tiến hành định dạng trang trình diễn: Một slide được được chia làm 3 vùng
ứng với 3 phần: phần tiêu đề, phần thân và phần ghi chú. Việc định dạng được
tiến hành như sau:

Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình
Để chọn các Bullets, kích vào Customize hoặc Picture.
- Canh đầu dòng (Alignment): chọn Format\Alignment làm xuất hiện các lựa
chon: Align left (Ctrl + L) (canh đều trái), Center (Ctrl + E) (canh giữa), Align
Right (Ctrl + R) (canh đều phải), Justify (Ctrl + J) (canh đều hai bên).
- Thay đổi khoảng cách giữa các dòng (Line Spacing): chọn Format\Line
Spacing, xuất hiện hộp thoại Line Spacing, có các khung hiệu chỉnh sau: Line
Spacing (khoảng cách giữa các dòng), Before paragraph (khoảng cách phía trên
đoạn văn bản), After paragraph (khoảng cách phía dưới đoạn văn bản).
- Sử dụng thanh công cụ Drawing để thực hiện đồ hoạ. Nếu thanh Drawing chưa
xuất hiện, vào trình đơn View\Toolbar\Drawing để làm xuất hiện công cụ đồ hoạ.
Cũng có thể sử dụng các hình mẫu trong AutoShapes.
3. Chọn dạng màu nền phần trình diễn
- Chọn mẫu Template (mẫu màu nền): Chọn Format\Slide Designs, xuất hiện hộp
thoại Apply a Designs Template, chọn các mẫu màu nền thích hợp.
- Chọn màu cho Template: Chọn Format\Slide Color Schemes, xuất hiện hộp
thoại Apply a Color Schemes, chọn màu thích hợp. Nếu muốn chọn các màu khác
vào nút Change Color để mở bảng màu tự chọn. Sau khi chọn màu xong, vào nút
Apply để đổi màu cho các slide hiện hành, hoặc vào nút Apply to All để đổi màu
cho tất cả các slide trong tập tin.
- Chọn màu nền cho Template: Vào Format\Background, xuất hiện hộp thoại
Background, trong hộp thoại này có hai lựa chọn More Colors và Fill Effeets.
4. Chèn hình ảnh, video clip vào Slide
+ Chèn tập tin ảnh: Chọn Insert\Picture\From File, xuất hiện cửa sổ From File,
trong cửa sổ này muốn chèn hình ảnh ở thư mục nào thì mở thư mục đó ra, chọn
các File ảnh thích hợp (có dạng *.bmp, *.jpg, *.tif, *.emf, *.wmf).
+ Chèn sơ đồ tổ chức (Organization Chart): Chọn Insert\Picture\Organization
Chart, chọn các mẫu sơ đồ thích hợp.
+ Chèn phim ảnh: Chọn Insert\Movie and Sound\ trong trình đơn này có các
mục sau:

Show\Action Buttons (hoặc có thể vào AutoShapes\Action Buttons), sau đó chọn
loại button, và drag trên màn hình để tạo button. Sau khi tạo button xong, xuất
hiện cửa sổ Action Setting để thiết lập công dụng cho button.
Trong Action Setting, có hai bảng lựa chọn để thiết lập biến cố:
- Mouse (biến cố chuột): nhấn chuột trên đối tượng thì lệnh sẽ được thực hiện.
- Mouse Over (đưa trỏ chuột đến): chỉ cần đưa trỏ chuột đến đối tượng để thực
hiện lệnh.
+ Trong khung Action on (mouse over), có các lệnh sau:
Hyperlink to (liên kết đến): mở khung liên kết để lựa chọn lệnh Next Slide (đến
trang sau), Previous Slide (về trang trước), First Slide (về trang đầu), Last Slide
(đến trang cuối), End Show (kết thúc trình diễn), Slide (liên kết đến một Slide
bất kỳ), Other PowerPoint Presentation (liên kết đến một File PowerPoint khác),
Other File (liên kết với một File của bất kỳ chương trình nào khác).
Đối với một bài giảng, vấn đề liên kết giữa các Slide là rất cần thiết. Khi tiến
hành liên kết đến các slide cần chú ý trở về lại trang mà đã được liên kết nới nó,
tránh hiện tượng xuất hiện các trang liên kết nhầm lẫn khi tiến hành giảng dạy
trên lớp.
7. Chạy thử chương trình và sửa chữa
Sau khi hoàn tất việc thiết kế, chọn nút Slide Show nằm ở phía trái trên thanh
công cụ, phía trên màn hình để trình diễn tài liệu đã thiết kế (hoặc nhấn F5).
Kiểm tra lại hình ảnh, việc liên kết giữa các Slide, Nếu có sai sót, chưa hợp lí thì
nhấn Esc trên bàn phím và tiến hành sửa chữa bổ sung.
Trường THPT Dương Đình Nghệ - Thiệu Hoá
8
Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình
Bằng những thao tác cơ bản trên, tôi đã thiết kế bài học theo 2 phương án
được lưu thành 2 file là Phương án 1 và Phương án 2, tất cả copy và thư mục
BAI20SH10.
III. CÁC THAO TÁC KỸ THUẬT TRONG TIẾT THỰC HÀNH
Tôi thiết kế bài học theo 2 phương án:

chất ở thực vật và động vật”
- Chuyển sang Slide 13 -16: “Quan sát các ảnh chụp dưới kính hiển vi điện
tử về các kì của nguyên phân”.
- Chuyển sang Slide 17. Giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ và yêu cầu
các nhóm viết bài thu hoạch theo mẫu (phát phiếu). Thời gian 5 phút.
Trường THPT Dương Đình Nghệ - Thiệu Hoá
10
Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình
- Quay lại tuần tự từ Slide 4 đến 12 để các nhóm quan sát và điền vào
phiếu thu hoạch.
- Hết thời gian 5 phút, giáo viên yêu cầu 1-3 nhóm đọc bản thu hoạch, nhận
xét và chuyển sang Slide 18 để đối chiếu. Giáo viên kết luận vấn đề.
- Đóng file Phương án 1
Bước 3. Củng cố, mở rộng bằng các video clip
- Mở phần mềm xem video VLC media player, chọn Media, chọn Open
flie.
- Tìm đường dẫn đến thư mục BAI20SH10 và chọn VIDEO NGUYEN
PHAN 1. Sau đó bôi đen tất cả các file rồi chọn Open
Trường THPT Dương Đình Nghệ - Thiệu Hoá
11
Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình
- Các file sẽ chạy lần lượt theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.
- Tùy theo thời gian còn lại, có thể điều chỉnh: tua nhanh, chậm, dừng lại
… cho phù hợp.
- Với mỗi video, giáo viên có thể dừng lại ở 1 đoạn nào đó để vấn đáp học
sinh: “đang ở kì nào?”, “đặc điểm của NST”, “màng nhân, nhân con thay đổi như
thế nào” …
Trường THPT Dương Đình Nghệ - Thiệu Hoá
12
Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình

Năm học Lớp
Yếu
(dưới 5đ)
TB (5-6đ)
Khá
(6,5 -7,5đ)
Giỏi
(8-10đ)
Tổng
TN
2010-2011
10B6 0 17 22 3 42
10B2 2 3 34 2 41
2011-2012
10C2 1 14 20 8 43
10C10 0 19 12 7 38
2012-2013
10A8 0 21 21 2 44
10A9 1 8 16 15 40
ĐC
2010-2011
10B7 3 22 15 0 40
10B8 2 31 12 0 45
2011-2012
10C3 5 11 19 3 38
10C6 3 29 12 0 44
2012-2013
10A5 1 34 5 0 40
10A7 0 23 15 2 40
Xử lí số liệu bằng phương pháp Khi bình phương trên Excel:

slide chủ yếu là hình ảnh, các đoạn phim chạy bằng phần mềm Macromedia
Flash được “nhúng” vào và các bảng tổng hợp nội dung.
- Thực hiện tốt các kỹ năng điều khiển máy tính, kết hợp hài hòa giữa trình
chiếu và các thao tác trong kỹ thuật dạy học. Hình ảnh, video phù hợp với lời nói
của giáo viên và các hoạt động quan sát, trả lời của học sinh. Điều đó được thể
hiện chi tiết qua 3 bước là: chuẩn bị - kiểm tra bài cũ, dạy bài mới và củng cố -
mở rộng.
- Đưa các hình ảnh động vào bài học bằng những video clip được thể hiện
ở phần củng cố. Với phần mềm VLC media player, giáo viên có thể chủ động
điều chỉnh nhanh, chậm hoặc dừng lại theo thời gian và theo mục đích dạy học.
Các video clip sẽ chạy lần lượt trên mà hình rộng (full room) nên học sinh dễ
quan sát.
2. Đề nghị
3.
- Ban giám hiệu nhà trường tiếp tục quan tâm, chỉ đạo bộ phận phục vụ
điện và máy chiếu Projector để đáp ứng cho các tiết dạy.
- Giáo viên thường xuyên cập nhật và chia sẻ nguồn tài liệu của các nhân
với đồng nghiệp. Sắp xếp nguồn tài liệu khoa học, có hệ thống để thuận lợi trong
việc tích hợp vào bài giảng.
Trường THPT Dương Đình Nghệ - Thiệu Hoá
15
Sáng kiến kinh nghiệm Đỗ Huy Trình
- Thường xuyên giao lưu học hỏi kinh nghiệm của đồng môn cũng như của
giáo viên tin học, học hỏi phương pháp tổ chức, thiết kế các bài giảng trên
Internet.
- Phải biết cách sử dụng máy chiếu projector và xử lý một số tình huống
khi mất điện hoặc hư hỏng.
Trên đây là một số kinh nghiệm của các nhân tôi, rất mong được sự góp ý
của đồng nghiệp. Xin chân thành cảm ơn.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG