MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
DANH MỤC CÁC BẢNG
LI M U
1.Tổng quan về đề tài nghiên cứu
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam mở cửa và hội nhập sâu sắc với nền kinh
tế thế giới, nhiều ngành nghề, phơng thức kinh doanh mới đã xuất hiện và phát
triển ở nớc ta. Một trong số đó là kinh doanh đa cấp. Sau hơn mời năm du nhập vào
nớc ta, phơng thức kinh doanh này đã dần khẳng định đợc vai trò và tầm quan trọng
của mình.
Hiện nay, ở nớc ta, kinh doanh đa cấp vẫn còn gây nhiều thắc mắc và tranh cãi.
Phơng thức này đợc biết đến trên góc độ tiêu cực nhiều hơn là tích cực. Sự xuất
hiện ngày càng nhiều của các công ty đa cấp bất chính, kinh doanh theo mô hình
tháp ảo đã gây tâm lý hoang mang trong xã hội và ảnh hởng đến các doanh nghiệp
làm ăn chân chính. Mặc dù vậy, kinh doanh đa cấp vẫn đang thu hút hàng nghìn
ngời tham gia, đủ mọi tầng lớp trong xã hội từ công nhân viên chức, học sinh, sinh
viên, công nhân, nông dân,.Chúng ta không thể phủ nhận những gì mà loại hình
kinh doanh này đã mang lại cho ngời tiêu dùng nói riêng và xã hội nói chung. Rõ
ràng, kinh doanh đa cấp là một phơng thức kinh doanh chân chính và tiến bộ,nhng,
khi xuất hiện ở nớc ta, nó đã bị biến tớng trở thành một hình thức lừa đảo. Nhận
thức đầy đủ và đúng đắn về kinh doanh đa cấp trở thành một vấn đề hết sức quan
trọng, có ý nghĩa không chỉ đối với các cơ quan ban ngành mà còn đối với ngời
dân. Đó cũng chính là tính cấp thiết của đề tài mà chúng tôi nghiên cứu.
Xuất phát từ thực tiễn nói trên, nhóm tác giả chúng tôi đề xuất đề tài: Kinh
doanh đa cấp tại công ty cổ phần cộng đồng Tri thức Việt VICKO và những vấn đề
cần đặt ra với sinh viên khi tham gia kinh doanh đa cấp. Sở dĩ chúng tôi nghiên
cứu kinh doanh đa cấp theo hai khía cạnh này là vì:
Khác với các công ty đa cấp khác, VICKO là công ty đa cấp đầu tiên của ngời
Việt, do chính ngời Việt thành lập, hoàn toàn không có sự can thiệp từ nớc ngoài.
Với mô hình trả thởng nhị phân cải tiến, VICKO đang ngày một phát triển và gặt
hái đợc những thành công bớc đầu. Sản phẩm chính của VICKO chính là Tri thức

động về thời gian. Thế nhng, bên cạnh đó công việc này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro,
bất lợi, nhất là khi các bạn trẻ cha tìm hiểu đầy đủ thông tin về loại hình kinh
doanh này. Chính vì vậy, đề tài của chúng tôi tập trung phác họa một bức tranh
thực tế về tình hình tham gia kinh doanh đa cấp của sinh viên; từ đó, đa ra những đề
xuất, chỉ dẫn, giúp sinh viên đa ra đợc những quyết định đúng đắn nhất, tự bảo vệ
mình và nắm bắt cơ hội.
Nhóm tác giả mong muốn đề tài có thể đa ra những cách nhìn khách quan và
chân thực nhất về kinh doanh đa cấp từ đó tìm ra một số điểm then chốt mà sinh
viên cần lu ý khi tiếp cận với phơng thức kinh doanh mới này.
1.Mục tiêu nghiên cứu
Cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về Kinh doanh đa cấp, qua đó,
đem đến một cái nhìn toàn diện và khách quan về loại hình kinh doanh này.
Thực trạng tham gia kinh doanh đa cấp của sinh viên và những vấn đềcần lu ý
khi tham gia.
Giới thiệu mô hình kinh doanh đa cấp tại VICKO hiện đang thu hút đông đảo
sinh viên tham gia. Từ đó đề xuất một công ty đa cấp chân chính mà sinh viên cso
thể lựa chọn khi quyết đinh tham gia kinh doanh đa cấp.
2. Đối tơng và phạm vi nghiên cứu
Đối tợng nghiên cứu: Bài nghiên cứu tập trung nghiên cứu lý thuyết về kinh
doanh đa cấp, những vấn đề đặt ra với sinh viên khi tham gia và mô hinh kinh
doanh đa cấp tại công ty Cổ phần Tri thức Cộng đồng Việt VICKO.
Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động tham gia kinh doanh đa cấp của sinh viên các
trờng đại học, cao đẳng trên địa bàn Hà Nội.
Thời gian thực hiện: từ 15-03-2012 đến 15-04-2012.
3. Phơng pháp nghiên cứu
Để đạt đợc các mục tiêu nghiên cứu nêu trên, bài nghiên cứu sử dụng phơng
pháp nghiên cứu định lợng, thu thập cả nguồn thông tin sơ cấp và thứ cấp.Nguồn
thông tin thứ cấp bao gồm: Báo, tạp chí, internet, website bộ công thơng Việt Nam,
trang web Hocduong.vn, nm.hocduong.vn của công ty VICKO,
Phơng pháp thu thập thông tin sơ cấp: Sử dụng phơng pháp định lợng, điều tra khảo

Chơng 3: Mô hình kinh doanh đa cấp của công ty VICKO
Chơng 4: Những vấn đề đặt ra đối với sinh viên khi tham gia vào VICKO nói
riêng và kinh doanh đa cấp nói chung
CHƯƠNG I: MT S Lí LUN C BN V KINH
DOANH A CP
1.1.Khái niệm kinh doanh đa cấp
1.1.1. Khái niệm kinh doanh đa cấp
Kinh doanh đa cấp (Multi Level Marketing MLM) là một ngành kinh doanh
đã tồn tại và phát triển trên thế giới hơn 60 năm qua, nhng phải đến những năm 90
của thế kỷ trớc mới thực sự du nhập vào Việt Nam với nhiều tên gọi khác nhau. Ví
dụ nh Kinh doanh theo mạng (Network Marketing), Bán hàng đa cấp, Tiếp thị
đa tầng, Marketing đa cấp
Hiện nay, bàn về kinh doanh đa cấp còn tồn tại khá nhiều định nghĩa khác
nhau. Cụ thể nh:
Theo Wikipedia Tiếng Việt, Kinh doanh đa cấp là thuật ngữ chung dùng để chỉ
một phơng thức tiếp thị sản phẩm. Đây là hoạt động kinh doanh/bán hàng trực tiếp
đến tận tay ngời tiêu dùng, họ có thể trực tiếp mua hàng tại công ty (hoặc qua một
nhà phân phối duy nhất) mà không phải thông qua các đại lý hay cửa hàng bán lẻ.
Nhờ vậy, hình thức này còn tiết kiệm rất nhiều chi phí từ việc quảng cáo, khuyến
mãi, tiền sân bãi, kho chứa, vận chuyển hàng hóa. Số tiền này đợc dùng trả thởng
cho nhà phân phối và nâng cấp, cải tiến sản phẩm tiếp tục phục vụ ngời tiêu dùng.
Đây là phơng thức tiếp thị tận dụng chính thói quen của ngời tiêu dùng: khi sử
dụng sản phẩm, dịch vụ tốt thờng chia sẻ cho ngời thân, bạn bè và những ngời xung
quanh. Kinh doanh đa cấp đã và đang gây ra nhiều tranh cãi trong xã hội và thờng
bị quy kết với hình tháp ảo.
Theo http:///www.thegioimlm.vn, kinh doanh đa cấp là phơng thức bán hàng
trực tiếp. Trong đó, việc lu hành, bán và phân phối sản phẩm (nói cách khác là tiêu
thụ hàng hóa) đợc thực hiện qua một cơ cấu nhiều tầng bao gồm những cá nhân
riêng biệt hoạt động độc lập.
Theo tiến sĩ John M.Taylor - chủ tịch Viện khuyến cáo ngời tiêu dùng Mỹ, kinh

cấp là phơng thức tiếp thị để bán lẻ hàng hóa đáp ứng các điều kiện sau đây:
- Việc tiếp thị để bán lẻ hàng hóa đợc thực hiện thông qua mạng lới ngời tham
gia bán hàng đa cấp gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau;
- Hàng hóa đợc ngời tham gia bán hàng đa cấp tiếp thị trực tiếp cho ngời tiêu
dùng tại nơi ở, nơi làm việc của họ hoặc địa điểm khác không phải là địa điểm bán
lẻ thờng xuyên của doanh nghiệp hoặc của ngời tham gia;
- Ngời tham gia bán hàng đa cấp đợc hởng tiền hoa hồng, tiền thởng hoặc lợi
ích kinh tế khác từ kết quả tiếp thị bán hàng của mình và của ngời tham gia bán
hàng đa cấp cấp dới trong mạng lới do mình tổ chức và mạng lới đó đợc doanh
nghiệp bán hàng đa cấp chấp thuận.
Nh vậy, chúng ta có thể hiểu kinh doanh đa cấp là một phơng thức tổ chức kinh
doanh của doanh nghiệp thông qua nhiều cấp khác khác nhau, trong đó ngời tham
gia sẽ đợc hởng tiền hoa hồng, tiền thởng và các lợi ích kinh tế khác từ kết quả bán
hàng của chính mình và của ngời khác trong mạng lới do chính ngời đó tổ chức ra
và đợc doanh nghiệp bán hàng đa cấp chấp thuận.
1.1.2. Đặc trng của kinh doanh đa cấp
Về phơng thức kinh doanh: Kinh doanh đa cấp là phơng thức tiếp thị để bán lẻ
hàng hóa. Nói cách khác, thông qua mạng lới ngời tham gia bán hàng, doanh
nghiệp tổ chức bán hàng đa cấp sẽ thiết lập đợc mối quan hệ mua bán sản phẩm
trực tiếp với ngời tiêu dùng mà không tốn các chi phí, các khoản đầu t, thành lập
duy trì mạng lới phân phối dới dạng cửa hàng giới thiệu sản phẩm hoặc đại lý phân
phối theo pháp luật thơng mại.
Về thù lao của phân phối viên: Ngời tham gia vào mạng lới kinh doanh đa cấp sẽ
đợc hởng các khoản hoa hồng, tiền thởng và một số lợi ích kinh tế khác nh hỗ trợ
mua ô tô, đi du lịch. Hoa hồng bao gồm hai loại: hoa hồng trực tiếp nhận đợc khi
phân phối viên trực tiếp bán sản phầm và hoa hồng gián tiếp nhận đợc từ kết quả
bán hàng của tuyến dới.
Về sản phẩm: Sản phẩm của kinh doanh đa cấp có thể là hàng hóa hay dịch vụ
với điều kiện cụ thể là độc đáo, độc quyền, dễ dùng, chất lợng tốt, có thị trờng tiêu
thụ 100% (nghĩa là ai cũng có thể dùng đợc) và có nhu cầu sử dụng thờng xuyên.

sản phẩm và vẫn giữ nguyên phơng pháp tiêu thụ. Sau một thời gian làm việc có
hiệu quả với công ty, Rich De Vos và Jay Van Andel (2 cộng tác viên của công ty)
nhận thấy sức mạnh to lớn của kinh doanh đa cấp và đã sáng lập ra công ty riêng
của mình mang tên American Way Corporation, viết tắt là Amway. Hiện nay
Amway đã trở thành một trong những công ty hàng đầu thế giới trong ngành kinh
doanh đa cấp với chi nhánh trên 80 quốc gia.
Tuy nhiên vào đầu thập niên 1970, việc bán hàng đa cấp lại chịu sức ép từ
nhiều phía khác nhau. Năm 1975, trong hội đồng liên bang Hoa Kỳ có những ngời
phản đối kinh doanh đa cấp và quy kết nó với cái gọi là hình tháp ảo - một hình
thức kinh doanh bất hợp pháp. Đây là đòn đánh đầu tiên của chính phủ vào kinh
doanh đa cấp, bắt đầu cuộc đấu tranh của các công ty bán hàng đa cấp để khẳng
định chân lý, tính đúng đắn của mình. Công ty Amway trong bốn năm liền phải
theo hầu tòa (từ năm 1975-1979). Sau cùng, cuối năm 1979 toà án thơng mại Liên
bang Hoa Kỳ công nhận phơng pháp kinh doanh của Amway không phải là hình
tháp ảo và đợc chấp nhận về mặt luật pháp. Từ đó Bộ luật đầu tiên về kinh doanh
đa cấp đã ra đời tại Mỹ.
Theo Richard Poe, tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về kinh doanh đa
cấp, trong cuốn sách Làn sóng thứ ba kỷ nguyên của kinh doanh đa cấp đã chia
lịch sử của ngành kinh doanh đa cấp thành 4 giai đoạn nh sau:
Làn sóng thứ nhất (1945-1979): Đây là giai đoạn sơ khai của kinh doanh đa cấp
hay với chỉ khoảng 30 công ty kinh doanh đa cấp ra đời tại Mỹ và cũng cha có các
điều luật hay văn bản cụ thể nào về cơ chế kinh doanh đa cấp.
Làn sóng thứ hai (1980-1989): Đây là thời kỳ bùng nổ của kinh doanh đa cấp.
Mỗi ngày có hàng trăm công ty kinh doanh đa cấp tuyên bố thành lập với đủ loại
sản phẩm và mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, kinh doanh đa cấp
vẫn còn khá mới mẻ và phức tạp đối với công chúng.
Làn sóng thứ ba (1990-1999) - Giai đoạn phổ cập của kinh doanh đa cấp. Nó đ-
ợc xem nh một lĩnh vực kinh doanh nghiêm túc, bất kỳ ai cũng có thể tham gia và
làm việc ở bất cứ đâu. Các công ty bán hàng truyền thống nh Ford, Colgate, Coca-
Colađã bắt đầu áp dụng phơng pháp kinh doanh đa cấp để phân phối sản phẩm

quảng cáo, tiếp thị và các khâu trung gian.
Còn đối với kinh doanh đa cấp thì sao? Đờng đi của sản phẩm có sự khác biệt
nhất định. Cũng đợc sản xuất từ một nhà máy, nhng sản phẩm này sẽ đợc công ty
tiêu thụ đa đến trực tiếp tận tay ngời tiêu dùng, không qua bất kỳ một khâu trung
gian nào khác, và cũng không phải mất một đồng chi phí nào cho quảng cáo, tiếp
thị hay tuyên truyền.
Sơ đồ 1.2: Mô hình kinh doanh đa cấp
Nguồn:
Nh vậy, rõ ràng là giá cả một sản phẩm trong kinh doanh đa cấp sẽ thấp hơn rất
nhiều so với giá của cũng sản phẩm có chất lợng tơng đơng trong kinh doanh
truyền thống.
1.3.2. Ưu điểm của kinh doanh đa cấp.
Để có đợc một cái nhìn chi tiết và cụ thể hơn, chúng ta hãy cùng xem xét
những u điểm của hình thức kinh doanh đa cấp so với kinh doanh truyền thống dới
nhiều góc độ.
1.3.2.1. Đối với bản thân công ty kinh doanh đa cấp.
Nh đã nói ở trên, kinh doanh đa cấp loại bỏ các khâu trung gian, đồng thời các
công ty kinh doanh đa cấp cũng không phải bỏ tiền ra chi trớc cho việc quảng cáo,
tiếp thị hay tuyên truyền.Chi phí đợc tiết kiệm này sẽ giúp cho giá của sản phẩm
trên thị trờng không bị đội lên quá cao nh trong kinh doanh truyền thống.Mặt khác,
một phần chi phí tiết kiệm đợc này sẽ tập trung cho việc nghiên cứu nâng cao chất
lợng sản phẩm. Do đó, sản phẩm của các công ty kinh doanh đa cấp thờng mang
tính u việt cao: độc đáo, độc quyền, chất lợng sản phẩm cực kỳ tốt. Đây chính là cơ
sở để lan truyền niềm tin, thuyết phục và làm hài lòng ngời tiêu dùng.
Hàng hóa đợc đa trực tiếp đến tận tay ngời tiêu dùng, nhờ đó, hiện tợng hàng
giả, hàng nhái sẽ đợc hạn chế. Đồng thời, mỗi ngời tiêu dùng sẽ đợc t vấn, hớng
dẫn và chăm sóc bởi một hay nhiều ngời tin cậy, đã từng sử dụng qua sản phẩm. Rõ
ràng đây là một u thế của kinh doanh đa cấp trong chất lợng dịch vụ chăm sóc
khách hàng.
Các công ty kinh doanh đa cấp cũng tạo đợc cho mình một đội ngũ tiếp thị, t

Với những u điểm nói trên, các công ty kinh doanh đa cấp đã đợc hầu hết các
quốc gia trên thế giới công nhận và đợc bảo vệ công bằng bởi luật pháp và hiệp hội
ngành nghề kinh doanh đa cấp quốc tế và trong nớc.
1.3.2.2. Đối với ngời dân và ngời tiêu dùng
Kinh doanh đa cấp đem đến cho ngời tiêu dùng nhiều sự lựa chọn và cơ hội hơn
để đợc sử dụng hàng hóa với chất lợng cao và giá cả hợp lý.Không những vậy, bên
cạnh quyền đợc sở hữu, quyền đợc sử dụng sản phẩm nh trong kinh doanh truyền
thống, ngời mua hàng còn có thể đợc kinh doanh, trực tiếp tham gia vào mạng lới
phân phối sản phẩm. Họ có thể xem đây là một ngành nghề làm thêm ngoài công
việc chính, tăng khả năng và thu nhập cho chính bản thân. Bất kỳ ai cũng có thể
tham gia kinh doanh đa cấp, không phân biệt tôn giáo, giới tính, lứa tuổi, trình độ,
miễn là họ có tinh thần quyết tâm và lòng nhiệt huyết đối với công việc. Thời gian
làm việc là hoàn toàn tự do, bạn có thể chủ động sắp xếp và điều phối thời gian của
mình sao cho thuận tiện nhất. Khi tham gia kinh doanh đa cấp, bạn cũng không
phải chịu bất cứ sự ràng buộc nào, tự do tham gia hay rút khỏi mạng lới kinh
doanh.
1.3.2.3. Đối với xã hội và đất nớc
Điều đầu tiên, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy là với kinh doanh đa cấp, xã
hội sẽ tiết kiệm đợc một khoản chi phí rất lớn cho quảng cáo, khuyến mãi.Xét về
một khía cạnh nào đó thì những chi phí này là không cần thiết đối với ngời dân và
xã hội.
Sự ra đời và phát triển nhanh chóng của các công ty kinh doanh đa cấp giúp
tăng khả năng cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, thúc đẩy nền kinh tế quốc dân
phát triển mạnh mẽ hơn. Hơn nữa,kinh doanh đa cấp còn có thể huy động đợc
nguồn vốn và sức lao động và thời gian nhàn rỗi, d thừa trong nhân dân, góp phần
giải quyết việc làm, tạo thêm thu nhập cho ngời dân, đặc biệt là những ngời đã về
hu hay phải nghỉ việc vì những lý do nhất định (tay nghề, sức khỏe. điều kiện công
tác), học sinh, sinh viên
Kinh doanh đa cấp kích thích tiêu dùng, tăng thị phần kinh doanh, góp phần
nâng cao mặt bằng mức sống xã hội, nâng cao thu nhập và chất lợng cuộc sống;

phẩm và bán hàng để có thể làm việc một cách hiện quả nhất.Kinh nghiệm học đợc
từ công việc này sẽ giúp ích rất nhiều cho bạn trong cuộc sống cũng nh những lĩnh
vực khác.
Các cá nhân thành viên tham gia mạng lới kinh doanh đa cấp có thể coi đây là
một công việc bán thời gian, ngoài giờ làm việc hành chính bên ngoài có thể dành
thời gian rảnh rỗi để làm việc. Thời gian hoàn toàn chủ động và linh hoạt. Nếu các
thành viên thực sự nỗ lực và có cách làm việc hiệu quả thì hoàn toàn có thể có
nguồn thu nhập đáng kể và những lợi ích khác nh đi du lịch
Khi tham gia mạng lới kinh doanh đa cấp, các phân phối viên không chỉ đợc h-
ởng hoa hồng trực tiếp việc bán sản phẩm của mình mà còn đợc hởng hoa hồng
gián tiếp từ kết quả bán sản phẩm của tuyến dới.Ngời ta gọi đây là thu nhập thụ
động. . Chỉ cần phần trăm nhỏ trong hệ thống nhiều ngời, thu nhập thụ động của
bạn có thể đạt tới con số rất lớn.
Một u điểm nổi bật của kinh doanh đa cấp đã đợc trình bày ở trên là: kinh
doanh đa cấp tạo dựng đợc một môi trờng làm việc mở, tinh thần đoàn kết, chia sẻ,
tinh thần đội nhóm đợc phát huy. Bớc chân vào kinh doanh đa cấp, các phân phối
viên sẽ mở rộng đợc thêm các mối quan hệ, nhận đợc sự giúp đỡ, chỉ bảo từ tuyến
trên cũng nh những ngời trong cùng mạng lới.
1.4.2. Bất lợi của cá nhân khi tham gia kinh doanh đa cấp
Hiện nay, vẫn còn tồn tại nhiều ý kiến trái chiều về kinh doanh đa cấp. Nhiều
ngời vẫn cha thực sự hiểu biết đầy đủ về kinh doanh đa cấp.Thêm vào đó, các biến
tớng lừa đảo của một số công ty kinh doanh đa cấp cũng đã tác động tiêu cực đến
hình ảnh của phơng thức kinh doanh này. Vì vậy, trên thế giới nói chung và đặc
biệt là ở Việt Nam nói riêng, có không ít ngời có thái độ không khách quan đối với
kinh doanh đa cấp. Họ cho rằng kinh doanh đa cấp là sự lừa gạt lẫn nhau và ngăn
cản ngời thân của mình tham gia vào kinh doanh đa cấp.Vì vậy, khó khăn đầu tiên
của kinh doanh đa cấp chính là sự ngăn cản, phản đối của ngời thân. Ngời thân đó
có thể là bố, mẹ, anh, chị, em hay bạn bè của bạn.
Trong kinh doanh đa cấp, khi phân phối viên bán sản phẩm cũng chính là bán
uy tín của chính mình.Bởi vậy, nếu sản phẩm mà bạn bán không đảm bảo chất lợng

đều nhau thì nhà phân phối sẽ không đợc chi trả hoa hồng hoặc chỉ đợc hởng hoa
hồng ở nhánh yếu hơn.
Kiểu mô hình này không chi trả hoa hồng cho phân phối viên hoàn toàn từ việc
giới thiệu thêm ngời vào mạng lới mà trên cơ sở một số lợng sản phẩm đợc bán ra
trong một thời gian nhất định, thờng là một tuần hay một tháng. Doanh nghiệp
không quan tâm đến mạng lới của phân phối viên có bao nhiêu tầng, miễn là phân
phối viên hoàn thành đợc chỉ tiêu năng động do doanh nghiệp đề ra.
Sơ đồ 1.3: Mô hình nhị phân trong kinh doanh đa cấp
Nguồn:
1.5.1.2. Ưu điểm của mô hình
Thứ nhất, sơ đồ nhị phân không bị giới hạn về chiều sâu của mạng lới nên cho
phép phân phối viên hởng hoa hồng gián tiếp từ doanh số của tất cả các thành viên
trong mạng lới phía dới của mình.
Thứ hai, tuy mỗi phân phối viên chỉ đợc phép đỡ đầu hai ngời ở tầng 1 nhng có
thể đăng ký lại một lần nữa vào mạng lới của mình ở một vị trí khác để tăng thêm
thu nhập từ khoản hoa hồng gián tiếp.
1.5.1.3. Nhợc điểm của mô hình
Trong sơ đồ nhị phân, phân phối viên chỉ đợc nhận thù lao khi cả hai nhánh phát
triển đều nhau, có khối lợng sản phẩm tơng đơng ở cả hai nhánh. Nếu hai nhánh
hoạt động không đều nhau, thì phân phối viên sẽ không lĩnh đợc khoản hoa hồng
gián tiếp. Do đó, nhiều khi phân phối viên không muốn mất khoản hoa hồng này lại
phải bỏ tiền túi ra để mua sản phẩm cho cân bằng cả hai nhánh.
Do mỗi phân phối viên đều có thể đăng ký lại nhiều lần vào một mạng lới nên sẽ
dẫn đến sự chồng chéo trong mạng lới, ngăn cản mạng lới phát triển bền vững, lâu
dài.
1.5.2. Mô hình ma trận (Matrix plan)
1.5.2.1. Mô tả mô hình
Mô hình ma trận đợc nâng cấp từ mô hình nhị phân, nhà phân phối sẽ đợc
tuyển nhiều hơn con số 2 ngời. Theo mô hình này, các cấp trong một mạng lới đợc
bố trí một cách cân đối đồng đều, phát triển theo hình tam giác cân, phía dới tăng

hệ (tùy theo chính sách của mỗi công ty).
1.5.3.2. Ưu điểm của mô hình
Đơn giản: không có sự thoát ly, dễ dàng giải thích cho ngới mới. Nhờ đó công
việc đỡ đầu của phân phối viên đợc thực hiện dễ dàng hơn.
Độ rộng không hạn chế: Mô hình đều tầng không giới hạn về chiều rộng và
không cho phép thoát ly nên phân phối viên có thể mở rộng tối đa mạng lới theo
khả năng của mình.
1.5.3.3. Nhợc điểm của mô hình.
Kìm hãm sự phát triển: Vì mô hình này không có sự thoát ly cho nên mô hình
một cấp chỉ trả cho mỗi phân phối viên một số ít mức.
Lời biếng: do không có sự thoát ly nên nếu ở tầng dới của phân phối viên có
một thành viên hoạt động tích cực thì phân phối viên nghiễm nhiên đợc hởng một
phần thu nhập không nhỏ từ doanh số của thành viên đó.
Khả năng kiểm soát và hiệu quả hoạt động của mạng lới không cao.
1.5.4. Mô hình bậc thang ly khai
1.5.4.1. Mô tả mô hình
Bậc thang ly khai là mô hình tiên tiến nhất hiện nay.Nó cho phép mỗi nhà phân
phối đợc tuyển tuyến dới với số lợng tùy thích Ngoài hệ thống thế hệ, bậc thang ly
khai còn tạo ra một hệ thống cấp bậc.ở mỗi cấp bậc, nhà phân phối đợc hởng hoa
hồng cá nhân khác nhau, hoa hồng đội nhóm cũng khác nhau tùy vào cấp bậc của
nhà phân phối tuyến dới.Vì thế, mô hình cho phép nhà phân phối hởng hoa hồng
không giới hạn thế hệ mà vẫn bảo đảm đợc tính công bằng. Mặt khác, mô hình
cũng cho phép phân phối viên bứt ra khỏi nhóm ban đầu khi mạng lới tầng dới của
họ đạt đến trạng thái vợt cấp nhất định.
1.5.4.2. Ưu điểm của mô hình
Trong số các sơ đồ kinh doanh thì sơ đồ bậc thang bảo đảm khả năng đạt đợc
phúc lợi lớn nhất. Mô hình này cho phép bạn nhận đợc các khoản hoa hồng ở nhiều
mức hơn bất kỳ sơ đồ nào khác.
Độ rộng không hạn chế: Mô hình bậc thang ly khai cho phép tuyển không giới
hạn số ngời vào tầng 1 tùy theo khả năng của phân phối viên.

vực sau:Mỹ phẩm, những sản phẩm chăm sóc da và làm đẹp; dịch vụ điện thoại;
dịch vụ bất động sản; dịch vụ tài chính, bảo hiểm, bảo hiểm nhân thọ, thẻ tín dụng;
dịch vụ pháp lý; phân phối thị trờng Internet, bán hàng hạ giá qua catalogue (hầu
hết các sản phẩm bán ở Wal-Mart); sản phẩm về sức khỏe, vitamin và những sản
phẩm, dịch vụ liên quan đến sức khỏe khác; trang sức; dịch vụ về thuế; đồ chơi
mang tính chất giáo dục.
Hầu hết các sản phẩm của các công ty kinh doanh đa cấp lớn và nổi tiếng hiện
nay đều có nguồn gốc hữu cơ, đợc thử nghiệm lâm sàng, đợc cấp bằng sáng chế và
kiểm nghiệm. Có thể điểm qua nh các sản phẩm dinh dỡng Herbalife hay Nutrilite
của Amway, hay các sản phẩm nớc uống dinh dỡng Tahitian Noni có nguồn gốc từ
trái Noni (trái nhàu) của vùng đất giàu khoáng chất ở quần đảo Tahiti (thuộc Pháp),
cho đến các sản phẩm chăm sóc da có nguồn gốc từ thiên nhiên nh Avon Naturals
của Avon hay Pure Nature của Oriflame.
Mỹ là quốc gia có hoạt đông kinh doanh đa cấp phát triển mạnh mẽ nhất. ở Mỹ
có khoảng 2000 công ty kinh doanh đa cấp hoạt động, doanh số bán lẻ lên tới 29,5
tỷ đô là Mỹ và hệ thống phân phối khoảng 13 triệu ngời trong đó 81% là phụ nữ,
500000 ngời trở thành triệu phú từ kinh doanh đa cấp.
Nhật Bản là nớc đứng thứ hai sau Mỹ về kinh doanh đa cấp với 90% hàng hóa,
dịch vụ đợc bán theo hình thức này. Có 2,5 triệu phân phối viên đạt doanh thu
khoảng 25 tỷ đô la Mỹ một năm.
2.5.2. Kinh doanh đa cấp ở Việt Nam.
2.5.2.1. Tổng quan kinh doanh đa cấp ở Việt Nam
Năm 2000, kinh doanh đa cấp chính thức bớc chân vào thị trờng Việt Nam với
hoạt động tiếp thị sản phẩm của công ty Nikken. Từ đó đến này, kinh doanh đa cấp
đã phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam với số lợng tham gia ngày càng lớn.
Theo báo cáo của các sở Công Thơng, tính đến tháng 6-2011, trên toàn quốc đã
có 63 doanh nghiệp đợc cấp giấy đăng ký Kinh doanh đa cấp tại các địa phơng.
Đối với các DN nớc ngoài, những công ty có lịch sử lâu đời về kinh doanh đa cấp
trên thế giới nh Amway, Avon, Herbalife, Oriflame, Sophie Paris, Tahitian Noni
đều đã tham gia thị trờng Việt Nam.

tạm ngừng, chấm dứt hoạt động, trong đó 1 doanh nghiệp bị rút giấy phép vĩnh
viễn. Một số doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh cha tuân thủ quy định của
pháp luật, mà biểu hiện cụ thể là kinh doanh đa cấp bất chính, tạo nên những hình
ảnh xấu cho mô hình kinh doanh này và gây ảnh hởng đến quyền lợi ngời tiêu
dùng.
Trong thời gian qua, nhiều vấn đề bức xúc liên quan đến kinh doanh đa cấp đa
diễn ra. Đó là tình trạng sản phẩm cao gấp nhiều lần giá vốn, tình trạng nhập nhằng
giữa thực phẩm chức năng và thuốc, hứa hẹn cho đại diện bán hàng hởng hoa hồng
rất cao nhng thực chất là móc túi chính họ và ngời tiêu dùng, bắt phân phối viên
đặt cọc một khoản tiền lớn sau đó ôm tiền trốn đi, bắt đại diện bán hàng mua một
số lợng hàng lớn mới đợc gia nhập công ty. Rõ ràng, nhiều công ty đa cấp bất chính
ở Việt Nam đã lợi dụng những phơng thức nói trên, làm biến tớng kinh doanh đa
cấp, gây ảnh hởng tiêu cực đến môi trờng kinh doanh ở Việt Nam. Chúng ta có thể
kể đến những công ty có dấu hiệu bất chính nh là Thế Giới Mới, Sinh Lợi, Thiên
Ngọc Minh Uy
2.5.2.2. Hệ thống pháp luật quản lý kinh doanh đa cấp ở Việt Nam
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến vấn đề bức xúc kể trên là do
những năm đầu, Việt Nam vẫn cha xây dựng đợc một khung pháp lý rõ ràng và
chặt chẽ. Tuy nhiên, để hòa nhập với xu hớng chung của thế giới cũng nh đáp ứng
tình hình thực tế tại nớc ta, hành lang pháp lý về kinh doanh đa cấp đã dần hình
thành:
Ngày 01-07-2005, Luật Cạnh tranh 2004 có hiệu lực thi hành, trong đó có
những điều khoản quy định về bán hàng đa cấp.
Ngày 24-08-2005, Nghị định 110/2005/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý
hoạt động bán hàng đa cấp đợc ban hành góp phần bảo vệ các công ty và nhà
phân phối chân chính. Tuy nhiên, nghị định vẫn còn nhiều kẽ hở khiến cho một
số công ty lợi dụng.
Ngày 30-09-2005, Thủ tớng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định
120/2005/NĐ-CP quy định về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực cạnh tranh,
trong đó có nội dung điều chỉnh hoạt động kinh doanh đa cấp.