1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN 

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
VI SINH VẬT HỌC CÔNG NGHIỆP
1. Thông tin về giảng viên:
− Họ và tên: Bùi Thị Việt Hà
− Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên, TS.
− Thời gian, địa điểm làm việc: Giờ hành chính các ngày trong tuần, Bộ môn
Vi sinh vật học, P122, nhà T1, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên
− Địa chỉ liên hệ: Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, 334
Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
− Điện thoại, email:
− Các hướng nghiên cứu chính: Các sản phẩm bậc 2 từ vi sinh vật, đấu tranh
sinh học, vi sinh vật học công nghiệp.
− Thông tin về trợ giảng (nếu có) (họ tên, địa chỉ liên hệ, điện thoại, email):
2. Thông tin về môn học:
− Tên môn học: Vi sinh vật học công nghiệp
− Mã môn học:
− Số tín chỉ: 2
− Giờ tín chỉ đối với các hoạt động học tập:
+ Nghe giảng lý thuyết trên lớp: 10
+ Làm bài tập trên lớp: 3
+ Thực hành trong phòng thí nghiệm: 5
+ Thảo luận: 7
+ Tự học: 5

1 4. Typ hô hấp
1 5. Sự cố định CO
2
tự dưỡng
Chương 2: SỰ PHÂN LOẠI SẢN PHẨM
2.1. Phân loại theo tính chất thương mại
2.2. Phân loại theo sinh lý trao đổi chất
Chương 3: CÁC PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT LÊN MEN
3.1. Các công đoạn
3.2. Vi sinh vật

3
3.3. Cơ chất dinh dưỡng
3.4. Sự thông khí
3.5. Khử trùng
3.6. Các hình thức lên men
3.7. Đặc điểm của quá trình lên men lớn
Chương 4: SỰ THU NHẬN SINH KHỐI TẾ BÀO
4.1 Các tiêu chuẩn của một chủng vi sinh vật dùng để thu nhận sinh khối
4.2. Mối quan hệ giữa sinh trưởng và tạo thành sản phẩm
4.3. Chất lượng sản phẩm
4.4. Các nguồn cacbon và năng lượng
4.5. Sự thu nhận tế bào dùng làm giống khởi động
4.6. Protein đơn bào
4.7. Thu nhận sinh khối từ các vi sinh vật quang hợp
4.8. Nuôi trồng nấm ăn
Chương 5: CÁC SẢN PHẨM LÊN MEN
5.1. Lên men etylic
5.2. Lên men lactic
5.3. Lên men axit hỗn hợp


6. Học liệu:
Ghi học liệu bắt buộc:
1. Kiều Hữu Ảnh, Giáo trình Vi sinh vật học công nghiệp, NXB Khoa học và Kỹ
thuật, Hà Nội, 1999
2. Fritsche, W, (1983), Cơ sở hóa sinh của vi sinh vật học công nghiệp, Kiều Hữu
Ảnh và Ngô Tự Thành dịch NXB Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
Học liệu tham khảo:
3. Bauman Robert W, 2004, Microbiology, Pearson Benjamin Cummings.
4. Prescott Lansing M, Harley, John P, Klein, Donald A, 2005, Microbiology, sixth
edition, Mc Graw-Hill.
5. Thomas D. Brock, Michael T. Madigan, John M.Martinko, Jack Parker, (2006),
Biology of Microbiology, Prentice Hall, Englewood Cliff, New Jersey.

5
7. Hình thức tổ chức dạy học:
7.1. Lịch trình chung:

Nội dung
Hình thức tổ chức dạy học môn học
Tổng
Lên lớp Thực
hành thí
nghiệm,
điền dã
Tự học, tự
nghiên

1
- Giới thiệu đề cương môn học.
- Giới thiệu tổng quan môn học.
- Giới thiệu các chủ đề seminar, các bài tập, kiểm tra giữa kỳ và cuối kỳ .
- Chia nhóm học tập.

6
1

Chương 1:

1.
Các con đường trao đổi chất ở vi sinh vật.
2.
Trình bày cấu trúc các enzyme dị lập thể, trạng thái tích lũy năng lượng và
hiệu ứng Pasteur.
3.
Typ dinh dưỡng, sự cố định CO
2
tự dưỡng
- Đọc đề
cương môn
học.
-
Chuẩn bị
kế hoạch
học tập

, [2]
2. Đọc sách
tham khảo
Brock
[3],
chương 30. 3
Chương 3: Các phương pháp và kỹ thuật lên men ở vi sinh vật.
1. Các công đoạn lên men
2. Vi sinh vật
3. Cơ chất dinh dưỡng
4. Sự thông khí
5. Khử trùng
6. Các phương pháp lên men
1. Đọc giáo
trình 4
Chương 4. Sự thu nhận sinh khối tế bào.
4.1 Các tiêu chuẩn của một chủng vi sinh vật dùng để thu nhận sinh khối
4.2. Mối quan hệ giữa sinh trưởng và tạo thành sản phẩm

tập
1.
Quy trình lên men ở quy mô pilot.
2.
Các hình thức lên men (lên men liên tuc, lên men theo mẻ, lên men rắn…)
Sinh viên
chuẩn bị
theo nội
dung thảo
luận 5

Chương 5. Các sản phẩm lên men
5.1. Lên men etylic
5.2. Lên men lactic
5.3. Lên men axit hỗn hợp
5.4. Sự chuyển hoá các hợp chất xenluloza-linhin và sự lên men axeton-
butanol-etanol (ABE).
1.
Đọc giáo
trình
[1,2]

làm bài tập
chuơng 1,
2
3, 4. Bài 1. Thí nghiệm về lên men etanol
1. Phân lập nấm men
2. Tuyển chọn các chủng nấm men có khả năng lên men rượu cao.
3.Soi, nhuộm nấm men vừa phân lập.
4. Chưng cất rượu.
1. Sinh viên
phải hiểu
được phần l
thuyết về
các quá trình
lên men, con
đường lên
men rượu.
2. Các đặc
điểm sinh
học của nấm 8
men.
Ôn tập chương 1, 2, 3, 4, 5

1. Báo cáo
kết quả
thí
nghiệm
bài 1.
2.
Sinh viên
phải nắm
bắt được
quy trình
sản xuất
rượu
vang (về
mặt lí
thuyết). 8 Các sản phẩm trao đổi bậc 1
1.
Các nhóm
họp, thảo
luận và
phân công
ngườ
i trình
bày
seminar

2. Soi vi khuẩn lactic
3. Lên men sữa nhờ vi khuẩn lactic. 10
Chương 7:Các sản phẩm chuyển hóa không hoàn toàn
7.1. Các sản phẩm của các vi khuẩn axetic
7.2. Sự chuyển hoá sinh học các steroid và sterol
7.3. Dextran và các polysaccarit khác
1. Sinh
viên
phải
hiểu
được
các sản
phẩm
chuyển
hóa từ
vi sinh
vật.

Bài 4. Thí nghiệm sự tạo thành các enzyme ngoại bào từ vi sinh vật
1. Phân lập vi sinh vật có khả năng sinh các enzyme ngoại bào phân giải một
số cơ chất: tinh bột, xenluloza, protein.
2. Thí nghiệm về đo vòng phân giải các chất.
Sinh viên
phải hiểu
được đặc
điểm các
enzyme 10
3. Làm môi trường chuẩn bị phân lập các chủng xạ khuẩn sinh kháng sinh
cho bài thực tập tới.
ngoại bào
vi sinh vật.
Báo cáo kế
quả thực
tập bài 3.

11
Chương 8: Các sản phẩm trao đổi chất bậc 2
8.1. Các chất kháng sinh
8.2. Giberelin, các chất sinh trưởng, các chất thơm và chất màu
8.3. Các alcaloit của nấm cựa gà

Tuyển chọn các chủng có hoạt tính kháng sinh.
3.
Thử khả năng kháng các vi sinh vật kiểm định.
1.

Sinh viên
phải nắm
bắt được
sự tạo
thành các
sản phẩm
bậc
2 ở vi
sinh vật,
đặc biệt là
khả năng
sinh
kháng
sinh ở mộ
số xạ
khuẩn. 12
Quy trình sản xuất một số chất kháng sinh từ vi sinh vật:

1.

Chương 9: Xử l ý sinh học nước thải
9.1. Các phương pháp xử lý sinh học các chất thải
9.2. Xử lý hiếu khí
9. 3. Xử lý kị khí
1.
Sinh viên
đọc giáo
trình và
tài liệu
tham
khảo.
Xử l ý sinh học nước thải

Sinh viên
thảo luận về
các phương
pháp sinh
học ứng
dụng trong
xử l ý nước
thải.

9.2. Lịch thi và kiểm tra (kể cả thi lại)

12
- Thi giữa kỳ: tuần thứ 9
- Thi cuối kỳ: sau 15 tuần
- Thi lại: sau khi thi chính từ 3-5 tuần
9.3. Tiêu chí đánh giá các loại bài tập và nhiệm vụ mà giảng viên giao cho sinh viên.
- Nộp bài tập, bài tường trình thực tập đúng thời gian quy định.
- Đánh giá phần seminar theo nhóm và bài tường trình thực tập theo yêu cầu và
chấm theo thang điểm 10/10
- Phần tự học sinh viên phải tổng kết tài liệu và giáo viên đánh giá.