SKKN: KINH NGHIỆM TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP TRONG GIỜ
DẠY ĐẠO ĐỨC Ở LỚP 1, 2, 3

PHẦN 1 – ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài
Giáo dục đạo đức là một mặt giáo dục mà xã hội cần phải quan tâm. Trong
công cuộc đổi mới hiện nay khi yếu tố con người được đặc biệt coi trọng thì tiềm
năng trí tuệ cùng với sức mạnh tinh thần và đạo đức của con người càng được đề
cao và phát huy mạnh mẽ trong mọi lĩnh vực xã hội. Việc nâng cao chất lượng hiệu
quả của giờ dạy môn học đạo đức trong trường Tiểu học là trách nhiệm và là việc
làm vô cùng cần thiết của mỗi người giáo viên. Với đặc điểm tâm sinh lý học sinh
Tiểu học thì giáo dục đạo đức cho trẻ không thể nào là thuyết giảng hay, nhồi nhét
các bài học đạo đức mà cần phải sử dụng nhiều phương pháp. Một trong những
phương pháp đạt hiệu quả cao trong tiết học đạo đức là phương pháp tổ chức trò
chơi cho học sinh.
Với những suy nghĩ và trăn trở tôi mạnh dạn áp dụng kinh nghiệm của bản thân vào
giảng dạy môn Đạo đức ở các lớp do tôi chủ nhiệm năm học 20 20 thực nghiệm
tại lớp 1. Năm học 20 - 20 , thực nghiệm tại lớp 2. Năm học 20 - 20 thực
nghiệm tại lớp 3, tôi thấy đã có nhiều kết quả khả quan. Học sinh nắm chắc được
kiến thức đã học biết vận dụng tốt vào thực tế cuộc sống. Trong khuôn khổ hạn hẹp
của bài viết này tôi xin được trình bày một số kinh nghiệm "Tổ chức trò chơi học
tập trong giờ dạy Đạo đức ở các lớp 1, 2, 3".
II. Mục đích nghiên cứu
…
III. Kết quả cần đạt
…
IV. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
…
1
PHẦN 2 - NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận nghiên cứu

việc tổ chức trò chơi trong các giờ học sẽ có tác dụng to lớn trong việc giúp học
sinh hình thành các biểu tượng, chuẩn mực đạo đức cũng như rèn luyện kỹ năng thể
hiện hành vi đạo đức cho các em.
II. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Dạy học là một nghề sáng tạo, nhất là trong môn học Đạo đức, môn học cung cấp
cho học sinh những chuẩn mực về đạo đức. Môn học có tác dụng to lớn trong việc
hình thành nhân cách cho học sinh. Vậy mà việc dạy học môn Đạo đức ở trường
chúng tôi hiện nay còn phần nào coi nhẹ, cứng nhắc. Trong giờ học giáo viên chủ
yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, giảng giải. Hình thức tổ chức dạy học trong
các hoạt động còn đơn điệu. Sau giờ học, học sinh không biết vận dụng kiến thức
đã học vào thực tế. Chẳng hạn học sinh vừa được học bài giữ trật tự vệ sinh nơi
công cộng song lại rất ồn ào mất trật tự, nhiều học sinh làm việc riêng trong giờ
học hay là còn vứt rác bừa bãi trong sân trường. Học sinh vừa được học bài lễ phép
vâng lời thầy cô giáo nhng ra khỏi lớp chỉ chào hỏi cô giáo dạy mình. Hoặc là học
sinh không biết cảm ơn, xin lỗi khi được giúp đỡ hay làm điều gì không phải với
bạn bè, thầy cô, người khác v.v Rộng hơn nữa hiện nay ngoài xã hội một bộ phận
thanh thiếu niên đang có nhiều biểu hiện xuống cấp về đạo đức, tệ nạn ăn cắp, cờ
bạc, nghiện hút v.v ngày một nhiều. Đâu đó vẫn còn hiện tượng học sinh đánh
thầy cô giáo. Đây cũng là điều mà những người làm công tác giáo dục phải suy
nghĩ.
Từ năm học 2002 – 2003 Bộ GD - ĐT đã triển khai chương trình GDTH mới
trên phạm vi cả nước. Song song với việc cải tiến nội dung chương trình thì việc
đổi mới phương pháp dạy học đã và đang được các cấp các ngành quan tâm. Trong
những năm gần đây đã có nhiều đợt học tập, sinh hoạt chuyên môn, hội thảo, thao
3
giảng cấp trường, cấp huyện, cấp tỉnh để giáo viên cùng với nhà chuyên môn trao
đổi về đổi mới phương pháp dạy học. Một trong những phương pháp tổ chức dạy
học theo xu hướng mới là phương pháp tổ chức trò chơi học tập. Không ai có thể
phủ nhận được mặt tích cực mà việc tổ chức trò chơi học tập mang lại. Tuy nhiên
thực trạng của việc tổ chức trò chơi vào trong những tiết dạy đạo đức của trường tôi

tổ chức trò chơi có thể là khởi động, giới thiệu bài; có thể là học sinh tìm hiểu,
phát hiện nội dung bài học; có thể là để rèn luyện kỹ năng ứng xử cho học sinh; có
thể là khắc sâu, củng cố kiến thức cho học sinh. Tuy nhiên để việc tổ chức cho học
sinh chơi đạt hiệu quả giáo dục cao thì không phải là việc làm dễ thực hiện. ở bài
viết này tôi xin đề cập tới ba vấn đề cơ bản:
1) Chủ động khắc phục khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học.
2) Khắc phục những khó khăn từ phía học sinh.
3) Khắc phục những khó khăn từ phía giáo viên.
B/ Biện pháp thực hiện
1) Khắc phục khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học.
Điều kiện về cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học là yếu tố quan trọng, nó có tác
dụng phụ trợ đắc lực cho người giáo viên khi tiến hành tổ chức trò chơi học tập
môn Đạo đức. ở vùng nông thôn chúng ta hiện nay điều kiện về cơ sở vật chất,
trang thiết bị dạy học hết sức thiếu thốn. Làm thế nào để khắc phục tình trạng trên,
đây là câu hỏi luôn trăn trở đối với mỗi giáo viên trực tiếp đứng lớp. Tôi nghĩ
ngoài việc đề nghị Ban giám hiệu, hội cha mẹ học sinh và các cấp có thẩm quyền
quan tâm giúp đỡ thì người giáo viên phải chủ động, linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức
trò chơi học tập đạo đức cho học sinh. ở những trò chơi cần điều kiện sân bãi rộng,
bàn ghế đúng quy cách để tổ chức cho học sinh cả lớp cùng tham gia một trò chơi,
thì ta có thể chia nhỏ từng tốp học sinh hoặc thay đổi thành trò chơi khác phù hợp
5
với điều kiện về cơ sở vật chất của lớp, của trường mà vẫn đảm bảo được nội dung
giáo dục cho học sinh. Chúng ta có thể huy động từ phía học sinh thu gom đồ phế
thải tận dụng làm những đồ dùng đơn giản. Ví dụ : Khi tổ chức cho học sinh trò
chơi “Ném bóng” trong bài: “Em là học sinh lớp 1” (Đạo đức – lớp 1). Giáo viên
có thể làm quả bóng bằng giấy báo vo viên to bằng 1/2 quả bóng thường, bên ngoài
bọc bằng giấy màu cho đẹp. Hay ở trò chơi “Tặng hoa” ; “ Hái hoa dân chủ” (Trò
chơi này được áp dụng ở rất nhiều bài trong chương trình đạo đức lớp 1, 2, 3). Giáo
viên có thể dùng giấy màu cắt thành những bông hoa nhiều màu sắc, lọ hoa có thể
tận dụng bằng vỏ lon bia Hàng ngày giáo viên, học sinh có thể su tầm thêm tranh

ở đó những kiến thức, những nội dung mang ý nghĩa giáo dục.
3) Giải pháp khắc phục những vướng mắc từ phía giáo viên
Một trong những nguyên nhân khiến người giáo viên ngại, lúng túng không muốn
tổ chức trò chơi trong giờ học đạo đức là vì: Trình độ chuyên môn nghiệp vụ, vốn
hiểu biết còn hạn chế, tâm lý ngại đổi mới về phương pháp giảng dạy của một số
giáo viên nhất là những giáo viên đã được đào tạo lâu năm. Một số giáo viên không
biết tổ chức trò chơi vào lúc nào trong giờ học, thiết kế trò chơi đảm bảo các yêu
cầu gì và cách thức tổ chức ra sao.
3.1/ Không ngừng nâng cao nhận thức, tự học hỏi trau dồi kiến thức và trình
độ chuyên môn nghiệp vụ.
Để đáp ứng với yêu cầu của xã hội hiện nay, tôi nghĩ mỗi người giáo viên chúng
ta cần phải có nhận thức đúng đắn về việc đổi mới phương pháp dạy học. Chúng ta
cần phải nhanh chóng tiếp cận với các phương pháp hiện đại, kết hợp hài hoà với
các phương pháp truyền thống để áp dụng vào từng nội dung bài giảng cho phù hợp
với nội dung chương trình đang được đổi mới và thực tế hiện nay:
- Giáo viên phải tích cực học hỏi trau dồi kiến thức cho bản thân. Kiến thức của
mỗi trò chơi đạo đức là kiến thức tổng hợp về tự nhiên, xã hội, pháp luật, về thế
7
giới xung quanh. Chính vì vậy mà người giáo viên phải am hiểu và có kiến thức
nhất định về những vấn đề cần cung cấp cho học sinh.
- Không ngừng học hỏi, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ qua sách báo và các
phương tiện thông tin khác. Thường xuyên cập nhật các thông tin có liên quan cần
thiết cho giảng dạy. Mạnh dạn trao đổi với đồng nghiệp những vấn đề còn vớng
mắc để cùng nhau tháo gỡ. Trong khi tổ chức trò chơi cho học sinh giáo viên cần
quan sát, kiểm nghiệm tự đúc rút ra những kinh nghiệm để áp dụng cho những năm
học tiếp theo.
3.2/ Cách lựa chọn, tổ chức trò chơi môn Đạo đức ở lớp 1, 2, 3.
a) Lựa chọn xem nên tổ chức trò chơi vào lúc nào trong tiết dạy.
Trong giờ học đạo đức với đặc trng của môn học người giáo viên có thể tổ chức
trò chơi vào bất cứ lúc nào, tuỳ từng nội dung bài học có thể là khởi động, giới

Nội dung trò chơi giúp cho học sinh biết cần làm những gì và cách thức tổ chức
trò chơi giúp cho học sinh cần phải làm như thế nào trong khi chơi: Từ đó học sinh
sẽ thực hiện trò chơi được đúng hướng, với nội dung đầy đủ, với cách thức hoạt
động phù hợp. Vì vậy trước khi chơi tôi thường giải thích rõ ràng những yêu cầu
cần đạt, nội dung và cách thức hoạt động cần thực hiện. Bởi nếu không thì các em
sẽ tiến hành chơi một cách vô ý thức, tuỳ tiện và không thu được kết quả giáo dục
mong muốn.
- Nguyên tắc 2: Bảo đảm phát huy tính tích cực, độc lập sáng tạo của học sinh
trong quá trình tổ chức chơi.
Học sinh không những là đối tượng của hoạt động dạy cũng như của hoạt động
giáo dục mà điều quan trọng hơn, các em là chủ thể nhận thức vì vậy trong quá
trình tổ chức trò chơi, tôi thường quan tâm đến các mức độ tham gia của học sinh
từ thấp đến cao:
+ Giáo viên chọn, hướng dẫn và tổ chức trò chơi.
9
+ Giáo viên chọn và hướng dẫn trò chơi, còn học sinh tự tổ chức trò chơi.
+ Giáo viên chọn trò chơi, còn học sinh tự nghiên cứu và tự tổ chức trò chơi.
+ Học sinh tự chọn, tự hướng dẫn và tổ chức trò chơi.
- Nguyên tắc 3: Đảm bảo tổ chức trò chơi được tự nhiên,không gò ép.
Khi tổ chức các trò chơi tôi thường giúp học sinh tham gia một cách tự nhiên
không gò ép, thường là các em nhập vai thành công. Nhờ sự nhập vai thành công
này, các em được vui chơi thoải mái, dễ dàng thể nghiệm những chuẩn mực hành
vi đạo đức đã được học.
- Nguyên tắc 4: Bảo đảm luân phiên các trò chơi một cách hợp lý.
Học sinh Tiểu học, khả năng chú ý có chủ định và hứng thú chưa thật bền vững.
Do đó tôi không tổ chức một trò chơi quá dài mà căn cứ vào yêu cầu giáo dục của
từng chủ điểm, căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý của học sinh để lựa chọn trò chơi
thích hợp, để có thể luân phiên nhau giúp học sinh chuyển hướng chú ý và hứng thú
một cách hợp lý.
- Nguyên tắc 5 : Bảo đảm tổ chức trò chơi với tinh thần thi đua đồng đội.

+ Nội dung trò chơi, các hoạt động cụ thể với cách tiến hành cụ thể.
+ Chuẩn và thang đánh giá, nếu cần ví dụ đối với trò chơi (hái hoa dân chủ)
chuẩn đánh giá là phần trả lời đúng, rõ ràng mạch lạc và thang đánh giá từ 1 điểm
đến 10 điểm (Mục đích để đánh giá thứ hạng của các đội)
Bước 5: Chuẩn bị thực hiện giáo án.
- Chuẩn bị đầy đủ và có chất lượng các phương tiện dạy học.
- Phân công và hướng dẫn cho học sinh tập diễn trước (nếu chuẩn bị cho trò chơi
sắm vai hay trò chơi đóng kịch) .
* Giai đoạn thứ 3
Bước 6: Đặt vấn đề
- Nêu tên trò chơi và giải thích qua ý nghĩa của trò chơi
11
- Nêu yêu cầu của trò chơi
Bước 7: Phổ biến luật chơi
- Nêu rõ cách chơi, hiệu lệnh, phần việc và cách thức làm việc.
- Nêu rõ cách cho điểm, đánh giá.
- Công bố trọng tài (có thể là giáo viên cùng với học sinh trong lớp)
Bước 8: Tiến hành trò chơi.
Hô hiệu lệnh dứt khoát cho các nhóm đồng loạt tiến hành. Trọng tài chú ý quan
sát, điều chỉnh, giúp đỡ các thành viên về cách chơi, kịp thời uốn nắn những lệch
lạc.
* Giai đoạn thứ 4: Kết thúc trò chơi
Bước 9: Trọng tài tập hợp học sinh để nhận xét, đánh giá chung (cá nhân và
nhóm hoặc tổ) cho học sinh tham gia đánh giá.
- Làm một số động tác thư giãn (nếu chơi trò chơi vận động)
- Tính tổng điểm của từng nhóm và công bố kết quả.
Bước 10: Tuyên dương học sinh, đặc biệt là nhóm có cố gắng hơn.
Trao phần thưởng (nếu có)
Lưu ý: Không chê học sinh trong khi tiến hành tổ chức trò chơi.
Để minh hoạ cho quy trình trên sau đây tôi xin nêu một số ví dụ về tổ chức trò

Bước 1: Chuẩn bị: Nhắc học sinh su tầm trước các bài hát nói về con vật nh: Con
chim vành khuyên; Con cò bé bé; Rửa mặt như mèo; Chú ếch con; Chú voi con ở
bản Đôn
Giáo viên chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm khoảng 10 em.
Bước 2 :Nêu tên trò chơi.
Trò chơi mang tên: “Hát về các con vật”
Bước 3: Phổ biến luật chơi: Lớp chia thành 3, 4 nhóm, hai bàn quay mặt vào
nhau. Các nhóm cử đại diện lên bốc thăm hoặc oản tù tì để xác định thứ tự nhóm
13
hát trước, nhóm hát sau. Sau khi nhóm thứ nhất hát một đoạn của một bài hát nói
về một con vật nào đó thì nhóm thứ hai phải tiếp tục hát ngay một đoạn của bài hát
khác cũng nói về một con vật khác. Rồi tiếp theo đến nhóm thứ 3 hát và nhóm thứ
t. Sau đó lại quay lại nhóm thứ nhất hát, song không được hát lại bài hát mà đã có
nhóm hát rồi. Nhóm nào không tìm ra bài hát khác để hát hoặc phản ứng chậm sẽ bị
loại. Nhóm nào còn lại đến sau cùng, nhóm đó sẽ thắng cuộc.
Bước 4: Tiến hành trò chơi
Giáo viên hô: “Trò chơi - Bắt đầu” Các nhóm bắt đầu thực hiện. Giáo viên quan
sát và nhắc nhở học sinh chơi đúng luật.
Bước 5: Tổng kết trò chơi:
Giáo viên tổng kết đánh giá khen thưởng cho nhóm thắng.
Giáo viên rút ra kết luận: cuộc sống con người không thể thiếu các loài vật có ích.
Loài vật không chỉ có lợi ích cụ thể, mà còn mang lại cho chúng ta niềm vui và
giúp chúng ta hiểu biết thêm nhiều điều kỳ diệu.
IV. Kết quả nghiên cứu, bài học kinh nghiệm
1. Kết quả nghiên cứu
Với những nỗ lực và cố gắng của bản thân,vận dụng một số kinh nghiệm vừa nêu
vào việc giảng dạy hơn ba năm qua. Tôi nhận thấy việc sử dụng phương pháp tổ
chức trò chơi học tập vào môn Đạo đức của bản thân đã đạt được một số kết quả
nhất định cụ thể :
- Học sinh đã ghi nhớ dợc dễ dàng, lâu bền các kiến thức cần ghi nhớ vì ở từng

- Trò chơi phải được luân phiên thay đổi một cách hợp lý, để không gây nhàm
chán cho học sinh.
- Sau khi chơi, giáo viên cần cho học sinh thảo luận để nhận ra ý nghĩa giáo dục
của trò chơi.
15
Trên đây là một số điểm quan trọng mà người giáo viên cần lưu ý khi tổ chức trò
chơi học tập môn đạo đức ở lớp 1, 2, 3. Điều này bản thân tôi đã đúc rút được qua
thực tế. tôi nghĩ nếu chúng ta thực hiện tốt những điểm cần lưu ý trên thì chắc chắn
chất lượng của mỗi trò chơi nói riêng và chất lượng giáo dục môn Đạo đức nói
chung sẽ đạt kết quả tốt .
PHẦN 3 – KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
I. Kết luận
Chuẩn bị tốt, biết kết hợp hài hoà giữa các yếu tố cơ sở vật chất, trang thiết bị
dạy học, hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh, tôi thiết nghĩ
việc tổ chức trò chơi học tập vào môn học Đạo đức không còn là băn khoăn, vớng
mắc của người giáo viên nữa. Thông qua trò chơi việc rèn luyện hành vi đạo đức
cho học sinh được tiến hành nhẹ nhàng sinh động. Học sinh được lôi cuốn vào quá
trình luyện tập một cách tự nhiên, hứng thú và có tinh thần trách nhiệm, đồng thời
giải tỏa được những mệt mỏi căng thẳng trong quá trình học tập. Giờ học đạo đức
sẽ nhẹ nhàng hơn, không còn khô khan cứng nhắc nữa. Nội dung giáo dục mà giáo
viên truyền đạt tới học sinh sẽ được các em tiếp thu dễ dàng hơn.
Bên cạnh những kết quả đã đạt được ở trên, trong quá trình tổ chức trò chơi cho
học sinh các lớp tôi phụ trách tôi thấy còn một số hạn chế :
- Do điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn nên một số trò
chơi, giáo viên không có điều kiện để tổ chức.
16
- Mặc dù các em được luyện tập những kỹ năng, những thao tác hành vi đạo đức
trong các giờ học, song việc thể hiện các hành vi đúng ở ngoài thực tế cuộc sống
còn nhiều hạn chế. Một số em vẫn còn thấy ngợng ngùng xấu hổ khi nói lời “cảm
ơn, xin lỗi”