ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN THỊ THU HƢỜNG
HUYỀN THOẠI TRONG QUÀ CỦA CHÚA
CỦA DOROTA TERAKOWSKA
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Văn học nƣớc ngoài
Hà Nội - 2013 1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 3
1. Lý do ch tài 5
2. Lch s v 6
3. ng và phm vi nghiên cu 8
4. Nhim v và mu 12
5. u 12
6. Cu trúc ca lu 12
CHƢƠNG 1: ADAM, EWA VÀ MÓN QUÀ CỦA CHÚA 13
1.1. Adam 14
1.2. Ewa 20
1.3. Myszka Món quà ca Chúa 25
CHƢƠNG 2: THỜI GIAN VÀ NHỮNG SONG CHIẾU HUYỀN THOẠI 31
2.1. Thi gian tun hoàn và tip ni 31
2.2. Nhng song chiu huyn tho kính thi gian 37
2.2.1.Sự đan cài câu chuyện sáng tạo của Chúa vào diễn biến cốt truyện 37
2.2.2.Những song chiếu huyền thoại 39
2.2.3.Diễn giải huyền thoại qua từng chương 43
CHƢƠNG 3: KHÔNG GIAN QUA NHỮNG BIỂU TƢỢNG 51
3.1. Trc không gian cao thp, trên - i 51
3.1.1. Không gian dưới nhà 51 2
phù thủy ng cun sách hay toàn th gii Jan
Christian Andersen, Ging ca y ban Ba Lan Hng th gii sách IBBY
1992), Chúa tể Lewaw c xp vào danh sách 10 cun sách vàng nh
dành cho tr c cho lp VI), Tấm gương Ngài Gryms (best-seller,
c tng ging Maly Dong, trong cuc thi Best-seller 1995), Nỗi cô đơn
của các thần linh c công nhcun sách cng y
ban Ba Lan IBBY, Ging ca tp chí Sách mi xut bn), Nơi thiên thần
Giáng thế n sách hay nhng ca y ban Ba Lan IBBY),
Con nhộng (best-), ở Xứ Mèo, Chuyến du ngoạn điên rồ của bà
Brygida trong thành Krakow, Gia đình, Con người là một địa chỉ tốt, Ngày và đêm
của mụ phù thủy… Trong các tác phc ca mình, Terakowska
cp ti nhng v hóc búa ci và cuc sng hii, nhng thân
phn tr trêu, cui ca nhi b rung b, m yu, tt nguyn. Bà dn
nhiu tâm huyt cho m tài thanh thic tng Gii
ng ca Tng thng Cng hòa Ba Lan v s nghip sáng tác và hong ngh
thut dành cho thanh thiu niên.
Vit Nam, c gi bin tên tui ca Dorota Terakowska qua hai tiu
thuyt Hoang thai và Quà của Chúa do dch gi Lê Bá Th dch. Hoang thai i
v cô gái mi ln có tên là Ewa sng ti th trn nghèo Bulgaria. Cô
c lên thành ph ln sinh sng, thoát khi cnh nghèo kh nh l,
mt mi tình có th . d c tin,
n mc có thai. Dù phi mt vi bin c li 4
t du chm ht cho tt c i vi là s m
u. Vt ký sng, ng
ca cô. Tiu thuyt có nhiu yu t bt ng, gay c cn nhng
v gi sng th ra nhng bt cp, nhng bc xúc
ca cuc sng hii và kinh t th ng vn vn còn mi m vi Ba
1. Lý do chọn đề tài
1.1. c Ba Lan vi dit Nam và s dân khong 40
trii i bn gic gn lin vi tên tui ca các
, i ti Henryk Sienkiewicz (Nobel 1905), Wladyslaw
Reymont (Nobel 1924), Czeslaw Milosz (Nobel 1980), Wislawa Szymborska
(Nobel 1996).
n nay, bc ta vn còn ít bin nc này,
ngoài mt s ít các tác phc dch ra ting Vi Quo Vadis
và Trên sa mạc và trong rừng thẳm (H. Sienkievicz), Thầy lang (Tadeusz Dolega
Mostowicz), Con hủi (Helena Mniszek), Pharaon (Boleslaw Prus)… hay g
Thơ (Szymborska), Nghệ sĩ dương cầm ( ) - mt tác
phc chuyn th thành b i gii Oscar co din
Có l vì th, trong nhdch gi Vi
nhii nnh cao này bng cách gii thiu nhiu tác ph
hi tc gi vi mong mun bc Vit Nam có th hiu
thêm v cuc si Ba Lan ngày hôm nay, i nhp c
hóa gia hai dân tc v ngoi giao tp. Có th
tài ca chúng tôi là mt th nghim nhm
i thông qua cun tiu thuyt ni ting ca cây bút n Dorota Terakowska.
1.2. Quà của Chúau tiên trên th gii vit v bp dn
mt trong nhng cun tiu thuyt hay nht ca
thp niên cui th k u th k XXI. Thêm vào c chn kiu nhân vt b
vit v h khnh s sáng to, a 6
Terakowska. Dt lo tài khó vit,
khai thá
báo Sài Gòn tiếp thị t: Quà ca Chúa t cup và có sc mnh
xoa du ch n mt liu thuc an th chúng ta lãng quên hay trn
tránh nhng nghch c.[19]
ng trên bình di tài tiu thuy trên báo Sức khoẻ
và đời sống khnh: ca th
gi sâu nht tâm lí và ti m qua nhng hoàn
cnh ht sc nhy cm và cá bi.[20]
nhn mà tác phm mang lc,
n xét: t truyn Quà ca Chúa c n
li vy n
Cách nhìn cuc sa bà thng, nhân vt
trong truyn c Quà ca Chúa ca Dorota
Terakowska và nhng tác phm dch khác ca Lê Bá Th c
c nhng khám phá thú v v i Bàng Trng và nc Ba
.
Theo mt cách rc y t ning
trào dâng sau khi gp li cun tiu thuyt: a
mng ca v khát vng sng ci. Li ca v s nhim màu ca to
hóa, li tng Cu Th, li v v cc mnh và s i ca
c phn ánh trong coi tt nguy nói, nhng trang vit khó
nht chính là tác gi ng ra mt th gii khát
ng ca bé tt nguyn. Dch gi Lê Bá Th tht s giàu vn t
ng dch rõ ý, rõ tình. Nhin
Vi Tôi dng bút, th nh nhàng theo làn gin Quà ca Chúa, mà
dch gi Lê Bá Th n và m .[21]
Riêng bn thân dch gi Lê Bá Thn t Tổ
quốc – Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch hi lý do vì sao la chn dch tiu thuyt
Quà của Chúa, li thng thn: m tôi thích, tôi thích vì 9
mang tính n d, bin nhng quan nim khái quát, trng trong
hình thc c th cm tính.
u rng nht, huyn thoi là
i lp vi thc ti. Trong Thi pháp huyền thoại,
E.M.Meletinski tóm trong
(1) Trong các xã nguyên có quan nghi
ma và duy trì nhiên xã ), tra
và giám sát xã
(2) là duy hình duy
loài tính riêng logic và tâm lý.
(3) là ngôn mà con dùng mô
hình hoá, phân và thích nhiên, xã và thân mình.
(4) cách là duy toàn xã thì duy
là cho các hoá song, cách là
tâm con thì còn
trong hoá khác nhau
myth thần thoại và huyền thoại, trong
thần thoại huyền thoại là
câu chuyn c n thoi c i mà bao cha c huyn
thoi hii. Vi mu ca lu yu s dng
cách hiu th hai, áp dng huyn thoc hi nghiên cu tác
phm. T k t s u v huyn thoi:
Theo Từ điển thuật ngữ Văn học, huyền thoại c hiu là nhng câu
chuy u, toàn nhân lo i dng biu
ng và có cht thân phi. [10;35]
phát tric gn lin vi l thành hôn, cái cht và s phc sinh ca
i và các v thn. Mt khác, trong hu ht các tiu thuyt huyn thoi ca
th k XX, ta có th thy các nhân vật chính đều thấp thoáng “bóng dáng” của 11
các nhân vật huyền thoại, cui, các s kin nhân vu cn
c soi chiu lí gii t ct truyn huyn thoi.
V yu t không thi gian, tiu thuyt huyn thoi th k XX c gng kt
hp các nguyên tc t chc không thi gian ca c tiu thuyt và huyn thoi.
Mt mt tiu thuyt huyn thoi vng v t khác
li dit thi gian quá khi hin ti. Quá
khc xp song song vi hin ti. t
k ng gn không-thi gian vi th gii bên trong, chiu sâu tâm lí nhân
vt.
Thi gian huyn thoi là cách thc làm cho mt câu chuyn hin thc b
tách ra khi bi cnh lch s, bi cnh xã hi ca nó. Thi gian huyn thong
tri màu sc bàng bc ca nó qua s p thi gian (xét trong trt t niên biu)
và nhng câu chuyn xy lp t quá kh n hin ti (ca mt nhân vt hay mt s
nhân vt), nha hi c, tr tình ngo khic khó
nm bt thi gian, s m hóa thi gian. Đặc điểm quan trọng nhất của thời gian
huyền thoại là tính tuần hoàn tiếp nối. Quan nim v tính chu k, tun hoàn ca
th gii trong cm quan c t trong nhng th pháp quan trng
nht ca thi pháp huyn thoi hóa, th pháp vc tip nh
t phát quay tr v vi các chu k ca huyn thoi c i.
không gian huyền thoại được hiểu là không gian pha lẫn thực
và hư. c c n mt mi t v a thc.
Không gian huyn thong có tính bing. Không gian huyn thoi không
nht thit phi là không gian k n thoa ngc hay
mit xa l. Nó là hin thc ngay trong cuc sng ca chúng ta.
Chƣơng 3: Không gian qua những biểu tƣợng 13
CHƢƠNG 1
ADAM, EWA VÀ MÓN QUÀ CỦA CHÚA
Nhân vc chính là linh hn to nên sc sng ca tác phc
thuc mi th loi. n khái quát ngh thut, th hin
quan nim c cuc s sáng to
ca tác gi.
Quà của Chúa ca Dorota Terakowska dài gn 400 trang xoay quanh ba
nhân vt chính: v chng Adam, Ewa và a con tt nguyn Myszka. Ngoài tên
tiu thuyt Quà của Chúa m màu sc Thiên Chúa giáo, tên hai nhân vt
chính (Adam và Ewa) trong tác phm gi nhn tên hai con nu tiên
xut hin trong quá trình sáng to s sng ca Chúa tri.
Theo Kinh C c, Thiên Chúa to dng th gii muôn loài trong sáu
ngày. Ngày th c dng lên t
mt Myszka, b p, trang nhã và lch s.
Adam có ging nói lnh lùng, gc Myszka cm nhn rõ
nét nht. Vi em, ging nói ca b ng ca m. Dù
em không hic b nói gì vì b nói rn cm nhn
c nó ging chic kim nh
xoáy sâu vào hai l
là mt, giàu có, nhiu tham
vng. i rt gii chuyên môn, anh tr i vi công ty
chuyên làm dch v i vi vic tìm kim cán b o trong
ngành tin hc. Trong mng, anh có 15
th tr thành ch tch hng qun tr Adam gp tht bi trong
kinh doanh. m tay vào cái gì là y rn ngay thành vàng, c
cung vua Midas vy. Mi quynh có liên quan tn ca công
ty, các khon mua bán, hp nht, chuyn dch vn hoi nhân s ca công
u r[18;97]o trong công ty ca Adam là rt ln.
Mi sóng gng có khc nghi sc qut ngã
kh ng ca Adam.
Chính bi thành công trong s nghip nên Adam luôn xây dng cuc sng
theo mt nguyên tc tính toán k ng. Mi din bin trong cui ca
chng tr c Adam lên k hoch cn thn. Vì th, anh luôn nh
nhc li vi Ewa cm t:
. Khi
không
mình.
.
17
t
chính là
K tránh
o Adam (: Ánh sáng; Sự sống; Sự sống tiếp theo).
. Dù bên ngoài anh
trong sâu
. p
thêm
, cuộc sống
của họ chắc đơn giản bội phần
19
[18;98].
úp bê Barbie và Ken.
:
cô con gái, v
1.2. Ewa
Ewa
ã 21
Ewa trong Quà của Chúa
va thi. Nim hnh phúc ngt ngào trong cuc sng
hôn nhân vi Adam khin nhii phi ghen t ca ch m ht
con gái. Bt, ch hia con tt nguyn ca mình rt cn tình yêu, và
ch có chi sinh ra nó mi làm ni vic này. S m y có
sâu xa t tình mu t thiêng liêng, cao a con mình dt
rut sinh ra.
kiên
nó mà
ng không phù
K
u
[18;41]23
: