PHƯƠNG PHÁP BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TOÁN LỚP 4
A. MỞ ĐẦU
Đối với học sinh tiểu học các em nhận biết các sự vật hiện tượng từ trực giác
tức là các hiện tượng cụ thể có thể sờ, đếm, nắm bắt được, do đó môn toán đối với
các em phần nào cũng dễ hiểu.Riêng toán nâng cao đây là điều bí ẩn đối với trẻ, bởi
vì các em phải biết tổng hợp, khái quát kiến thức từ những cái cụ thể đã được học
trong chương trình.
Toán nâng cao cho trẻ giúp cho trẻ dần dần biết khái quát tổng hợp các sự
vật hiện tượng, trẻ phát triển trí tuệ một cách hoàn thiện hơn, không nhìn sự vật
hiện tượng một cách phiến diện, một mặt. Toán nâng cao còn giúp cho trẻ phát huy
được tính tò mò, ham hiểu biết về thế giới xung quanh. Tính ham học được bộc lộ
rõ thông qua việc tìm hiểu đề bài, các cách giải, phương pháp giải độc đáo.
Dạy toán nâng cao cho học sinh tiểu học cho những em học sinh khá giỏi
cũng góp phần nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh. Vì vậy nó đòi hỏi người
giáo viên phải có hiểu biết rộng, có lòng kiên trì và hết lòng thương yêu dạy dỗ trẻ
đòi hỏi nhiều thời gian và công sức
1
B. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
Để nâng cao chất lượng dạy và học toán nâng cao lớp 4 tôi đã tìm tòi, nghiên
cứu qua sách giáo khoa, sách bài soạn, các tập san để nắm vững kiến thức cơ bản
quan trọng, lòng cốt của chương trình. Từ đó nghiên cứu mở rộng kiến thức qua
các sách toán nâng cao, sách bồi dưỡng học sinh giỏi, các bài toán khó…Sau đó
tổng hợp khái quát thành các dạng cụ thể.
1, Ngay từ đầu năm tôi đã quan tâm phát hiện những học sinh có năng khiếu
về toán. Qua một số bài kiểm tra khảo sát tôi đã phân loại được học sinh trong lớp.
Có những học sinh rất thông minh, có những học sinh kiến thức chắc chắn, những
học sinh chỉ làm được những bài khi cô giáo đã dạy, có học sinh làm bài cẩn thận,
lý luận chặt chẽ, nhưng cũng có học sinh thông minh song không biết cách diễn đạt
bài làm.
Sau khi phân loại tôi nắm được ưu nhược điểm của học sinh để có những
phương pháp dạy phù hợp với từng đối tượng

Biết trình bày, lý luận trong bài giải một cách khoa học, giáo viên cho học
sinh giải vào vở nháp sau đó gọi một số học sinh lên bảng làm. Học sinh cùng giáo
viên sửa chữa để bài làm hoàn chỉnh.
+ Học sinh phải biết nhận xét bài làm của bạn biết bổ sung những chỗ thiếu
sót, sửa sai bài của bạn, biết đánh giá kết quả bài làm của bạn.
3
Trong thực tế giảng dạy học sinh lớp 4 còn nhiều lúng túng trong việc phân
tích đề, phần lý luận trong khi làm bài, đặc biệt đối với những bài tập mà các dữ
liệu đưa ra cụ thể. Vì vậy trong quá trình dạy học sinh tôi đưa ra những bài có các
dữ kiện đầu bài cụ thể mang tính chất cơ bản sau đó mới đưa ra bài tập có dữ kiện
trừu tượng hơn để học sinh tìm hiểu phát hiện ra điểm giống so với bài trên. Từ đó
học sinh tự tìm ra phương pháp giải phù hợp.
VD 1: Tìm số có hai chữ số, biết rằng khi viết thêm chữ số 5 vào bên phải số
đó thì ta được một số mới hơn số đã cho 518 đơn vị.
Ở ví dụ trên học sinh có thể giải theo nhiều cách song ta có thể đưa ra một
cách giải như sau:
Khi viết thêm chữ số 5 vào bên phải số đã cho thì số ấy tăng gấp 10 lần và
cộng thêm 5 đơn vị.
Ta có sơ đồ
Số đã cho:
Số mới:
5
518
Nhìn vào sơ đồ ta thấy 518 bằng 9 lần số phải tìm cộng với 5 đơn vị
Vây 9 lần số phải tìm là:
518 – 5 = 513
Số phải tìm là:
513 : 9 = 57
Đ/s: 57
VD 2: Khi viết thêm một chữ số vào bên phải một số đã cho thì số đã cho

VD: Khi giải bài “An và Bình có số bi bằng nhau, nếu An cho Bình 10 viên
bi thì số bi của Bình lúc đó sẽ gấp đôi số bi của An. Hỏi lúc đầu mỗi em có bao
nhiêu viên bi?”
Học sinh có thể biến đổi thành hai bài toán phụ mà các em đã biết giải như
sau:
a, An và Bình có số bi bằng nhau, nếu An cho Bình 10 viên bi thì số bi của
Bình hơn số viên bi của An là bao nhiêu?
(Giải bài toán này các em tìm ra đáp số 20)
b, An có ít hơn Bình 20 viên bi. Như vậy số viên bi của Bình gấp đôi số viên
bi của An. Hỏi số bi của mỗi người là bao nhiêu?
(Giải bài toán này các em tìm ra được số bi của An là 20 viên, số bi của Bình
là 40 viên)
Như vậy dựa trên việc giải hai bài toán phụ, học sinh tổng hợp tìm ra kế
hoạch giải bài toán đã cho.
Đặc biệt đối với học sinh thì việc phân tích đề bài cũng rất cần thiết, học sinh
có làm đúng được bài toán thì điều đầu tiên là phải phân tích được đề bài để xác
định được yếu tố nào đã có, yếu tố nào cần tìm và xác định được mối quan hệ giữa
cái đã có với cái cần tìm. Muốn học sinh phân tích đề được tốt thì giáo viên phải là
người hướng dẫn cụ thể những dạng cơ bản để từ đó học sinh biết áp dụng vào các
bài có dạng tương tự.
Chẳng hạn về dạng toán “Tìm hai số khi biết hiệu và tỉ số của hai số đó” thì
các bài tập đối với học sinh giỏi không bao giờ đề bài cho biết rõ hiệu và tỉ số mà
chỉ cho biết hiệu hoặc tỉ để làm được bài thì học sinh phải đi tìm tỉ số hoặc tìm
hiệu.
6
VD1: Có một số gói kẹo đựng đầy trong các hộp, mỗi hộp có 9 gói. Nếu đem
số kẹo đó đựng đầy trong các hộp mỗi hộp 3 gói thì số hộp 3 gói nhiều hơn số hộp
9 gói là 10 hộp. Hỏi có tất cả bao nhiêu gói kẹo?
Như vậy ở bài toán trên mới cho biết hiệu là 10 hộp, chưa biết tỉ số. Để làm
được bài toán trên thì trước hết học sinh phải tìm được tỉ số.

kg phế liệu của lớp 4A nhặt được nhiều hơn lớp 4B là 20 kg. Suy ra lúc đầu số kg
phế liệu lớp 4A nhặt nhiều hơn lớp 4B là.
60 - (50 - 20) = 30 (kg)
Trở về bài toán tìm hai số khi biết hiệu là 30 và tỉ số là 2 ta tìm được:
Số kg phế liệu lớp 4A thu nhặt được là: 60 kg
Số kg phế liệu lớp 4B thu nhặt được là: 30 kg
Như vậy để làm tốt dạng bài về “Tìm hai số khi biết hiệu và tỉ số của hai số
đó” thì giáo viên cũng cần khắc sâu để học sinh biết đưa hiệu và tỉ số về cùng một
thời điểm.
Ngoài việc kiểm tra, chấm và chữa bài hàng ngày, mỗi tháng tôi đều cho học
sinh làm đề khảo sát để đánh giá chất lượng học tập của học sinh trong tháng để
kích thích tính ham học cố gắng vươn lên ở học sinh.
Ngoài những giờ học trên lớp tôi cho học sinh vui chơi khi giải toán, giải
toán tuổi thơ.
8
C, KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Trong suốt năm học, do duy trì các biện pháp nói trên, lớp tôi phụ trách luôn
luôn dẫn đầu về chất lượng môn toán. Trong năm học qua lớp tôi đã đạt được 19/28
em đạt giỏi trong các kỳ thi định kỳ.
D, NHỮNG KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT
- Cần tổ chức các hoạt động hội thảo, bồi dưỡng học sinh giỏi
- Động viên và khuyến khích kịp thời đối với học sinh và giáo viên đi đầu
trong lĩnh vực này.
Trên đây là một số kinh nghiệm về phương pháp dạy môn toán nâng cao cho
học sinh giỏi lớp 4. Tôi rất mong sự giúp đỡ góp ý chân thành của các thầy cô giáo
và các bạn bè đồng nghiệp để nâng cao chất lượng học sinh giỏi
9
10