MỘT SỐ THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRÊN POWERPOINT ĐỂ HỔ TRỢ
CHO CÁC BÀI DẠY Lý THUYẾT
NGHỀ TIN HỌC KHỐI 8
A. Mở đầu
II.Đặt vấn đề:
1. Thực trạng vấn đề:
Công nghệ thông tin đã thâm nhập, chi phối hầu hết các lĩnh vực nghiên cứu khoa học và
đã được ứng dụng trong sản xuất, trong giáo dục-đào tạo và các hoạt động chính trị, xã hội
khác. Trong giáo dục – đào tạo, được sử dụng vào tất cả các môn học tự nhiên, kỹ thuật, xã hội
và nhân văn. Hiệu quả rõ rệt là chất lựơng giáo dục tăng lên cả về mặt lý thuyết và thực hành.
Như vậy, Công nghệ thông tin đã ảnh hưởng sâu sắc tới giáo dục và đào tạo, đặc biệt là trong
đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) đang tạo ra những thay đổi của một cuộc cách mạng
giáo dục, vì nhờ có cuộc cách mạng này mà giáo dục đã có thể thực hiện được các tiêu chí mới:
“Học mọi nơi, học mọi lúc, học suốt đời, dạy cho mọi người và mọi trình độ tiếp thu khác
nhau”.
Sử dụng máy tính để dạy học là một trong những hướng thay đổi PPDH trong nhà trường
chúng ta hiện nay, trong đó vệc giảng bằng các trang trình chiếu PowerPoint đang được nhiều
giáo viên thực hiện. Đương nhiên, không phải và cũng không cần thiết biến mọi tiết dạy trở
thành giờ học bằng máy tính, cho dù ở trường nào đó có đủ khả năng về cơ sở vật chất cũng
như các kĩ năng thích hợp cho công việc. Mỗi giáo viên cần chọn tiết học sao cho nếu đưa nó
lên trang trình chiếu PowerPoint thì sẽ tận dụng được tối đa ưu việt của máy tính về phương
diện cung cấp thông tin cho người học, về tính hấp dẫn của của bài giảng, chí ít cũng có hiệu
quả hơn bài giảng với bảng viết thông thường.
Vậy làm thế nào để mỗi giáo viên có thể mang lại cho học trò của mình những bài học
thật thú vị, thật mới mẻ, kích thích học sinh ham học…? Mỗi bài học không chỉ khắc sâu kiến
thức mà còn giúp học sinh luôn ấn tượng và nhớ mãi khi được khơi gợi? Có nhiều cách để thể
hiện hình thức này, tuy nhiên cách để lại ấn tượng nhiều nhất phải chăng chính là việc thiết kế
trò chơi ô chữ lồng ghép vào bài học là điều thiết yếu mà từ lâu đã được giáo viên ứng dụng
nhiều.
1
Đến nay việc soạn giáo án điện tử bằng Powerpoint đã trở thành kỹ năng với nhiều kỹ

tập giúp các em hiểu bài tốt hơn. Đó chính là lý do tôi chọn đề tài: “Một Số Thiết Kế
Trò Chơi Trên Powerpoint Để Hổ Trợ Cho Các Bài Dạy Lý Thuyết Nghề Tin Học
Khối 8”
Ở đây tôi sử dụng phần mềm Microsof Office Powerpint 2003 để thiết kế trò chơi vì:
- Chức năng: Powerpoint 2003 đang được sử dụng để giảng dạy chương trình SGK phổ
thông: THCS và THPT.
- Dễ dùng: Powerpoint 2003 rất dễ học và rất dễ dùng. Khi làm việc với Powerpoint bạn
sẽ được tự do sáng tạo gần như tuyệt đối.
- Tính tương thích: Powerpoint 2003 là thành viên trong bộ Office 2003 nên Powerpoint
hợp nhất dễ dàng với Word, Excel và nhiều phần mềm ứng dụng khác, tạo sự thuận lợi tối đa
cho người sử dụng.
2. Ý nghĩa và tác động giải pháp mới:
2.1 Ý nghĩa của giải pháp:
Góp phần đổi mới phương pháp dạy học, hoàn thiện để nâng cao chất lượng trong giảng
dạy.
Sử dụng triệt để lợi ích phần mềm Powerpoint mang lại khi thiết kế bài giảng.
Giúp các em có cách nhìn khác hơn về môn Tin Học – khô khan, nặng nề – phát huy tính
tích cực, sáng tạo trong hoạt động học tập của học sinh.
2.2 Tác động giải pháp:
Thông qua trò chơi giúp không khí lớp học sinh động, hấp dẫn, việc tiếp thu kiến thức
của học sinh tự nhiên, vui tươi mà vẫn khắc sâu được kiến thức. Đem lại hứng thú học tập tránh
thói quen thụ động, học vẹt, học lý thuyết suông.
Giúp một số giáo viên của các môn học tự nhiên khác có thể tự thiết kế để phục vụ hiệu
quả hơn cho bài giảng của mình khi sử dụng phần mềm trình chiếu bằng Powerpoint.
3. Phạm vi nghiên cứu đề tài:
Qua nhiều tiết soạn thảo bằng giáo án điện tử có sử dụng trò chơi ô chữ và được thao
giảng tại Trung tâm theo phân phối chương trình Nghề Tin Học khối 8.
Đối tượng nghiên cứu là học sinh học nghề Tin học khối 8 tại Trung tâm GDTX-HN An
Nhơn do tôi phụ trách giảng dạy trong năm học 2014 -2015.
Các lớp nghề khối lớp 8 do tôi phụ trách giảng dạy năm học 2014 -2015 như sau:

4
Ngoài giáo viên tham gia dạy môn Tin, số còn lại chỉ sử dụng trình chiếu khi có tiết dự
giờ, thao giảng mà mỗi học kì lại chỉ 1 đăng kí 1 tiết nên còn chưa thành thạo trong việc sử
dụng phần mềm Powerpoint.
Ngoài học các buổi chính ở trường, 1 buổi/tuần các em tham gia học nghề tại Trung tâm,
lại là môn học không bắt buộc nên tinh thần tự học các em chưa cao, đến lớp để đối phó, để lấy
điểm. Chính vì vậy giáo viên cần đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo hứng thú ở mỗi bài học
để các em tự nhận thấy rằng bỏ qua 1 tiết học là bỏ qua 1 kiến thức bổ ích.
Từ những vấn đề trên tôi thấy rằng: nghiên cứu để “Một Số Thiết Kế Trò Chơi Trên
Powerpoint Để Hổ Trợ Cho Các Bài Dạy Lý Thuyết Nghề Tin Học Khối 8” là hướng đi đúng
và có ý nghĩa thực tiễn.
1. Các biện pháp tiến hành, thời gian tạo ra giải pháp:
Trong thời gian qua, tôi đã vừa dạy vừa tìm tòi học hỏi và thực hiện thành công một số
trò chơi khi dạy Tin Học các khối lớp tại Trung tâm GDTX-HN An Nhơn, cụ thể đối với khối
lớp 8 mà tôi đang phụ trách giảng dạy.
Để nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:
o Phương pháp nghiên cứu lý luận.
o Phương pháp điều tra.
o Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
o Phương pháp thống kê, tính toán
Thời gian tìm hiểu, thiết kế và ứng dụng từ năm học: 2011đến nay.
5
B. Nội dung:
I. Mục tiêu: Phương pháp thiết kế trò chơi bằng ô chữ nhằm:
- Giúp học sinh hứng thú hơn mỗi tiết học, tiếp thu bài một cách tích cực, chủ động.
- Tạo không khí lớp học thoải mái, dễ chịu hơn.
- Giúp quá trình học tập trở thành một hình thức vui chơi hấp dẫn “vừa học vừa chơi”
- Từ đó học sinh nhanh nhẹn, mạnh dạn xây dựng bài, hình thành tư duy suy luận, logic.
- Tạo điều kiện cho học sinh củng cố và hệ thống kiến thức một cách sáng tạo mà sâu sắc
.II Mô tả giải pháp đề tài:

- Xác định mục tiêu bài học;
- Phân tích các kiến thức cơ bản;
- Liệt kê các khái niệm, định nghĩa;
- Liệt kê các từ khóa cho mỗi khái niệm, định nghĩa để làm nguyên liệu cho việc xây
dựng ô chữ.
Cần phải chú ý: Từ khóa được chọn phải là từ thể hiện nội dung bao quát của bài, các từ
xung quanh phải có liên quan đến từ khóa, việc giải đáp các từ xung quanh là manh mối để tìm
ra từ khóa.
Bước 2: Sắp xếp các từ để tạo ô chữ
Chọn lọc sắp xếp các từ khóa cho mooic câu thành ô chữ, sau khi lựa chọn được từ khóa,
viết từ khóa thành một hàng dọc. Mỗi chữ cái trong từ khóa sẽ được đối chiếu với các từ xung
quanh có liên quan trong danh sách từ đã lập. Nếu một trong các từ xung quanh có chữ cái trùng
với từ khóa thì sẽ được lựa chọn làm từ hàng ngang và viết vào ô chữ theo hàng ngang. Tiếp tục
đối chiếu cho đến khi chọn được các từ hàng ngang đủ với số chữ cái trong từ khóa hàng dọc.
Bước 3: Viết gợi ý cho mỗi từ trong ô chữ
Căn cứ vào các từ ngữ đã được lựa chọn, nội dung bài học và trình độ của học sinh để
viết gợi ý. Gợi ý phải ngắn gọn, xúc tích, từ ngữ rõ ràng, không đánh đố nhưng đòi hỏi người
chơi phải tư duy để tìm ra đáp án.
Bước 4: Xây dựng ô chữ
Có thể xây dựng ô chữ sử dụng một số phần mềm: MS power Point; phần mềm Violet;
Phần mềm Crossword forge; hay là phần mềm Multimedia Buider Chúng ta có thể sử dụng
các phần mềm này để xây dựng trò chơi ô chữ nhằm tăng thêm sự sinh động trong bài giảng.
7
Quy trình xây dựng trò chơi ô chữ có thể tóm tắt qua sơ đồ:
1.3 Kết quả đạt được:
- Khi chưa tổ chức trò chơi: giờ dạy trầm, Giáo viên nói nhiều, Học sinh ít làm việc, giờ
học không tạo sự hứng thú, phân lượng thời gian không hợp lí, phần củng cố bài sơ sài.
- Sau khi áp dụng trò chơi phương pháp dạy học đã có sự thay đổi và theo chiều hướng
tích cực, với sự chuẩn bị chu đáo về cách thức thiết kế, tổ chức giờ học không còn khô khan,
không chỉ truyền thụ kiến thức một chiều, mà giờ học trở nên sinh động hơn.

12
Các bài giảng của tôi đã mang lại cho các em sự hứng thú, niềm đam mê yêu thích môn
Tin Học dù cho các em là học sinh khá giỏi cũng như học sinh yếu kém. Cũng chính nhờ điều
này mà chất lượng giảng dạy của tôi năm sau đều cao hơn năm trước. Vì vậy, tôi muốn chia sẻ
một số ví dụ thiết kế thông dụng mà tôi đã thực hiện thành công và hiệu quả như sau:
2.1 Quy định cách chơi:
- Khi người chơi lựa chọn hàng ngang, người dẫn sẽ bấm vào số hiệu hàng ở bên trái, câu
hỏi xuất hiện ở bên dưới (ví dụ bấm Câu 2: câu hỏi số 2 xuất hiện). Câu hỏi sẽ biến mất khi ô
gợi ý cụm từ xuất hiện (click vào ĐA2) đồng thời ô lựa chọn câu hỏi cũng biến mất (Câu 2).
- Khi người chơi trả lới đúng, người dẫn bấm vào đáp án ( ví dụ: ĐA2), cụm từ gợi ý cho
hàng ngang tương ứng xuất hiện đồng thời 1 từ khóa bên dưới cũng xuất hiện và ô chọn đáp án
(ĐA2) cũng biến mất.
- Nếu người chơi trả lời sai, người dẫn không mở ô, từ hàng ngang vẫn bị ẩn.
- Người chơi có thể lựa chọn từ hàng ngang bất kỳ, không nhất thiết phải chọn lần lượt từ
trên xuống.
2.2 Ý tưởng thiết kế:
- Tạo các ô chứa các từ hàng ngang (ô trắng chưa ghi đáp án)
- Tạo các ô gợi ý tương ứng từng hàng. (để xuất hiện đáp án)
- Chọn câu hỏi ngẫu nhiên bất kỳ hàng nào chỉ cần click vào số câu hỏi tương ứng đó (
Câu1, Câu 2, ): sử dụng kĩ thuật Tiggers để xuất hiện câu hỏi.
- Khi cần mở từ hàng ngang thì cho xuất hiện các ô gợi ý: sử dụng kỹ thuật Trigger
và hiệu ứng “biến mất”.
- Tạo các ô Textbox để ghi câu hỏi (Câu 1, …) và đáp án (ĐA1, …)
- Tạo các ô Textbox để chứa nội dung câu hỏi xuất hiện bên dưới mỗi khi người dẫn
click vào câu hỏi .
- Ẩn đi ô chọn số câu hỏi (Câu 1, Câu 2, ) khi câu hỏi tương ứng bên dưới xuất hiện
- Ẩn đi ô chọn đáp án (ĐA1, ĐA2, ) khi khi cụm từ gợi ý xuất hiện bên cạnh.
- Cuối cùng tạo các ô chứa cụm từ khóa, 1 từ trong cụm từ đó sẽ xuất hiện khi cụm từ gợi
ý xuất hiện.
Như vậy, bạn cần tìm hiểu kỹ thuật Trigger và kỹ thuật tạo hiệu ứng xuất hiện, hiệu ứng

 On Click: nháy chuột mới khởi động hiệu ứng.
 With Previous: đồng thời với hiệu ứng trước.
14
 After Previous: sau hiệu ứng trước.
• Kĩ thuật Trigger
- Trigger (Kỹ thuật cò súng) là một kỹ thuật được sử dụng rất nhiều trong powerpoint
dùng để điều khiển việc thực hiện hiệu ứng của các đối tượng trong cùng một slide. Kĩ thuật
này được thiết lập qua 2 bước sau đây
 Bước thứ 1: Tạo đối tượng và thiết lập hiệu ứng.
 Bướcthứ 2: Tạo Trigger.
- Trang Timing có các thuộc tính
 Start: kiểu khỏi động hiệu ứng.
 Delay: thời gian trễ tính bằng giây.
 Speed: tốc độ thực hiện hiệu ứng.
 Repeat: số lần lặp lại, có thể vô hạn lần.
 Rewind when done playing: quay lại vị trí cũ sau khi hoạt hình xong.
- Trigger: khởi động hoạt hình khi được kích và một đối tượng khác. Có hai lựa chọn:
 Animate as part of click sequece: khởi động theo trình tự kích chuột.
 Start effect on click of: khởi động khi kích chuột vào đối tượng (ví dụ shape 2:
thông )
2.3 Các bước tiến hành để thiết kế trò chơi ô chữ ( vd mẫu: Chương 5: Hệ Soạn Thảo
Văn Bản_Tiết 11: Các Khái Niệm Cơ Bản):
Bước 1: Tạo ô để chứa các cụm từ gợi ý ở mỗi hàng ( ở đây tôi chọn chức năng Oval
để vẽ 1 ô sau đó sao chép thành nhiều ô khác tùy theo số từ có ở mỗi câu gợi ý_ vd:7 ô cho
hàng ngang số 1). Ngoài ra còn có thể sử dụng cách tạo bảng để chứa cụm từ gợi ý.
Chú Ý:
+ Dùng chức năng Group để nhóm các ô trên lại
+ Sau khi vẽ ô, chỉnh lại độ rộng các ô cho bằng nhau (để nhìn đẹp hơn).
15
+ Chỉnh lại viền và màu nền của ô để phù hợp theo ý bạn. Phần shading để đổ màu

- Bấm mũi tên bên cạnh tên hiệu ứng (ở khung bên phải),
- Chọn Timing:
+ Start: On Click
+ Tiggers: Chọn Start effect on click of: Câu 1 (xuất hiện khi click vào Câu 1)
+ Chọn OK.
 Biến mất khi nào? (Ẩn câu hỏi khi click vào ĐA1)
- Bấm chọn khung câu hỏi 1.
- Vào menu Slide Show  Custom Animation.
- Bấm nút Add Effect, chọn Exit, hiệu ứng tùy thích.
- Chọn Timing:
+ Start: With Previous
+ Tiggers: Chọn Start effect on click of: ĐA1
+ Chọn OK
• Cho cụm từ gợi ý:
- Chọn hiệu ứng xuất hiện
+ Bấm chọn cụm từ gợi ý (hàng ngang số 1:…)
+ Vào menu Slide Show  Custom Animation.
+ Bấm nút Add Effect  chọn Entrance chọn Appear, chọn hiệu ứng tùy thích
 Xuất hiện khi nào? Khi kích chọn ĐA1 (đồng thời với hàng ngang số 1 biến mất)
- Bấm chọn hiệu ứng vừa tạo
- Bấm mũi tên bên cạnh tên hiệu ứng (ở khung bên phải),
- Chọn Timing:
+ Start: With Previous
+ Tiggers: Chọn Start effect on click of: ĐA1
+ Chọn OK
• Cho từ khóa:
- Chọn hiệu ứng xuất hiện
18
+ Bấm chọn từ khóa sẽ xuất hiện (hàng ngang số 1:…)
+ Vào menu Slide Show  Custom Animation.

• Sau đây tôi xin trình bày các tạo đồng hồ đếm ngược, với thời gian là 10s (Có
thể tạo đồng hồ 15, 20, tùy bạn)
Bước 1: Tạo chiếc đồng hồ giây
Vào AutoShapes  chọn Stars and Banners, chọn một hình tuỳ thích. Ta có thể tô màu,
định dạng cho các hình để tăng phần sinh động. Riêng các hình có số 1, 2, 3, 4, 5 ta tô màu đỏ
để biểu thị đây là những giây cuối cùng. Tạo thêm hai hình nữa và đánh vào đó chữ “T.gian” và
“Hết”
Bước 2: Tạo hiệu ứng cho các hình
Chọn tất cả các hình cùng một lúc  vào Slide Show  chọn Custom Animation 
chọn mục Add Effect  chọn Entrance, chọn hiệu ứng xuất hiện tùy thích.
Trong mục Custom Animation  hiện chọn Timing, hộp thoại Box xuất:
- Nhãn Effect, mục Sound : chọn âm thanh tùy thích
- Nhãn Timing
+ Start : chọn After Previous
+ Delay : chọn 0,5 seconds
+ Speed: chọn Fast
+ Start Effect on click of: chọn Oval có chữ “T.gian” (sử dụng kĩ thuật Triggers)
21
Bước 3: Kéo các hình chồng lên với nhau
Đặt ô ‘Hết’ nằm dưới, kéo ô số 1 nằm
chồng lên, tiếp đến kéo các ô 2,3,4, , 10
( kết quả sẽ chỉ nhìn thấy ô ‘ Hết ‘). Khi trình
diễn chương trình PowerPoint chỉ cần Click
chuột vào chữ “T.gian” là đồng hồ bắt đầu
chạy.
2.Khả nắng áp dụng:
Đây là một hiệu rất ứng hữu ích mà bất kỳ một giáo viên nào đã sử dụng Powerpoint để
thiết kế bài giảng điện tử đều có thể sử dụng được.
Trò chơi ô chữ không chỉ áp dụng trong môn Tin Học mà nó có thể được sử dụng tất cả
các môn học, ngoài ra còn dùng để tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho học sinh. Được sử

đề…), đảm bảo tính vừa sức học sinh (cả 4 đối tượng giỏi, khá, trung bình và yếu – kém) để
các em đều có thể tham gia một cách tích cực trong giờ học. Những yêu cầu trên giúp cho việc
nhận thức về môn Tin Học của học sinh được vững chắc, sâu sắc. Tránh tình trạng “học trước
quên sau”, học lý thuyết suông, học để đối phó mà không hiểu bài.
Tóm lại, việc soạn giảng bằng Powerpoint đặc biệt là việc lồng ghép các trò chơi vào bài
học đã mang lại kết quả cao hơn nhều so với phương pháp dạy truyền thống. Đặc biệt với môn
Tin Học lại càng cần thiết hơn. Nhưng cũng không thể nói nó có thể thay thế hoàn toàn cho
phương pháp truyền thống vì bên cạnh những mặt tích cực nó vẫn có những hạn chế nhất định
mà giáo viên cũng cần chú ý. Đó là:
24
- Nó chỉ là một phần mềm trình diễn, hỗ trợ bài giảng, không phải là một phần mềm
chuyên dùng cho dạy học. Vì vậy cần có sự phối hợp linh hoạt với phần trắng bảng đen để tạo
kết quả tốt nhất cho bài học.
- Lưu ý đến hình nền và màu sắc của chữ khi thiết kế: Vì màn hình đủ màu sắc, các hiệu
ứng luôn “nhảy múa, bay lượn” cùng với những âm thanh sống động học sinh rất dễ bị cuốn hút
và tập trung chú ý… nên đôi lúc chỉ quá tập trung chú ý cái bề ngoài mà không chú ý đến các
kiến thức cần tiếp thu, nội dung chính của bài. Do đó khi thiết kế giáo viên cần lưu ý trình bày
ngắn gọn xúc tích nhưng không kém phần hấp dẫn để gây hứng thú cho học sinh. Lỗi này tôi
cũng đã từng mắc phải bởi tính tò mò muốn hoàn mỹ hơn cho bài giảng của mình, được giáo
viên đến dự góp ý và tôi đã kịp thời sửa chữa ở những bài sau.
Qua nhiều năm, với nhiều bài có sử dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế trò chơi ô
chữ phục vụ cho giảng dạy lí thuyết môn Tin Học ở khối đã đạt được một số kết quả như sau:
• Về giáo viên:
 Hình thành thói quen tự học, luôn tìm tòi và sáng tạo. Biết chọn lọc những kiến thức
hay, bổ ích để ngày càng nâng cao trình đọ chuyên môn của mỗi giáo viên.
 nâng cao được kĩ năng, kĩ xảo khi sử dụng phần mềm Powerpoint cũng như quá trình
thiết kế và tổ chức trò chơi ngày càng hiệu quả hơn.
• Về học sinh:
 Lớp học sinh động, lôi cuốn được nhiều học sinh luôn tham gia vào các hoạt động của
giờ học.