LÀM GÌ ĐỂ KHAI THÁC VÀ PHÁT HUY HIỆU QUẢ CỦA
HỆ THỐNG THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
Đỗ Xuân Đán
4

1. Từ thực trạng của giáo dục đại học Việt am
Hiện nay, ở Việt Nam đã có hàng trăm trường đại học khác nhau, thuộc tất cả
các chuyên ngành và lĩnh vực của đời sống xã hội. Nhưng người ta vẫn băn khoăn
tự hỏi, tại sao trong rất nhiều trường đại học đó, kể cả các trường có bề dày kinh
nghiệm đào tạo, từ các trường thành lập lâu năm cho đến các trường mới được
thành lập, vẫn không có trường đại học nào được xếp hạng quốc tế? Đây là câu hỏi
mà chắc chắn nhiều học giả và những nhà quản lý của Việt Nam quan tâm và
muốn có câu trả lời xác đáng. Có nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan
dẫn đến thực trạng trên. Nhưng sau đây, chỉ xin đề cập đến một vấn đề nhỏ, nhưng
lại được các trường đại học trên thế giới hết sức quan tâm và coi trọng: đó là thư
viện trường đại học.
Trước hết xin giới thiệu những điều chúng ta dễ dàng nhận thấy khi giao
lưu, tiếp xúc với người nước ngoài, hoặc tham quan trường đại học và hợp tác
về giáo dục với họ.
- Khi tham quan hoặc khảo sát về bất cứ trường nào, người ta đều yêu cầu cho
tham quan hệ thống thư viện (hoặc các phòng thực hành).
- Tòa nhà dành cho thư viện luôn được đặt ở vị trí đẹp nhất, trang trọng nhất,
thuận tiện nhất trong khuân viên của trường đại học, và gần như được coi là biểu
tượng kiến trúc của trường đó.
- Trang thiết bị đồng bộ và nguồn tài liệu phong phú luôn là niềm mơ ước của
chúng ta khi tham quan hệ thống thư viện của họ, ngay cả những nước không giàu
có hơn ta là mấy.
- Chất lượng phục vụ chuyên nghiệp và khả năng đáp ứng nhu cầu của người
học luôn là tiêu chí hàng đầu đối với hệ thống thư viện đại học nước ngoài.
nói chung và giáo dục đại học nói riêng; có biết bao hội thảo và các công trình
nghiên cứu, nhưng các cơ quan quản lý vẫn chưa xây dựng đưc mt quy chuNn
chung cho hot ng ca thư vin trưng i hc. Các trưng i hc by lâu nay
vn không bit áp dng bao nhiêu sinh viên phi có mt cán b thư vin, cùng vi
ó là s u sách tương ng; mt bng din tích, trang thit b làm vic, quy chuNn
nghip v, cách thc phc v bn c. S u tư và phát trin cho thư vin tùy
thuc vào s quan tâm và ý thích ca b máy lãnh o ca mi trưng. Thm chí,
ngay tên gi cũng chưa có s thng nht: (thư vin, trung tâm thông tin - thư vin,
thông tin tư liu, tư liu thư vin… nơi thì gi là trung tâm, nơi thì t, nơi thì ban,
nơi thì phòng; nơi trc thuc giám hiu, nơi trc thuc phòng, ban…) nhiu trưng
mi thành lp cũng chng có thư vin, trong khi mi năm ào to hàng chc ngàn
sinh viên, nhưng bn năm hc tp, sinh viên  ó không h có khái nim và bit
n thư vin ca trưng là gì.
- V hiu qu áp ng yêu cu ào to: Chính vì nhng khó khăn, tn ti
như phân tích nêu trên, ã làm cho hiu qu và cht lưng phc v ca thư vin
không cao. Căn bnh trm kha ca giáo dc Vit N am là ging dy theo li
mòn, xa ri thc t, truyn t mt chiu, ging viên không yêu cu sinh viên
phi tìm tòi tài liu c thêm, thm chí nhiu ging viên cũng không bao gi
bit n thư vin; cùng vi ó là nhng tn ti hn ch ca h thng thư vin
các trưng, ã to cho sinh viên thói quen ch quan tâm n kt qu im thi sau
khi kt thúc mi môn hc, mà không mun tip cn thư vin  nghiên cu và
ào sâu kin thc. Chính vì vy, chúng ta không h ngc nhiên khi các doanh
nghip tuyn dng sinh viên Vit N am mi ra trưng, c bit là các doanh
nghip có vn u tư nưc ngoài, h u kêu ca là có ti 70% s nhân s ưc
tuyn dng phi ào to li.
2. Làm gì để phát huy hiệu quả của hệ thống thư viện trường đại học.
- Thay đổi về mặt nhận thức.
Rõ ràng là ngành thư vin nói chung và thư vin trưng i hc by lâu nay
chưa ưc quan tâm mt cách úng mc. N gưi ta vn còn suy nghĩ, cán b, nhân
viên không b trí ưc  âu thì xp vào làm thư vin, hoc ai mà chng làm ưc

v liên thông gia các thư vin. N u làm ưc iu này, s phát huy hiu qu
ngun u tư t các trưng, phc v cho mc ích chung là nâng cao cht lưng
ào to ngun nhân lc cho t nưc.
- Sự chủ động của các trường và trung tâm thông tin- thư viện
Trưc mt, trong khi chưa có ưc s quan tâm và chính sách phù hp t các
cơ quan qun lý, mi trung tâm thông tin - thư vin trưng i hc cn phát huy và
khai thác ti a cơ s vt cht, trang thit b và ngun tài liu hin có ca mình
theo các hưng sau:
Thứ nhất, tranh th s quan tâm t phía lãnh o nhà trưng, u tư cơ s vt
cht, thit b và ngun tài liu phong phú hơn  thu hút ging viên và sinh viên
n vi thư vin  hc tp và nghiên cu.
Th hai, cn tăng cưng i mi phương thc phc v, phi hp cht ch
vi các ơn v chc năng trong trưng, c bit là các ơn v ging dy, to
cho sinh viên thói quen và hng thú tìm n thư vin và coi thư vin là mt
công c không th thiu trong vic nâng cao kin thc chuyên môn và tri thc
ca mi ngưi.
Thứ ba, có chính sách cán b phù hp, c gng to thêm nhiu dch v mt
cách hp lý  có thêm các ngun thu và ph cp cho cán b, nhm ng viên và
phát huy tính tích cc làm vic ca h.
Thứ tư, cp nht và vn dng các tiêu chuNn nghip v mi, tăng cưng mi
quan h và có s tha thun liên thông, liên kt gia các thư vin, nhm khai thác
ti a ngun lc hin có ca mi thư vin thành viên trong liên hip.
Thứ năm, i vi Liên hip Thư vin, cn tăng cưng s ch ng trong vic
tham gia nghiên cu thc t, tp hp các kin ngh,  xut ca các thư vin thành
viên  trình lên các cơ quan qun lý nhà nưc có thNm quyn, nhm nhanh chóng
xây dng và ban hành các cơ ch, chính sách và tiêu chuNn chung áp dng cho thư
vin trưng i hc.
Hy vng trương tương lai, vi s quyt tâm ca các cơ quan qun lý nhà
nưc, s u tư có hiu qu t các trưng và c bit là s ch ng, c gng t
nhng ngưi tâm huyt vi ngh thư vin, công tác thông tin - thư vin trong