Câu hỏi 1: Phân tích luận điểm Văn hoá là nền tảng tinh thần, mục tiêu,
động lực phát triển kinh tế xã hội.
* Văn hoá
Thuật ngữ văn hoá đã sớm xuất hiện trong ngôn ngữ loài người, đặc biệt ở các
quốc gia được coi là cái nôi văn minh nhân loại nhưng dù ở phương Đông hay Tây
thì văn hoá mang ý nghĩa giáo hoá con người. Có nhiều quan niệm về văn hoá
nhưng có 2 khái niệm cơ bản Đảng ta thường sử dụng, đó là:
Theo quan điểm của UNESCO (thể hiện cái bên trong của văn hoá): Văn hoá
là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo của các cá nhân và cộng đồng trong
quá khứ và hiện tại. Qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ
thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng
của mỗi dân tộc
Theo Chủ tịch HCM (thể hiện cái bên ngoài của văn hoá): Vì lẽ sinh tồn cũng
như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ,
chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ
cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở, và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những
sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá
Bản chất của văn hoá chính là lao động sáng tạo cải tạo hiện thực hướng tới cái
đúng, cái tốt, cái đẹp - hướng tới các giá trị nhân văn nhằm thúc đẩy sự tiến bộ xã
hội. Nói cách khác, bản chất của văn hoá là tính sáng tạo của con người; tính nhân
văn bộc lộ năng lực bản chất người (qua lao động xã hội) và phát huy năng lực bản
chất con người (hướng tới hoàn thiện); tính giá trị (từ nhu cầu thực tế của xã hội – ý
nghĩa tinh thần, hình thành quan niệm về giá trị, liên kết các cá nhân và cộng đồng,
là khuôn mẫu nhất định đánh giá, điều chỉnh hành vi ứng xử.
Văn hoá bao gồm văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần. Theo quan niệm của
UNESCO thì văn hoá bao gồm văn hoá vật thể và phi vật thể. Nếu căn cứ vào chủ
thể của văn hoá thì văn hoá bao gồm văn hoá cá nhân và văn hoá cộng đồng. Ngoài
ra có cách phân loại văn hoá xã hội là toàn bộ các cách liên kết pháp luật, tổ chức
quản lý, phương thức… (địa chính trị, địa kinh tế, địa văn hoá). Địa văn hoá là đặc
trung riêng văn hoá của từng khu vực
Văn hoá có 5 chức năng chủ yếu là: chức năng giáo dục; chức năng nhận thức;

* Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội
Nền tảng tinh thần của dân tộc là toàn bộ các giá trị văn hoá được sáng tạo, bảo
lưu và truyền đạt lại qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.
Nền tảng tinh thần này thể hiện trong truyền thống văn hoá, phong tục, tập quán, lối
sống, tín ngưỡng, tôn giáo, trong kinh nghiệm ứng xử của cộng đồng.
Với cốt lõi là hệ giá trị văn hoá làm nên bản sắc của cộng đồng, liên kết xã hội
từ đó chi phối, điều tiết mọi hành xử của các thành viên trong xã hội; hệ giá trị tồn
tại như nền tảng tin thần của xã hội.
KTế đóng vai trò nền tảng vật chất và thì VH đóng vai trò nền tảng tinh thần.
Nghị quyết TW4 khoá VII đã cảnh báo việc phát triển tách rời cội nguồn dân
tộc nhất định sẽ dẫn đến nguy cơ tha hoá. Nghị quyết TW5 khoá VIII đã rút ra kết
luận không quan tâm giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với tiến bộ
và công bằng xã hội thì không thể có sự phát triển bền vững.
Chúng ta chỉ có thể phát triển và phát triển bền vững KTXH trên cơ sở giá trị
văn hoá của chính dân tộc mình. Hệ giá trị dân tộc quy định việc lựa chọn mô hình
KTXH ở nước ta là dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Các giá trị
tiêu biểu của văn hoá VN là tinh thần yêu nước, ý chí độc lập, tự chủ, tự cường,
truyền thống nhân đạo, đề cao tính cộng đồng, cần cù, hiếu học, thông minh, trọng
tình nghĩa… tạo thành truyền thống văn hoá của dân tộc. Khi được hình thành,
truyền thống văn hoá có chức năng định hướng, đánh giá và điều chỉnh hành vi của
xã hội. Nó chính là bộ gien di truyền văn hoá cho thế hệ sau, tạo nên sự nối tiếp lịch
2
sử. Truyền thống văn hoá là cơ sở để tạo lập môi trường văn hoá, môi trường tinh
thần của các cá nhân và cộng đồng. Truyền thống văn hoá lan toả và thể hiện sâu
sắc trong gia đình, làng bản, khu phố, cộng đồng dân cư, cộng đồng quốc gia - dân
tộc, thể hiện trong các tài sản văn hoá vật thể, phi vật thể và trong lối sống của con
người.
Mục tiêu sự nghiệp xây dựng đất nước hiện nay là hướng tới sự phát triển bền
vững đất nước. Nếu kinh tế là cơ sở vật chất của xã hội thì văn hoá là nền tảng tinh
thần xã hội. Chăm lo xây dựng và phát triển văn hoá chính là chăm lo vun đắp, xây

- Các dân tộc trong cộng đồng VN bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau
cùng phát triển.
- Có Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do
3
Đảng Cộng sản lãnh đạo.
- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới.
Như vậy văn hoá được khẳng định là một thành tố cơ bản, một mục tiêu quan
trọng của xã hội XHCN mà chúng ta đang phấn đấu xây dựng.
* Văn hoá là động lực thúc đẩy KTXH phát triển
Tri thức và văn hoá là định hướng, làm nền cho mô hình phát triển KTXH; tạo
đà phát triển, khơi dậy sáng tạo nguồn lực con người, là chìa khoá quyết định. Văn
hoá kế thừa và phát huy các giá trị của dân tộc, tiếp biến các yếu tố văn hoá từ bên
ngoài thành nội lực, từ đó thúc đẩy sự phát triển KTXH. Với tính cách là hệ giá trị
và chuẩn mực xã hội, văn háo điều tiết, phát triển KTXH cân bằng và ổn định.
Vai trò động lực của văn hoá đối với sự phát triển KTXH được biểu hiện ở 3
nội dung cơ bản sau đây:
- Mọi hoạt động văn hoá xét cho đến cùng đều hướng đến phát triển con người
về thể lực, trí tuệ, tình cảm, nâng cao kỹ năng lao động sáng tạo và đạo đức nghề
nghiệp, rèn luyện bản lĩnh ý chí con người trong hoạt động thực tiễn xã hội. Chìa
khoá của sự phát triển tập trung ở 4 nhân tố: Nguồn tài nguyên thiên nhiên; Nguồn
vốn (tài chính); Trình độ KHCN; Nguồn lực con người (trong sản xuất và quản lý).
Trong đó nguồn lực con người có ý nghĩa quyết định đến việc sử dụng các nguồn
lực khác. Đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là con đường đầu tư
ngắn nhất, hiệu quả nhất mà nhiều quốc gia hiện nay đang hướng tới. Đảng ta khẳng
định cùng với KHCN, GDĐT phải trở thành quốc sách hàng đầu, phải được ưu tiên
hàng đầu trong chiến lược phát triển. Đại hội XI của Đảng đã thông qua Chiến lược
phát triển KTXH giai đoạn 2011-2020 nêu rõ nhiệm vụ đột phá có ý nghĩa chiến
lược đảm bảo phát triển nhanh, bền vững đất nước là đổi mới căn bản và toàn diện
nền giáo dục để đầo tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong tất cả các lĩnh vực của
nền kinh tế quốc dân, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH và hội

trình phát triển KTXH. Vì vậy cần phải thay đổi quan điểm đầu tư cho văn hoá
không phải là để đầu tư chống xuống cấp hay đảm bảo phúc lợi xã hội mà đầu tư
cho phát triển, đầu tư đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước.
Trong thời kỳ đổi mới hiện nay, văn hoá không phải là yếu tố đứng bên ngoài
mà là yếu tố bên trong, là nguồn lực nội sinh của quá trình phát triển KTXH. Quan
tâm chăm lo cho văn hoá chính là quan tâm đến nền tảng tinh thần, quan tâm đến
động lực và là nguồn lực của sự phát triển.
Trong đổi mới phấn đáu để văn hoá thực sự là nền tảng tinh thần của xã hội, là
mục tiêu, động lực thúc đẩy KTXH phát triển là đòi hỏi khách quan. Việc quán triệt
thực hiện nghiêm túc quan điểm của Đảng để nâng cao vai trò, vị trí của văn hoá
trong phát triển sẽ góp phần tạo nên chất lượng mới của sự phát triển, phát huy lợi
thế cạnh tranh của dân tộc trong giao lưu hội nhập quốc tế./.
5
6
Câu hỏi 2: Phân tích quan điểm về xây dựng con người trong phát triển
văn hoá xã hội. Liên hệ thực tiễn tại Việt Nam.
Thuật ngữ văn hoá đã sớm xuất hiện trong ngôn ngữ loài người, đặc biệt ở các
quốc gia được coi là cái nôi văn minh nhân loại nhưng dù ở phương Đông hay Tây
thì văn hoá mang ý nghĩa giáo hoá con người. Có nhiều quan niệm về văn hoá
nhưng có 2 khái niệm cơ bản Đảng ta thường sử dụng, đó là:
Theo quan điểm của UNESCO (thể hiện cái bên trong của văn hoá): Văn hoá
là tổng thể sống động các hoạt động sáng tạo của các cá nhân và cộng đồng trong
quá khứ và hiện tại. Qua các thế kỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ
thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng
của mỗi dân tộc
Theo Chủ tịch HCM (thể hiện cái bên ngoài của văn hoá): Vì lẽ sinh tồn cũng
như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ,
chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ
cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở, và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những
sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá

thẩm mỹ và thể lực.
* Trong phương hướng xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến,
đậm đà bản sắc dân tộc, Đảng ta đã xác định nhiệm vụ “Xây dựng và hoàn thiện
nhân cách của con người Việt Nam hiện đại”, thể hiện ở các khía cạnh sau đây:
- Xây dựng nền văn hoá tiên tiến trước hết là nền văn hoá thể hiện tinh thần
yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, dựa
trên cơ sở của CN Mác Lênin, tư tưởng HCM nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì
hạnh phúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trong mối
quan hệ hài hoà giữa cá nhân và cộng đồng, giữa XH và tự nhiên.
- Xây dựng nền văn hoá tiên tiến thể hiện tinh thần nhân văn cách mạng,
hướng tới con người, giải phóng con người, phát triển và hoàn thiện con người, lấy
việc giải phóng con người làm mục tiêu cao cả của mình. Giải phóng con người
không chỉ là làm cho con người thoát khỏi mọi hình thức bóc lột, áp bức bất công
về thể xác mà còn là giải phóng con người về mặt tinh thần, giải phóng mọi tiềm
năng sáng tạo, mở ra những điều kiện Xh tốt đẹp cho con người phát triển toàn diện
về nhân cách.
NQTW4 khoá VIII của Đảng đã chỉ rõ: Một nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản
sắc dân tộc đương nhiên bao gồm tính nhân văn.
NQTW5 khoá VIII Đảng ta tiếp tục khẳng định tinh thần nhân văn được cụ thể
hoá là nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú,
tự do, toàn diện của con người trong mối quan hệ hài hoà giữa cá nhân và cộng
đồng, giữa XH và tự nhiên.
- Xây dựng nền văn hoá tiên tiến mang tinh thần dân chủ mà nội hàm của nó là
nền văn hoá mang tính nhân văn - vì con người; xác lập vai trò chủ thể của nhân
dân; tônt trọng di sản của quá khứ; phát triển bình đẳng văn hoá các dân tộc và tôn
trọng tự do sáng tạo.
- Xây dựng nền văn hoá tiên tiến mang tính hiện đại, trong đó tập trung xây
dựng những phẩm chất mới, đạo đức mới, lối sống mới của con người VN hiện đại
ngang tầm với sự nghiệp đổi mới.
- Xây dựng nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc, bên cạnh cái tiên tiến phải thể

Hội nghị lần thứ 9 BCH TW khoá XI bàn về tiếp tục xây dựng nền văn hoá
VN tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Đảng ta đã tổng kết 15 năm thực hiện
NQTW5 khoá VIII, đồng thời xác định “Xây dựng nền văn hoá và con người VN
phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc,
nhân văn, dân chủ và khoa học”; xây dựng nguồn lực con người chất lượng cao là
một trong những khâu đột phá chiến lược để đẩy mạnh sự nghiệp CNH-HĐH. Cụ
thể là:
Mục tiêu: Hoàn thiện các chuẩn mực giá trị văn hoá và con người VN, tạo môi
trường và điều kiện để phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo,
thể chất, tâm hồn, trách nhiệm XH, nghị vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật; đề
cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với
bản thân mình, với gia đình, cộng đồng, XH và đất nước.
Quan điểm: Phát triển VH vì sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng
con người để phát triển văn hoá. Trong xây dựng văn hoá, trọng tâm là chăm lo xây
dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp với các đặc tính cơ bản: yêu nước,
nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo.
Nhiệm vụ: Xây dựng con người VN phát triển toàn diện trọng tâm là bồi
dưỡng tinh thần yêu nwocs, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, lối sống và nhân cách, kết
9
hợp hài hoà tính tích cực cá nhân và tính tích cực XH. Khẳng định, tôn vinh cái
đúng, cái tốt đẹp, tích cực, cao thượng; nhân rộng các giá trị cao đẹp, nhân văn.
Ngày 19/4/2011, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 579/QĐ-TTg phê
duyệt Chiến lược phát triển nguồn nhân lực Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 với
mục tiêu đưa nhân lực Việt Nam trở thành nền tảng và lợi thế quan trọng nhất để
phát triển bền vững đất nước, hội nhập quốc tế và ổn định xã hội. Trong đó:
Phấn đấu đến năm 2020 đạt được một số chỉ tiêu chủ yếu phát triển nguồn
nhân lực là: Tỷ lệ lao động qua đào tạo là 70%; Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề là
55%; Số sinh viên đại học - cao đẳng là 400 sinh viên/10.000 dân; Có hơn 10
trường dạy nghề và trên 04 trường đại học đạt đẳng cấp quốc tế.
Về chỉ tiêu nâng cao thể lực nhân lực, phấn đấu tuổi thọ trung bình của lao