Sáng kiến kinh nghiệm – Người viết: Nguyễn Thị Quỳnh Trang
PHƯƠNG PHÁP “SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM ĐỂ DẠY HỌC TÍCH CỰC”
TRONG MÔN HÓA HỌC THCS
I / LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lí luận
Trong quá trình đổi mới chương trình SGK nói chung và hóa học nói riêng,
đổi mới phương pháp dạy học theo hướng dạy học tích cực là một trong những
vấn đề quan trọng hàng đầu.
Dạy học tích cực là một quan điểm dạy học, bao gồm hệ thống các phương
pháp dạy học hóa học theo hướng giáo viên tổ chức để học sinh tích cực, chủ
động tìm tòi, phát hiện xây dựng kiến thức mới.
Hóa học là một môn học thực nghiệm kết hợp giữa lí thuyết hóa học và thí
nghiệm hóa học. Trong đó thí nghiệm hóa học giữ một vai trò đặc biệt quan
trọng. Thí nghiệm hóa học ở trường phổ thông là cơ sở để học tập hóa học và rèn
luyện kĩ năng thực hành. Vì vậy, trong chương trình thay SGK của bậc THCS đặc
biệt đối với bộ môn hóa học có nhiều thay đổi theo hướng tăng thực hành thí
nghiệm. mà còn tăng tính hấp dẫn của môn học, kích thích hứng thú học tập của
học sinh.
2. Cơ sở thực tiễn
Từ năm 2006, nhà trường đã được trang bị các phòng chức năng nên công
tác giảng dạy đặc biệt là dạy thực hành thí nghiệm có nhiều thuận lợi. Sử dụng thí
nghiệm không chỉ là một phương pháp dạy học tích cực mà còn được nâng lên
thành phong trào trong nhà trường.
Sử dụng thí nghiệm để dạy học tích cực là một phương pháp dạy học
không thể thiếu đối với những môn học thực nghiệm như hóa học. Phương pháp
này cần phải được mọi giáo viên xem trọng và phát huy.
- 1
Sáng kiến kinh nghiệm – Người viết: Nguyễn Thị Quỳnh Trang
II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU :
- Nghiên cứu những cơ sở lí luận của dạy học thí nghiệm theo hướng tích cực.
- Sử dụng thí nghiệm khi dạy “tính chất hóa học của hiđro”.

Sử dụng thí nghiệm để dạy học tích cực có những mức độ khác nhau nhưng
cần chú ý vận dụng cho phù hợp.
o Mức 1 (rất tích cực): Nhóm học sinh thực hiện thí nghiệm, quan
sát hiện tượng, giải thích, nhận biết sản phẩm và viết các PTHH.
Từ đó học sinh rút ra nhận xét về tính chất hóa học, quy tắc,
định luật.
o Mức 2 (tích cực): Nhóm học sinh quan sát thí nghiệm biểu diễn
của giáo viên, mô tả hiện tượng, giải thích, nhận biết sản phẩm
và viết các PTHH. Từ đó học sinh rút ra nhận xét về tính chất
hóa học, quy tắc, định luật…
o Mức 3 (tương đối tích cực): Nhóm học sinh làm thí nghiệm để
chứng minh cho một tính chất, quy tắc, định luật hoặc một điều
đã biết.
o Mức 4 (ít tích cực): Học sinh quan sát thí nghiệm do giáo viên biểu
diễn để chứng minh cho một tính chất, quy tắc, định luật hay điều đã
biết.
2. Thí dụ: Sử dụng thí nghiêm khi dạy“tính chất hóa học của hiđro”-Hóa học
8
a. Thí nghiệm: hiđro tác dụng với oxi.
- 3
Sáng kiến kinh nghiệm – Người viết: Nguyễn Thị Quỳnh Trang
Thí nghiệm được sử dụng theo hướng tích cực ở mức độ 2.
(bảng 1)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học
sinh
Mục đích
thí nghiệm
Nghiên cứu thí nghiệm, rút ra hiđro hóa hợp với oxi tạo thành
nước.
Dụng cụ

mô tả lại hiện tượng thí nghiệm?
Có tiếng nổ mạnh, túi P.E
bị mờ đi
- 4
Sỏng kin kinh nghim Ngi vit: Nguyn Th Qunh Trang
Gii thớch
hin
tng, vit
PTHH
Cht lm cho tỳi m i ch cú th l
cht no?
Hi nc to thnh lm
cho tỳi m i.
2H
2
+ O
2
t
0
2H
2
O
Rỳt ra
nhn xột
Hóy rỳt ra nhn xột qua thớ
nghim ny?
Khớ hro ó tỏc dng vi
oxi to thnh nc H
2
O

- iu ch hiro t Zn v dd Hcl.
- Dn khớ Hiro qua ng ng
CuO cú mu en, nung núng.
Hin
tng
Hóy quan sỏt thnh
ng nghim, s thay
i mu sc ca cht
Thnh ng nghim b m i,
Mu sc ca cht rn chuyn t en
- 5
Sáng kiến kinh nghiệm – Người viết: Nguyễn Thị Quỳnh Trang
Thí
nghiệm
rắn. thành đỏ.
Giải thích
hiện
tượng, viết
PTHH
Chất rắn màu đỏ chỉ có
thể là chất nào?
Thành ống nghiệm bị
mờ đi do đâu?
Chất rắn màu đỏ là kim loại đồng.
Hơi nước tạo thành làm cho ống
nghiệm mờ đi.
H
2
+ CuO t
0

em kĩ năng, thao tác thực hành, thói quen làm việc khoa học, tinh thần hợp tác.
Không nên thiết kế dạy thí nghiệm theo mức độ 4 vì mức độ này không tích cực.
Sau khi đã xác định được mức độ, giáo viên cần thiết kế dạy thí nghiệm
theo từng mức độ. Dạy thí nghiệm teo mức độ 1 và 2 có thể thiết kế theo mẫu ở
bảng 2 và bảng 1. Nếu chọn mức độ thứ 3 có thể thiết kế hoạt động của GV và
HS theo mẫu sau: (bảng 3)
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Mục đích thí
nghiệm
Dụng cụ
thí nghiệm
Hãy quan sát và cho biết
những dụng cụ chính và
tác dụng của chúng?
Quan sát bộ dụng cụ thí
nghiệm đã được lắp đặt
trước mặt, kết hợp nghiên
cứu thông tin SGK, mô tả
dụng cụ và cách làm.
Thực hiện thí
nghiệm
GV tổ chức cho HS thực
hiện thí nghiệm theo
nhóm.
HS thực hiện thí nghiệm
theo nhóm:
Hiện tượng
Thí nghiệm
HS quan sát, nô tả hiện
tượng thí nghiệm.

nữa trong những năm học tới. Đây cũng là một phương pháp giáo dục hướng
nghiệp tốt cho các em.
Trên đây là một vài ý kiến nhỏ của tôi về phương pháp sử dụng thí nghiệm
để dạy học tích cực. Bài viết còn có nhiều hạn chế và thiếu sót, mong được sự
góp ý , giúp đỡ và trao đổi của các đồng chí đồng nghiệp .
Tôi chân thành cảm ơn !
- 8
Sáng kiến kinh nghiệm – Người viết: Nguyễn Thị Quỳnh Trang
Cát Hải, ngày 20 tháng 2 năm 2007
Người viết
Nguyễn Thị Quỳnh Trang
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
Điểm Xếp loại

T/ M hội đồng khoa học
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CẤP CỤM
- 9
Sáng kiến kinh nghiệm – Người viết: Nguyễn Thị Quỳnh Trang
Điểm Xếp loại

T/ M hội đồng khoa học
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CẤP HUYỆN
Điểm Xếp loại

T/ M hội đồng khoa học
- 10
Sáng kiến kinh nghiệm – Người viết: Nguyễn Thị Quỳnh Trang
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC CẤP THÀNH PHỐ
Điểm Xếp loại