1. Giới thiệu vấn đề
Trong thời buổi kinh tế thị trường ngày càng khó khăn như hiện nay, dường như sự
cạnh tranh của các doanh nghiệp ngày càng gay gắt hơn. Doanh nghiệp nào cũng nỗ lực để
là người cung cấp độc quyền, có vị thế cạnh tranh tuyệt đối so với những đối thủ khác. Tuy
vậy, điều này cũng làm nảy sinh không ít hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc
quyền để áp đặt những điều kiện gây hạn chế cạnh tranh, gây thiệt hại cho người tiêu dùng
và cho toàn xã hội. Với sự non trẻ của pháp luật cạnh tranh ở nước ta, trước những vụ việc
như vậy thường nảy sinh nhiều tranh cãi về khả năng áp dụng Luật cạnh tranh vào các vụ
việc này. Và một trường hợp tiêu biểu gần đây, gây xôn xao trong dư luận là vụ đài truyền
hình vệ tinh K+ phát sóng bản quyền giải bóng đá ngoại hạng Anh.
K+ là dịch vụ truyền hình vệ tinh được cung cấp bởi công ty TNHH truyền hình số
vệ tinh Việt Nam (VSTV), liên doanh đầu tiên giữa cơ quan truyền thông hàng đầu Việt
Nam (VTV/VCTV) và Tập đoàn Truyền thông Pháp Canal Overseas. Hiện K+ đang cung
cấp 3 gói cước, gói Access cung cấp hơn 31 kênh với mức phí là 50.000 đ/tháng, gói
Family cung cấp hơn 57 kênh với cước phí là 100.000 đ/tháng, và gói Premium với hơn 70
kênh, cước phí hàng tháng là 250.000 đ/tháng, và muốn xem được, người tiêu dùng phải
mua thêm 1 đầu thu sóng nữa trị giá 1.500.000 đ.
Ở mùa giải ngoại hạng Anh năm nay, khán giả không được thoải mái thưởng thức
sự hấp dẫn của các trận cầu kịch tính nữa. Bởi lẽ đài truyền hình vệ tinh K+ đã mua độc
quyền quyền phát sóng giải đấu này từ Công ty MP & Silva trong vòng 3 năm. Việc K+
độc quyền phát sóng giải ngoại hạng Anh (nhất là các trận ngày diễn ra chủ nhật) đã dấy
lên một trào lưu phản đối gay gắt trong dư luận, mọi người đòi tẩy chay K+ và cho rằng
K+ vi phạm luật cạnh tranh. Các chuyên gia thì cũng có hai luồng ý kiến trái ngược nhau.
Thực hư vấn đề ra sao vẫn đang còn là dấu chấm hỏi, liệu K+ có thật sự độc quyền, có vi
phạm pháp luật cạnh tranh hay không? Hiện tại, với những động thái của K+ cũng như
những thông tin về vụ việc thì liệu có khả năng áp dụng Luật cạnh tranh để giải quyết vụ
1
việc, trấn an dư luận hay không? Các cơ quan chức năng vẫn chưa đưa ra kết luận cuối
cùng về vụ việc này. Sau đây, với ý kiến chủ quan của mình, nhóm chúng tôi sẽ phân tích
khả năng áp dụng của Luật cạnh tranh vào vụ việc trong hiện tại là như thế nào.
2. Đánh giá khả năng áp dụng luật cạnh tranh trong vụ việc của K+

truyền thanh – truyền hình Hà Nội – BTS, đài truyền hình kỹ thuật số - VTC… Như vậy,
điều kiện này không đủ cơ sở để xác định vị trí độc quyền của K+.
Tại thị trường hẹp hơn, thị trường liên quan là thị trường cung cấp các chương trình
truyền hình thể thao. Ở thị trường này ta cũng thấy rằng K+ không có vị trí độc quyền bởi
lẽ kênh này còn phải cạnh tranh với hàng loạt các môn thể thao khác như bóng chuyền, bơi
lội…Chúng chính là thị trường liên quan của K+.
Hẹp hơn nữa là thị trường cung cấp các chương trình giải bóng đá. Đối với thị
trường này, K+ buộc phải cạnh tranh bởi các giải bóng đá cả trong và ngoài nước do các
nhà đài khác cung cấp như giải vô địch quốc gia, giải bóng đá Nga, giải Bundesliga (Đức)
…Trong thị trường này liên quan này, vị trí của K+ có thể nói không đáng là bao.
Nếu xét hẹp hơn nữa có thể có, thị trường liên quan là thị trường cung cấp các trận
đấu bóng đá cụ thể. Các trận bóng đá giải Ngoại hạng Anh vào ngày chủ nhật. Như các
trận Super Sunday thì đúng là không nhà đài nào có thể cạnh tranh với K+, tức là K+ có vị
trí độc quyền trong trường hợp này. Tuy vậy, ta phải có một cái nhìn chính xác hơn trong
trường hợp độc quyền này. Bất cứ một thị trường nào, nếu thu hẹp một cách hẹp nhất có
thể thì việc rơi vào vị trí độc quyền là điều dễ xảy ra, bởi có thể doanh nghiệp sẽ có những
đặc trưng riêng để tăng thêm vị trí, khả năng cạnh tranh của mình với các doanh nghiệp
3
khác có như vậy mới kích thích các doanh nghiệp đầu tư để phát triển khoa học kỹ thuật,
tìm cách cải tiến sản phẩm…những đặc trưng này được Luật sở hữu trí tuệ bảo vệ quyền
hợp pháp. Quay lại với trường hợp K+, để có vị trí độc quyền phát các trận đấu của giải
bóng đá Ngoại hạng Anh (EPL) thì K+ phải mua lại bản quyền phát sóng từ công ty MP-
Silva (đặt tại Singapore) và pháp luật sở hữu trí tuệ thừa nhận sự độc quyền của đài truyền
hình đối với những chương trình phát sóng do chính đài truyền hình đó cung cấp. Ngoài ra,
với đặc tính của các chương trình phát sóng các trận bóng đá là duy nhất, độc đáo và không
thể thay thế do có nguồn gốc từ đặc trưng của những đối tượng sở hữu trí tuệ.
Nếu xét về thị trường địa lý liên quan, với sản phẩm bị điều tra là phát sóng giải
bóng đá Ngoại hạng Anh thì tại Việt Nam chỉ có VSTV – công ty sở hữu kênh K+ mới
được độc quyền phát sóng. Nhưng nếu sản phẩm là dịch vụ truyền hình trả tiền hay truyền
hình thể thao thì K+ không có sức mạnh thị trường.

như vậy tổng chi phí hằng tháng sẽ từ 22,56 USD chưa bao gồm tiền thiết bị. Trong khi đó
gói thấp nhất của K+ là từ 50.000 đồng mỗi tháng (2,62 USD) và gói cao nhất là 250.000
đồng mỗi tháng (13,08 USD). Còn tại Thái Lan, mức giá cước hằng tháng để xem truyền
hình DTH gói có giải Ngoại hạng Anh của Truevision là 43,7 USD cộng với 4,8 USD tiền
thuê thiết bị hằng tháng. Như vậy tổng chi phí một tháng là 48,5 USD. Nếu xét trên cơ sở
thu nhập bình quân đầu người ở 3 nước, thu nhâp của Việt Nam năm 2009 là 1.060
USD/người, Indonesia là 2.329 USD/người, gấp gần 2,5 lần Việt Nam. Còn với Thái Lan là
3.939 USD/người, gấp gần 3,5 lần Việt Nam. Vậy so ra, mức phí ở Thái Lan vẫn cao hơn
của nước ta. Như vậy so với mức giá trong khu vực thì mức giá của K+ đưa ra không phải
là cao. Tức là chưa đủ căn cứ để kết luận K+ đặt mức giá quá cao.
Đối với ý kiến cho rằng K+ đã có hành vi bao thầu không cho các nhà thầu khác
tham gia do VSTV – công ty sở hữu kênh K+ mua bản quyền phát sóng ở tất cả các hạ tầng
kỹ thuật như DTH, analog, cáp. Vi phạm khoản 6, điều 13- Luật cạnh tranh “ Ngăn cản
việc tham gia thị trường của các đối thủ cạnh tranh mới”. Chúng tôi không hoàn toàn đồng
5