THIẾT KẾ HỆ THỐNG CÂU HỎI, BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
ĐỂ DẠY BÀI 23- ÔN TẬP LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI
( 1947 - 1945) CHƯƠNG TRÌNH LỚP 8.
A- Nhận thức cũ - Giải pháp cũ
Trong thực tế dạy học lịch sử hiện nay, kiểu bài ''ôn tập" vẫn đang là một
"pháo đài" khó công phá cho cả người dạy lẫn người học, đặc biệt là với
chương trình của sách giáo khoa lịch sử 8 mới thì sự lúng túng của người dạy
càng có phần tăng lên.
Từ sự lúng túng đó buộc đa số giáo viên khi thực hiện các tiết dạy thường
đi theo một lối mòn đó là dạy lại kiến thức bằng cáh đặt ra các câu hỏi"Vụn vặt"
để rồi sau đó học sinh căn cứ vào các nội dung đã được giáo viên cung cấp trả
lời như một cái máy theo kiểu" thầy hỏi trò đáp"
Chính thừ cách dạy đó cho nên đã dẫn đến tình trạng các tiết" ôn tập"
thường diễn ra trong không khí buồn tẻ, về mặt nhận thức cũng như kỹ năng
học sinh không lĩnh hội được gì hơn ngoài những kiến thức trước đây giáo viên
đã cho ghi ở các bài học trước và về phía giáo viên sau khi thực hiện xong tiết
dạy cũng không tự hài lòng được với mình. Nhưng đổi mới cách dạy như thế
nào đối với các bìa ôn tập thì vẫn bế tắc bởi ngay cả sách hướng dẫn giáo viên
cũng bỏ qua những bài ôn tập không hề đả động gì để mặc người dạy "tự biên,
tự diện"
Từ thực tế trên rõ ràng chất lượng các bài dạy Ôn tập lịch sử không cao,
không đạt được mục tiêu của bài dạy và với Bài 23. Ôn tập lịch sử thế giới hiện
đại ( 1917 - 1945) cũng nằm trong tình trạng đó, thậm chí còn có phần "bế tắc"
hơn vì đây là một bài ôn tập có thời lượng nội dung nhiều trong đó chứa đựng nhiều
sự kiện quan trọng, chính vì vậy khi" dạy lại" kiến thức giáo viên phải " vắt chân lên
cổ" mới thực hiện được trọn vẹn giáo án. Thực trạng buồn này có ở nhiều người. .
Chính điều đó đã làm tôi trăn trở để từ đó mong muốn hình thành một " Hướng đi "
Có thể cải thiện phần nào khi thực hiện các tiết dạy "ôn tập",Và đối tượng thể nghiệm
lần này đem lại cho tôi nhiều tâm đắc đó là bài 23 - Ôn tập lịch sử thế giới hiện
đại(1917-1945) Chương trình lớp 8
B Nhận thức mới- giải pháp mới.

sinh quan cộng sản, lònh yêu hoà bình chính nghĩa căm ghét chiến tranh, tôn trọng các
giá trị văn hoá của loài người.
II- Giải pháp mới:
1. Những sự kiện lịch sử chính giai đoạn 1917 - 1945
Phần (1) mục tiêu của chúng ta là giúp học sinh hệ thống lại các sự kiện lịch
sử quan trọng trong giai đoạn (1917 - 1945).
Để thực hiện mục tiêu đó ta có thể đưa ra trong các bài tập trắc nghiệm sau đây:
Bài tập 1: Em hãy nối các ý ở cột A với cột B, cột B với cột C sao chop phù
hợp:
A B C
2.1917
10.1917
2.3.1919
7.1921
1929 -1933
1.9.1939
5.8.1945
Quốc tế cộng sản
thàn lập
Cách mạng DCTS
nga lần thứ hai
Cách mạng tháng
Mười Nga bùng nổ
Chiến tranh thế giới
hai bùng nổ
Khung hoảng kinh tế
thế giới
Chiến tranh thế giới
hai kêt thúc
Đảng cộng sản trung

- Cách mạng tháng Mười thành công đã trở thành chỗ dựa cho phong trào
cách mạng và phong trào Giải phóng dân tộc trên thế giới có bước phát triển
mới.
- Cách mạng tháng Mười thành công với sự ra đời của nhà nước Xô Viết đã
tạo ra đối trọng góp phần đánh bại chủ nghĩa phát xít sau này.
- Cách mạng tháng Mười Nga đã đem lại cho phong trào cách mạng và phong
trào GPDT trên thế giới những bài học kinh nghiệm quý báu.
- Cách mạng tháng Mười thành công đã phát huy triệt để nền dân chủ xã hội
chủ nghĩa là yếu tố để nhân dân Xô viết có sự đóng góp quí báu trong đời sống
văn hoá của nhân loại.
2, Những nội dung chủ yếu
a- Cách mạng XHCN tháng Mười và công cuộc xây dựng CNXH ở Liên
Xô.
Đây là một nội dung đặc biệt quan trọng trong tiến trình lịch sử thế giới hiện
đại giai đoạn 1917 - 1945. Để giúp học sinh khắc hoạ một cách rõ nét nội dung
của sự kiện này ta thực hiện hai bài tập sau:
Bài tập 2: Em hãy đánh dấu X vào ô trống ở câu trả lời mà em cho là đúng ở
các ý sau:
Cách mạng tháng mười Nga đã.
A- Lật đổ chế độ phong kiến Nga Hoàng, đưa giai cấp công - nông lên địa vị
làm chủ xã hội.
B- Lật đổ chế độ tư bản Nga, quýet sạch tàn dư của chế độ phong kiến đưa giai
cấp công nông lên địa vị làm chủ đất nước.
C- Lật đổ ách thống trị của CN đế quốc, giải phóng nước Nga, đưa nước Nga
thoát khỏi cuộc chiến.
D- Đã tạo chỗ dựa vững chắc cho phong trào cách mạng và phong trào giải
phóng dân tộc trên thế giới
Bài tập 3: Đánh dấu X vào ô trống ở ý em cho là đúng
A- Công cuộc khôi phục kinh tế ( 1925) thành công đã đưa Liên Xô trở thành
một nước phát triển

Giáo viên phân tích các ý trả lời để đưa ra càng kết luận ý D là ý đúng chỉ nét
mới về phong trào cách mạng và phong trào giải phóng dân tộc từ sau chiến
tranh thế giới thứ nhất đến trước chiến tranh thế giới thứ hai.
c: Khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933
Về nội dung này ta xoáy sâu vào vấn đề trọng tâm đó là hậu quả của khủng
hoảng kinh tế này đã tác động đến đời sống kinh tế chính trị xã hội của nhân
loại như thế nào, sau đó tiếp tục nâng đưa ra bài tập nâng cao cho học sinh.
Để giải quyết câu trên ta tổ chức cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm sau.
Hãy điền Đ ( đúng) S ( sai ) vào các ý sau:
Khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933 đã
A- Gây tổn thất nặng nề cho nền kinh tế thế giới một cách nghiêm trọng.
B- Gây nên nạn thất nghiệp lan tràn.
C- Tạo tiền đề bùng nổ các cuộc cách mạng xã hội
D- Làm xuất hiện chủ nghĩa phát xít.
Sau khi học sinh trả lời, giáo viên kết luận các phương án A-B-D những
phương án đúng, C sai.
Tiếp theo ta thực hiện bài tập nâng cao nhằm rèn luyện cho đối tượng học
sinh khá giỏi kỹ năng phân tích đánh giá.
Theo các em trong các hậu quả mà khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933 để lại,
hậu quả nào nguy hiểm nhất trực tiếp đe doạ tới nhân loại? vì sao?
Đây là một câu hỏi tương đối khó đòi hỏi phải có kỹ năng phân tích đánh
giá học sinh mới trả lời được, chúng ta có thể động viên các đối tượng học sinh
mới trả lời được, chúng ta có thể động viên các đối tượng học sinh khá giỏi
tham gia"hoá giải" bài tập này, sau đó giáo viên đưa ra kết luận.
Đ
Đ
Đ
Đ
- Hậu quả nghiêm trọng nhất mà khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933 đem
lại đó chính là sự xuất hiện chủ nghĩa phát xít bởi lẽ chủ nghĩa phát xít là hiện

3: Củng cố.
Phần củng cố bài dạy nhằm giúp học sinh củng cố các kiến thức đã học
một cách liên hoàn, đặc biệt là giúp học sinh nắm được mối quan hệ, sự tác
động qua lại giữa các sự kiện lịch sử ta dùng bài tập trắc nghiệm điền khuyết
sau đây.
Hãy dùng các từ sau đây, điền vào chỗ trống sao cho phù hợp
Bùng nổ và thắng lợi; đì sống kinh tế, chính trị xã hội; phong trào cách mạng và
phong trào giải phóng dân tộc; bước phát triển mới; quốc tế cộng sản được
thành lập; khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933; xuất hiện chủ nghĩa phát xít; chiến
tranh thé giới thứ hai; các lực lượng tiến bộ; Liên Xô.
- Ngày 24.10.1917 ( 7.11) Cách mạng tháng Mười Nga ,sự kiện
lịch sử long trời lở đất đó đã tác động mạnh mẽ đến của
nhân loại. Dưới ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười
Nga
trên thế giới đã có , các Đảng cộng sản trên
thế giới lần lượt ra đời, tập hợp lực lượng đấu tranh
chống lại Chủ nghĩa đế quốc.
Cũng trong thời kỳ này, CNTB có những diễn biến phức tạp, đặc biệt là
cuộc
đã dẫn tới sự sau khi lên nắm chính
quyền, các thế lực phát xít ở Đức - Italia - Nhật Bản đã gây nên
cuộc
tàn khốc. Nhưng trước sự đoàn kết và tinh thần chiến đấu dũng cảm của các lực
lượng đặc biệt là của nhân dân các thế
lực phát xít đã bị tiêu diệt .
Bài tập này nếu là đối tượng học sinh khá giỏi thi không cho các từ cho
trước, mà cho học sinh tự tìm từ thích hợp để điền vào chỗ trống sao cho phù
hợp.
4: Bài tập về nhà:
Phần bài tập về nhà ta hướng dẫn học sinh thực hiện một bài tập phối hợp của

khi học.
Bằng việc thiết kế các bảng biểu, các phiếu học tập, bằng việc tổ chức tranh
luân thảo luận chúng ta cũng đã tạo nên " Tình huống" trong học tập giúp các
em học sinh ghi nhớ kiến thức đã học một cách lâu hơn, bền vững sâu sắc hơn.
Với sự chủ động tham gia giải quyêt nội dung vấn đề mà giáo viên đưa ra,
sự tiếp thu kiến thức của học sinh đã khắc phục được tình trạng " Thầy nói trò
nghe" " Thầy đọc trò chép". Sự tự phát kiến thức của các em đã nâng cao nhận
thức hơn rất nhiều đối với cách học cổ truyền bị động trước đây.
Kết quả trên đã được kiểm nghiệm thực tế của hai lớp 8B và 8D. Đây là hai
lớp có trình độ học sinh tương đương về mặt nhận thức nhưng được áp dụng hai
phương pháp dạy học khác nhau. Lớp 8B áp dụng phương pháp dạy học cổ
truyền ít sử dụng các dạng câu hỏi bài tập trắc nghiệm và lớp 8D áp dụng triệt
để phương pháp dạy học tích cực như đã trình bày, kết quả thu được sau cho
thấy:
Lớp Sĩ
số
Số học sinh có thái độ tham gia
tích cực trong giờ học
Khảo sát chất lượng
Yếu TB Khá- giỏi
8B 45 28/45 = 62% 8/45 = 17% 28/45=63% 9/45=20%
8D 42 42/42 = 100% 2/42= 4,6% 24/42=58% 15/42=35%
D- Bài học kinh nghiệm:
Sáng kiến kinh nghiệm mà tôi trình bày trên đây được thực hiện sau một năm
tiến hành giảng dạy theo bộ sách giáo khoa lịch sử lớp 8 mới. Tong quá trình
giảng dạy tôi rút ra một số kinh nghiệm sau đây.
1- Nội dung của hệ thống câu hỏi, bài tập luôn phải bám sát mục tiêu của bài
dạy, mục tiêu của từng tiêu mục, kể cả mục tiêu về kiến thức, mục tiêu về kỹ
năng cũng như mục tiêu về tư tưởng tình cảm.
2- Hệ thống câu hỏi, bài tập là " xương sống" của một giáo án, là yếu tố hết