Một số phương pháp hỗ trợ trong bài Vẽ tượng chân dung
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN
Luật Giáo dục 2005 (Điều 5) quy định: “Phương pháp giáo dục phải phát
huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng
cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí
vươn lên”. Chính vì thế, những giáo viên như chúng tôi, trực tiếp giảng dạy học
sinh luôn luôn phải tìm hiểu các phương pháp dạy học sao cho kiến thức đến với
học sinh bằng con đường ngắn nhất.
Việt Nam chúng ta đã và đang tiến lên bằng các con đường về kinh tế, văn
hoá, xã hội. Trong những năm vừa qua, nước chúng ta đã gặt hái được những
thành công to lớn trên nhiều mặt, trong đó phải kể đến Giáo dục. Phải nói rằng,
nền giáo dục của chúng ta đã bước sang một ngưỡng cửa mới, và bước đầu có
hướng đi khả quan. Việc dạy học không phải là công việc đơn giản, nó đòi hỏi
phải có những năng lực sư phạm thực sự. Theo tôi, điều quan trọng nhất của một
nhà giáo khi dạy học đó là việc sử dụng phương pháp nào cho hợp lí để truyền
đạt tới học sinh.
Hiện nay, giáo dục phổ thông yêu cầu sát sao đối với các nhà giáo dục là
phải đổi mới phương pháp dạy học sao cho phù hợp với đối tượng học sinh và
quan trọng là phương pháp đó phải mang tính tích cực, học sinh chủ động làm
việc. Nhưng chắc rằng, không ít bộ phận giáo viên vẫn chưa hình dung rõ đổi
mới phương pháp là như thế nào? Nhiều giáo viên chưa hiểu sâu sắc bản chất của
đổi mới phương pháp là: “Giáo viên phát huy tính tích cực chủ động của học
sinh…” thậm chí hiểu chỉ cần dạy khác trước là được.
Vậy nên trong môn học Mĩ thuật cũng vậy, đây là một môn năng khiếu, đòi
hỏi các em phải có tính sáng tạo, độc lập trong học tập. Vì thế, làm thế nào để các
em chủ động trong học tập là điều mà những giáo viên như tôi luôn trăn trở.
Nguyễn Thị Quỳnh Vân
3
Một số phương pháp hỗ trợ trong bài Vẽ tượng chân dung
Như chúng ta biết là trong môn Mỹ thuật có tất cả 4 phân môn. Mỗi phân

hơn.
Phải nói rằng để có thể vẽ được một bài về tượng chân dung không phải là
khó nhưng bằng cách nào để học sinh hiểu và thể hiện được thì quả là không đơn
giản. ở lớp 8, học sinh được học về vẽ chân dung bạn nên phần nào hỗ trợ cho
các em khi lên lớp 9. Tuy nhiên, vẽ người khác với vẽ tượng. Người có cảm xúc,
là cơ thể sống nên tình cảm cũng dễ được nắm bắt. Còn tượng là vật thể tĩnh,
được làm bằng chất thạch cao, được đúc theo khuôn, các em phải diễn tả không
nhất thiết phảI giống tượng hoàn toàn nhưng cũng phải nắm bắt được đặc điểm
nổi bật và thể hiện được không gian cho vật mẫu, độ sáng tối và hơn cả là cảm
xúc của các em qua bài vẽ đó.
Mĩ thuật là môn học không giống như các môn khoa học khác, không có
đáp số chính xác, mà đáp số của bài học chính là sự cảm nhận cái đẹp thông qua
tác phẩm như thế nào. Thực tế cho thấy, học sinh học Vẽ theo mẫu không hứng
thú mấy nên cũng ảnh hưởng đến chất lượng bài học. Vậy làm thế nào cho học
sinh hứng thú học hơn?
Vì thế, tôi quyết định lấy tên cho đề tài của tôi là “Một số phương pháp
hỗ trợ trong bài Vẽ tượng chân dung lớp 9”.
I. NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:
- Tổng hợp các cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn để tìm ra các phương pháp hỗ
trợ trong bài Vẽ theo mẫu- Vẽ tượng chân dung.
- Tìm hiểu thực trạng việc học và tiếp thu bài của học sinh trường THCS
Diễn Bích
Nguyễn Thị Quỳnh Vân
5
Một số phương pháp hỗ trợ trong bài Vẽ tượng chân dung
- Rút ra kết luận và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả cho bài học Vẽ
tượng chân dung ở lớp 9
II. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
- Tham khảo tài liệu, phân tích, tổng hợp các vấn đề liên quan
- Điều tra thực tiễn

Tôi đã thử nghiệm dạy ở các lớp 9 với bài học Vẽ tượng chân dung này với
các hoạt động dạy như sau:
* Hoạt động 1: Quan sát, nhận xét:
- Giáo viên cho học sinh lên đặt tượng và tiến trình học theo sơ đồ lớp sau:
Tượng chân dung

Bàn học sinh
- Sau khi đặt tượng, cho học sinh quan sát và nhận xét mẫu vật về: Hình dáng,
kích thước, tỉ lệ các phần, độ đậm nhạt (Tôi đã sử dụng phương pháp gợi mở, vấn
đáp)
* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình- đậm nhạt
- Giáo viên treo ĐDDH lên bảng, các bước tiến hành vẽ
- Yêu cầu học sinh nhận xét các bước vẽ, giáo viên chỉ dẫn các bước trên đồ dùng
trực quan.
Nguyễn Thị Quỳnh Vân
7
Một số phương pháp hỗ trợ trong bài Vẽ tượng chân dung
- Cho học sinh xem nhưng bài của các học sinh lớp trước để các em thấy được
kết quả của các anh chị (Chọn những bài tốt nhất)
* Hoạt động 3: Học sinh làm bài:
- Giáo viên cho làm theo cá nhân học sinh
- Hướng dẫn các em cách vẽ hợp bố cục tờ giấy
- Cách vẽ độ đậm nhạt giáo viên cũng hướng dẫn từng học sinh
Qua cách dạy như vậy tôi thu được kết quả như sau:
Tổng số học sinh Loại giỏi Loại khá Loại trung bình Loại yếu
259 15: 5.8% 98: 37.8% 103: 39.8% 43: 16.6%
Tỉ lệ học sinh đạt điểm giỏi còn rất ít và chủ yếu là rơi vào lớp khá giỏi của
khối, còn các lớp khác tỉ lệ giỏi rất hạn chế. Vì thế tôi nghĩ mình phải tìm ra một
hướng mới cho phân môn này. Ngoài việc học sinh nắm được đặc điểm hình
dáng, cấu trúc của vật mẫu thì các em cũng phải biết so sánh, phân tích, tổng hợp

- Phần này, tôi cho các nhóm tự quan sát mẫu trong vòng 5 phút và đưa ra các ý
kiến của nhóm. Như thế là các em làm việc theo tập thể, tỉ lệ hiểu bài sẽ cao hơn
và rèn luyện được tính đoàn kết trong lớp.
- Sau khi các nhóm nhận xét mẫu, tôi cho các nhóm khác nhận xét xem bạn trả
lời như thế đúng chưa. Nếu các em tự nhận xét sẽ giúp cho việc tư duy trong học
tập cao, và chủ động trong học tập, tự nhận ra cái đúng, cái chưa đúng để điều
chỉnh.
Nguyễn Thị Quỳnh Vân
9
Một số phương pháp hỗ trợ trong bài Vẽ tượng chân dung
- Nhận xét độ đậm nhạt của mẫu vật, hướng ánh sáng chạy như thế nào. Nếu để
các em tự quan sát mẫu sẽ giúp cho việc cảm nhận vẻ đẹp của mẫu sẽ tốt hơn.
* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình- đậm nhạt
- Yêu cầu các nhóm tự nêu ra các bước tiến hành vẽ của mình, giáo viên không
treo ĐDDH lên bảng.
- Sau khi mỗi nhóm đưa ra ý kiến rồi, thì tiếp tục cho các em tự nhận xét các
bước tiến hành của bạn đã hợp lí hay chưa.
- Cuối cùng giáo viên mới tổng hợp ý kiến và đưa ra ý cuối cùng
- Giáo viên treo ĐDDH lên bảng, các bước tiến hành vẽ
- Tiết dạy này, tôi không chỉ là hướng dẫn cách vẽ trên đồ dùng trực quan, mà tôi
còn trực tiếp thể hiện các bước trên bảng. Có như vậy các em mới hình dung
được cách thể hiện như thế nào. Tôi nghĩ mình kết hợp giữa lí thuyết và thực
hành cùng lúc sẽ giúp cho học sinh của mình nắm bắt nhanh hơn.
- Về phần đậm nhạt cũng vậy, tôi cũng hướng dẫn cụ thể bằng cách vẽ đậm nhạt
lên bảng cho các em quan sát. Bởi hầu hết các em vẽ đậm nhạt bằng cách di bút
chì đến lúc lì cả tờ giấy mà không hiểu được rằng diễn tả đậm nhạt cũng phải có
độ tơi xốp, không gian rõ ràng. Với cách hướng dẫn như vậy tôi thấy đạt hiệu quả
hơn, vì áp dụng phương pháp cũ, giáo viên rất mệt vì phải đến từng em hướng
dẫn, rất mất thời gian mà không hiệu quả.
- Sau cùng cho học sinh xem những bài của các học sinh lớp trước để các em

- Học vẽ theo mẫu vẽ tượng góp phần bổ trợ cho các em trong các phân môn
khác như Vẽ tranh, Vẽ trang trí với tỉ lệ chính xác hơn.
* Hạn chế:
Bên cạnh những ưu điểm còn có những mặt hạn chế sau:
Nguyễn Thị Quỳnh Vân
11
Một số phương pháp hỗ trợ trong bài Vẽ tượng chân dung
- Đặc thù của môn học là khô khan nên việc thu hút sự đam mê cho các em còn
hạn chế. Các em chưa thể thích phân môn này bằng những phân môn như Trang
trí, Vẽ tranh.
- Vẽ tượng ở bậc THCS quá ít (Chỉ có một bài) nên việc phát triển cho các em
trong vẽ tượng không được phát triển cao.
Trên đây là những ưu, nhược điểm mà trong quá trình dạy bản thân tôi rút
ra được cho mình. Hy vọng rằng, qua đây các đồng nghiệp cùng góp ý để đề tài
của tôi được hoàn chỉnh hơn.
C. KẾT LUẬN
Môn Mĩ thuật được đưa vào giảng dạy ở bậc THCS cách đây không lâu
nhưng đã có những bước chuyển mình rất đáng công nhận. Bản thân tôi là một
giáo viên trẻ mới ra trường, nên cần phải học hỏi rất nhiều, đặc biệt là phương
pháp dạy học. Giáo viên kiến thức có vững vàng bao nhiêu đi chăng nữa mà
phương pháp truyền đạt không phù hợp thì kết quả cũng không phải là tốt.
Dạy một bộ môn nào cũng có nghệ thuật của nó. Không có giáo viên nào
muốn học trò của mình ghet môn học của chính mình. Vậy nên để làm cho các
em yêu thích môn học của mình quả không đơn giản chút nào. Trong phân môn
Vẽ theo mẫu- đặc biệt là bài Vẽ tượng, tôi cảm thấy mình đã lay chuyển được
một phần nào việc yêu thích môn học của các em.
Qua đề tài này, tôi cũng mong các đồng nghiệp và chuyên môn góp ý cho
tôi để hoàn thành một cách khả quan hơn, thành công hơn cho tiết dạy về Bài vẽ
tượng chân dung này. Những đóng góp ý kiến của mọi người là những điều mà
bản thân tôi cần học hỏi và rút kinh nghiệm.