Cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
bản cam kết
I . Tác giả
Họ và tên: Hoàng Thuý Tình
Ngày tháng năm sinh: 10/06/1976
Đơn vị: Trờng Mầm non 3-2
Điện thoại: ( 031) 3888.360 Di động: 0979816387
II . Sản phẩm
Tên sản phẩm:
Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 4 tuổi học thơ
III . Cam kết
Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm này là sản phẩm của cá nhân tôi. Nếu có
xảy ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với một phần hay toàn bộ sản phẩm sáng kiến
kinh nghiệm, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trớc lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo Phòng
Giáo dục & Đào tạo về tính trung thực của bản cam kết này.
Cát Bà, ngày 20 tháng 01 năm 2011
Ngời cam kết
Hoàng Thuý Tình
Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 4 tuổi học thơ
1
Phần I: đặt vấn đề
I. Lý do chọn đề tài
Bác Hồ kính yêu của chúng ta khi còn sống Bác rất quan tâm đến mọi ngời, nhất là
các cháu thiếu niên nhi đồng. Bác chú trọng từ bữa ăn giắc ngủ và sự tiến bộ của các
cháu. Bác Hồ nói:
Trẻ em nh búp trên cành
Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan.
Đúng nh vậy, trẻ ở tuổi mầm non thật đáng yêu, tâm hồn trẻ thơ ngây, hồn nhiên nh
tờ giấy trắng. Mọi hoạt động học tập, vui chơi ở trờng mầm non đều đem lại những
điều diệu kỳ thần tiên nhất. Dới hình thức chơi mà học, học mà chơi giúp trẻ phát triển
Là một vị lãnh tụ của Đảng và Nhà nớc ta, suốt đời hoạt động của mình Bác Phạm
Văn Đồng luôn quan tâm sâu sắc tới sự nghiệp giáo dục nớc nhà. Trong những năm
kháng chiến chống Mỹ cứu nớc, từ khi còn là Thủ tớng Chính phủ trong bài phát biểu
tại bộ giáo dục ngày 8/9/1973 bác đã nói Dạy văn là một quá trình rèn luyện toàn
diện , câu nói đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Văn học là một bộ môn tất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phơng tiện phát triển
ngôn ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lu loát diễn đạt gãy gọn, biết sử dụng từ
đúng lúc đúng chỗ. Không những thế mà còn dạy trẻ làm quen với những từ ngữ nghệ
thuật nh từ láy, từ tợng hình, từ tợng thanh giúp trẻ phát triển trí t ởng tợng, óc quan
sát khả năng t duy độc lập trong suy nghĩ. Văn học nói chung, thơ nói riêng là một
hoạt động tinh thần cơ bản, nó hình thành và làm nên sự phong phú của nhân cách trẻ,
nó giữ vai trò vô cùng to lớn trong giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non.
ở trờng mầm non đã bắt đầu tích hợp dạy văn, dạy tiếng dới hình thức cho trẻ làm
quen với các tác phẩm văn học. Dẫn dắt trẻ vào thế giới văn học là nhiệm vụ trọng tâm
của cô giáo mầm non nhằm mục đích hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ.
Trẻ mẫu giáo cha biết đọc, bằng phơng pháp đọc thơ, kể diễn cảm có nghệ thuật các
tác phẩm văn học, trò chuyện, trao đổi với trẻ, sử dụng các phơng tiện trực quan nhằm
củng cố khắc sâu các hình tợng trong tác phẩm văn học. Hớng dẫn trẻ cảm nhận
những giá trị nội dung, nghệ thuật phong phú trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung
động, hứng thú đối với tác phẩm, có ấn tợng về những hình tợng nghệ thuật, cái hay
cái đẹp trong tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất
3
văn học nh đọc thơ, diễn thơ, trò chơi cao hơn là trẻ sáng tạo ra những vần thơ, câu
truyện theo tởng tợng của mình, góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ.
Phơng pháp tổ chức cho trẻ vào hoạt động văn học nghệ thuật thực chất là đa trẻ vào
đọc thơ, kể chuyện diễn cảm theo các tác phẩm văn học nhằm giúp trẻ trải nghiệm
nghệ thuật, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, tính tích cực cá nhân, tính độc lập sáng tạo,
óc tởng tợng của trẻ. Là một thể loại văn học, thơ là một hiện tợng phức tạp có những
đặc trng cơ bản, thơ là tiếng nói trực tiếp của tâm hồn tình cảm. Nh nhà thơ Thanh
Tịnh nói Thơ là tinh hoa là thể chất cô đọng của trí tuệ tình cảm, những xúc cảm
ợng
%
Số l-
ợng
%
Số l-
ợng
%
Số l-
ợng
%
4
Trờng
Mầm non
Bạn
mới
22 11 50 11 50 10 45,6 12 54,4
Động vật
Rong
và Cá
22 11 50 12 54,4 12 54,4 10 45,6
Qua khảo sát thực tế cho trẻ làm quen với một số bài thơ tôi thấy chất lợng của lớp
tôi cha cao. Trẻ đọc diễn cảm thơ và hiểu nội dung bài thơ cha nhiều, một số trẻ cha
hứng thú trong giờ học. Tôi nghĩ việc thực hiện các chuyên đề văn học ở trờng mầm
non đạt hiệu quả hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố đó là: Trình độ tay nghề
và sự sáng tạo của cô giáo, môi trờng cho trẻ hoạt động và khả năng cảm thụ thơ ca
của trẻ. Nhận thức đợc tầm quan trọng của việc cho trẻ làm quen với một số bài thơ tôi
đã đi sâu nghiên cứu, cho trẻ làm quen với các tác phẩm thơ ca và qua thực tế nhiều
năm giảng dạy lớp 4 tuổi tôi gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:
1. Thuận lợi.
đợc yêu cầu đặt ra của cô. Trong đó có phần giới thiệu bài, đây là phần rất quan trọng
trong tiết học, nó tạo hng phấn cho trẻ hoặc làm cho trẻ chán nản ngay từ giây phút
đầu tiên. Trớc kia khi cho trẻ làm quen với một số bài thơ tôi không chú ý đến phần
giới thiệu bài, các hình thức giới thiệu bài thờng lặp đi lặp lại nhiều lần.
Ví dụ: Những năm học trớc, khi cho trẻ làm quen với bài thơ Bạn mới tôi chỉ giới
thiệu hôm nay cô dạy các con bài thơ: Bạn mới" của nhà thơ Nguyệt Mai. Với cách
giới thiệu bài nh vậy có cháu không chú ý, giờ học đạt kết quả không cao. Sau những
lần dạy trẻ nh vậy tôi luôn trăn trở, nghĩ rằng mỗi bài đều có yêu cầu, nội dung khác
nhau, không thể bài nào cũng đều giới thiệu giống nhau đợc, vì vậy tôi đã nghiên cứu
tìm ra một số cách giới thiệu bài khác nhau hấp dẫn, tạo bất ngờ cho trẻ ngay từ khi
mới vào bài nên các cháu rất hứng thú.
Ví dụ: Khi dạy bài Bạn mới ở chủ điểm trờng mầm non ( Nhánh lớp 4 tuổi thân
thơng), tôi trò chuyện với trẻ: Tới lớp con đợc gặp ai? Các bạn trong lớp chơi với nhau
nh thế nào? Có một bạn lần đầu tiên đi học, bạn còn rụt dè nhút nhát lắm chúng mình
sẽ làm gì để giúp bạn nhỉ? Nhà thơ Nguyệt Mai đã sáng tác bài thơ Bạn mới để
tặng chúng mình đấy. Với cách giới thiệu bài gần gũi, nhẹ nhàng tôi thấy trẻ thân
thiện, chú ý nghe nh nuốt lấy từng lời khi tôi đọc bài thơ.
6
Khi dạy bài Hoa kết trái của nhà thơ Thu Hà tôi cho trẻ chơi trò chơi gieo hạt.
Tôi trò chuyện với trẻ, các con vừa chơi trò chơi gì? Hạt nảy mầm sẽ phát triển nh thế
nào? Cây phát triển ra sao? Có rất nhiều loại hoa, mỗi loại hoa có một màu sắc khác
nhau, muốn biết hoa gì sẽ kết thành trái các con hãy lắng nghe cô đọc bài thơ Hoa
kết trái của nhà thơ Thu Hà. Với những lời trò chuyện gần gũi, thân mật hấp dẫn tôi
đã đa trẻ đến với bài thơ một cách tự nhiên, tôi thấy trẻ rất hứng thú nghe cô đọc thơ.
Ngoài việc dùng lời dẫn dắt trẻ vào bài, tôi còn dùng tranh ảnh để thu hút trẻ.
Ví dụ: Khi dạy bài thơ Rong và Cá tôi cho trẻ chơi trò chơi thả cá. Ai đoán đúng
sẽ đợc nàng tiên cá tặng một phần quà ( bức tranh). Lúc này trẻ rất muốn khám phá
xem quà của nàng tiên cá tặng là gì và hồi hộp về nhóm để mở quà. Khi trẻ tranh
thấy hình ảnh cô rong xanh và những chú cá vàng đang bơi lợn xung quanh. tôi thấy
trẻ say mê thích thú ngắm ngía, thảo luận. Tôi vào bài luôn bức tranh này đã vẽ về cô
nhau nhằm đa trẻ đến với bài thơ một cách tự nhiên nhất. Ngoài cách giới thiệu trên
tôi đã sáng tác và su tầm một số trò chơi để đa vào giới thiệu bài nhằm thay đổi tâm
thế và không nhàm chán đối với trẻ.
Ví dụ : Khi dạy bài Chiếc cầu mới tôi cho trẻ chơi trò chơi xây cầu. Trẻ đợc
chia thành 2 đội để thi đua xây cầu. Khi trẻ xây xong, tôi cho trẻ quan sát chiếc cầu
vừa xây và thảo luận với trẻ: Cháu vừa xây xong cầu gì? Niềm vui sớng của nhân
dân khi đợc đi trên chiếc cầu mới đợc nhà thơ Thu Hoài viết nên thành những vần
thơ thể hiện qua bài Chiếc cầu mới mà hôm nay cô cháu mình cùng học đấy.
Với trò chơi xây cầu trẻ đợc làm công việc của bác công nhân xây dựng. Qua
đó giúp trẻ hứng thú học, hiểu nội dung bài thơ nhanh hơn.
Đa những giai điệu mợt mà vào giới thiệu bài cũng là một hình thức mới lạ, để gây
hứng thú cho trẻ.
Ví dụ: Khi dạy bài: Bàn tay cô giáo tôi hát tặng trẻ bài Bàn tay cô giáo và
thảo luận với trẻ. Trong bài hát cô giáo đã làm những gì? Bài hát Bàn tay cô giáo
đợc nhạc sĩ Thanh Vân phổ nhạc từ bài thơ Bàn tay cô giáo của nhà thơ Thu Hiền,
cô rất thích các con đọc bài thơ này cùng cô đấy!
Hay khi dạy bài Lời chào của hoa cô và trẻ cùng hát bài Màu hoa. Trong bài
hát có những loại hoa nào, màu gì? Cháu có thích chơi hoa không? Vì sao? Hoa rất
8
đẹp và đợc mọi ngời yêu thích nên nhiều nhạc sĩ, nhà thơ đã ca ngợi các loài hoa qua
một số bài thơ, bài hát. Hôm nay cô sẽ dạy các con bài thơ Lời chào của hoa của
nhà thơ Võ Văn Trực.
Là giáo viên mầm non nên tôi hiểu đợc tâm lý của trẻ là thích xem những hình ảnh
sinh động ngộ nghĩnh qua màn hình. Cho nên khi phòng giáo dục và đào tạo, ban
giám hiệu nhà trờng chỉ đạo, khuyến khích giáo viên tiếp cận với công nghệ thông tin,
tôi đã tự học hỏi su tầm các hình ảnh phù hợp trên mạng, tự quay các hình ảnh thực tế
để đa vào giới thiệu bài cho trẻ.
Do điều kiện trờng cha có các thiết bị để trình chiếu nên tôi cho trẻ xem các hình
ảnh qua máy vi tính, qua màn hình ti vi
Ví dụ: Khi dạy bài Rong và Cá tôi cho trẻ xem một số hình ảnh về ao cá, bể cá,
sử dụng tranh cho trẻ đọc thơ nối tiếp và cả khi trẻ lên diễn thơ. Có nghĩa là tôi dùng
tranh trong tiết học, trong các hoạt động một cách lô gích hợp lí cho nên tôi thấy trẻ
hiểu bài nhanh hơn, hứng thú học hơn.
Ngoài việc dùng tranh trong tiết học, tôi còn sử dụng các nhân vật rời ngộ nghĩnh,
sinh động đẹp mắt để đa vào dạy trẻ.
Ví dụ: Khi dạy bài thơ Rong và Cá tôi dùng phao xốp và tận dụng những tờ giấy
gói hoa, len vụn để làm những chú cá vàng ( Gắn băng gai). Với các nguyên liệu rẻ
tiền dễ kiếm tôi làm các chú cá vàng đuôi mềm mại uốn lợn ngộ nghĩnh. Tôi dùng
những chú cá này để làm rối que đọc thơ cho trẻ nghe và cho trẻ sử dụng rối que để
diễn thơ. Để không nhàm chán, với những chú cá vàng trên tôi làm rối tay cho trẻ diễn
thơ. Khi đợc đọc thơ với những chú cá vàng ngộ nghĩnh trẻ sẽ rất thích thú, thể hiện
bài thơ một cách nhẹ nhàng diễn cảm. Không chỉ dừng lại ở đó, tôi còn sử dụng những
chú cá vàng để cho trẻ chơi trò chơi cắp cá thả xuống ao. Với cô rong xanh, có lúc
tôi lên đồi tìm cây dơng xỉ mềm để thay rong biển, ngoài ra tôi làm bằng những sợi
dây dứa tớc nhỏ tạo sự mềm mại và sử dụng nh những chú cá vàng.
Ngoài rối que, rối tay, mô hình, tôi còn sử dụng những con rối nhồi bông để gây sự
bất ngơ, tò mò muốn khám phá của trẻ.
Ví dụ: Khi dạy bài Gấu qua cầu ở chủ điểm thế giới động vật, tôi dùng 2 con gấu
nhồi bông xinh xắn để dạy trẻ. Tôi đa hai chú gấu ra và giới thiệu với trẻ: Chào các
bạn tôi là gấu nâu, còn tôi là gấu trắng. Các bạn thấy chúng tôi ai xinh hơn nào?
Không biết chuyện gì đã sảy ra với hai bạn gấu này nhỉ. Các con hãy nghe cô đọc bài
thơ Gấu qua cầu của nhà thơ Nhợc Thuỷ.
10
Với trẻ mầm non đồ dùng đồ chơi không quá cầu kỳ, đắt tiền nhng phải thật ngộ
nghĩnh, màu sắc tơi sáng gần gũi với trẻ. Chính vì thế đồ dùng đồ chơi thờng do tôi tự
làm, hoặc do cô và trẻ cùng làm, su tầm trong sách báo và trong các trơng trình góc
sáng tạo trên ti vi.
Ví dụ: Khi dạy bài Cây đào tôi dùng một cành đào đẹp để cho trẻ quan sát, nêu
cảm nhận của mình khi đợc nhìn cành đào. Sau đó tôi lại sử dụng càng đào để đọc thơ
cho trẻ nghe. Phần kết thúc tiết học tôi cho trẻ trang trí cành đào chuẩn bị đón tết. Chỉ
Vui chơi giúp trẻ học hỏi thế giới xung quanh mình một cách tự nhiên. Trẻ thông
qua vui chơi sẽ thử nghiệm các ý tởng, phát hiện các mối quan hệ , đúc kết thông tin,
biểu đạt cảm xúc và ý tởng của mình, tự nhận biết đánh giá chính mình và phát triển
các mối quan hệ với bạn bè đồng lứa. Những đứa trẻ hiếu động tự phát triển và tích luỹ
những tri thức cho riêng mình về thế giới xung quanh và xác định đợc vị trí của chúng
trong thế giới đó.
Piaget đã khảng định Trẻ em phải đợc tự mình thử nghiệm và tìm tòi. Thầy cô giáo,
tất nhiên là có thể hớng dẫn các em bằng cách hỗ trợ thêm những gì mà chúng ta
cho phép trẻ tự mình tìm tòi sẽ luôn tồn tại một cách sinh động trong suốt cuộc đời
của đứ trẻ đó. Chơi là sống còn đối với việc học của trẻ, trong vui chơi điều quan
trọng nhất là trẻ đợc tham gia nhiệt tình và những gì chúng phát hiện đợc sẽ thuộc
về mỗi đứa trẻ trong suốt cuộc đời.
Sử dụng trò chơi vào việc cung cấp, củng cố kiến thức hoặc thay đổi không khí lớp
học trong hoạt động làm quen với các tác phẩm thơ là rất cần thiết, đây là một khâu
quan trọng trong quá trình tổ chức tiết học. Nó mở đầu hoặc kết thúc tiết học và thu
hút đợc sự chú ý của trẻ. Trong quá trình dạy thơ cho trẻ, trò chơi đóng vai trò nh một
phơng pháp. Đối với trẻ thì " Chơi là học ";" Học bằng chơi . Vì vậy cô giáo cần đánh
giá trò chơi nh công việc của trẻ, hớng dẫn và hỗ trợ trò chơi nh một phần quan trọng
của quá trình học.
Vậy làm thế nào để có những trò chơi hay, gây hứng thú và khắc sâu kiến thức cho
trẻ. Để thực hiện đợc điều đó, tôi luôn tìm ra các trò chơi học tập, trò chơi vận động,
trò chơi dân gian để lựa chọn cho phù hợp với nội dung của từng bài dạy, phù hợp với
sở thích của trẻ.
Trớc đây khi dạy thơ tôi không chú ý đa các trò chơi xen kẽ vào tiết học cho nên tiết
học nào tôi cùng thấy trẻ rất mệt và căng thẳng. Sau những lần dạy trẻ nh vậy tôi băn
khoăn suy nghĩ mình phải tìm biện pháp gì để đa vào dạy thơ tạo hứng thú cho trẻ. Sau
khi nghiên cứu kỹ yêu cầu của bài dạy tôi đã mạnh dạn đa trò chơi vào để dạy thơ cho
12
trẻ tôi thấy trẻ hứng thú, tích cực từ đầu đến cuối tiết học, trẻ đợc thay đổi hoạt động
nên không thấy mệt mỏi.
miếng ghép phù hợp để ghép thành quả thị hoặc cô Tấm. Trong vòng 1 bản nhạc đội
nào ghép đợc quả thị hoặc cô Tấm thì đội đó thắng cuộc.
Ví dụ: Khi dạy bài thơ " Ong và Bớm" cuối giờ học tôi cho trẻ chơi trò chơi
" Xây tổ cho Ong và Bớm", cách chơi nh sau: Chia trẻ thành 2 đội chuyển gạch đi theo
đờng zíchzắc để xây tổ cho Ong và Bớm, trong vòng 3 phút đội nào xây đợc tổ đẹp thì
đội ấy đợc thởng.
Ngoài những trò chơi trên tôi còn nghiên cứu su tầm sáng tạo ra một số trò chơi
khác nh: Gieo hạt; câu cá, xây cầu, thi bàn tay khéo Nói chung khi sử dụng các trò
chơi đa vào dạy thơ cho trẻ, cô giáo phải lựa chọn trò chơi sao cho phù hợp với từng
phần ( Giới thiệu bài, luyện đọc thơ cho trẻ, củng cố bài) đồng thời linh hoạt xen kẽ
giữa các trò chơi động tĩnh để gây sự hứng thú và thay đổi tâm thế cho trẻ trong giờ
học. Chính vì vậy đến nay giờ học của lớp tôi luôn đạt kết quả cao.
D. Kết quả
Sau khi áp dụng các biện pháp trên vào giảng dạy, qua nhiều năm triển khai chuyên
đề cho trẻ làm quen với văn học và chữ viết tôi đã gặt hái đợc những kết quả đáng kể
sau:
* Về bản thân:
- Nắm chắc phơng pháp dạy bộ môn văn học.
- Nâng cao phong cách nghệ thuật lên lớp.
- Bài dạy có nhiều sáng tạo. Su tầm, lồng ghép đợc nhiều trò chơi đa vào dạy trẻ một
cách nhẹ nhàng, gây đợc hứng thú cho trẻ.
- Nội dung và các hình thức đa ra phù hợp với yêu cầu bài dạy, phù hợp với trẻ đợc
đồng nghiệp đánh giá cao. Các giờ làm quen văn học đều đợc xếp loại khá giỏi.
14
- Với sự cố gắng của bản thân, sự giiúp đỡ của các bậc phụ huynh, đồng nghiệp tôi đã
tận dụng đợc nhiều nguyên liệu sẵn có để tạo ra rất nhiều đồ dùng đồ chơi để đa vào
dạy trẻ.
- Sáng tạo ra các loại rối đểđa vào dạy thơ cho trẻ: Rối tay, rối que, rối giật, rối nhồi
bông
* Đối với trẻ:
Số trẻ đọc thơ
diễn cảm
6 27,2 9 41 7 31,8 19 86,3 3 13,7 0
Trẻ mạnh dạn
tự tin trong
giao tiếp
5 22,6 10 45,6 7 31,8 19 86,3 3 13,7 0
15
III. Kết luận và khuyến nghị.
1. Kết luận
Từ những việc làm cụ thể và những kết quả trên tôi rút ra một số kinh nghiệm gây
hứng thú cho trẻ 4 tuổi học thơ đó là:
1.1 Tạo cảm hứng ban đầu cho trẻ học thơ qua các hình thức giới thiệu bài sinh động.
1.2 Sử dụng đồ dùng phù hợp, hấp dẫn gây hứng thú cho trẻ.
1.3 Lồng ghép các trò chơi đa vào dạy thơ cho trẻ.
2. Khuyến nghị:
Để thực hiện tốt đề tài này là ngời trực tiếp làm công tác giảng dạy, để trẻ tiếp thu văn
học ngày càng tốt hơn, hứng thú hơn tôi rất mong muốn lãnh đạo cấp trên bổ sung
thêm thiết bị đồ dùng phục vụ cho các tiết dạy .Tổ chức các đợt thăm quan học tập các
trờng bạn cho giáo viên học tập .Tổ chức chuyên đề làm quen văn học để giáo viên
học tập rút kinh nghiệm.
Bản thân tôi không ngừng học hỏi đồng nghiệp, sách báo . để nâng cao trình độ
chuyên môn. Tiếp tục nghiên cứu để nâng cao chất lợng chuyên đề làm quen văn học
và chữ viết.
Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã thực hiện trong quá trình cho trẻ 4 tuổi
học thơ. Tôi rất mong đợc sự góp ý giúp đỡ của các cấp lãnh đạo và các bạn đồng
nghiệp để kết quả giảng dạy của tôi ngày càng tốt hơn.
Cát Bà, ngày 20 tháng 01 năn 2011
Ngời viết
1
Một số biện pháp tìm hiểu môi trờng
xung quanh cho trẻ 3 tuổi
2000
2
Một số biện pháp giúp trẻ cảm thụ
âm nhạc
2001
3
Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ
4 tuổi học toán
2003
4
Một số biện pháp gây hứng thú cho
trẻ 4 tuổi học thơ
2010
17
mục lục
Trang
Phần I : đặt vấn đề
1/ Lý do chọn đề tài
2/ Mục đích
3/ Đối tợng
4/, Phạm vi
Phần II : Nội dung
1/ Cơ sở lý luận
2/ Cơ sở thực tiễn
3/ Các biện pháp
4/ Kết quả
Phần III : Kết luận và khuyến nghị