SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỈM SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÂY HỨNG THÚ CHO TRẺ MẪU GIÁO
5 – 6 TUỔI HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG VỀ SỐ LƯỢNG, CON
SỐ VÀ PHÉP ĐẾM MÔN
LÀM QUEN VỚI TOÁN
Người thực hiện: Trương Thị Hạt
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường Mầm non Quang Trung
SKKN thuộc lĩnh vực : Chuyên môn
THANH HÓA NĂM 2013
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bác Hồ nói:
“ Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
2
Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục
quốc dân. Đây là khâu quan trọng đặt nền móng cho sự phát triển nhân
cách toàn diện của trẻ . Trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình, là
tương lai của đất nước, việc bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ không phải
chỉ là trách nhiệm của mọi người mà của toàn xã hội và của cả nhân
loại.
Như chúng ta đã biết đối với trẻ em, việc hướng dẫn cho trẻ làm
quen với toán học ngay từ lứa tuổi mầm non là cơ hội tốt để sớm hình
thành ở trẻ những khả năng tìm tòi, quan sát, so sánh…tăng cường khả
năng ngôn ngữ và tư duy lôgic. Quá trình hình thành các biểu tượng
ban đầu về toán giữ một vai trò quan trọng, nó góp phần hình thành và
phát triển nhân cách trẻ ngay từ thuở ấu thơ. Những biểu tượng này trẻ
không thể tự hình thành cho mình được mà phải có sự giúp đỡ, hướng
- 6 hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm môn làm
quen với toán”.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I. Cơ sở lí luận:
Trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non có rất nhiều
các môn học khác nhau, môn nào cũng góp phần quan trọng và cần
thiết, trong đó có môn làm quen với toán.
Tại sao nói môn làm quen với toán quan trọng, bởi lẽ toán học
giữ một vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân
cách trẻ ngay từ tuổi ấu thơ.Thông qua việc hình thành các biểu tượng
về số lượng con số và phép đếm bồi dưỡng cho trẻ khả năng tìm tòi,
quan sát so sánh, phát triển ngôn ngữ, rèn luyện phát triển tư duy và
một số thói quen cẩn thận chính sác.
Qua các giờ dạy hình thành các biểu tượng về phép đếm rèn và củng
cố các tri thức, kỹ năng về tập hợp số đếm do đó trong giờ dạy cô đã
5
cung cấp chính sác hoá tri thức mà trẻ đã có, toán học là phương tiện
giúp trẻ phát triển ngôn ngữ. Vì trong giờ học toán trẻ phải trả lời câu
hỏi do cô đặt ra ( bao nhiêu?, có mấy?, hoặc Số nào nhiều hơn? , nhiều
hơn là mấy?, số nào ít hơn? ), trẻ còn được nêu các câu hỏi thắc mắc
của mình, ngoài ra trẻ sử dụng ngôn ngữ toán học thường xuyên sẽ
giúp trẻ hiểu được chính sác không sợ nhầm lẫn. Toán học còn góp
phần phát triển khả năng chú ý lâu bền của trẻ và chú ý có chủ định
của trẻ, rèn luyện và phát triển thao tác tư duy như: So sánh, phân tích,
tổng hợp, khái quát hoá góp phần hoàn thiện phát triển năng lực cảm
giác thúc đẩy sự ham hiểu biết của trẻ trong quá trình tiếp thu kiến
thức của trẻ phải có sự tham gia tích cực của giác quan mà chủ yếu là
thị giác, xúc giác sau đó dùng ngôn ngữ để khái quát những nhận biết
đó.
Trẻ có khả năng đếm thành thạo trong phạm vi 10 nắm vững thứ
diện đối với trẻ… Vì vậy tôi đã thực hiện một số biện pháp gây hứng
thú cho trẻ hình thành về biểu tượng số lượng, con số và phếp đếm
môn làm quen với toán. Qua một vài năm thực hiện tôi đã thu được
một số kết quả khả quan: Trẻ đã biết đếm đúng số lượng, biết dùng
phép đếm để nhận biết mối quan hệ hơn kém phạm vi 10, biết chia
hai phần các nhóm đồ vật có số lượng, đối tượng trong phạm vi 10,
bằng các cách khác nhau. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi đã
gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
1.Thuận lợi:
- Lớp có phòng học rộng thoáng mát có đầy đủ ánh sáng cho các
cháu học hành và vui chơi.
- Lớp có cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, bàn ghế đúng quy
cách.
- Lớp có tương đối đầy đủ các bộ học toán cho trẻ
8
- Được sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường, thường
xuyên dự giờ thăm lớp, góp ý kiến để nâng cao chất lượng giờ dạy.
- Bản thân được thường xuyên tham dự những buổi thao giảng,
dự giờ, thi giáo viên giỏi có ứng dụng công nghệ thông tin do trường,
phòng giáo dục tổ chức
- Có sự quan tâm và giúp đỡ tận tình của các bậc phụ huynh, có
sự quan tâm sâu sắc của phòng giáo dục.
- Bản thân tôi đã có trình độ chuyên môn vững, yêu nghề mến
trẻ, chịu khó học hỏi và trực tiếp giảng dạy cho trẻ làm quen với toán
theo chương trình mầm non mới ở lớp 5 - 6 tuổi của trường.
2.Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi thì trong quá trình giảng dạy còn gặp
không ít khó khăn sau:
- Các cháu có cùng độ tuối, song khả năng nhận thức và tiếp thu
của trẻ không đồng đều .
Chia nhóm đối tượng
42
10 trẻ 10 trẻ 22 trẻ
24% 24 % 52 %
Tôi tiến hành khảo sát 100% số trẻ trong lớp là 42 cháu. Đầu
năm học qua khảo sát trên tôi thấy số trẻ nắm được kiến thức và kỹ
năng tham gia hoạt động còn thấp, khả năng nhận biết số lượng, so
sánh thêm bớt và chia nhóm đối tượng của trẻ chưa đạt kết quả cao,
trẻ hoạt động chưa thoải mái, tự tin.
Thực tế đó chính là điều tôi suy nghĩ. Làm thế nào để đưa trẻ
vào hoạt động với toán một cách tự nguyện và hứng thú, nắm vững
các kiến thức và kỹ năng thực hành?
III. Giải pháp và biện pháp thực hiện:
1. Các giải pháp:
Từ những kết quả khảo sát như trên để đáp ứng yêu cầu ngày
càng cao của ngành học mầm non, đặc biệt là hình thành cho trẻ
11
những kiến thức kỹ năng cơ bản của toán học ngay từ thuở ấu thơ. Tôi
đã tìm ra các giải pháp sau:
- Chuẩn bị đồ dùng trực quan của cô và trẻ
- Nghiên cứu các hình thức tổ chức, các cách vào bài, trò chơi
phù hợp để tích hợp lồng ghép trong giờ dạy trẻ có các biểu tượng về
số lượng
- Tích hợp kiến thức toán sơ đẳng trong các hoạt động cho trẻ
- Rèn luyện cho trẻ các kỹ năng đếm đúng số lượng, so sánh
thêm bớt, chia nhóm đối tượng thành hai phần
- Dạy trẻ các kỹ năng về phép đếm, so sánh, chia nhóm đối
tượng thành hai phần trong các giờ học khác
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình dạy học
- Phối kết hợp với phụ huynh để rèn luyện các kỹ năng về số
những đồ phế liệu để tái sử dụng làm đồ dùng, đồ chơi như:
Làm một số đồ chơi theo chủ đề, ví dụ khi dạy toán số 8 tiết 1
Chủ đề “ Thế giới động vật” tôi tiến hành sử dụng những đồ phế liệu
từ các loại hộp, thìa sữa chua, lọ sữa, xốp, dán mắt cánh trang trí sao
cho phù hợp tạo thành con công, con lợn, con chuồn chuồn, con cá với
số lượng mỗi nhóm là 8 con để ở xung quanh lớp.
Khuyến khích trẻ làm một số đồ dùng học tập cùng cô. Công
việc này tuy đơn giản nhưng có giá trị rất lớn: Khắc sâu kiến thức toán
mà trẻ đã học trên tiết học.
Củng cố kĩ năng tạo hình của trẻ.Tạo hứng thú cho trẻ khi được
sử dụng những đồ dùng do mình làm ra trong tiết học.Giáo dục trẻ ý
thức biết trân trọng và giữ gìn sản phẩm do chính mình làm ra.Cung
cấp thêm đồ dùng học tập cho lớp.
Ví dụ: Để phục vụ cho các tiết học về số lượng, tôi tổ chức cho
trẻ vẽ các đồ vật, con vật, đối tượng theo chủ đề. Sau đó tôi sẽ lưu lại
14
một số tranh đẹp, cắt dán các chi tiết cần thiết rồi bồi lên bìa cứng để
trẻ sử dụng trong tiết học.
Nghiên cứu kỹ nội dung bài dạy để làm ra đồ dùng đồ chơi học tập
của cô và trẻ cho phù hợp với đề tài.
Như chúng ta đã biết, đặc trưng của môn toán là tính chính xác
và khoa học. Mỗi tiết học cung cấp cho trẻ một kiến thức khác nhau
và đòi hỏi phải có những đồ dùng đồ chơi khác nhau, phù hợp với nội
dung và hình thức tổ chức tiết học.
Khi làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ làm quen với toán phục vụ cho
một nội dung dạy, tôi phải suy nghĩ, tìm tòi để làm ra các cặp đồ dùng
đồ chơi có mối quan hệ lôgíc, hợp lý. Như vậy mới có thể cung cấp
được kiến thức chính xác, khoa học, phù hợp với chủ đề.
Ví dụ: Khi dạy bài “ Số 8 tiết 1 ” trong chủ đề “ Thế giới động
vật ”, tôi đã chọn cặp đối tượng thỏ và cà rốt để dạy trẻ lập số. Tôi
- Mỗi trẻ 7 đôi giầy,7 đôi tất. Các đồ dùng để xung quanh lớp có
số lượng khác nhau
- các thẻ số từ 1-6 thẻ số 7
- Chấm tròn có số lượng 1; 2, 3 để chơi trò chơi
Hoặc khi dạy tiết toán số 10 ( Tiết 1 - Chủ đề Giao thông).
Tôi cũng chuẩn bị cho tiết toán gồm đồ dùng của cô như:
- Máy chiếu, Máy tính, các hình ảnh để phục vụ cho bài học liên quan
đến chủ đề giao thông
Và đồ dùng của trẻ:
Các thể số từ 1- 9. hai thẻ số 10
17
Mỗi trẻ có 10 lô tô mũ bảo hiểm, 10 lô tô xe máy, một số đồ dùng để
xung quanh lớp với số lượng 10 , các thẻ chấm tròn 7,8,9.10
đồ dùng của cô tương tự của trẻ kích thước lớn hơn…
2.2 Nghiên cứu các hình thức tổ chức, các cách vào bài, trò chơi
phù hợp để tích hợp lồng ghép trong giờ dạy trẻ có các biểu tượng
về số lượng:
Để lôi cuốn trẻ vào tiết học hứng thú hơn tôi suy nghĩ làm thế
nào để tiết học toán sinh động không gò ép trẻ,để đưa trẻ vào tiết học
một cách thoải mái tôi tổ chức tiết toán thành một chương trình vui
nhộn để có sức hấp dẫn lôi cuốn đối với trẻ mẫu giáo. Khi tổ chức các
hoạt động tôi đã sưu tầm thơ, câu đố, truyện, trò chơi phù hợp để tích
hợp lồng ghép trong giờ dạy trẻ hình thành biểu tượng về số lượng,
con số và phép đếm, tạo được sự chú ý, thích thú cho trẻ, giờ học đã
đạt được hiệu quả tốt hơn.
Ví dụ: Với bài dạy "Đếm đến 7. Nhận biết các nhóm trong phạm vi
7. Nhận biết chữ số 7", tôi cho trẻ luyện tập nhận biết các nhóm có
4,5,6 đối tượng trong chương trình “Ngày hội nhà nông” để trẻ đếm
số lượng cái cuốc, liềm, máy tuốt lúa của một số dụng cụ nhà nông,
gắn thẻ số tương ứng với số lượng dụng cụ và thêm vào có đủ số
Chúng mình cùng xem các chú đã trồng được những sản phẩm gì?
Cho trẻ hát tặng các chú bộ đội bài “ Chú bộ đội”
- Hoạt động 1: Ôn số lượng 7, luyện đếm đến 7
+ Cô đưa hình ảnh 7 quả táo.
+ Hình ảnh 7 củ su hào
Cho trẻ đếm, cá nhân đếm. gắn số tương ứng.
Ăn những loại rau củ quả này cung cấp cho ta chất gì không?
Các con có biết trong tháng 12 này có ngày lễ gì của các chú bộ đội?
- Cô cho trẻ biết ngày 22/12 là ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt
Nam. Sắp đến ngày lễ của các chú bộ đội cô cũng chuẩn bị nhiều quà
20
để tặng các chú hôm nay chúng mình sẽ tặng gì cho các chú bộ đội
nào? (Hoa và quà)
- Hoạt động 2: So sánh thêm bớt tạo nhóm có số lượng 7
- Cô đưa lần lượt 7 bông hoa: 7bông hoa tương ứng với số mấy?
- Cô đưa 6 hộp quà: 6 hộp quà tương ứng với số mấy?
- So sánh số hoa và số quà số nào ít hơn, ít hơn là mấy?
- Số nào nhiều hơn, nhiều hơn là mấy?
- Muốn số quà bằng số hoa ta phải làm gì?
( Thêm 1 hộp quà)
Cô thêm 1 hộp quà yêu cầu trẻ đếm, đặt số tương ứng.
Cho trẻ so sánh số hoa và số quà xem đã bằng nhau chưa và cùng
bằng mấy?
- 7bông hoa tặng 1 bông hoa còn mấy?
- 6 bông hoa tặng 1 bông hoa còn mấy?
- 5 bông hoa tặng 2 bông hoa còn mấy?
- 3 bông hoa thêm mấy bông hoa để có 7 bông hoa?
- Cô thêm bớt: Cô đã tặng 2 hộp quà còn mấy? (Còn 5) Các con chọn
số mấy tương ứng với 5 hộp quà?
21
gia đình và người thân. Không biết hôm nay các chú đã nhận được
mấy lá thư?
- Cô đưa hình ảnh 5 lá thư sau đó thêm 2 lá thư
* Trò chơi thứ 2: “Tập luyện cùng chiến sĩ”
Đã đến giờ các chú bộ đội phải xếp hàng để tập duyệt binh, đi đều để
đón chào ngày lễ của mình. Sau đó cô cho 3 bạn đội trưởng lên cầm
biển có các thẻ chấm tròn: 4,5,6 chấm tròn.Trẻ còn lại cầm mỗi trẻ 1
thẻ chấm tròn có số lượng 1 hoặc 2,3vừa đi vừa hát khi cô thổi còi trẻ
23
tìm về hàng có thẻ chấm tròn cộng với thẻ chấm tròn trên tay trẻ để có
tổng cộng là 7. Cho trẻ chơi 2 lần sau đó đổi thẻ cho nhau.
Cho trẻ chơi 3-4 lần
* Kết thúc: Cô cùng trẻ hát bài "Em thích làm chú bộ đội"
Với nhiều hình thức tổ chức để lôi cuốn trẻ vào tiết học không bị
gò bó nhàm chán, trẻ sẽ cảm thấy hứng thú và thích học môn toán
hơn. Như vậy trong chương trình học của trẻ có tất cả 9 chủ đề với các
chủ đề thì có các loại tiết khác nhau tuỳ vào từng bài, từng nội dung
của bài mà cô giáo phải chịu khó suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo, học hỏi
kinh nghiệm để giờ học đạt kết quả tốt, để trẻ tiếp thu bài một cách có
hiệu quả. Với cách tổ chức như vậy không những giúp trẻ hứng thú
trong tiết học mà còn củng cố giáo dục trẻ biết thêm về các nghề trong
xã hội hoặc với các chủ đề khác cũng sẽ giáo dục trẻ theo từng nội
dung của từng bài, từng chủ đề.
Tuỳ vào nội dung của từng bài để bố trí trực quan xung quanh lớp giá
đồ chơi,tranh treo tường cho hợp lý để trẻ luyện tập cũng như liên hệ
thực tế.
24
Ví dụ: Chủ đề “Gia đình” Treo tranh về gia đình đông con, ít con để
trẻ đếm số lượng người và giáo dục trẻ.Đồ dùng gia đình xếp ở giá đồ
chơi để trẻ có thể luyện đếm.