Một số biện pháp
gây hứng thú cho trẻ làm quen với chữ cái
I. Đặt Vấn Đề
Giáo dục Mầm non là nền tảng ban đầu và chiếm vị trí vô cùng quan trọng trong
hệ thống dục quốc dân có nhiệm vụ xây dựng những cơ sở ban đầu, đặt nền móng
trong việc hình thành nhân cách con ngời . Trẻ em là hạnh phúc của mọi nhà, là tơng lai của cả dân tộc. Bảo vệ và chăm sóc trẻ em là trách nhiệm của mọi ngời mọi
gia đình và của toàn xã hội .Vì thế, chúng ta càng phải quan tâm tạo điều kiện tốt
nhất để các em sống, học tập và vui chơi để sau này các em trở thành những chủ
nhân tơng lai của đất nớc.
Chính vì vậy Bộ Giáo dục và đào tạo cho ra đời chơng trình giáo dục mầm non
mới và triển khai thực hiện từ năm học 2009 -2010 đến nay . Qua thời gian thực
hiện, qua các buổi tập huấn, các chuyên đề do phòng Giáo dục - đào tao Vũ Th tổ
chức, tôi thấy chơng trình Giáo dục Mầm non mới đổi mới cả về nội dung, phơng
pháp, hình thức giảng dạy hớng đến phát triển toàn diện, liên tục của trẻ, đảm bảo
sự đa dạng vùng miền và đối tợng trẻ. Ngoài ra chơng trình Giáo dục Mầm non mới
đòi hỏi việc tổ chức các hoạt động học tập vui chơi phải phù hợp với đặc điểm tâm
sinh lý lứa tuổi, tích hợp các nội dung chăm sóc giáo dục theo chủ điểm, đảm bảo
yêu cầu nuôi dỡng , chăm sóc và giáo dục trẻ. Đối với trẻ 5 tuổi, Làm quen với
chữ viết là môn học vô cùng quan trọng. Nó giúp trẻ có những kỹ năng cần thiết
nh : T thế ngồi, cách cầm bút, mở vở, luyện phát âm, nhận biết chính xác 29 chữ cái
. Ngoài ra còn hình thành ở trẻ tính kỷ luật, tính kiên trì, tỉ mỉ , ghi nhớ có chủ
địnhtạo điều kiện thuận lợi cho trẻ bớc vào trờng tiểu học.
1
Khi dạy trẻ Làm quen với chữ viết, tôi xác định là ngời giáo viên Mầm non
phải tự nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi để tổ chức tiết dạy hấp dẫn, hiệu quả phù hợp
với đặc điểm tâm lý hồn nhiên ngộ nghĩnh của trẻ thơ: Học mà chơi , chơi mà học
. Trong suốt thời gian qua, tôi luôn cố gắng tìm ra những biện pháp, thủ thuật dạy
kỹ lỡng hơn. Khi thực hiện cô phải làm chủ đợc bài dạy,xử lý tốt các tình huống .
Lựa chọn các hình ảnh , trò chơi phải cụ thể, rõ ràng đảm bảo cho tất cả mọi trẻ đều
đợc tham gia . Ngoài các tiết dạy thờng , soạn giáo án điện tử tôi còn cho trẻ làm
quen các chữ cái thông qua các trò chơi ,khai thác các trò chơi trên máy nh áp dụng
phần mền kidmard , happykiid . để cho trẻ làm quen và tiếp xúc với chữ cái
nhanh nhất và hứng thú nhất.
*Tóm lại: tuỳ từng loại bài , loại tiết , tuỳ từng chủ điểm mà ta lựa chọn cách
soạn bài , chuẩn bị đồ dùng cho phù hợp . Tuy nhiên cần phải soạn giáo án chi tiết ,
đồ dùng chuẩn bị đủ , nhng phải khai thác triệt để những đồ dùng đó tránh chuẩn bị
đồ dùng cồng kềnh nhng chỉ sử dụng lớt qua ,áp dụng công nghệ thông tin cũng tuỳ
từng bài từng tiết không nên gò bó áp đặt
2.Tạo hứng thú cho trẻ học tập
Trong tiết dạy làm quen với chữ cái, trình tự các tiết học đều dạy nh nhau vì vậy
muốn cho trẻ hứng thú học ngay từ đầu cô giáo cần tổ chức cho tiết học hấp dẫn và
sôi nổi . Giáo viên cần chuẩn bị chu đáo từ việc sử dụng lời nói đầu đẫn dắt trẻ vào
bài sao cho gây sự chú ý của trẻ, giúp trẻ hào hứng bớc vào tiết học .
Ví dụ : Dạy trẻ làm quen với chữ a,ă,â ở chủ đề gia đình tôi vào bài tôi kể cho
trẻ nghe câu chuyện Cả nhà ăn da hấu sau đó tôi dẫn dắt đa cho trẻ xem tranh Cả
nhà ăn da hấu và tôi cho trẻ đọc từ cả nhà ăn da hấu và giới thiệu các chữ cái học
chữ a,ă,â
3
Trẻ ở độ tuổi này rất hiếu động thích khám phá tìm tòi khám phá mới lạ vì vậy cần
vào bài thay đổi nhiều cách khác nhau .
Ví dụ : trong bài làm quen chữ b,d,đ tôi có thể tải video 1 đàn dê bên bờ suối
cho trẻ xem .Sau đó tôi cho trẻ nhận xét về đoạn vi deo đó nh thế nào có thể đặt tên
là gì ? sau đó tôi cho trẻ đọc tên của đoạn video đó và trẻ tự lên tìm chữ cái đã học
chữ d,đ ,sau đó nói đến chữ đ khác có nét nằm ngang trên đầu tôi cho xuất hiện
sau ... nh thế trẻ rất dễ nhận biết cấu tạo và các điêm giống và khác nhau.
Trong hoạt động Làm quen với chữ viết không thể thiếu phần trò chơi xen kẽ
động tĩnh để thay đổi trạng thái hoạt động cho trẻ , liên hệ với thực tế xung quanh
gần gũi trẻ giúp trẻ ghi nhớ sâu đậm những kiến thức vừa đợc học. Bằng công nghệ
thông tin tôi đa ra trò chơi trên máy nh : Ô của bí mật , Đuổi hình bắt chữ,
giỏ hoa chữ cái, ong tìm chữ .... Những trò chơi này tất cả trẻ lớp tôi đều rất
hứng thú tham gia.
Ví dụ : ở trò chơi : Giỏ hoa chữ cái cô giáo có thể đa ra rất nhiều những bông
hoa chứa các chữ cái khác nhau sau đó yêu cầu trẻ chọn những bông hoa chữ cái tơng ứng với giỏ hoa đó
Hay ở trò cũng là trò chơi tìm chữ cái trong tranh tôi có thể thay bằng trò chơi
Đuổi hình bắt chữ. ở trò chơi này trẻ vừa đợc khám phá theo các hình ảnh ngộ
nghĩnh, hấp dẫn vừa đợc ôn luyện các chữ cái trẻ vừa học.
Khi tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ viết cô phải chú ý nhiều đến
hoạt động cá nhân đặc biệt là trẻ nhút nhát , trẻ nói ngọng , linh hoạt thiết kế nhiều
hoạt động khác nhau nh tập thể lớp , nhóm , cá nhân .Trong tiết học cô giáo chú ý
động viên, khích lệ trẻ kịp thời.
Để góp phần phát triển toàn diện cho trẻ, tôi lựa chọn các nội dung để lồng ghép
môn học Làm quen chữ viết vào các môn học khác.
5
Ví dụ :- Trong môn học thể dục : ở hoạt động bật xa tôi đã lồng ghép tích hợp
chữ cái nh sau :Tôi viết các chữ cái vào các ô trên sàn nhà cách nhau 45cm , cho trẻ
bật vào ô chứa chữ cái nào thì phát âm chính xác chữ cái đó.
- Môn:Làm quen với toán :Trong trò chơi củng cố trong tiết thêm bớt trong phạm
vi 9 ở chủ điểm Thực vật Tôi cho trẻ chơi trò chơi hái quả .Theo yêu cầu của cô là
trong hai phút đội đỏ hái cho cô 9 quả có chứa chữ :h ,đội xanh hái cho cô 9 quả có
chứa chữ: k
Da gang là nàng da hấu
Đậu nành là anh da chuột
Da hấu là cậu bí ngô
Da chuột là ruột da gang
Bí ngô là cô đậu nành.
- Củng cố rèn phát âm b, d, đ cho trẻ tôi tạo bức tranh Đàn bò đi dạo có từ dới
tranh rồi cho trẻ đến thăm quan và cho trẻ đọc :
Đàn bò đi dạo
Thong dong trên đồi
Bê con gọi mẹ
Bê! Bê ! Bê ! Bê
Hay ở trò chơi nu na nu nống trẻ ngồi duỗi chân ra cô chạm vào chân từng trẻ đến
câu cuối cô chạm vào chân trẻ nào thì trẻ ấy phải trả lời câu hỏi của cô: Đây là chữ
gì?. Hoặc ở góc chơi dân gian tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi Dung dăng dung
dẻ để cho trẻ luyện phát âm chữ d một cách chính xác
Thông qua các hoạt động khác : Ngoài việc dạy trẻ ở hoạt động làm quen với chữ
cái ngoài ra cần cho trẻ làm quen ở các hoạt động khác nh:
Hoạt động văn học : Cô luyện cho trẻ đọc các từ khó và đọc theo đúng quy định
theo trình tự từ trái qua phải
7
Hoạt động vui chơi : Cô cho trẻ nặn các chữ cái và hớng dẫn trẻ nặn các nét theo
cấu tạo của chữ qua giúp trẻ đợc tri giác một cách chính xác
Thấy cô vào lớp
Em luôn ghi nhớ
Nhớ đứng dậy chào
Tay phải cầm bút
Đừng làm ồn ào
Tay trái giữ vở
Khi cô giáo giảng
Ngực cháu không tì
Khi nào muốn nói
Vào bàn đâu nhé
Bé nhớ giơ tay
Tập tô với vẽ
Ngồi viết cho ngay
Vui quá là vui
Lệch vai xấu lắm!
- Thông qua hoạt động trẻ đợc bồi dỡng về phẩm chất đạo đức, đợc tham gia các
hoạt động giải trí lành mạnh, có tình thơng yêu, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, có nếp
sống văn hoá tập thể.
IV. Bài học kinh nghiệm
Muốn trở thành một giáo viên dạy giỏi toàn diện nói chung và bộ môn Dạy trẻ
làm quen với chữ viết nói riêng:
- Cô giáo cần phải thực sự yêu nghề mến trẻ , ham học hỏi , phấn đấu bồi dỡng
nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.
- Nghiên cứu tiết dạy , soạn giáo án , chuẩn bị đồ dùng đồ chơi phù hợp , hấp dẫn
trẻ , đảm bảo tính khoa học an toàn đối với trẻ.
-áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy một cách phù hợp , khai thác triệt
để đồ dùng.
10
- Hình thức lên lớp cần đa dạng , phong phú , linh hoạt , sáng tạo . Luôn tạo
những tình huống bất ngờ để thu hút sự chú ý của trẻ , kích thích tính tò mò suy
luận để phát triển t duy lô gích cho trẻ.
- Tạo môi trờng học tập trong và ngoài lớp, cho trẻ học mọi lúc mọi nơi .
- Su tầm sáng tác thơ ca , câu đố , bài hát có nội dung phù hợp , xen kẽ động
tĩnh để thay đổi hình thức học cho trẻ.
- Ngoài ra giáo viên cần sử dụng các ngữ điệu khác nhau nh lời nói lúc to lúc
nhỏ , lúc chậm rãi , lúc hối hả kết hợp với ánh mắt cử chỉ , nụ cời gần gũi giao lu với trẻ trong tiết học để chuyển tải nội dung bài dạy đến với trẻ một cách hiệu quả
nhất .
- Chú ý nhiều đến hoạt động cá nhân trẻ đặc biệt là những trẻ nhút nhát, động
viên khích lệ trẻ kịp thời.
Trên đây là một số biện pháp thủ thuật mà tôi đã hớng dẫn cho trẻ : Làm quen
với chữ viết trong thời gian qua.Tôi rất mong nhận đợc sự đóng góp ý kiến của của
cấp trên và đồng nghiệp để tôi rút ra đợc những bài học quý giá thiết thực cho mình