BÀI TẬP NHÓM THÁNG 1
MÔN: LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ
Đề bài số 11
Ý nghĩa, nội dung nguyên tắc xét xử công khai và điều kiện đảm bảo thực hiện
nguyên tắc này.
BÀI LÀM
I. Một số vấn đề lý luận về các nguyên tắc cơ bản trong Luật tố tụng hình sự Việt
Nam.
1. Khái niệm.
Các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự là những phương châm, những định
hướng chi phối tất cả hoặc một số hoạt động tố tụng hình sự, được các văn bản pháp luật ghi
nhận
(1)
.
Những nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng hình sự là kim chỉ nam cho mọi hoạt động
trong tố tụng hình sự. Các nguyên tắc này không chỉ định hướng cho hoạt động tố tụng hình sự
mà nó còn định hướng cho việc xây dựng pháp luật trong thực tiễn
(2)
. Ngoài việc được quy định
trong Bộ luật tố tụng hình sự (trong Chương 2 – Bộ luật Tố tụng hình sự 2003), nội dung của
một số nguyên tắc còn được quy định trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật khác liên quan
như Luật tổ chức Toà án nhân dân, Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân…
2. Một số đặc điểm cơ bản.
- Trước hết, nguyên tắc của luật tố tụng hình sự là tư tường chủ đạo và là định hướng cơ
bản, hay nói một cách khác, mỗi nguyên tắc bao giờ cũng phải là tiền đề quan trọng nhất phản
ánh quan điểm của các nhà làm luật trong việc dùng pháp luật tố tụng hình sự điều chỉnh một
lĩnh vực nhất định tương ứng với một quan hệ xã hội nhất định nào đó liên quan đến lĩnh vực
ấy.
- Các nguyên tắc của luật tố tụng hình sự bao giờ cũng được thể hiện qua 3 hình thức:
trong pháp luật tố tụng hình sự (luật thực định), trong việc giải thích và trong thực tiễn áp dụng
các quy phạm pháp luật Tố tụng hình sự.

- Nhóm các nguyên tắc khác như: Bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tố tụng hình
sự (Điều 3); Tôn trọng và bảo vệ các quyền cơ bản của công dân (Điều 4); Bảo đảm quyền bình
đẳng của công dân trước pháp luật (Điều 5); Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của
công dân (Điều 6); Bảo hộ tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của công dân (Điều 7);
Toà án xét xử tập thể (Điều 17); Xét xử công khai (Điều 18); Bảo đảm quyền bình đẳng trước
Toà án (Điều 19)…
Tố tụng hình sự là một ngành luật có khá nhiều nguyên tắc cơ bản nhưng trong phạm vi
bài tập này, nhóm chúng em chỉ đề cập và phân tích về nội dung, ý nghĩa và điều kiện đảm bảo
thực hiện của nguyên tắc “Xét xử công khai”.
II. Nguyên tắc xét xử công khai.
1. Cơ sở pháp lý
Nguyên tắc xét xử công khai được quy định trong Hiến pháp các năm của nước ta.
Điều 67 – Hiến pháp 1946 quy định: “Các phiên tòa phải công khai, trừ trường hợp đặc
biệt”.
Điều 101 – Hiến pháp 1959 quy định: “Việc xét xử tại các tòa án nhân dân đều công
khai, trừ trường hợp Luật định”.
Điều 133 – Hiến pháp 1980 quy định: “Tòa án nhân dân xét xử công khai, trừ trường
hợp Luật định”.
Điều 131 – Hiến pháp 1992 quy định: “Tòa án nhân dân xét xử công khai, trừ trường
hợp Luật định”.
Bộ Luật Tố Tụng Hình Sự 2003 đã cụ thể hóa tư tưởng này tại Điều 18:
“Xét xử công khai.
Việc xét xử của Tòa án được tiến hành công khai, mọi người đều có quyền tham dự, trừ
trường hợp do Bộ luật này quy định.
Trong trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật Nhà nước, thuần phong mỹ tục của dân tộc
hoặc để giữ bí mật của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ thì Tòa án xét xử kín, nhưng
phải tuyên án công khai”.
Ngoài ra nguyên tắc này còn được quy định trong Điều 7 – Luật tổ chức Tòa án nhân
dân năm 2003 như sau:
“Tòa án xét xử công khai, trừ trường hợp cần xét xử kín để giữ gìn bí mật nhà nước,

chủ nhiệm Ủy ban thể dục thể thao Lương Quốc Dũng hiếp dâm trẻ em được Toà án nhân dân
thành phố Hà Nội xử kín nhằm bảo vệ danh dự cho nạn nhân (trong vụ án này, Dũng bị lĩnh án
8 năm tù). Danh sách người tham dự phiên xử cũng bị hạn chế, phóng viên các báo đài cũng
không được có mặt…
3. Ý nghĩa của nguyên tắc.
Công khai là một trong những thuộc tính quan trọng của xã hội dân chủ. Trong tư pháp
nói chung và tư pháp hình sự nói riêng, xét xử công khai được hiểu như một tư tưởng xuyên
suốt quá trình tổ chức và hoạt động của nó. Do vậy, Hiến pháp nước ta ghi nhận nguyên tắc đó,
Bộ luật tố tụng hình sự cụ thể hóa và coi đó là một trong những nguyên tắc cơ bản của tố tụng
hình sự. Chính vì thế mà nguyên tắc xét xử công khai có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo
thiết chế dân chủ:
- Đảm bảo cho việc xét xử có hiệu quả giáo dục cao, thu hút đông đảo lực lượng xã hội
tham gia đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm.
- Góp phần vào việc giáo dục và nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật của nhân dân, đồng
thời tạo điều kiện cho tòa án có thể thông qua hoạt động xét xử thực hiện chức năng tuyên
truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
- Bảo đảm cho nhân dân giám sát được hoạt động xét xử của Toà án. Sự giám sát một
cách trực tiếp của người dân và các cơ quan báo chí đối với công tác xét xử sẽ góp phần làm cho
việc xét xử được dân chủ và nâng cao tính xã hội hóa.
- Nguyên tắc này còn có tác dụng bảo đảm cho hoạt động xét xử được đúng đắn, nâng
cao tinh thần trách nhiệm của Toà án cũng như Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên,
Luật sư bào chữa…phải nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật khi thực hiện quyền và nghĩa vụ của
mình.
 Hoạt động xét xử nói riêng cũng như mọi hoạt động khác của Nhà nước nói chung
nếu không được công khai và triệt tiêu sự giám sát của nhân dân đều có khả năng dẫn đến
chuyên quyền, quan liêu và tạo điều kiện cho nạn tham nhũng được hoành hành.
4. Điều kiện đảm bảo thực hiện nguyên tắc.
Có một thực tế đang diễn ra trong thời gian gần đây là có nhiều phiên toà thu hút được
sự chú ý đông đảo của quần chúng nhân dân, dẫn đến tình trạng số lượng người muốn tham gia
vào phiên xử quá đông, gây nên việc mất an ninh trật tự, làm cho lực lượng cảnh sát bảo vệ khó

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trường ĐH Luật Hà Nội, Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb. Tư pháp, Hà
Nội, 2006;
2. Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam các năm 1946, 1959, 1980,
1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001);
3. Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
4. Luật tổ chức Toà án nhân dân năm 2003;
5. Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2002;
6. Trường ĐH Luật Hà Nội, Những nguyên tắc cơ bản của Luật tố tụng hình sự Việt
Nam, Nxb. CAND, Hà Nội, 2000;
7. TSKH Lê Cảm, Những vấn đề lý luận cơ bản về chế định các nguyên tắc của luật tố
tụng hình sự, Tạp chí kiểm sát số 05, 2004.
8. PGS.TS. Võ Khánh Vinh (chủ biên), Bình luận khoa học Bộ luật Tố tụng hình sự
năm 2003, Nxb. CAND, Hà Nội, 2004.
4
MỤC LỤC
Trang
I Một số vấn đề lý luận về các nguyên tắc cơ bản trong
Luật tố tụng hình sự Việt Nam.
1
1 Khái niệm 1
2 Một số đặc điểm cơ bản 1
3 Cách phân loại 2
II Nguyên tắc xét xử công khai 3
1 Cơ sở pháp lý 3
2 Nội dung nguyên tắc 4
3 Ý nghĩa của nguyên tắc 5
4 Điều kiện đảm bảo thực hiện nguyên tắc 6
Danh mục tài liệu tham khảo 8
5