BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
__________________
Lê Thanh Hoàng Bảo
THIẾT KẾ BÀI GIẢNG MÔN HÓA HỌC LỚP 10
THEO HƯỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU
TIẾNG ANH CHUYÊN NGÀNH CHO HỌC SINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh – 2014
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
__________________
Lê Thanh Hoàng Bảo
THIẾT KẾ BÀI GIẢNG MÔN HÓA HỌC LỚP 10
THEO HƯỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỌC HIỂU
TIẾNG ANH CHUYÊN NGÀNH CHO HỌC SINH
Chuyên ngành : Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số : 60 14 01 11
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. NGUYỄN TIẾN CÔNG
Thành phố Hồ Chí Minh – 2014
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình hoàn thành luận văn tốt nghiệp này, đặc biệt là những thời điểm
gặp nhiều khó khăn, tôi đã thật may mắn khi nhận được rất nhiều sự giúp đỡ nhiệt thành từ
thầy cô, gia đình và bạn bè.
Đầu tiên, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Nguyễn Tiến Công, người đã luôn
tận tình hướng dẫn và cho em những góp ý chuyên môn vô cùng quý báu trong quá trình em
thực hiện đề tài.
Em xin cảm ơn quý Thầy Cô dạy lớp Cao học Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn
Hóa học khóa 23 đã tận tình giảng dạy, truyền đạt cho em những kiến thức quý báu trong

đktc : Điều kiện tiêu chuẩn
GV : Giáo viên
HS : Học sinh
PƯ : Phản ứng
PTPƯ : Phương trình phản ứng
PPDH : Phương pháp dạy học
TACN : Tiếng Anh chuyên ngành
THPT : Trung học phổ thông
TN : Thực nghiệm
TNSP : Thực nghiệm sư phạm
t
0
: Nhiệt độ
xt : Xúc tác
VD : Ví dụ
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH
7
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Để bắt kịp sự tiến bộ của nhân loại, tiếp thu những thành tựu khoa học mà thế
giới đã đạt được, ngành giáo dục và đào tạo nước ta đã không ngừng đổi mới
phương pháp, cập nhật kiến thức để nâng cao chất lượng dạy học; nhằm đạt mục
tiêu “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”, thực hiện thành công
công cuộc “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”.
Trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, việc sử dụng thành thạo ngoại ngữ nói
chung và tiếng Anh nói riêng là một vấn đề cấp thiết vì nó là chiếc chìa khóa để hội
nhập quốc tế và tiếp cận các nước phát triển. Việc nâng cao vốn tiếng Anh, đặc biệt
là tiếng Anh trong chuyên môn khoa học cho học sinh phổ thông sẽ giúp các em có
thể nâng cao kiến thức, tìm tòi nghiên cứu, tận dụng tốt cơ hội và có khả năng tư

chuyên ngành Hóa học cho học sinh.
- Xây dựng các bài giảng Hóa học bằng tiếng Anh cho học sinh lớp 10 theo
hướng nâng cao năng lực đọc hiểu tiếng Anh chuyên ngành Hóa học.
- Thực nghiệm sư phạm nhằm đánh giá hiệu quả của các bài giảng đã xây
dựng.
- Đề xuất các biện pháp để đề tài được thực hiện hiệu quả hơn.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Việc thiết kế và sử dụng bài giảng Hóa học lớp 10
bằng tiếng Anh cùng với các phương pháp giúp nâng cao năng lực đọc hiểu tiếng
Anh chuyên ngành Hóa học.
- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn Hóa học ở trường THPT.
5. Phạm vi nghiên cứu
- Giới hạn nội dung: Chương Oxi – Lưu huỳnh trong chương trình Hóa học
lớp 10.
- Giới hạn về địa bàn nghiên cứu: một số trường THPT thuộc địa bàn các
tỉnh Tiền Giang, Đồng Nai.
9
- Giới hạn về thời gian: Từ tháng 10 năm 2013 đến tháng 10 năm 2014.
6. Giả thuyết khoa học
Nếu hệ thống bài giảng hóa học bằng tiếng Anh được xây dựng có tính khoa
học, logic, kết hợp sử dụng hiệu quả các phương pháp giúp nâng cao năng lực đọc
hiểu tiếng Anh chuyên ngành thì cả học sinh lẫn giáo viên vừa có thể nâng cao trình
độ ngoại ngữ vừa có nhiều điều kiện, động lực trong việc tìm tòi, học hỏi, nghiên
cứu Hóa học. Từ đó, chất lượng của việc dạy học môn Hóa học được tăng lên đáng
kể.
7. Phương pháp và các phương tiện nghiên cứu

 Đọc và nghiên cứu cơ sở lí luận về tâm lí học, giáo dục học, bài giảng hóa
học.
 Phương pháp phân tích và tổng hợp.

“Nghiên cứu, thí điểm áp dụng một số chương trình dạy học tiên tiến của thế giới
tại một số truờng THPT chuyên trọng điểm; thí điểm áp dụng việc giảng dạy môn
Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học,Tin học bằng tiếng Anh tại một số truờng THPT
chuyên”. Ðề án này cùng với Ðề án 1400 về Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống
giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” là một lời khẳng định cho sự cấp thiết
trong công tác giáo dục theo hướng nâng cao năng lực, trong đó, đặc biệt nhấn
mạnh tầm quan trọng của việc giảng dạy, đào tạo một thế hệ học sinh, sinh viên có
khả năng học tập và làm việc trong môi trường sử dụng ngôn ngữ quốc tế.
Ngay từ những ngày đầu triển khai, Bộ GD&ĐT đã đặc biệt chú trọng đến
việc nâng cao năng lực giảng dạy các môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh của
đội ngũ thầy cô giáo ở các trường THPT trên toàn quốc. Năm 2011, lần đầu tiên
công tác tập huấn về dạy học các môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh, mà trong
đó có Hóa học, đã đươc tổ chức. Tuy nhiên tài liệu học tập trong thời điểm đó là
những giáo trình tham khảo của Singapore, thật sự chưa hoàn toàn phù hợp với
chương trình Hóa học của Việt Nam, vì vậy nên việc áp dụng cũng gặp nhiều khó
khăn vì chưa có sự hướng dẫn cụ thể, rõ ràng. Qua quá trình giảng dạy và đúc kết
kinh nghiệm tại các trường THPT chuyên, năm 2013, chương trình phát triển giáo
11
dục trung học của Bộ GD&ĐT đã biên soạn bộ Tài liệu tập huấn Dạy học các môn
khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh trong trường phổ thông – trong đó có môn Hóa
học .
Tài liệu gồm có 3 phần, với các nội dung sau:
- Phần 1: Tổng quan về giảng dạy môn hóahọc bằng tiếng Anh cấp THPT.
- Phần 2: Tiếng Anh khoa học và tiếng Anh trong Hóa học.
- Phần 3: Phương pháp và một số bài giảng mẫu về dạy học môn Hóa học
bằng tiếng Anh.
Có thể nói, tài liệu này là một tập hợp những định hướng rõ ràng hơn về lộ
trình thực hiện việc giảng dạy các môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh. Qua đó,
các giáo viên được tiếp xúc với ngôn ngữ tiếng Anh chuyên ngành Hóa học, nắm
được các cách sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy, và nhất là có được thêm các giáo

3. Đỗ Thị Xuân Dung, Tiếng Anh chuyên ngành- Một cách nhìn mới (ESP- A
New Perspective), Báo cáo tại Hội nghị Khoa học của khoa Giáo dục- ĐH Sydney-
Úc- 2001, In kỷ yếu Khoa học tháng 4/2001.
4. Dương Thị Nụ (2004), Một vài suy nghĩ về việc dạy từ vựng tiếng Anh
chuyên ngành. Kỷ yếu Hội nghị khoa học lần thứ 25 trường ĐH Ngoại ngữ –
ĐHQG Hà Nội, tháng 10/ 2004.
5. Dương Thị Nụ (2008), Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng bài tập
bổ trợ kỹ năng đọc hiểu trong giáo trình tiếng Anh Luật. Thông tin khoa học số 8/
2008 ĐH Ngoại ngữ - ĐHQG Hà Nội.
Những nghiên cứu trên, trong một phạm vi nhất định, đã xây dựng nên những
nền tảng cần thiết cho đề tài mà chúng tôi đang thực hiện. Tuy mức độ nghiên cứu
chưa rộng khắp, nhưng về lý luận cơ bản hoàn toàn có thể áp dụng ở bậc trung học
phổ thông. Điều quan trọng nhất là tất cả các nghiên cứu trên cho thấy một tín hiệu
rõ nét về mối quan tâm của toàn thể xã hội mà chủ yếu là những người làm công tác
giáo dục, về một nhu cầu bức thiết trong vấn đề nâng cao năng lực tiếng Anh
chuyên ngành cho học sinh.
Dựa trên cơ sở đó, chúng tôi nhận thấy, cần phải thực hiện thêm những nghiên
cứu chi tiết hơn từ mặt lý luận về phương pháp cho đến thực tiễn giảng dạy để có
thể xây dựng những giải pháp khả thi và hiệu quả cho vấn đề này.
13
14
1.2. Thiết kế bài giảng
1 Khái niệm bài giảng
Theo PGS. TS Trịnh Văn Biều: “Khái niệm bài giảng hiện nay có nhiều ý
kiến khác nhau. Theo cách nhìn của người thầy trong phương pháp dạy học truyền
thống có thể cho rằng đây là một quá trình “truyền thụ” kiến thức, còn theo tư tưởng
dạy học hướng vào người học thì người thầy không chỉ truyền thụ kiến thức mà
quan trọng hơn là tổ chức, hướng dẫn học sinh học tập. Ngược lại, đứng dưới góc
độ nhận thức của HS quá trình này là sự tiếp thu, vận dụng và tái hiện kiến thức.
Một cách tổng quát, bài giảng được xem là một đoạn hoàn chỉnh của quá trình dạy

này, người thầy trước hết phải phối hợp tốt các yếu tố mục đích, nội dung, phương
pháp dạy học trong bài giảng [3].
1.2.1. Phân loại bài giảng
Có nhiều cách phân loại bài giảng tùy theo mục đích, nội dung hoặc phương
pháp mà nó thể hiện. R. G. IVANOVA khi nghiên cứu về các phương pháp dạy học
đã phân bài giảng thành các loại hình khác nhau. Mỗi kiểu lại bao gồm nhiều khâu
riêng biệt [3].
  !"
Bài nghiên cứu tài liệu mới điển hình được thực hiện ở các bài mở đầu của
các chương, nghiên cứu nội dung lí thuyết phức tạp đòi hỏi có sự phân tích giải
thích cặn kẽ trong giờ học (khái niệm nguyên tử, phân tử, hoá trị, cấu tạo nguyên tử,
liên kết hóa học…), các bài cung cấp thông tin mang đặc tính kĩ thuật (sản xuất
H
2
SO
4
, HNO
3
, gang thép…) hoặc thí nghiệm biểu diễn.
Nhiệm vụ chủ yếu của bài học là nghiên cứu, truyền thụ - tiếp thu kiến thức
mới nên có sử dụng các phương pháp và phương tiện dạy học khác nhau để đảm
bảo cho học sinh nắm được dung lượng kiến thức xác định và các kĩ năng cần thiết.
Hoạt động của giáo viên và học sinh chú ý đến việc nghiên cứu, nắm vững kiến
thức và kĩ năng mới nhưng không loại bỏ yếu tố kiểm tra, củng cố, hoàn thiện kiến
thức cũ có liên quan [9].
Bài giảng thường cấu trúc như sau:
16
- Phần mở đầu được trình bày ngắn gọn để chuẩn bị cho học sinh tiếp thu
kiến thức mới bao gồm việc nêu nhiệm vụ nhận thức, giới thiệu dàn bài thuyết trình,
hoặc đàm thoại ngắn gọn về các kiến thức cũ có liên quan đến bài học.

sự mở đầu của giáo viên nêu ra nhiệm vụ nghiên cứu trong giờ học.
- Giáo viên nhắc lại, đàm thoại, bổ sung thêm nội dung các vấn đề tr ọng tâm cơ bản
của chương, vấn đề cần nghiên cứu.
- Hoạt động độc lập của học sinh theo nội dung nghiên cứu (làm việc với sách giáo
khoa, sách tham khảo, giải bài tập hóa học, thực nghiệm, hoàn thành thí nghiệm…)
- Giáo viên khái quát vấn đề - nhấn mạnh nội dung chính. Kết thúc giờ học. Dạng bài
học này có thể biến dạng thành giờ học hội thảo, học sinh chuẩn bị thông báo, báo
cáo theo từng phần của nội dung cần khái quát hệ thống hóa, chuẩn bị các bài tập,
thí nghiệm do giáo viên nêu ra. Trong giờ học, giáo viên điều khiển các hoạt động
của học sinh – trình bày các nội dung đã chuẩn bị. Giáo viên khái quát những nội
dung chính do học sinh đã trình bày [9].
, &-.+/&'
Nhiệm vụ chính của giờ học là đánh giá kiến thức, kĩ năng của học sinh về
các mặt như sự đầy đủ, độ bền, độ sâu, tính linh hoạt, chất lượng các khía cạnh khác
nhau của kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo thực hành hóa học. Qua kết quả kiểm tra làm rõ
thiếu sót, lỗ hổng trong kiến thức của từng học sinh mà giáo viên có kế hoạch bổ
sung trong quá trình giảng dạy.
Bài kiểm tra ở dạng kiểm tra nói, viết được tiến hành thường xuyên trong
từng giờ học đã trở thành yếu tố cấu thành trong các dạng bài giảng. Các bài kiểm
tra có nhiệm vụ làm rõ mức độ nắm kiến thức trong một chương, một chuyên đề
được tiến hành trong các giờ kiểm tra viết hoặc thực nghiệm thuộc dạng bài kiểm
tra đánh giá. Giờ kiểm tra được tiến hành như sau:
- Giáo viên nêu nhiệm vụ, yêu cầu kiểm tra.
18
- Tổ chức cho học sinh hoàn thành các bài kiểm tra độc lập (viết, trả lời
câu hỏi test, làm trên máy tính, hoàn thành thí nghiệm hóa học…)
- Học sinh độc lập hoàn thành bài kiểm tra.
- Kết thúc công việc (theo thời gian quy định)
Kết quả bài kiểm tra được phân tích, đánh giá ngay hoặc ở giờ học sau.
Ngoài bốn dạng bài giảng cơ bản trên còn có thể cấu thành giờ học phối hợp.

học, có thể có trong dạng bài học này nhưng không có trong dạng bài học khác như:
kiểm tra, học bài mới, hoán thiện kiến thức, …[9]
Trong bài giảng, các phần cấu trúc có liên quan chặt chẽ và thống nhất với
nhau, thể hiện mối liên hệ mục đích, nội dung phương pháp và hình thức dạy học.
Mục đích bài học bao gồm: mục đích trí dục, đức dục, phát triển. Nội dung bài học
bao gồm nội dung chủ đạo, nội dung hỗ trợ. Giáo viên căn cứ vào sách giáo khoa,
sách tham khảo mà soạn giáo án, trong đó cần chốt lại những kiến thức cơ bản và
logic trình bày trên lớp.
Cấu trúc nội dung của bài giảng được chia thành các bước lí luận dạy học,
mỗi bước lại chia thành một số tình huống dạy học, mỗi tình huống lại bao gồm một
số thao tác, …. Như vậy mỗi bước của bài học phải thực hiện một nhiệm vụ dạy học
21
nhất định. Tuỳ theo mục đích của giờ học mà mỗi bước có thể phải thực hiện nhiều
nhiệm vụ nhưng có một nhiệm vụ nổi trội. Căn cứ vào mục đích, nội dung dạy học
mà giáo viên lựa chọn phương pháp và phương tiện dạy học thích hợp.
Từ thực tiễn dạy học, có thể thống kế các bước trong cấu trúc của các dạng
bài giảng như:
1) Tổ chức lớp học.
2) Kiểm tra bài làm ở nhà.
3) Nêu vấn đề nghiên cứu và chuẩn bị tiếp thu kiến thức, kĩ năng mới.
4) Lĩnh hội kiến thức, kĩ năng.
5) Kiểm tra sơ bộ sự nắm vững kiến thức kĩ năng mới.
6) Khái quát hoá, hệ thống hoá kiến thức.
7) Vận dụng kiến thức mới, có sự kiểm tra, tự kiểm tra mức độ vận dụng
kiến thức.
8) Tổng kết bài học.
9) Hướng dẫn học ở nhà.
Trong dạy học, một bài giảng khi thể hiện cụ thể từng bước qua văn bản được
gọi là giáo án. Giáo án là kế hoạch của một bài học được giáo viên xây dựng, thiết
kế nhằm tổ chức, hướng dẫn hoạt động của học sinh.

năng và thái độ.
(:;/8.94/<=!# >+%-$&'
Tất cả các hành động, tình huống cần được chuẩn bị chi tiết, được thiết kế cụ
thể và dự kiến thời gian thực hiện. Số lượng hoạt động vừa phải nhằm tránh hiện
tượng “cháy giáo án”. Nếu dạy học theo nhóm thì cần phân nhóm trước. Chú ý là
hầu hết các hoạt động thường mất nhiều thời gian hơn dự tính, do đó GV cần chủ
động trong việc điều tiết hoạt động của lớp học [9].
1.2.4. Qui trình thiết kế bài giảng
Thông thường thiết kế bài giảng theo hướng đổi mới gồm 5 bước [3], [11], [17]:
Bước 1: Xác định mục tiêu bài học
Mục tiêu của bài là đích đặt ra cho HS cần đạt được sau khi học bài đó.
+ Mục tiêu của bài học chỉ đạo toàn bộ nội dung, phương pháp dạy học, nội dung và
phương pháp đánh giá (hệ thống câu hỏi và bài tập).
+ Mục tiêu của bài học gồm 3 thành tố: Kiến thức, kỹ năng, thái độ
+ Về kiến thức cơ bản: Kiến thức trọng tâm mà HS phải nắm vững trong tiết học,
những kiến thức cần tái hiện có được sử dụng trong bài học. (3 mức độ: Biết – Hiểu
24
– Vận dụng).
+ Về kỹ năng, kỹ xảo: Đó là những kỹ năng hóa học cơ bản (thí nghiệm, ngôn ngữ
hóa học…), các thao tác tư duy cần rèn.
+ Mục tiêu phát triển:
- Phát triển năng lực nhận thức.
- Phát triển năng lực hành động.
+ Mục tiêu giáo dục: Hình thành thế giới quan, thái độ, hành vi.
Bước 2 : Xác định phương tiện, đồ dung dạy học
Xác định các phương tiện dạy học cần thiết như : mẫu vật, mô hình, tranh ảnh, hình
vẽ, sơ đồ, bảng phụ, phiếu học tập, đồ dùng học…
Cần chỉ rõ nhiệm vụ của GV, nhiệm vụ từng cá nhân hoặc của nhóm HS trong
việc chuẩn bị này.
Bước 3 : Xác định phương pháp dạy học chủ yếu

5. Thảo luận nhóm
6. Thảo luận toàn lớp
7. Hoàn chỉnh kết luận
A. Giao nhiệm vụ bài tập hoặc yêu cầu
B. Hướng dẫn HS giải quyết vấn đề.
Phương án 1:
Quan sát giúp đỡ nếu HS khó khăn.
Yêu cầu đại diện nhóm phát biểu, nhóm khác
lắng nghe và góp ý kiến.
Phương án 2:
1. Quan sát, mô tả hiện tượng thí nghiệm
do GV thực hiện.
2. Nhận xét, phán đoán, giải thích hiện
tượng.
3. Rút ra kết luận
4. Thảo luận toàn lớp
Phương án 2:
GV nhận xét đúng, sai và bổ sung cho hoàn
chỉnh.
Cho bài tập vận dụng kiến thức.
Giúp HS hoàn thành kết luận cho toàn bài.
Phương án 3:
1. Quan sát, mô tả mô hình, mẫu vật thật,
biểu đồ, bảng thống kê.
2. Nhận xét, phán đoán để tìm ra những
điều có thể nhận biết.
3. Rút ra kết luận.
4. Thảo luận nhóm
5. Thảo luận toàn lớp
6. Hoàn thành kết luận