1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC VŨ THỊ THÚY HẢI VẬN DỤNG QUY TRÌNH DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN
CHUẨN QUỐC TẾ VÀO MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG (PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI CỔ ĐẠI VÀ TRUNG ĐẠI
LỚP 10, CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN)
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM LỊCH SỬ
(BỘ MÔN LỊCH SỬ)
Mã số: 60 14 10
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Kim Đỉnh HÀ NỘI – 2012 122
MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn…………………………………………………………………….i
Danh mục các chữ viết tắt…………………………………………………….ii
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 5
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 9
5. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 10
6. Giả thuyết khoa học 10
7. Đo
́
ng go
́
p cu
̉
trung đại lớp 10, chương trình chuẩn 37
2.1.1. Vị trí, mục tiêu 37
2.1.2. Nội dung cơ bản 40
2.2. Một số biện pháp vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc
tế vào phần Lịch sử thế giới cổ đại và trung đại lớp 10, chương trình chuẩn 44
2.2.1. Phân tích nhu cầu học sinh làm cơ sở xây dựng kế hoạch bài dạy 44
2.2.2. Xác định vị trí, mục tiêu, nội dung bài học làm cơ sở lựa chọn phương
pháp, hình thức tổ chức dạy học, hình thức kiểm tra, đánh giá 49
2.2.3. Lập kế hoạch đánh giá, cải tiến phát triển chuyên môn 55
2.3. Thực nghiệm sư phạm 60
2.3.1. Mục đích thực nghiệm 60
2.3.2. Nguyên tắc tiến hành thực nghiệm 60
2.3.3. Đối tượng và thời gian thực nghiệm 61
2.3.4. Nội dung thực nghiệm 61
2.3.5. Tiến trình thực nghiệm 63
2.3.6. Kết quả thực nghiệm 65
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 78
TÀI LIỆU THAM KHẢO 82
PHỤ LỤC 86
4
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ĐH
Đại học
ĐHQG
5
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009 - 2020 đã nêu
rõ: “Giáo dục và đào tạo có sứ mạng đào tạo con người Việt Nam phát triển
toàn diện, góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến của đất nước trong bối
cảnh toàn cầu hóa, đồng thời tạo lập nền tảng và động lực công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước” [2, tr.15]. Để đạt được mục đích này, yêu cầu đặt ra
đối với ngành giáo dục là phải đổi mới một cách toàn diện, có hệ thống từ
mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy - học, phương pháp kiểm tra đánh giá
cho đến việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, giúp người học có thể
chủ động, tích cực, phát triển các kỹ năng và vận dụng kiến thức đã học vào
cuộc sống.
Trong dạy học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng, việc xây dựng
quy trình dạy học có vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần quyết định vào sự
thành công của từng giờ học, môn học. Xây dựng quy trình dạy học giúp giáo
viên có thể tư duy một cách hệ thống về các thành tố hiện hữu trong quá trình
tổ chức giờ giảng, chủ động trong thực thi và có được những đánh giá, phản
hồi hữu ích trong phát triển chuyên môn. Một giờ học sẽ không thể thành
công nếu như mỗi giáo viên không có sự chuẩn bị chu đáo từ trước.
Chương trình đào tạo cấp văn bằng, chứng chỉ quốc tế dành cho giáo
viên và chuyên gia đào tạo của Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge đã và
đang được triển khai ở nhiều nước trên thế giới. Tham gia khóa học, các học
viên đã được tiếp cận cách thức triển khai dạy học theo một quy trình sư
phạm bao gồm nhiều yếu tố cấu thành được đặt trong mối liên hệ hữu cơ, mật
của Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge cho giáo viên và chuyên gia đào
tạo” của Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge (bản dịch tiếng Việt) đã cung
cấp cho người học một quy trình rõ ràng trong triển khai dạy học. Theo cách 7
tiếp cận của Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge, để có thể đem lại những
kết quả tốt nhất, công việc dạy học cần phải được bắt đầu từ khâu chuẩn bị kế
hoạch dạy học, cho đến thực thi và đánh giá cải tiến. Mỗi khâu của quy
trình lại bao gồm nhiều bước nhỏ hơn và chúng được đặt trong mối liên hệ
hữu cơ với nhau. Bên cạnh đó, tài liệu cũng đưa ra những chỉ dẫn khi tiến
hành lập kế hoạch dạy học cho từng bài học cụ thể. Đây là nguồn tài liệu tham
khảo quan trọng trong quá trình chúng tôi thực hiện đề tài luận văn của mình.
Các tác giả Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng và Nguyễn Thị Côi
trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử” (tập II) đã đưa ra quan niệm của
mình về việc chuẩn bị bài học lịch sử trước khi tiến hành triển khai trên lớp,
trong đó nhấn mạnh “Việc chuẩn bị bài học là điều kiện quan trọng để hoàn
thành tốt nhiệm vụ dạy học” [21, tr.153]. Ngoài ra, các tác giả còn đưa ra một
số nguyên tắc trong quá trình chuẩn bị bài học mà giáo viên phải chú ý như
xác định loại bài, vị trí, mục tiêu của bài học, xây dựng đề cương và viết giáo
án bài giảng.
Tác giả Phan Ngọc Liên trong cuốn “Thiết kế bài giảng lịch sử ở
trường THPT”, cũng đã nêu lên sự cần thiết của việc linh hoạt, sáng tạo, tránh
công thức của giáo viên trong khi xây dựng kế hoạch dạy học. Theo tác giả,
“Sự linh hoạt trong cấu trúc bài học, sự sáng tạo của giáo viên và việc tránh
công thức rập khuôn khi soạn bài là những yếu tố góp phần vào thành công
của bài học, bên cạnh việc cải tiến, nâng cao nội dung và phương pháp dạy
học” [12, tr.7].
Tác giả Nguyễn Thị Côi trong bài viết “Thiết kế kế hoạch bài học Lịch
sử ở trường phổ thông theo tinh thần đổi mới” (Tạp chí Giáo dục, số
các sách chuyên khảo, bài viết, luận văn, khóa luận tập trung nghiên cứu. Tuy
nhiên, các tài liệu mới chủ yếu đề cập nhiều đến việc chuẩn bị kế hoạch bài
dạy, xây dựng kế hoạch bài dạy mà chưa chỉ ra được một quy trình dạy học cụ
thể theo chiều hướng phát huy tính tích cực, chủ động của người học để có thể
nâng cao hiệu quả dạy học môn học. 9
Những kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước và khóa luận tốt
nghiệp của bản thân chính là nguồn tài liệu quý báu, là những căn cứ, gợi ý có
giá trị cho chúng tôi thực hiện luận văn này.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tƣợng
Một số biện pháp vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận
chuẩn quốc tế vào dạy học lịch sử ở trường THPT nói chung và phần Lịch sử
thế giới cổ đại và trung đại lớp 10 nói riêng.
3.2. Phạm vi
Về nội dung, với phạm vi của một luận văn tốt nghiệp, đề tài tập trung vào
việc nghiên cứu quy trình dạy học theo chương trình tập huấn dành cho giáo
viên của trường Đại học Khảo thí Quốc tế Cambridge, từ đó vận dụng vào dạy
học phần Lịch sử thế giới cổ đại và trung đại lớp 10, chương trình chuẩn.
Về hình thức tổ chức dạy học: tập trung vào các bài học nội khóa.
Về phạm vi điều tra, khảo sát thực trạng: tiến hành tại trường THPT Trần
Phú - Hoàn Kiếm (Hà Nội), Bình Sơn (Vĩnh Phúc), Ngô Sỹ Liên (Bắc Giang).
Về phạm vi thực nghiệm: tiến hành tại trường THPT Bình Sơn - Vĩnh Phúc.
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Mục đích
Trên cơ sở khẳng định vai trò, sự cần thiết của việc xây dựng quy trình
dạy học môn Lịch sử ở trường THPT theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế, đề
tài đề xuất một số biện pháp vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận
luận văn.
6. Giả thuyết khoa học
Nếu giáo viên vận dụng quy trình dạy học tiếp cận chuẩn quốc tế theo
cách thức mà đề tài đề xuất sẽ đáp ứng được nhu cầu người học, tạo hứng thú
học tập lịch sử nói chung, học tập phần Lịch sử thế giới cổ đại và trung đại
lớp 10 nói riêng, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở trường
THPT hiện nay.
7. Đo
́
ng go
́
p cu
̉
a đê
̀
ta
̀
i 11
Thực hiện tốt những nhiệm vụ đề ra, luận văn góp phần:
- Khẳng định vai trò, sự cần thiết của việc vận dụng quy trình dạy học
theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế vào môn Lịch sử ở trường THPT.
- Đánh giá được thực trạng dạy học lịch sử nói chung, thực trạng triển
khai quy trình dạy học trong môn Lịch sử nói riêng.
- Đề xuất một số biện pháp vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp
cận chuẩn quốc tế vào môn Lịch sử ở trường THPT.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Ý nghĩa khoa học: làm phong phú thêm lí luận phương pháp dạy học
phải làm rõ khái niệm dạy - học. Cho đến nay, khái niệm này đã được đề cập
rất nhiều trong các công trình nghiên cứu. Theo “Từ điển Tiếng Việt” thì dạy
là “truyền lại tri thức hoặc kỹ năng một cách ít nhiều có hệ thống, có phương
pháp” [27, tr.244], còn học là “sự thu nhận kiến thức, luyện tập kỹ năng do
người khác truyền lại” [27, tr.453].
Theo lý thuyết sư phạm tương tác của Jean-Marc Denomme’ và
Madeleine Roy (Canada) vào những năm 40 - 50 của thế kỉ XX, hệ thống dạy
học bao gồm ba nhân tố cơ bản và sự tương tác giữa chúng tạo nên sự hiệu
quả trong dạy học. Ba nhân tố đó là người học, người dạy và môi trường.
Người học chủ động huy động mọi năng lực cá nhân để tìm cách học hỏi và
lĩnh hội tri thức cho bản thân mình. Người dạy sẽ tổ chức các hoạt động giúp
đỡ, hướng dẫn người học chiếm lĩnh kiến thức. Môi trường bao gồm cả môi
trường bên trong và bên ngoài có ảnh hưởng trực tiếp đến cả người dạy và
người học.
Trong cuốn “Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường”, tác
giả Phan Trọng Ngọ đã cho rằng: dạy “là sự truyền lại của thế hệ trước cho
thế hệ sau những kinh nghiệm mà xã hội đã sáng tạo ra và tích lũy được qua
các thế hệ”; còn học là “quá trình tương tác giữa cá thể với môi trường, kết
quả là sự biến đổi bền vững về nhận thức, thái độ hay hành vi của cá thể đó”
[23, tr.14-15]. 14
Như vậy, mặc dù được nhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau, song các
khái niệm trên đều đã nêu bật được bản chất của dạy và học. Theo đó, dạy
chính là một quá trình tích cực, trong đó người dạy chia sẻ thông tin với
người học, định hướng và điều chỉnh quá trình xử lý thông tin của người học,
giúp người học phát triển các năng lực trí tuệ và phát triển nhân cách theo
mục đích, mục tiêu giáo dục đã đề ra. Học là quá trình thu thập, xử lý thông
tin từ môi trường xung quanh, nhằm thay đổi hành vi một cách tổng hợp.
được triển khai từ năm 2007, tại Khoa Sư phạm - ĐHQG Hà Nội (nay là
trường ĐH Giáo dục - ĐHQG Hà Nội).
Theo cách tiếp cận trong đào tạo giáo viên đạt chuẩn quốc tế của Đại
học Khảo thí Quốc tế Cambridge thì quy trình dạy học được xem xét trên một
quan điểm hệ thống, bao gồm ba giai đoạn với các thành tố liên kết thành một
chu trình và tác động qua lại với nhau theo sơ đồ sau:
16
Sơ đồ 1.1. Quy trình dạy học tiếp cận chuẩn quốc tế
giá cải
tiến
Kế
hoạch
bài
dạy
Phân tích nhu cầu
Xác định mục tiêu môn học, bài học
Mục tiêu bài dạy
Lựa chọn, sắp xếp nội dung dạy học
Lựa chọn hình thức, PP, PT dạy học.
Đánh giá kết quả học tập
Lập kế hoạch đánh giá cải tiến sau
một bài, một học kỳ, một năm học Lưu trữ hồ sơ, tài liệu
Lập kế hoạch dạy học/đề cương môn
học
Lựa chọn hình thức, PP kiểm tra, đánh
giá 17
Như vậy, theo chương trình tập huấn của Đại học Khảo thí Quốc tế
Cambridge, quy trình dạy học bao gồm ba khâu chính là chuẩn bị kế
hoạch dạy học, thực thi kế hoạch dạy học và đánh giá cải tiến. Mỗi
hoạch rèn luyện phẩm chất đạo đức và nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp
vụ của mình, ngày 22/10/2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư
30/2009/TT - BGDĐT quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS và
THPT. Thông tư này bắt đầu có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10/12/2009.
Theo quy định trên, chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT do Bộ Giáo dục
và Đào tạo ban hành bao gồm sáu tiêu chuẩn trên các mặt: Phẩm chất chính
trị, đạo đức lối sống; Năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục;
Năng lực dạy học; Năng lực giáo dục; Năng lực hoạt động chính trị, xã hội và
Năng lực phát triển nghề nghiệp.
Như vậy, trong quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT, Bộ Giáo
dục và Đào tạo Việt Nam cũng đã đưa ra các tiêu chí đánh giá và yêu cầu giáo
viên thực hiện để đảm bảo cho việc dạy học được tiến hành một cách có hiệu
quả từ Năng lực tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục cho đến Năng lực
dạy học với các khâu lập kế hoạch, lựa chọn nội dung, phương pháp, phương
tiện, hình thức kiểm tra, đánh giá và xây dựng môi trường dạy học lành mạnh,
đảm bảo các điều kiện tốt nhất cho việc dạy học. Điều đó cho thấy, trong việc
đưa ra chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT, bên cạnh việc xây dựng các tiêu
chí phù hợp với thực tiễn giáo dục Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo nước ta
đã tiếp thu kinh nghiệm tiên tiến của nền giáo dục thế giới, tiếp cận với chuẩn
của mô hình đào tạo giáo viên quốc tế. Yêu cầu đặt ra đối với người dạy là
không chỉ vận dụng tốt các hình thức, phương pháp trong giờ học mà còn phải
chú trọng đến việc tìm hiểu đối tượng, môi trường dạy học, có năng lực xây
dựng kế hoạch dạy học và dùng kết quả kiểm tra, đánh giá để điều chỉnh hoạt
động dạy học ngày một tốt hơn. 19
Vì vậy, những tiêu chí về chuẩn nghề nghiệp giáo viên THPT cũng là
cơ sở, căn cứ cho thấy, việc vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận
chuẩn quốc tế vào dạy học lịch sử là việc làm cần thiết, không chỉ đem lại
quốc tế vào môn Lịch sử ở trường THPT:
Thứ nhất, việc vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn
quốc tế sẽ mang lại cho cả người học và người dạy một ý tưởng rõ ràng
về mục tiêu bài học, mục tiêu môn học, chương trình học và cả quá trình
dạy học.
Thứ hai, quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế giúp cho
giáo viên có sự chuẩn bị kỹ càng, chu đáo về nội dung bài học mà họ sẽ dạy,
dự tính được những nguồn tài liệu mà họ sẽ sử dụng cho bài giảng của mình,
tiết kiệm được thời gian do đã chuẩn bị chu đáo từ trước và tập trung vào nhu
cầu của học sinh.
Thứ ba, việc vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn
quốc tế làm cho giáo viên ý thức được mục đích và thành quả đạt được, đặt
trọng tâm vào mục tiêu chung, không bị lạc đề sang những nội dung không
cần thiết và không hoàn thành bài giảng. Triển khai bài dạy theo quy trình
giúp giáo viên chủ động, tự tin trong giảng dạy, thậm chí có thể dự đoán các
vấn đề có thể xảy ra. Dựa trên quy trình - bản kế hoạch được chuẩn bị trước,
giáo viên tiến hành tổ chức các hoạt động dạy và học để giờ học đạt hiệu quả.
Thứ tƣ, quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế không chỉ
tạo ra một cơ sở vững chắc để giáo viên xem xét, đánh giá bài giảng của mình
mà nó còn tạo nên một điểm khởi đầu cho những kế hoạch tiếp theo mà giáo
viên phải tiến hành trong tương lai.
Tóm lại, việc vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn
quốc tế vào dạy học lịch sử ở trường THPT là việc làm quan trọng và cần
thiết, quyết định hiệu quả việc dạy học nói chung, dạy học bộ môn Lịch sử
nói riêng. Vì vậy, trước khi tiến hành bài học trên lớp, giáo viên nên vận dụng
và tuân thủ các bước của quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế 21
trong việc triển khai bài học, môn học một cách cẩn thận, sáng tạo và sử dụng
Vì vậy, khi vận dụng quy trình này vào dạy học nói chung và dạy học
lịch sử nói riêng, yêu cầu đặt ra đối với các giáo viên là phải tuân thủ các
bước và đảm bảo tính hệ thống của quy trình. Trước khi triển khai dạy học,
giáo viên cần nghiên cứu kỹ các bước trong quy trình, vận dụng nó một cách
sáng tạo vào quá trình dạy học của mình để công việc dạy học môn học, bài
học đạt hiệu quả.
1.1.5.2. Vận dụng quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế phải
phù hợp với đối tượng dạy học
Mặc dù quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế là một hệ
thống các bước khác nhau và chúng được đặt trong mối liên hệ hữu cơ, mật
thiết với nhau, song như vậy, không có nghĩa là khi vận dụng vào dạy học,
giáo viên phải tuân thủ nó một cách nguyên tắc và máy móc. Việc vận dụng
quy trình dạy học theo hướng tiếp cận chuẩn quốc tế cần phải phù hợp với
từng nhóm đối tượng dạy học (học sinh) khác nhau.
Trước khi xây dựng kế hoạch dạy học, giáo viên cần phải dành thời
gian và sự quan tâm đúng mức tới việc điều tra đối tượng dạy học để có thể
nhận diện được đặc điểm của đối tượng dạy học. Các thông tin đầy đủ về đặc
điểm, nhu cầu, kỳ vọng và phong cách học tập của học sinh sẽ giúp giáo viên
phác họa được kế hoạch tổ chức triển khai và quản lý hiệu quả việc dạy học,
thúc đẩy các quá trình tìm kiếm cơ hội hỗ trợ cho học sinh trong suốt quá
trình dạy học. Giáo viên có thể tìm hiểu các thông tin liên quan đến học sinh
bao gồm:
- Trình độ, kiến thức, năng lực hiện tại;
- Sở thích, hứng thú, động cơ, ý chí học tập;
- Điều kiện, hoàn cảnh học tập;
- Những mong muốn về kết quả, thành tích sẽ đạt được; về sự hỗ trợ
của giáo viên; về các kiểu tổ chức hoạt động của môn học; về cách kiểm tra
đánh giá…
24
sử, giáo viên và toàn xã hội. “Kỳ thi vào Đại học và Cao đẳng năm 2005 có
58,5% bài thi môn sử chỉ đạt điểm 1 trở xuống. Điều tra 4 trường đại học lớn
ở các khu vực bao gồm: ĐHSP Hà Nội, ĐHSP Đà Lạt, ĐHSP Thành phố Hồ
Chí Minh, ĐHSP Đồng Tháp có tổng số thí sinh khối C là 23.588 thì số bài
được trên 5 điểm là 2.296, chiếm 9.73%”. Sang đến kỳ thi năm 2006: “Tỷ lệ
thí sinh có điểm thi dưới trung bình chiếm hơn 80%, trong đó 60% có điểm
thi dưới 1” [5, tr.31]. Có lẽ con số trên chưa phải là tất cả khi còn một số
lượng không nhỏ các bài thi bỏ giấy trắng, hoặc viết linh tinh do không biết
làm gì trong giờ thi. Dư luận xã hội đã phải đau lòng, cười ra nước mắt với
những thí sinh đã vô tình hay cố ý “bôi đen” lịch sử.
Từ thực trạng trên, dư luận xã hội đã gióng lên hồi chuông cảnh báo đối
với những người làm công tác quản lý giáo dục, những giáo viên dạy lịch sử ở
trường phổ thông và ngay cả những người làm công tác đào tạo giáo viên lịch
sử ở các trường Cao đẳng và Đại học trong cả nước. Có rất nhiều nguyên
nhân được đưa ra để lý giải cho tình trạng học sinh ngày càng “thờ ơ” với
môn học Lịch sử. PGS.TS.Trịnh Đình Tùng - ĐHSP Hà Nội trong bài viết
“Chất lượng dạy học lịch sử ở trường phổ thông: lý luận - thực trạng và giải
pháp” [24, tr.370-371], đã đưa ra 5 nguyên nhân cơ bản dẫn tới tình trạng dạy
và học lịch sử nêu trên đó là: sự quan niệm chưa đúng về vị trí môn học, sự
tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, công tác đào đạo giáo viên lịch sử
cho các trường phổ thông còn kém chất lượng, và đặc biệt là do sự bảo thủ,
lạc hậu, không chịu đổi mới về phương pháp dạy học… đã hạn chế chất lượng
dạy và học môn Sử.
Thiết nghĩ, khi nhìn nhận, đánh giá về một vấn đề nào đó, chúng ta cần
phải có quan điểm khách quan, toàn diện, biện chứng, tránh cách nhìn phiến
diện, chỉ dừng lại ở những hạn chế và yếu kém của nó. Xã hội ghi nhận sự cố
gắng, đóng góp của giáo viên và học sinh trong dạy và học lịch sử những năm
qua song cũng cần phải nhìn thẳng vào sự thật, phát hiện ra những yếu kém,
hoạch dạy học;
Copyright: Tài liệu đại học ©