Chứng minh đánh giá là một khoa học. Mô tả việc
sử dụng một trong những thành tựu của khoa học đánh
giá để quản lý. Bình luận.
BÀI LÀM
1. Đánh giá là một khoa học
Đánh giá giáo dục là một quá trình thu thập, chỉnh lý,
xử lý, phân tích thông tin một cách toàn diện, khoa học, hệ
thống những thông tin về sự nghiệp giáo dục, để rồi phán
đoán giá trị của nó nhằm thúc đẩy công cuộc cải cách giáo
dục, nâng cao trình độ phát triển của giá dục, đáp ứng nhu
cầu ngày càng cao của cộng đồng xã hội. Đánh giá không
chỉ là công cụ của quản lý giáo dục mà bản thân nó cũng
chính là một khoa học với đầy đủ các đặc trưng vốn có
của một khoa học, cũng có những thành tựu to lớn và
những thành tựu đó lại được ứng dụng vào quản lý để
quay trở lại đánh giá.
Đánh giá là một khoa học, điều này được thể hiện qua
những luận điểm sau đây:
1
1.1. Đặc trưng của đánh giá:
Cũng giống như các lĩnh vực khoa học khác, đánh giá
cũng có những đặc trưng dưới đây:
- Tính khách quan: Đánh giá trong giáo dục bao giờ
cũng cần các thông tin thu thập về đối tượng được đánh
giá, thông tin đó phải đảm bảo tính toàn diện, tính hệ
thống. Nghĩa là thông tin cần phải được thu thập từ nhiều
nguồn khác nhau có liên quan đến đối tượng đánh giá.
- Tính khoa học: Trong đánh giá, thông tin đầu vào và
đầu ra của đánh giá phải đảm bảo xử lý khoa học, chính
xác, được phân tích và lưu trữ thuận tiện.
- Tính thích ứng phổ biến: Khái niệm đánh giá trong

trị, có tác dụng đối mới, cải tạo hoặc thích ứng với sự vật,
hiện tượng của thế giới khách quan.
Quá trình nhận thức bao gồm 6 giai đoạn: Biết (tái
hiện), Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Tổng hợp, Đánh giá.
Như vậy, đánh giá là bậc cao nhất của quá trình nhận
thức.
- Thực tiễn:
Nhận thức của con người không thể tách rời thực tiễn.
Thực tiễn là nguồn gốc của nhận thức và cũng là mục đích
của nhận thức.
Thực tiễn là nơi xuất phát của đánh giá và cũng là
điểm kết thúc của quá trình đánh giá. Sự kiểm nghiệm này
được thể hiện: Mức độ phát triển của khách thể giá trị có
phù hợp với kết quả đánh giá không? Mức độ thỏa mãn
nhu cầu của chủ thể có giá trị có phù hợp với kết quả đánh
giá không? Nguyện vọng chủ quan của chủ thể đánh giá
có được đáp ứng không?
4
Đánh giá trong giáo dục về thực chất cũng là quá
trình phán đoán mức độ cao thấp của sự nghiệp giáo dục.
Giá trị của sự nghiệp giáo dục ở đây nhằm chỉ mối quan
hệ giữa đặc tính, tính chất của sự nghiệp giáo dục với nhu
cầu của con người chủ thể trong thực tiễn xã hội.
1.3. Nội dung nghiên cứu của đánh giá
Những nội dung nghiên cứu chủ yếu của đánh giá
giáo dục như một ngành khoa học, bao gồm:
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của hoạt động
đánh giá: Loại hình đánh giá, quy trình đánh giá, chỉ đạo
thực hiện đánh giá
- Nghiên cứu tìm ra các phương pháp thực thi cụ thể,

- Phương pháp điều tra: Đây là phương pháp thường
dùng trong việc thu thập thông tin đánh giá từ các nguồn
khác nhau, nhằm xác định độ tin cậy và giá trị của thông
tin đánh giá.
- Phương pháp quan sát
Quan sát là một phương pháp dễ dùng nhất trong
đánh giá. Tuy nhiên trong đánh giá giáo dục, quan sát chỉ
cung cấp các thông tin trên bề mặt các sự kiện. Cần thêm
thông tin từ nhiều nguồn khác nhau mới có được cơ sở
khoa học cho các phán đoán giá trị
Ngoài ra, đánh giá còn sử dụng các phương pháp
khác như: Phương pháp thực nghiệm và phương pháp
thống kê.
1.6. Những thành tựu của khoa học đánh giá
Đánh giá cũng giống như các ngành khoa học khác,
đều có những thành tựu nhất định trong lịch sử phát triển
của mình, những thành tựu đó được con người vận dụng
7
vào trong thực tiễn quản lý (để quay trở lại đánh giá). Các
thành tựu của khoa học đánh giá được thể hiện qua các bộ
chuẩn đánh giá và các mô hình đánh giá:
- Các bộ chuẩn:
+ Chuẩn kiến thức, kỹ năng
Chuẩn kiến thức kỹ năng là một thành tựu của khoa
học đánh giá. Nó là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến
thức, kỹ năng của môn học, hoạt động giáo dục mà học
sinh cần phải và có thể đạt được sau từng giai đoạn học
tập. Chuẩn kiến thức, kỹ năng là căn cứ để biên soạn sách
giáo khoa, quản lý dạy học, đánh giá kết quả giáo dục ở
từng môn học, ngành học, hoạt động giáo dục nhằm bảo

đẳng, đại học đã có các bộ chuẩn kiểm định chất lượng
giáo dục.
- Bộ test
Các bộ test là một trong các thành tựu quan trọng của
khoa học đánh giá. Các bộ test nhằm đo các chỉ số phát
triển của con người về các khía cạnh khác nhau, có thể kể
tên một số bộ test dưới đây:
IQ: Chỉ số thông minh
EQ: Chỉ số thông minh cảm xúc
AQ: Chỉ số vượt khó
SQ: Chỉ số thông minh xã hội
PQ: Chỉ số đam mê
CQ: Trí thông minh sáng tạo
SQ: Trình độ biểu đạt ngôn ngữ
MQ: Chỉ số đạo đức
- Các mô hình đánh giá:
10
Ngoài các thành tựu kể trên, khoa học đánh giá còn
để lại thành tựu là các mô hình đánh giá. Có thể kể đến
các mô hình chủ yếu sau đây:
+ Mô hình đánh giá theo mục tiêu (Goal-based), hay
mô hình E B Taylor
+ Mô hình CIPP
+ Mô hình đánh giá sự khác biệt (Discrepancy
Evaluation Model)
+ Mô hình đánh giá không theo mục tiêu (Goal – Free
model)
2. Mô tả việc sử dụng một trong những thành tựu
của khoa học đánh giá để quản lý tại đơn vị đang
công tác

khách quan, thực hiện đầy đủ các bước trong quy trình Tự
đánh giá. Nhà trường cũng đã phổ biến đến toàn thể
CBNV trong Trường, để Tự đánh giá không còn là việc
của riêng của bộ phận chuyên trách, mà là cơ hội để toàn
thể CBNV tự nhìn nhận, đánh giá lại chính công việc của
mình. Chính vì vậy, kết quả tự đánh giá là tài liệu có giá
trị thiết thực không chỉ cho quá trình kiểm định chất lượng
mà còn là nguồn thông tin đầu vào quan trọng cho quá
trình cải tiến chất lượng của nhà trường. Đến tháng 10
năm 2012, trường Đại học FPT đã hoàn thành việc tự
đánh giá và gửi Báo cáo tự đánh giá đến Cục Khảo thí và
Kiểm định chất lượng giáo dục. Trong 10 tiêu chuẩn, 61
tiêu chí, kết quả tự đánh giá của Trường Đại học FPT có
55/61 tiêu chí đạt (Chiếm 90.2%) và 6/61 tiêu chí chưa đạt
(9.8%).
13
Tuy nhiên đến tháng 5 năm 2013, Cục khảo thí và
kiểm định chất lượng giáo dục có công văn gửi công văn
hướng dẫn sử dụng tiêu chí kiểm định chất lượng giáo dục
(Công văn số: 527/KTKĐCLGD ngày 23/5/2013) tới các
trường đã nộp báo cáo tự đánh giá trong năm 2012 yêu
cầu cập nhật. Đến nay, nhà trường đã hoàn thành việc
chỉnh sửa báo cáo và cập nhật dữ liệu mới. Dự kiến cuối
năm nay, tổ chức đánh giá độc lập sẽ đến làm việc trực
tiếp tại Trường để thực hiện bước tiếp theo trong quy trình
kiểm định chất lượng.
3. Bình luận
Kiểm định chất lượng giáo dục là một vấn đề khá mới
mẻ ở Việt Nam nhưng đến nay, một hệ thống kiểm định
chất lượng giáo dục đã được triển khai trong cả nước, từ