MỤC LỤC
Trang
TÀI LIỆU THAM KHẢO 26
i
A. MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Việt nam là một quốc gia có nhiều lợi thế được thiên nhiên ban tặng là
một trong những điều kiện tuyệt vời để phát triển du lịch và đặc biệt là phát
triển du lịch văn hóa một loại hình du lịch mới mẻ và hấp dẫn đối với khách
du lịch trong và ngoài nước. Việt nam ngoài sức hấp dẫn về vẻ đẹp sinh thái
tự nhiên còn có nền văn hoá đa dạng và truyền thống lịch sử lâu đời, phong
phú về di sản văn hoá, các làng nghề và các lễ hội truyền thống gắn với các
nhóm dân tộc của cả nước. Vì vậy, những địa phương có lợi thế về nền văn
hóa đặc trưng những làng nghề nổi tiếng hay những lễ hội dân gian độc đáo
nên được phát hiện và đầu tư để trở thành một hạt nhân tích cực trong việc
phát triển ngành du lịch nước nhà ngày càng đứng vững trên trường quốc tế.
1
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
Du lịch văn hóa là loại hình du lịch truyền thống đã và đang phát
triển mạnh và lâu đời đặc biệt Hà Nội ngàn năm văn hiến là cái nôi phát triển
du lịch văn hóa của cả nước vì thế du lịch văn hóa ở Hà Nội là thế mạnh to
lớn đối với ngành du lịch Việt Nam. Du lịch văn hóa chủ yếu dựa vào những
sản phẩm văn hóa, những lễ hội truyền thống dân tộc, kể cả những phong tục
tín ngưỡng để tạo sức hút đối với khách du lịch bản địa và từ khắp nơi trên
thế giới. Du lịch văn hóa đem lại giá trị lớn cho cộng đồng xã hội ,, thu hút
khách du lịch tham gia du lịch văn hóa tức là tạo ra dòng chảy mới và cải
thiện cuộc sống của người dân địa phương và đặc biệt là nâng cao tầm hiểu
biết cho cộng đồng về nền văn hóa Việt Nam.
Hà Nội có vùng ngoại thành rộng lớn cùng rất nhiều làng nghề truyền
thống, các di tích lịch sử, lăng tẩm, đền chùa… Đây là những yếu tố, tiềm
3
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
B. NỘI DUNG
Phần 1 : GIỚI THIỆU VỀ DU LỊCH VĂN HÓA
1.1. Vài nét khái quát về du lịch văn hóa
1.1 Du lịch văn hóa và các khái niệm liên quan1.1.1. Khái niệm du lịch
văn hóa
Ngày nay đời sống của con người ngày càng cao, họ không những có
nhu cầu đầy đủ về vật chất mà còn có nhu cầu được thoả mãn về tinh thần
như vui chơi, giải trí và du lịch. Do đó, du lịch là một trong những ngành có
triển vọng lớn trong nền kinh tế nước nhà. Việt Nam là một quốc gia có tiềm
năng du lịch đa dạng và phong phú, tiềm năng ấy thể hiện ở các thế mạnh sau:
Tính đến tháng 8/2010, Việt Nam có hơn 40.000 di tích, thắng cảnh trong đó
có hơn 3000 di tích được xếp hạng di tích quốc gia và hơn 5000 di tích được
xếp hạng cấp tỉnh. Hiện nay du lịch không còn là nghỉ ngơi giải trí đơn thuần
mà còn là nghỉ ngơi giải trí tích cực có tác dụng bổ sung tri thức làm phong
phú thêm đời sống tinh thần của con người.
Có thể hiểu du lịch văn hoá là một loại du lịch mà mục đích chính
là nâng cao hiểu biết cho cá nhân đáp ứng sự tìm hiểu qua các chuyến du lịch
đến những vùng đất mới, tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử, kiến trúc, kinh tế chế
độ xã hội, cuộc sống và phong tục tập quán của địa phương đất nước đến du
lịch hoặc kết hợp với nhiều mục đích khác nữa.
Du lịch văn hoá vừa là phương tiện, vừa là mục đích của kinh doanh
du lịch, du lịch văn hoá nhằm chuyển hoá các giá trị văn hoá, các giá trị vật
chất cũng như tinh thần cho hoạt động du lịch, du lịch văn hoá là phương thức
hấp dẫn vì nó giải quyết những nhu cầu về cảm thụ cảnh quan của quốc gia và
4
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
Khách du lịch văn hoá có thể được coi là khách du lịch thuần túy vì
khách có thể chỉ đi vì động cơ văn hoá. Tuy nhiên số lượng khách du lịch văn
hoá thuần túy trong thực tế thường rất ít mà khách du lịch thường kết hợp các
loại hình du lịch văn hoá với một loại hình du lịch khác trong một chuyến
hành trình.
6
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
1.1.3.2 Đặc trưng của Du lịch Văn hóa
Du lịch văn hoá là loại hình du lịch tiềm năng bởi vì nó ít chịu sự phối
của yếu tố du lịch thời vụ du lịch (Thời tiết, khí hậu) nhưng nó phụ thuộc vào
đặc điểm nhân khẩu học như giới tính, độ tuổi, trình độ văn hoá, nghề nghiệp,
tôn giáo của du khách.
+ Yếu tố thời vụ du lịch:
So với các loại hình du lịch khác, du lịch văn hoá mang tính đại chúng
tuy có chịu ảnh hưởng tính thời vụ nhưng không phụ thuộc hoàn toàn, ít chịu
ảnh hưởng bởi yếu tố thời tiết khí hậu.
+ Yếu tố giới tính:
Có tác động đến động cơ đi du lịch và động cơ đi du lịch văn hoá là một
trong những nguyên nhân chủ yếu của nam giới vì đối với họ ít chịu ràng
buộc bởi gia đình, thường có trình độ học vấn cao, có địa vị xã hội
+ Yếu tố độ tuổi:
Tham gia chủ yếu vào các chuyến du lịch văn hoá chủ yếu vẫn là những
khách du lịch cao tuổi và thanh niên. Đối với khách cao tuổi họ thường có
nhiều thời gian rảnh rỗi, có kinh nghiệm trong việc đi du lịch họ thích tìm
hiểu âm nhạc, nghệ thuật quần chúng, các món ăn đậm đà tính dân tộc và họ
quan tâm đến chất lượng phục vụ chủ yếu học mua các chương trình du lịch
văn hoá. Ngược lại đối với thanh niên đây là nhóm có số lượng đông đúc, họ
ưa thích khám phá tìm tòi, muốn thử sức mình, thích đi xa, thích tự do, thích
thay đổi điểm du lịch và thường đi thành nhóm nhỏ do đó họ có xu hướng đòi
Hà Nội là trung tâm đầu mối các hệ thống mạng lưới giao thông: đường
bộ, đường sắt, đường không từ Hà Nội tỏa đi mọi miền của đất nước, nối tiếp
nước ta với các nước trên thế giới.
8
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
b., Hà Nội với hàng ngàn di tích lịch sử, văn hóa cách mạng nổi
tiếng trong và ngoài nước
Nói đến Việt nam có bốn ngàn năm văn hiến, người ta không thể không
tìm hiểu các di tích lịch sử văn hóa của cố đô Việt Nam có tên từ ngàn xưa là
Cổ Loa, Đại La (hay La Thành), rồi Hoa Lư, Đông Đô, Thăng Long và ngày
nay là Hà Nội.
Mở đầu các di tích lịch sử văn hóa tại miền Bắc, cái nôi văn hóa của
nước Việt Nam "ngàn năm văn vật", tôi xin trình bày một số di tích nổi tiếng
tại cố đô Thăng Long mà người dân Việt nào cũng cần biết để hãnh diện về
các công trình của Tổ Tiên đã để lại.
• Hoàng thành Thăng Long: Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng
Long - Hà Nội là minh chứng duy nhất về truyền thống văn hóa lâu đời của
người Việt ở châu thổ sông Hồng trong suốt lịch sử liên tục 13 thế kỷ (trải từ
thời tiền Thăng Long, qua thời Đinh- Tiền Lê, đến thời kỳ Thăng Long-Hà
Nội với các vương triều Lý-Trần-Lê-Nguyễn) và vẫn được tiếp nối cho đến
ngay nay. Những tầng văn hóa khảo cổ, di tích kiến trúc và nghệ thuật của di
sản phản ánh một chuỗi lịch sử nối tiếp nhau liên tục của các vương triều cai
trị đất nước Việt Nam trên các mặt tư tưởng, chính trị, hành chính, luật pháp,
kinh tế và văn hoá trong gần một ngàn năm. Trên thế giới rất hiếm tìm thấy
một di sản thể hiện được tính liên tục dài lâu như vậy của sự phát triển chính
trị, văn hoá như tại khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội. Các di
tích tiêu biểu của khu di tích: Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu; Cột cờ Hà Nội;
Đoan Môn; Điện Kính Thiên; Hậu Lâu
•
bộ. người
Đường Lâm qua các thời kỳ lịch sử. May mắn hơn nếu đến đúng dịp, du
khách sẽ được tham dự các lễ hội đình, đền, chùa và hòa mình vào các
hoạt
10
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
động của mỗi dòng họ, phường hội, phe giáp, các sinh hoạt văn hóa,
nghệ thuật dân gian, các nghi lễ hội cá, tế gà, trò chơi bắt vịt, đánh
đu, hát nhà trò, rước đền, cờ người, chọi gà đậm chất văn hóa
đại diện cho làng quê vùng đồng bằng Bắc bộ.
•
c., Hà Nội – Mảnh đất văn hóa truyền thống lâu đời với nhiều lễ hội
truyền thống dân tộc
11
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
Bảng 1.2.1 :: Danh sách những lễ hội đặc sắc của Hà Nội
Lễ hội Ngày tổ chức Đặc trưng
Hội vật Mai Động, xã
Mai Động, Hai Bà
Trưng
4-6/1
Thờ bà Lê Chân và ông Tam
Trinh. Lễ diễn lại cuộc thi vật
để tuyển quân của bà Lê Chân,
chọi gà, cờ tướng
Hội Gò Đống Đa, Quận
Đống Đa
5-7/3
Lễ hội tưởng nhớ đức thánh Từ
Đạo Hạnh người đã tu thành
chính quả tại Chùa Thầy.
Trong hội có lễ rước kiệu và
các trò vui dân gian như múa
rối nước, đấu vật
12
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
Hội đền Chèm, xã Thụy
Phương, Từ Liêm
14/4
Theo truyền thống, hàng năm
đền Chèm mở lễ hội 3 ngày để
tưởng niệm Thành Hoàng Lý
Ông Trọng vào các ngày 14,15
và 16 tháng năm Âm lịch. Hội
đền Chèm là lễ hội lớn của
vùng Hà Nội xưa chỉ sau hội
Cổ Loa và hội Dóng với các lễ
rước nước bằng ba thuyền
rồng trên sông Hồng, rước mã,
lễ mộc dục (tắm tượng thánh),
rước văn, lễ cúng Phật và các
trò chơi dân gian: kéo co, thả
diều, thả chim bồ câu, thi bơi
trải của các làng trong vùng.
đánh giặc Ân với các cuộc
múa cờ “ba ván thuận” và “ba
13
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
d. , Hà Nội với hàng trăm làng nghề đặc sắc, nổi tiếng trong và ngoài nước
Thành phố Hà Nội trước kia đã nổi tiếng với những làng nghề phong
phú, thể hiện qua câu thành ngữ quen thuộc "Hà Nội 36 phố phường". Theo
thời gian, bộ mặt đô thị của khu phố cổ đã có nhiều thay đổi, nhưng những
con phố nơi đây vẫn giữ nguyên những cái tên thuở trước và không ít trong số
đó vẫn là nơi buôn bán, kinh doanh những mặt hàng truyền thống cũ. Sau khi
Hà Tây được sát nhập vào Hà Nội, thành phố còn có thêm nhiều làng nghề
danh tiếng khác. Theo con số cuối năm 2008, toàn Hà Nội có 1.264 làng
nghề, là nơi tập trung làng nghề đông đúc bậc nhất Việt Nam ( Hà Nội đất
trăm nghề- An ninh thủ đô 11/9/2008)
• Làng nghề gốm sứ Bát Tràng :: Xã Bát Tràng là tên gọi cũ của làng
Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội từ trước năm 1945. Trước đây hơn
700 năm, người dân thôn Bát Tràng di cư từ làng Bồ Bát (xã Bồ Xuyên và
trang Bạch Bát thuộc tổng Bạch Bát, huyện Yên Mô, phủ Trường Yên, trấn
Thanh Hóa ngoại, nay là hai thôn của xã Yên Thành, huyện Yên Mô, tỉnh
Ninh Bình), theo vua Lý Công Uẩn rời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long, đến
vùng đất bồi trên bờ sông Hồng, lập phường làm nghề gốm (gạch xây dựng).
Để làm ra đồ gốm người thợ gốm phải qua các khâu chọn, xử lí và pha chế
đất, tạo dáng, tạo hoa văn, phủ men, và cuối cùng là nung sản phẩm. Kinh
nghiệm truyền đời của dân làng gốm Bát Tràng là "Nhất xương, nhì da, thứ ba
dạc lò". Hiện nay, sản phẩm gốm Bát Tràng càng ngày càng phong phú và đa
dạng. Ngoài các mặt hàng truyền thống, các lò gốm Bát Tràng còn sản xuất
nhiều sản phẩm mới đáp ứng yêu cầu tiêu dùng trong Việt Nam như các loại
ấm chén, bát đĩa, lọ hoa kiểu mới, các vật liệu xây dựng, các loại sứ cách
điện và các sản phẩm xuất khẩu theo đơn đặt hàng của nước ngoài.
mùa thu , mùa cốm xanh về thơm bàn tay nhỏ, cốm sữa vỉa hè thơm bước
chân qua ”. Cốm là thức quà riêng biệt của một đất nước. Thức quà ấy mang
trong hương vị tất cả sự đảm đang, cần cù và sáng tạo của người dân làm
nông nghiệp.
•Nem Phùng :: Kẻ Phùng xưa - thị trấn Phùng hiện nay thuộc huyện
Đan Phượng, thành phố Hà Nội từ lâu đã là địa danh nổi tiếng với rất nhiều
15
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
món ăn dân dã, nhưng được biết đến nhiều hơn cả vẫn là món nem Phùng với
câu ca dao thân thuộc:
“Nem Phùng ăn với lá sung.
Để người tứ xứ nhớ nhung nem Phùng”.
Với cách chế biến tỉ mỉ, được kết hợp bởi những nguyên liệu mộc mạc, giản
dị của làng quê Việt Nam, nem Phùng đã thực sự trở thành đặc sản ẩm thực
độc đáo của vùng đất ven đô Thăng Long-Hà Nội. Nói về đặc sản nem Phùng,
ông Trần Minh Nhương, Hội viên Hội Văn nghệ dân gian thành phố Hà Nội,
nguyên Trưởng phòng Văn hóa huyện Đan Phượng cho rằng: “Thật khó có
đặc sản ẩm thực nào lại có sức hấp dẫn, pha trộn hài hòa nhiều hương vị và
màu sắc như nem Phùng“.
16
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
Phần 2:
ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN
HÓA TẠI HÀ NỘI
2.1. Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của Hà Nội
Là thủ đô 1000 năm tuổi có lịch sử lâu đời, truyền thống văn hóa đa
dạng và giàu bản sắc, Hà Nội thực sự là một trung tâm du lịch lớn của Việt
Nam. Hà Nội luôn là một trong những địa điểm thu hút nhiều khách du lịch
17
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
Tổng điểm là 2,05 chứng tỏ Hà Nội chưa khai thác hết những điểm mạnh của
mình đồng thời chưa khắc phục những điểm yếu đúng mức. => thể hiện cụ
thể hơn(phân tích)
2.1.2 Ma trận EFE
Các yếu tố
Trọng
số
Cho
điểm
Tổng
điểm
Du lịch đang ngày càng phát triển mạnh
mẽ ở Việt Nam
0,05 2,00 0,10
Hà Nội là nơi được đầu tư nhiều nhất cho 0,10 2,00 0,20
18
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
phát triển DLVH trên cả nước
DLVH là loại hình du lịch truyền thống
được nhiều khách du lịch quan tâm
0,10 1,00 0,10
Nhu cầu tìm hiểu văn hóa của người dân
không ngừng nâng cao
0,05 3,00 0,15
Việt Nam mới gia nhập WTO 0,10 1,00 0,10
Nhà Thờ Lớn 30% 35% 30% 5%
Du lịch văn hóa tại Phố cổ Hà Nội thực sự có rất nhiều địa danh nổi bật
và để lại ấn tượng trong lòng du khách nhưng theo kết quả điều tra thu thập
được khách du lịch đặc biệt ấn tượng với Hồ Gươm (với 60 % khách tham
quan cho rằng rất thu hút) và Văn Miếu Quốc Tử Giám (với 55% khách tham
quan cho rằng rất thu hút). Hồ Hoàn Kiếm được coi là hòn ngọc của Hà Nội,
vào đầu mùa hạ quang cảnh hồ giống như bức tranh đầy màu sắc và nên thơ,
xung quanh bờ là những cây bằng lăng tím xen giữa những cây phượng hoa
đỏ. Mùa thu Hồ Gươm đẹp với những rặng liễu rủ soi bóng nước hồ biếc xanh
màu ngọc lấp lánh ánh nắng vàng. Văn Miếu – Quốc Tử Giám là quần thể di
tích chứa đựng nhiều giá trị nhân văn quý giá của Hà Nội nói riêng và cả
nước nói chung. Đây là một biểu tượng cho quá trình phát triển lịch sử, văn
hóa, giáo dục của dân tộc qua hàng thế kỷ và là một điểm đến nổi tiếng,
không thể thiếu trong chương trình khám phá và tìm hiểu Hà Nội.
20
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
Hình 2.2.1 : Hồ Gươm buổi sáng sớm
(Nguồn http://vnexpress.net)
Qua một số phiếu điều tra, phỏng vấn các du khách đều cho ý kiến khá
tốt về các dịch vụ tại phố cổ. Họ cảm thấy yêu thích nơi đây và nghĩ rằng đây
là con phố đặc biệt nhất họ từng biết. Đa số đều cho rằng đồ ăn rất ngon( 55%
nhận xét là hoàn hảo), từ đồ ăn truyền thống của Việt Nam đến đồ ăn của
những đất nước khác. Có nhiều người còn đặc biệt thích món phở của Hà Nội,
hay là những loại bánh bán gánh rong vỉa hè.
Điều họ sợ nhất ở phố cổ cũng như ở Việt Nam là tình trạng giao thông,
chỉ có 30% khách du lịch cho rằng tình trạng giao thông ở Phố Cổ Hà Nội là
tốt. Tắc đường và bụi bặm làm cho khách du lịch ngại khám phá tìm hiểu
điểm du lịch. Họ thấy đường ở phố cổ lộn xộn và thật khó nhớ tên đường.
Những người khách cảm thấy sợ hãi bất cứ khi nào họ lạc vào khu phổ cố với
Sự hiểu biết của
hướng dẫn viên
5% 60% 30% 5%
Các vấn đề khác (giao
thông, CSVC )
0%
30% 40% 30%
22
GVHD: Th.S Phùng Thúy Hằng
(Nguồn http://phanvien.com)
Phố cổ Hà Nội là một di sản đô thị minh chứng cho lịch sử hình thành và
phát triển của Thủ đô Hà Nội. Tổ chức không gian khu phố cổ Hà Nội được
phân chia theo dạng bàn cờ, với những thửa đất dài và hẹp, ngôi nhà ống có
nhiều lớp thấp tầng với mái ngói lô xô. Cho đến hôm nay phố cổ Hà Nội còn
lưu giữ nhiều di sản vật thể và phi vật thể hết sức quý giá, đó là những con
phố được bắt đầu bằng chữ “Hàng”, những ngôi nhà cổ, các di tích, danh
thắng ghi đậm dấu ấn về sự hình thành, phát triển của Thăng Long - Hà Nội
như đền Bạch Mã, nhà 48 Hàng Ngang, nhà cổ 87 Mã Mây, Ô Quan Chưởng,
đình Kim Ngân… Kể từ năm 2004, khi phố cổ Hà Nội được xếp hạng là khu
di tích lịch sử quốc gia, nhiều công trình kiến trúc, đình, đền, nhà cổ được đầu
tư tôn tạo đã góp phần tạo nên diện mạo mới nhưng vẫn bảo tồn được những
nét đẹp truyền thống. Không chỉ có vậy, khi đến đây du khách còn được
thưởng thức nét ẩm thực độc đáo của Hà Nội, cùng tìm hiểu, khám phá về nét
đẹp văn hóa, phong tục tập quán của người Tràng An qua các hoạt động:
thưởng thức trà Việt, thưởng thức ca trù, nghe giới thiệu về tranh dân gian
Hàng Trống, Đông Hồ, tìm hiểu về không gian, kiến trúc ngôi nhà cổ, nghề
dệt lụa tại 38 Hàng Đào. Theo thống kê của Sở VHTTDL Hà Nội, trong năm
2010 Hà Nội tổ chức Đại lễ, chỉ tính riêng khu vực phố cổ đã có hàng vạn
lượt du khách đến tham quan, tìm hiểu.
40% 45% 15% 0%
Hà Nội, nơi được coi là chốn hào hoa, thanh lịch, nơi có chiều sâu văn
hóa lịch sử thì chiếc xích lô được coi là nét rất riêng, bởi nó gắn với văn hóa,
gắn với lịch sử của mảnh đất ngàn năm và vì thế trong một góc của hình ảnh
Hà Nội có một phần dành cho chiếc xích lô. Theo phiếu điều tra thu thập
được có đến 55% du khách cho rằng dịch vụ xích lô nơi phố cổ là rất tốt. Đi
dạo bằng xích lô là một nét đẹp văn hóa truyền thống của Hà Nội. Chúng ta
nên gìn giữ và phát triển hoạt động này theo nề nếp để tạo ấn tượng tốt cho du
khách, như một đặc trưng riêng mà không Thủ đô nước nào có được. Điều đó
sẽ góp phần tạo sức hấp dẫn đặc biệt cho du lịch Việt Nam. . Xích lô đã là
một thành viên không thể thiếu của Thủ đô Hà Nội, là một phần quan trọng
24
Copyright: Tài liệu đại học ©