THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIẢNG DẠY TRONG NHÀ TRƯỜNG
GV Hà Thanh Ngọc
Phòng Đảm bảo chất lượng giáo dục
I. Thực trạng công tác giảng dạy
Trong những năm học vừa qua, bên cạnh những tiến bộ về công tác tổ chức bộ
máy, phát triển đội ngũ, cơ sở vật chất, đổi mới các bước trong công tác tuyển sinh
đã tạo cho Nhà trường có những bước tiến mới theo hướng phát triển bền vững. Tuy
nhiên, công tác giảng dạy - một công đoạn quan trọng trong dây chuyền đào tạo có
những hạn chế cần phải được đánh giá đúng và có những điều chỉnh phù hợp. Trong
phạm vi bài viết này chỉ nêu lên những nét chính, góp phần nâng cao chất lượng hiệu
quả công tác giảng dạy trong Nhà trường.
1. Đánh giá từ góc độ quản lý
Phần lớn giảng viên có trình độ chuyên môn tốt nhưng tâm huyết với nghề nghiệp
còn hạn chế, nhất là đội ngũ giảng viên trẻ. Đối với việc dạy học, bên cạnh kiến thức,
kỹ năng cần phải có cái Tâm, nếu không sẽ trở thành “thợ dạy”. Tâm huyết nghề
nghiệp của người giảng viên trước hết phải được hiểu là ý thức, trách nhiệm, nhiệt tình
trong dạy học, cụ thể hơn là việc chấp hành giờ giấc lên lớp, sinh hoạt chuyên môn; tận
tình và tôn trọng sinh viên là những phẩm chất tối thiểu mà người giảng viên phải có.
Vì thiếu những phẩm chất đó nên nhiều giảng viên trẻ còn đi dạy muộn, về sớm
Do số lượng giảng viên mới tuyển dụng trong những năm gần đây nhất là giảng
viên các ngành Kinh tế, Nông – Lâm – Ngư, Điện, Xây dựng chưa được trang bị kiến
thức sư phạm, kỹ năng dạy học, phương pháp dạy học nên tổ chức các giờ học một
cách cứng nhắc, lạm dụng phương tiện dạy học, thoát ly bục giảng, thiếu bao quát lớp
học nên giờ học nhàm chán gây mệt mỏi cho sinh viên. Không thể có một giờ dạy mà
giảng viên ngồi lẫn trong sinh viên rồi chiếu những dòng soạn sẵn lên màn chiếu còn
phía sau sinh viên thì diễn ra tình trạng người chơi chò trơi trên điện thoại, người thì
gục mặt trên bàn để ngủ ; có những giảng viên gần như suốt một học phần không
trình bày gì trên bảng ngoài máy chiếu. Những điều đó đã và đang diễn ra trong công
tác giảng dạy của Nhà trường.
Bên cạnh việc quá lạm dụng phương tiện dạy học của một số giảng viên trẻ, vẫn
sinh viên.
- Giảng viên chưa chú trọng quan tâm giáo dục tư cách, đạo đức và kỹ năng sống
cho sinh viên. Chúng ta, ai cũng biết giá trị đích thực của giáo dục nói chung và giáo
dục đại học nói riêng là trang bị cho người học một phương pháp, một thói quen và
một lối sống tự tìm tòi, tự đánh giá và tự lựa chọn suốt đời, điều này phần lớn giảng
viên chưa làm được mà chỉ chú trọng cung cấp kiến thức.
- Đối với người học, dù là học sinh Tiểu học hay sinh viên Đại học, thầy cô luôn
là tấm gương sáng cho người học noi theo thông qua những phẩm chất tốt đẹp mà họ
có, cũng như sự lan tỏa những phẩm chất đó sang người học, điều này ở một bộ phấn
lớn giảng viên của Trường chưa có được, bởi vì có nhiều thầy cô trong giảng dạy thiếu
2
nhiệt tình, làm việc riêng (sử dụng máy tính, điện thoại di động ) mà không chú ý
quan tâm đến người học, hoặc vẫn có những giảng viên viện cớ này cớ khác để vào dạy
muộn,vắng mặt trên lớp Như vậy, sự gương mẫu của giảng viên trong Nhà trường
cần uốn nắn và nhắc nhở thường xuyên hơn đối với các cấp quản lý.
II. Nguyên nhân của thực trạng
Những tiến bộ và bất cập trong công tác giảng dạy của Nhà trường trong thời gian
qua và cả hiện nay đều có những nguyên nhân khách quan và chủ quan của nó. Có thể
tạm nêu lên những nguyên nhân chính sau đây:
- Do nhu cầu phát triển, những năm vừa qua Nhà trường đã tuyển dụng được
nhiều giảng viên trẻ theo quy định. Tuy nhiên, đội ngũ giảng viên này bên cạnh những
yếu tố tích cực như trình độ đào tạo (biểu hiện ở bằng cấp), sức trẻ, khát vọng vươn lên
nhưng lại thiếu điều cốt lõi của nghề dạy học đó là phương pháp, kỹ năng dạy học và
tâm huyết nghề nghiệp như phần đầu đã đề cập cho nên dẫn đến tình trạng giảng dạy
thiếu nhiệt tình, gương mẫu nếu không nói là “thợ dạy”.
- Việc tự học tập nâng cao chuyên môn nghiệp vụ đặc biệt là nghiệp vụ dạy học
chưa được giảng viên trẻ chú trọng, ít dự giờ, học hỏi đồng nghiệp đặc biệt là ở những
giảng viên lớn tuổi giàu kinh nghiệm trong giảng dạy.
- Do đặc điểm phát triển của Nhà trường, một số Bộ môn, ngành học thiếu những
giảng viên dày dạn kinh nghiệm trong chuyên môn và dạy học nên thiếu chỗ dựa vững
lên lớp chính thức. Bên cạnh việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giảng viên cần
chú trọng công tác giáo dục cho giảng viên ý thức và trách nhiệm nghề nghiệp trước
Nhà trường, sinh viên và xã hội. Giảng viên giỏi về kiến thức thì chưa đủ, bởi vì sinh
viên giờ đây có đầy đủ các nguồn thông tin, nhiều sự lựa chọn, nhiều phương tiện để
tiếp cận kiến thức. Bởi vậy, giảng viên phải thổi “hồn” vào bài giảng, thức dậy trong
sinh viên niềm say mê học tập và sáng tạo bằng sự gương mẫu và nhiệt huyết của chính
mình.
Nâng cao năng lực của giảng viên ngoài sự cố gắng của bản thân giảng viên còn
là sự phối kết hợp nhiều yếu tố: Từ sự quản lý, bồi dưỡng của các Khoa và Tổ bộ môn
đến sự tác động của các tổ chức chính trị, xã hội trong Nhà trường như Chi bộ Đảng,
Công đoàn, Đoàn Thanh niên… phải tạo ra được cơ chế thi đua, khen thưởng, động
viên khuyến khích giảng viên trong giảng dạy, đồng thời cũng phải mạnh dạn đưa ra
khỏi đội ngũ giảng viên những người không đáp ứng yêu cầu, nhất là những giảng viên
thiếu tính tổ chức kỷ luật, ý thức nghề nghiệp.
2. Đổi mới phương pháp dạy học
Nhà trường cũng đã tổ chức hội thảo về vần đề đổi mới phương pháp dạy học và
cũng có nhiều tham luận trình bày nhưng xem ra việc áp dụng vào thực tế thì chưa đạt
yêu cầu bởi nhiều lí do sau:
Thứ nhất là phần lớn giảng viên của các ngành đào tạo mới, tuy được học về
nghiệp vụ sư phạm nhưng việc thực tập rèn luyện tay nghề chưa có.
4
Thứ hai là giảng viên ít được tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học nên chỉ
nghe về đổi mới phương pháp dạy học trên phương diện lý thuyết, ít được thực hành.
Thứ 3 là thiếu các công cụ, phương tiện bổ trợ, hình thức tổ chức dạy học theo
hướng đổi mới.
Thứ 4 là giảng viên thiếu chủ động, tích cực, ngại đổi mới phương pháp dạy học,
tổ chức hình thức dạy học mới.
Thứ 5 là các Tổ bộ môn thiếu kế hoạch quản lý, động viên, đánh giá công tác đổi
mới phương pháp dạy học, không khuyến khích, động viên, bắt buộc giảng viên phải
tích cực đổi mới phương pháp dạy học.
cao chất lượng giảng dạy, vì vậy không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận
được sự đóng góp và chia sẻ của các đồng nghiệp và những người quan tâm.
6