Quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc chuối
Chuối là loại cây ăn quả nhiệt đới, dễ trồng và cho sản lượng cao, năng suất
trung bình có thể đạt 20-30 tấn/ha. Cây chuối từ khi xuất hiện chồi (con
chuối) cho tới khi có buồng thu hoạch đuợc vào khoảng 2 năm
I. Đặc điểm chung
Cây chuối có tên khoa học là (Musa sapientum L.), thuộc họ Musaceae. Thân
chính nằm dưới đất là loại cây thân ngầm hay còn gọi là củ, từ thân ngầm đẻ ra
nhánh gọi là chồi (con chuối). Các bẹ lá được cấu tạo thành hình trôn ốc quyện
chặt với nhau, tạo thành thân giả. Hoa chuối xuất hiện trên thân giả giữa bẹ và
cuống lá, mỗi thân giả chỉ mang một hoa (buồng), vòng đời của cây chuối kết thúc
khi ta thu hoạch buồng.
II. Phương pháp nhân giống và một số giống chuối
1. Phương pháp nhân giống
Cây chuối được nhân giống bằng phương pháp nhân giống vô tính, thường dùng
chồi con để trồng. Chồi con được hình thành từ những mầm ngủ mọc trên thân
ngầm của cây. Một số phương pháp nhân giống chuối phổ biến đã được áp dụng:
* Nhân giống không để cây mẹ sản xuất buồng:
Trồng cây mẹ với khoảng cách thưa để cho nhiều cây con nhất. Cây mẹ trồng được
5 tháng thì bứng hết cây con ra, vun gốc và bón phân. Sau một tuần lễ, chẻ dọc một
số bẹ ngoài cùng để lộ ra một số mắt ở củ chuối. Lấy mũi dao khoét một vòng nhỏ
quanh mắt và sau đó tiến hành vun gốc một lần nữa. Khoảng một tuần sau có cây
con mọc lên, như vậy cứ 2 tuần có thể bứng cây con một lần. Nếu cây mẹ trổ
buồng thì chặt buồng ngay sau khi trổ. Khai thác lấy cây con cách khoảng 6 tháng
thì cây mẹ sẽ chết do hết bẹ.
* Nhân giống cấp tốc bằng cách vun gốc:
Chọn đất có nhiều hữu cơ, bón phân đạm nhiều. Trồng cây chuối con với khoảng
cách 2 x 1,5 m. Sau 15 ngày thì vun gốc thật cao khoảng 50-60 cm làm cho cây
xuất hiện củ mới ở trên. Mỗi củ sẽ cho ra những cây chuối con. Sau 5 tháng thì
bứng cả bụi lên, tách những cây con cao từ 20 cm trở lên đem trồng.
Chuối là loại cây ăn quả nhiệt đới, dễ trồng và cho sản lượng cao, năng suất trung
bình có thể đạt 20-30 tấn/ha. Cây chuối từ khi xuất hiện chồi (con chuối) cho tới

phải đủ rộng để dể vận chuyển sản phẩm, vật tư và tưới nước trong mùa nắng cho
vườn. Chiều rộng mương thường bằng 1/2 hay 1/3 chiều rộng líp.
2. Phương pháp trồng
- Đào hố sâu 40 - 60 cm và rộng 40 - 60 cm, đặt con chuối vào giữa hố trồng, khi
đặt cây con, thì cổ của củ chuối nằm ở vị trí sâu khoảng 10 cm cách mặt đất. Trộn
phân chuồng, tro trấu cùng với lớp đất mặt lấp đầy hố, lấp đất vừa quá cổ gốc
chuối, ém đất chung quanh gốc, tưới đẫm. Chuối trồng trên đất líp phải cách bờ
mương khoảng 1 - 1,2m, vì những vụ sau con chuối có thể tiến về phía mương nên
cần đủ đất cho rễ phát triển; mặc khác cây chuối có khuynh hướng nghiên ra bờ
mương nên khó khăn cho công tác chống đỡ buồng.
- Khoảng cách trồng: mật độ trồng thay đổi tùy theo giống, khí hậu và đất đai. Đất
giàu dinh dưỡng và khi sử dụng giống chuối lớn cây để trồng thì phải trồng thưa,
mật độ trồng thích hợp vào khoảng 2000-2500 cây/ha. Nói chung, khoảng cách
trồng giữa các hàng và các cây thay đổi trung bình từ 2-3m.
- Trồng dặm: Sau khi trồng khoảng 30 ngày, nếu thấy cây chết hay phát triển kém
thì phải trồng dặm bằng những cây tốt khác. Trường hợp thiếu cây giống, có thể
dùng dao chặt ngang thân cây yếu cách gốc khoảng 20-30cm giúp lá non mọc ra để
cây dể phát triển.
Lưu ý: cây chuối sẽ trổ buồng về phía đối diện với sẹo củ (nơi tách ra từ củ cây
mẹ). Do đó khi trồng cần đặt các sẹo củ của cây con quay về một hướng để khi trổ
buồng tất cả đều ở một bên, dễ dàng cho việc chăm sóc và thu hoạch.
3. Bón phân:
* Lượng phân bón: Lượng phân bón/bụi/năm
• Phân Urê bón 0,4 kg
• Phân Lân nung chảy bón 1,6 kg
• Phân Kali clorua bón 0,55 kg
* Cách bón:
Lượng phân bón trên được chia điều cho 2 lần bón trên năm, tiến hành bón phân
sau mỗi đợt thu hoạch, phân được rãi điều xung quanh bụi.
4. Chăm sóc:

- Cây chuối phát triển cằn cổi, trái nhỏ, lá bị gãy rủ xuống, khi có buồng, buồng
chuối cũng dễ bị gãy, cây dễ bị đổ ngã.
* Cách phòng, trị:
- Chọn cây con đem trồng không có dấu vết của sùng, không chất đống qua đêm
trước khi trồng, không tồn trữ cây con quá lâu để tránh mọt đến đẻ trứng.
- Có thể nhúng cây con trong dung dịch thuốc trừ sâu như Furadan hay Basudin
trước khi trồng.
- Khi thu hoạch cần chặt thân sát mặt đất, đào bỏ cả những gốc chuối đã bị nhiễm
nặng, lấp đất lại không để mọt đẻ trứng
- Lấy thân chuối chẻ đôi, cắt thành khúc dài 30-60 cm, đặt úp xuống đất bẩy sùng
đến để giết.
b. Rầy mềm (Pentalonia nigronervosa).
* Hình thái và cách gây hại:
- Cả thành trùng không cánh hoặc có cánh đều có dạng bầu dục, màu đỏ nâu đến
đen với 2 ống bụng đối xứng và đuôi bụng ngắn. Cả con có cánh và không cánh
đều có chiều dài cơ thể biến động trong khoảng 1,1-1,8 mm.
- Rầy thường hiện diện ở phần gốc thân cây chuối, trong các lá rìa gần mặt đất hay
trên các cây chuối non vừa mọc khỏi mặt đất. Khi mật số cao, rầy có thể hiện diện
trên ngọn cây, trong các lá còn cuốn, chưa mở và cả trên cuống lá. Do tiết mật ngọt
nên Rầy thường sống cộng sinh với Kiến .
- Rầy gây hại bằng cách chích hút dịch của cây và còn là kí chủ trung gian truyền
virus gây bệnh chùn đọt ở chuối. Ngoài ra, mật đường do Rầy tiết ra cũng gây hiện
tượng nấm bồ hóng trên cây từ đó cũng làm ảnh hưởng đến năng suất chuối.
* Cách phòng trị:
Dùng các loại thuốc trừ sâu để phun xịt (.Bassan 50 EC, Bassa 50EC …). Vệ sinh
vườn, tách bỏ các bẹ chuối khô và diệt kiến.
c. Bù lạch (Thysanoptera sp.).
* Hình thái và cách gây hại :
- Có nhiều loài màu nâu, trắng hay đen. Kích thước rất nhỏ nên khó thấy.
- Trái bị chích hút sẽ nổi các sẹo ghẻ ở vỏ, màu đỏ nâu và có thể nứt. Bù lạch xâm

Basudin 10H hay Furadan 3H, 30kg/ha trước khi trồng và lặp lại 6 tháng hay 1
năm.
2. Bệnh hại:
a. Héo rũ Panama ( nấm Fusarium oxysporum f. Cubense).
* Triệu chứng:
Bệnh có thể xảy ra ở bất cứ giai đoạn nào của cây. Các lá già bị vàng trước rồi lan
dần lên các lá ngọn. Lá bị vàng từ bìa lá rồi lan dần vào gân lá, lá bị héo. Cuống bị
gãy nơi tiếp xúc với thân giả, đôi khi ở phần giữa phiến lá. Các lá đọt còn xanh và
mộc thẳng, sau đó có màu xanh nhạt hay hơi vàng, nhăn nheo và cuối cùng cũng
héo. Thân giả bị chết nhưng vẫn đứng, các bẹ ngoài bị nứt dọc theo thân. Các chồi
con vẫn phát triển nhưng sau đó bị héo rụi. Cắt ngang thân giả sẽ thấy ở các bẹ lá
non nhất bên trong mạch dẫn nhựa đổi màu vàng trong khi ở các bẹ lá già bên
ngoài mạch có màu nâu. Trong thân ngầm (củ chuối) có những đốm vàng đỏ hay
nâu.
* Cách phòng trị:
Đào bỏ hết các gốc bị bệnh, rãi vôi hay các loại thuốc gốc đồng để khử trùng đất
trước khi trồng trở lại. Ở các vườn bị bệnh nặng nên ngưng canh tác, cho ngập
nước từ 2-6 tháng để diệt nấm. Không dùng chuối con ở các vườn bị bệnh. Khử
trùng chuối con bằng các loại Manzate, Ridomil 0,2% trước khi trồng. Sát trùng
dụng cụ chăm sóc. Tránh trồng các giống mẫn cảm với bệnh như già hương, chuối
xiêm trên đất chua có pH thấp. Nên thay bằng các giống già cui.
b. Héo rũ Moko (vi khuẩn Pseudomonas solanacearum)
* Triệu chứng:
Cây bệnh héo khá nhanh, lá rũ, trái chín non (chín háp), các bó mạch trong thân bị
đổi màu. Tùy theo giống mà triệu chứng bệnh thể hiện có thể khác nhau. Ở các
giống chuối già, đầu tiên các lá bên dưới bị vàng, sau đó lan nhanh cho tất cả các lá
khác bị vàng úa, rũ xuống, cuống lá bị gãy nơi tiếp giáp với phiến lá, cây bị thối,
ngã trên đất.
Cắt ngang thân giả sẽ thấy ở các mạch dẫn nhựa đổi màu vàng, nâu hay đen. Cắt
ngang thân ngầm (củ chuối) thấy vùng bệnh có ứa giọt vi khuẩn nhầy, vùng củ

của không khí từ 85-90%.
Theo TRUNG TÂM GIỐNG NLNN KIÊN GIANG
Khi trồng chuối, cần lưu ý một số vấn đề cơ bản sau:
- Chuối là cây lớn rất nhanh. Chỉ vài tháng sau khi nẩy mầm là nó đã vươn lên cao
chót vót. Năm trước trồng, năm sau đã được ăn! Vì vậy, nó đòi hỏi dinh dưỡng
cao. Nên trồng chuối vào những nơi đất tốt, không bị ngập úng và thoát nước dễ.
Nếu là đất phù sa thì tốt nhất. Nếu không, ta phải bón lót cho nó nhiều phân hữu cơ
và mùn rác. Chuối là cây cần nhiều ánh sáng và độ ẩm trong đất cao. Tuy nhiên,
chuối không chịu được úng. Chỉ để cây bị ngập nước 5-7 ngày là cây bị vàng lá,
sinh trưởng kém và có thể chết.
- Rễ chuối mềm và ăn nông. Vì vậy, chuối rất dễ bị đổ, gẫy khi có gió to hoặc mưa
bão. Ta cần buộc chống cho chuối và nên trồng cây chắn gió xung quanh vườn
chuối.
- Chuối ưa độ ẩm đất từ 75-80%, lượng mưa từ 1.500-2.000mm và phân phối đều
trong nắng. Nếu thừa nước, cây sẽ phát triển chậm, còi cọc, hoa trổ sẽ không thoát,
buồng sẽ ngắn lại, quả vặn vẹo và bé.
- Buồng chuối được hình thành từ củ chuối. Khi cây được 13-15 lá, củ chuối hẹp
dần lại, tạo thành cuống chính đi giữa thân giả của cây chuối rồi vươn lên ngọn và
trổ ra. Buồng phát triển rất nhanh và nặng tới hàng chục kg. Vì vậy, phải chống để
tránh đổ.
Chuối dễ trồng, mau được ăn. Nhà nào cũng nên trồng chuối. Tuy nhiên, phải thận
trọng khi lấy giống. Tránh lấy giống ở những cây bị bệnh hoặc những vùng đang
có bệnh ở chuối: Đào hố, bón lót tốt rồi hãy trồng