 Y T

 NNG
THC HÀNH U DNG

DÙNG CHO SINH VIÊN I HC U DNG

p I



THAM GIA T CHC BN THO:
Ths. Phí Vn Thâm
TS. Nguyn Mnh Pha i nói u
K nng thc hành u dng gm 55 k nng thông thng c u
ng thc hin ti các c s khám và cha bnh, các k nng này c
chn lc t các nhà qun lý, ging viên t các trng i hc, Cao ng ào
o u dng trong d án Vit Nam – Hà Lan h tr nhm áp ng nhu cu
chun hoá, thng nht và cp nht các k thut u dng. Tài liu c s
giúp , c vn ca chuyên gia Hà Lan, Gs. Mees Wijnen, i hc Saxion
ã hng dn v cách thit k sách dùng cho sinh viên u dng; các bc
u trúc xây dng th nào  phù hp ni dung kin thc cn thit cho k nng
thc hành u dng và áp ng phng pháp t hc cho sinh viên u
ng.


3. T th ngh ngi tr liu thông thng 42
4. Cnh ngi bnh 55
5. Vn chuyn ngi bnh 61

CHNG II
CÁC K THUT V SINH CÁ NHÂN
1. Gii thiu toàn chng 70
2. Ra tay thng qui 72
3. Sát khun tay bng dung dch cn 80
4. V sinh rng ming cho ngi bnh 82
5. Gi u cho ngi bnh ti ging 90
6. Tm cho ngi bnh ti ging 94
7. V sinh vùng hu môn sinh dc cho ngi bnh 98

CHNG III
CÁC K THUT THEO DÕI VÀ THM KHÁM
1. Gii thiu toàn chng 104
2. K thut ly du hiu sinh tn 106
3. K nng o chiu cao 128
4. o cân nng 136
5. K thut s dng máy Monitor 146
6. K thut ghi n tim 166
7. Khám th cht 176

CHNG IV
 THUT VÔ KHUN
1. Gii thiu toàn chng 215
2. Ra tay ngoi khoa (Ra tay vô khun) 217
3. K thut mang gng vô khun 226
4. K thut mc áo và ci áo choàng vô khun 234

 Mt vi tri.
 Hai vi tri.
 Các t th khác nhau cu ngi bnh nm trên ging.
 Cnh ngi bnh
 K thut vn chuyn ngi bnh.
1.2. Mc tiêu chung toàn chng
1. Nhn thc tm quan trng ca vic chun b ging ti khoa phòng
2. Lit kê các yêu cu ca ging bnh
3. Mô t các nguyên tc tri ging
4. Chun by  dng c cho tng loi ging
5. Thc hin quy trình k thut chun b các loi ging
6. Tho lun và t rèn luyn v thái  khi thc hin m bo s an tòan.
2. Yêu cu
2.1. Gii thiu tng quan
Ging bnh là ni mà ngi bnh nm  ngh ngi, dng bnh và thc hin các
sinh hot cá nhân nh n ung, gii trí, tip khách…, ngoài ra cng ti ging bnh
ngi bnh còn c khám u tr và chm sóc.
Tùy theo tình trng ca ngi bnh, có nhng ngi bnh không có kh nng ri khi
ging, vic nuôi dng, sinh hat, tm, i tiu tin u thc hin ti ging, do ó vn
m t, v sinh lây nhim là nhng tác nhân làm cho nguy c nhim trùng da, loét
trên da phát trin nhiu hn và s làm thi gian nm vin kéo dài, ngi bnh suy kit và
nh tr nên trm trng hn.
Vì vy ging bnh cn có nhng tin nghi, an toàn và áp ng cho vic thay i t
th cng nháp ng cho nhu cu trong vic u tr chm sóc bnh kéo dài.
u dng cn bit nhu cu ca ngi bnh  giúp ngi bnh thoi mái an tâm
khi nm vin và tránh c nhng bin chng do nm lâu. Chun b ging bnh còn
giúp to v m quan cho khoa phòng, có sn ging  tip nhn ngi bnh, ngoài ra
còn giúp bo v s an toàn cho ngi bnh úng theo qui nh.
u dng cng cn phân bit  chun b cho các loi ging và chm sóc các nhu
u ca ngi bnh liên quan trên ging :


8 Chun b ging ngai khoa c thc hin ti phòng m
9
Thay i v trí ca u hay chân ging tùy thuc vào yêu cu ca
NB

10 Ging t th Fowler’s là u ging cao 90
0

11
Ging t th Trendelenburg’s lá toàn b ging nghiêng vi u
ging dc xung thp

12 Ging không cn có song chn 2 bên
13
m cao su c dùng  tri cho nhng trng hp ngi bnh
có nhiu dch tit

14 Vi ph cao su thng nh hn tm cao su
15 Vi tri ging phi thng  tránh è ép cho ngi bnh

3
CHUN B GNG BNH
1. Gii thiu tng quan
Chun b ging bnh còn giúp to v m quan cho khoa phòng, có sn ging 
tip nhn ngi bnh, ngoài ra còn giúp bo v s an toàn cho ngi bnh úng theo qui
nh. Khi ngi bnh nhp vin n khoa phòng tâm lý h rt lo lng vì tt c môi trng

nhau v kích thc hay nhng trang thit bi kèm tn gin n hin i.
Có 2 loi ging c bn là ging u khin tng và ging u khin bng tay.
Ging u khin tng có b phn u chnh  1 bên ging gn gia ging giáp
ngi bnh có th tu chnh. Ging u khin bng tay có cn u khin c
thit k chân ging, xoay theo chiu kim ng h là nâng lên, ngc chiu kim ng
 là h xung u chnh  cao ca u ging, chân ging hoc nâng toàn 
ging.
4


xung t, do ó ging cn t các yêu cu sau:
 Chiu dài: 1,8 m – 2,0 m
 Chiu rng: 0,8 m – 1,0 m
 Chiu cao: 0,6 m – 0,8 m
- Ging c cu to gn d di chuyn, d ty u, thng khung ging bng
kim lai.
- Hai u ging có h thng có th nâng lên hay h xung theo ý mun bng tay
quay hay nút n.
- Vt ging cu trúc tha, có l tránh ng dch tit.
5
- Chân ging có bánh xe, c bc cao su và có khóa  tránh ging di chuyn
gây mt an tòan cho ngi bnh.
- Ging nên có song chn 2 bên m bo an tòan cho ngi bnh không b té
ngã. Tuy nhiên cn chú ý ngi bnh kém ý thc có th trèo qua song chn và gây té
ngã nguy him hn.
- Vic chun b ging bnh có th áp dng trong hai trng hp.
 Ging trng không có ngi bnh, chun b ging i ngi bnh.
 Ging có ngi bnh, nhng ngi bnh không có mt hoc h có th di
chuyn xung gh ngi.
4. Các phng tin kèm theo ging bnh
- m Mouse có l thông hi s giúp ngi bnh thoi mái. Chiu cao ca m tt
nht là trên 20cm, nên chun b cho nhng ngi bnh mà tình trng ca h phi nm
u tr kéo dài, bt ng  gim nguy c loét do tì è.
- m cn c bc vi cao su  tránh thm hút dch tit vào m và d lau ra
y u.
- Vi tri ging kích thc phi dài và rng hn m 40 – 50 cm
- Vi cao su: Vi có  trn láng, chng thm hút dch tit ca ngi bnh. Do ó
i cao su thng c tri  vùng mông, chân, hay u i vi ging ngoi khoa.
- Gi: bng mouse, gòn…, Gi không nên quá cng hay quá cao. Gi cng cn
c che ch bng vi cao su  tránh thm hút.

5.3. m bo k thut
- Khi tri ging 1 tm vi phi bc hai u m xong, mi tin hành làm góc.
- Tránh di chuyn nhiu ln, hòan tt mt bên ging, ri tip bên còn li.
- Khi thc hin nhng phn di thp, thì nên nâng ging lên hoc khyu gi,
tránh cong lng.
- Vi tri phi thng cng, không xp np tránh gây chèn ép cho ngi bnh.
- Nu s dng tm cao su, cn phi ph vi lên trên, không  vi cao su trc tip
tip xúc vi ngi bnh.
- Luôn tôn trng s riêng t và an tòan cho ngi bnh.
6. Phân loi các cách chun b ging
6.1. Chun b ging bình thng
Ging bình thng c cu to n gin, gn d di chuyn cng t các yêu
u c bn ca ging bnh.
Ging bình thng, thng áp dng cho a s các khoa tng quát, vi ngi
nh có tình trng bnh không cn yêu cu u tr và chm sóc gì c bit, ging c
tri kín.
c ích:
-  có ging sch, tin nghi sn sàng ón ngi bnh mi
- Giúp phòng bnh p mt, trt t
- To nim tin cho ngi bnh H.Ging bình thng
6.2. Chun b ging ngoi khoa
- Ging ngai khoa hay còn gi ging mc áp dng cho ngi bnh ngay
sau phu thut sau khi gây mê, gây tê.
- Ging c chun b thêm mt s dng c h tr khác  phòng dch tit t
cht nôn, nc tiu, phân, vt thng làm thm t m ging và ngi bnh. Ngòai
ra ging còn giúp gim thân nhit ca ngi bnh sau m bng nhng tm vi p
c si vi nhit m, vì sau phu thut thân nhit ca ngi bnh thng h thp

TRC
1. Tìm hi
u yêu
c
u ca chun b
ging bnh - Cn tham kho yêu cu chun b
ging vi ngi u tr, D
trng
- Quan sát tình trng ngi bnh

- Ging ã c ty u trc
cha
m bo an tòan v
sinh
- Ging ã c
y u trc khi
tri
-m phi c
kh khun: lau
a, phi nng …

9
3. Chu
n b dng

3.1. Gi
ng 1 vi
tri 3.2. Ging 2 vi 3.3. Gi

- 1 Vi p b phi xp ra ngòai
- 1 mn và vi ph mn
- Dng c si m, ly du sinh
hiu, hút m, th oxy
- Gng sch
- Túi (nylon) ng vi bn.

Sau khi tri, b mt
 ngòai

Sau khi tri, b phi
 tip xúc vi NB
Các lai vi tri xp
theo th t, b
sóng ra ngòai

10
4. Chu

- Gi an tòan cho
môi trng

- To t th thoi
mái, tránh khom
ng khi thc hin
-m khô sch,
a vi cnh
ging
- Ging không di
chuyn khi thc
hin
- Mt phng ging
phi thng - Phn bn c
cun vào trong,
thao tác thc hin
 u ging
xung chân
ging

TRONG

5.1. Xp r qut ½
i tri

- Tri ½ vi tri thng bên gn
- Xp r qut ½ còn li v bên xa.
Thun li cho vic
thc hin tng bên
ging
- Các mép r qut
chng lên nhau
- Biên vi tri v
phía bên na
ging i din Xp r qut ½ vi tri
5.2. Bc u m
- Bc c 2 u m

- Kéo thng va phi vi tri
- 1 tay nâng 
m (tay bên trong),
1 tay bên ngòai bc vi tri qua
u m
Giúp vi tri c
thng sau khi tin
hành làm góc


-ng  gia ging
-n sâu t gia ging ra hai u
- Gi ht phn d ca vi tri trong
bàn tay úp, va kéo cng vi tri,
nga bàn tay khi n
Giúp vi tri c
thng và cng
Không cn di
chuyn nhiu vn
m bo vi tri
thng n vi t gia ging ra 2 u

13
5.5. Làm n
a
ging còn li

- Qua bên kia ging kéo thng vi
tri
- Thc hin phn còn li nh các
c 5.1.2; 5.1.3; 5.1.4

Tri ½ ging còn li

cho khoa phòng 5.8. Thu d
n vi
n

Cho vi bn vào túi nylon hoc ni
qui nh
i nhim dch tit 
riêng hoc cho vào
túi nylon chng thm 14

6.1. Xp r qut ½
i tri

- Tri ½ vi tri thng bên gn
- Xp r qut ½ còn li v bên xa

Thun li cho vic
thc hin tng bên
ging
- Các mép r qut
chng lên nhau
- Biên vi tri v
phía bên na
ging i din Xp r qut ½ vi tri
6.2. Bc u m

- Kéo thng va phi vi tri
- 1 tay nâng m (tay bên trong), 1
tay bên ngòai bc vi tri qua u
m
Giúp vi tri c
thng sau khi tin
hành làm góc
Không nm u
m n vi

6.3. Làm góc u

6.5. Tr
i tm cao
su

-t tm cao su  ½ ging, cách
u ging 40cm
- Xp r qut ½ tm còn li
o v vi tri phn
mông, ni có nhiu
ch tit
Biên vi v phía
bên na ging i
din Tri vi cao su  gia ging
6.6. Tr
i vi ph
cao su

-t bng vi cao su
- Xp r qut ½ tm còn li
Không  ngi
nh nm trc tip
lên vi cao su, giúp
ngi bnh d chu,
thoi mái
i ph phi bao
ph c vi cao
su


- t sóng ôi vi tri  gia
ging
- Lai to (nu có) bng vi mép m
 u ging, phn vi d kéo
thng xung  chân ging

Phân chia u vi
tri, không b thiu
hoc tha các chiu
a vi tri
- Thc hin 1 bên
ging
- Mt phi tip xúc
i ngi bnh,
t trái  trên

Tri vi p
6.10. X
p r qut
½ tm vi p

- Tri ½ vi p thng bên gn
- Xp r qut ½ còn li v bên xa Thun li cho vic
thc hin tng bên
ging
- Các mép r qut

ging
- Kéo thng vi p
- Xp góc  chân ging, không
n
Hoàn tt tri ging
i 2 tm vi
-m c che
ph bng vi p
- Xp góc vi p
 chân ging Hoàn tt ½ vi p cho ½ ging
còn li
6.13. Thay áo gi

-t mt trái 1 góc ca áo gi vào
góc ca gi, gi và kéo góc còn
i
- Xp phn vi d nu có
-t gi lên u ging
- Ph vi p lên gi hoc gp mép
i p ngang gi
Giúp thao tác c
nhanh
- Không ôm gi vào
ngi dù bn hay
ch
- Tháo áo gi bn
 trái ln ra ngòai

qui nh
Tránh lây nhim
chéo
Túi ng vi tri
n có nhim dch
tit c  riêng TRONG

7. Gi
ng ngoi
khoa
7.1. Tr
i vi tri
ging

- Tri ½ vi tri thng bên gn
- Xp r qut ½ còn li v bên xa

Thu
n li cho vic
th
c hin tng bên
ging
- Các mép r
 qut
chng lên nhau
- Biên v
i tri v
phía bên n
a
ging i din p r qut ½ vi tri
19
7.3. Bc u m

- Kéo thng va phi vi tri
- 1 tay nâng m (tay bên trong), 1
tay bên ngòai bc vi tri qua u
m

Giúp vi tri 
c

- Gi ht phn d ca vi tri trong
bàn tay úp, va kéo cng vi tri,
nga bàn tay khi n
Giúp vi tri 
c
thng và cng
Không th
c hin góc
phn chân ging

7.6. Tri tm cao
su 1

- t tm cao su  ½ ging, cách
u ging 40cm
- Xp r qut ½ tm còn li
- n phn d ca tm cao su
B
o v vi tri phn
mông, ni có nhi
u
ch tit
Biên v
i v phía bên
a ging i din
Tri vi cao su  gia ging
20

- t vi cao su ½ ging phía 
u
ging
- X
p r qut ½ tm cao su 2  ½
ging
- Bc u m và làm góc

B
o v vi tri phn
u ca ng
i bnh
i có th
 dính cht
nôn
m cao su 2 ph

lên t
m vi ph cao
su 1 khong 10cm c và làm góc u m tm cao su

7.9. Tr
i vi ph
cao su 2

Phân chia 
u vi
tr
i, không b thiu
ho
c tha các chiu
a vi tri
- Th
c hin 1 bên
ging
- M
t phi tip xúc
i ng
i bnh, mt
trái  trên

21
7.11. X
p r qut
½ tm vi p

-Tri ½ vi p thng bên gn
- Xp r qut ½ còn li v bên xa Thu
n li cho vic
th
c hin tng bên
ging

phía bên n
a
ging i din

7.13. Th
c hin
a ging còn li

- Tri ½ vi tri, tm cao su, vi ph
cao su  gia ging và u
ging
- Tri tip vi p và vi ph mn
Các b
c theo trình
 nh na gi
ng
ã làm.
Tr
i và kéo thng
ng tm vi

Làm góc tm cao su và ph cao
su u ging
7.14. Bao vi p - Xp vi ph mn phía u ging
bao mn li
- Xp vi 
p ph lên trên phi ph
n phía u ging
- Xp vi d  chân ging và ½
ging bên này bng mép m