Đề bài :
22. Chính phủ - cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Bài làm :
Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã trải qua nhiều
lần sửa đổi, bổ sung để phù hợp với những yêu cầu, nhiệm vụ của từng thời
kỳ cụ thể. Song song với điều đó cũng là sự thay đổi về cơ cấu tổ chức cũng
như cả về tính chất – chức năng và nhiệm vụ của Chính phủ. So sánh Hiến
pháp năm 1980 vàHiến pháp năm 1992 thì Chính phủ đã có đã có những
thay đổi rõ ràng về tính chất .
Nếu như ở Hiến pháp năm 1980, Chính phủ được ghi nhận nước là cơ
quan cao nhất hoạt động thường xuyên của Quốc hội :
Điều 98 :“ Hội đồng Nhà nước là cơ quan cao nhất hoạt động thường xuyên
của Quốc hội, là Chủ tịch tập thể của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt
Nam.
Hội đồng Nhà nước thực hiện những nhiệm vụ và sử dụng những quyền hạn
được Hiếp pháp, các luật và nghị quyết của Quốc hội giao cho, quyết định
những vấn đề quan trọng về xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc,
giám sát việc thi hành Hiếp pháp, các luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc
hội và của Hội đồng Nhà nước, giám sát hoạt động của bộ máy Nhà nước.
Hội đồng Nhà nước, thông qua Chủ tịch Hội đồng, thay mặt nước Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại.
Hội đồng Nhà nước chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội. “
Thì Chính phủ được là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Namvà điều này đã được khẳng định trong
cả Hiến pháp 1992 ( điều 109 ) và luật tổ chức Chính phủ 2001 ( điều 1 ):
1
“Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính nhà
nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế -
xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Nhà nước; bảo đảm hiệu lực

2
• Hoạt động quản lý của Chính phủ bao trùm tất cả các lĩnh vực trong
phạm vi cả nước : kinh tế, văn hóa xã hội …Còn các bộ - cơ quan
ngang bộ chỉ quản lý nhà nước theo một ngành, lĩnh vực nhất định
được phân công.
• Đảm bảo sự thống nhất trong hoạt động quản lý nhà nước, Chính phủ
thực hiện vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện và kiểm tra
hoạt động của các bộ - cơ quan ngang bộ - cơ quan thuộc Chính phủ
và Ủy ban nhân dân.
Quy định của Hiến pháp 1992 đã có những thay đổi bổ sung nhiều quy định
về nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức để Chính phủ thật sự là cơ quan
hành chính nhà nước cao nhất. Như vậy, thông qua xem xét cơ cấu tổ chức,
nhiệm vụ - quyền hạn và các hình thức hoạt động của Chính phủ ta sẽ thấy
rõ được điều này.
Cơ cấu tổ chức :
Cơ cấu tổ chức của Chính phủ cũng trải qua nhiều lần sửa đổi để phù hợp
với qui đinh của Hiến pháp. Và chính từ những thay đổi về cơ cấu tổ chức
mà chức năng nhiệm vụ của chính phủ cũng thay đổi :
Hiến pháp năm 1980 Chính phủ được gọi là Hội đồng bộ trưởng và bao
gồm : Chủ tịch, Phó chủ tịch Hội đồng bộ trưởng, các bộ trưởng và chủ
nhiệm ủy ban nhà nước. Bộ máy Chính phủ thời kỳ này khá cồng kềnh do
bao gồm quá nhiều chức năng
Hiến pháp năm 1992 có những thay đổi nhất định : Hội đồng bộ trưởng
đổi lại tên gọi thành Chính phủ. Cơ cấu tổ chức của Chính phủ được quy
định tại điều 2 Luật tổ chức Chính phủ :
Điều 2 :
“Cơ cấu tổ chức của Chính phủ gồm có: Các bộ; Các cơ quan ngang bộ.
Quốc hội quyết định thành lập hoặc bãi bỏ các bộ và các cơ quan ngang bộ
theo đề nghị của Thủ tướng Chính phủ.”
Thành viên Chính phủ được quy định tai điều 3 Luật tổ chức Chính phủ :

tại điều 14 - Luật tổ chức Chính phủ 2001)
7. Trong lĩnh vực đối ngoại (quy định tại điều 15 - Luật tổ chức Chính
phủ 2001)
8. Trong lĩnh vực tổ chức hành chính nhà nước (quy định tại điều 16 -
Luật tổ chức Chính phủ 2001)
9. Trong lĩnh vực pháp luật và hành chính tư pháp (quy định tại điều 18 -
Luật tổ chức Chính phủ 2001)
4
10.Đối với hội đồng nhân dân tỉnh-thành phố trực thuộc Trung ương (quy
định tại điều 17 - Luật tổ chức Chính phủ 2001)
Các hình thức hoạt động:
Các hoạt động của Chính phủ được thực hiện qua ba hình thức : qua phiên
họp của Chính phủ, hoạt động của thủ tướng Chính phủ và qua hoạt động
của các thành viên Chính phủ và được ghi tại điều 32 Luật tổ chức Chính
phủ năm 2001 :
Điều 32 :
“ Chính phủ làm việc theo chế độ kết hợp trách nhiệm của tập thể với việc đề
cao quyền hạn và trách nhiệm cá nhân của Thủ tướng và của mỗi thành viên
Chính phủ. “
1. Phiên họp Chính phủ :
Được tổ chức thực họp thường kỳ mỗi tháng một lần và có thể họp bất
thường nếu đủ các điều kiện yêu cầu. Tại phiên họp Chính phủ thảo luận,
quyết định những vấn đề quan trọng thuộc thuộc nhiệm vụ, quyền hạn : các
dự án luật, pháp lệnh và các dự án khác trình Quốc hội…. Các quyết định
của Chính phủ tại phiên họp được thể hiện dưới hình thức nghị quyết và
nghị định.
Trong hoạt động của Chính phủ thì phiên họp luôn được xác định là một
hoạt động quan trọng :
Điều 33 Luật tổ chức Chính phủ năm 2001 :
“ Hình thức hoạt động của tập thể Chính phủ là phiên họp Chính phủ.