SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"TẠO HỨNG THÚ VÀ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ
ĐỘNG, SÁNG TẠO"
I, LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Qua quá trình dạy học và nhất là trực tiếp chủ nhiệm lớp 4. Tôi nhận thấy một điều
rằng hầu hết học sinh khối 4 chưa thực sự có hứng thú (hay chưa ham thích) khi học các
môn như: Khoa học. Điều đó dẫn đến các em chưa phát huy được tính tích cực, chủ động,
sáng tạo trong quá trình học tập môn học trên. Vì vậy tôi chọn đề tài nay để có thể cùng
với các bạn đồng nghiệp , cùng nhau tìm ra các giải pháp nhằm giúp học sinh có hứng thú
để các em tích cực hơn trong quá trình học tập môn học nói trên từ đó góp phần nâng cao
chất lượng và hiệu quả của phương châm giáo dục toàn diện cho học sinh.
II, CƠ SỞ NGHIÊN CỨU
1, Cơ sở lý luận
Như chúng ta đã biết , học sinh tiểu học là lứa tuổi học tập theo hứng thú và chủ yếu
là cảm tính. Đồng thời lứa tuổi này còn mang các đặc điểm tâm lý hồn nhiên,ngộ nghĩnh
và hiếu động các em thích vui chơi, thích các trò chơi vui nhộn "Vừa chơi, vừa học" .Mặt
khác đối với học sinh tiểu học việc ghi nhớ thì rất nhanh nhưng để nhớ một nội dung, một
vấn đề nào đó thì lại rất khó cho nên các nhà khoa học đã nhận định rằng lứa tuổi học
sinh tiểu học là lứa tuổi "Chóng nhớ, mau quên". Muốn học sinh nhớ được vấn đề nào đó
thì ngoài việc thường xuyên phải củng cố, ôn tập về nội dung cần nhứ thì việc tạo cho
các em cảm giác hứng thú và say mê với nội dung cần ghi nhớ , chắc chắn rằng các em sẽ
dể tiếp thu, dễ nhớ và nhớ lâu hơn. Đồng thời lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi mang
đặc điểm nhận thức, tư duy trực quan và cụ thể. Các em không những nhận thức tốt các
vấn đề mang tính cụ thể mà còn rất có hứng thú khi khai thác, tìm hiểu các vấn đề mang
tính cụ thể, đồng thời các em cũng rất ưa thích các vấn đề trực quan mang tính bắt mắt
mà các em có thể quan sát một cách dễ dàng.
Các môn học như Khoa học, Lịch sử, Địa lý theo chương trình và sách giáo khoa mới
thì được tích hợp nhiều kiến thức, nhiều nội dung trong một môn học, một bài học: Ví
dụ : môn Khoa học được tích hợp các kiến thức như : vật lý, sinh học, hoá học và một số
kiến thức của môn sức khoẻ cũ củng được tích hợp vào môn học này,môn Lịch sử, Địa lý

kiến của đồng nghiệp, học sinh ở trường bạn, đồng nghiệp và học sinh trường mình, lớp
mình để thu thập thêm về tình hình học tập các môn học nói trên của học sinh lớp 4, lớp
5.
3, Phương pháp thực nghiệm
-Tổ chức dạy thực nghiệm ở lớp mình chủ nhiệm để khẳng định kinh nghiệm của mình là
hợp lý và có hiệu quả.
* Ngoài các phương pháp cơ bản trên tôi còn sử dụng một số biện pháp nghiên cúư bổ trợ
như phương pháp quan sát, phương phap đàm thoại
IV, GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
- Vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để "Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực, chủ động
, sáng tao" của học sinh khi học các môn KHoa học ở lớp 4. Để giải quyết vấn đề này có
rất nhiều yếu tố nhưng tôi xin được đưa ra một biện pháp mà bản thân cho là cơ bản quan
trọng và có hiệu quả đã dúc rút được qua quá trình dạy học của mình đó là việc "Lựa
chọn và sử dung các phương pháp dạy học", " lựa chọn và sử dụng hệ thống câu hỏi "
trong quá trình dạy học môn Khoa học ở lớp 4 .
Sở dĩ tôi lựa chọn môn học nói trên là vì môn học này (Khoa học) ở lớp 1,2,3 được
tích hợp trong môn "Tự nhiên và xã hội" lên lớp 4 được tách ra thành ba môn học khác
nhau . Đồng thời môn học này có rất nhiều vấn đề mang tính trừu tượng mà trong quá
trình học tập học sinh rất khó nhận thức được nếu các em không có hứng thú và không
phát huy tính tự giác học tập của các em.
1, Một số kinh nghiệm nhỏ khi dạy học môn Khoa học ở lớp 4
- Đối với môn Khoa học qua quá trình dạy học bằng phương pháp điều tra và thực
nghiệm trên lớp học tôi rút ra được một điều rằng : Để tạo hứng thú và phát huy tính tích
cực, chủ động , sáng tạo cho học sinh trong học tập môn này đó là việc giáo viên sử dụng
phối hợp các phương pháp dạy học cùng với hệ thống câu hỏi gợi mở theo hình thức trắc
nghiệm khách quan. Các phương pháp và hệ thống câu hỏi thường có tác dụng gây cho
học sinh tính tò mò tìm hiểu vấn đề nhưng các em có thể cũng không mấy khó khăn khi
trả lời câu hỏi .Tôi có thể trình bày cơ bản về các phương pháp và một số loại bài tập mà
tôi đã sử dụng trong quá trình dạy học môn Khoa học lớp 4 như sau :
1, Phương pháp quan sát

học sinh nêu các việc làm để bảo vệ bầu không khí trong sạch .
Học sinh trả lời , Học sinh khác nhận xét và nhắc lại nội dung các việc làm để bảo vệ
bầu không khí trong sạch ở sách giáo khoa.
2, Phương pháp thảo luận nhóm
- Thảo luận nhóm là một phương pháp giúp học sinh phát huy được khả năng giao tiếp
trao đổi với mọi người và phát huy được khả năng tổng hợp ý kiến của tập thể từ đó có
thể tự lĩnh hội kiến thức bài học một cách dễ dàng.
- Nhưng khi cho học sinh thảo luận nhóm không nên thảo luận chay mà phải có phiếu hoc
tập . Mọi người thường sử dụng hệ thống câu hỏi một cách chung chung nhưng theo tôi
thì chúng ta nên sử dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan .
* Ví dụ : Khi dạy bài "Nguyên nhân làm nước bị ô nhiểm"
- Trước hết chúng ta có thể cho học sinh quan sát tranh ảnh chụp (vẽ) về các nguyên nhân
gây cho nguồn nước bị ô nhiểm. Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát nội dung từng
bức tranh sau đó thảo luận để trả lời các câu hỏi ở phiếu học tập .
* NỘI DUNG PHIẾU HỌC TẬP
Câu 1 Các nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước là :
a ,Xả rác, phân, nước thải bừa bãi ; vỡ ống nước, lũ lụt. Sử dụng thuốc trừ sâu, phân hoá
học, nước thải của nhà máy không qua xử lý xả thẳng vào sông hồ.
b , Khói bụi và khí thải từ nhà máy, xe cộ làm ô nhiễm nước mưa.
c , Vỡ đường ống dẫn dầu, tràn dầu làm ô nhiểm nước biển.
d , Tất cả các nguyên nhân trên.
Câu 2 Điền các từ trong dấu ngoặc đơn vào chỗ chấm để thấy được tác hại của nguồn
nước bị ô nhiễm ( vi sinh vật, bệnh , bệnh dịch, tả,lị, thương hàn, tiêu chảy, bại liệt viêm
gan, mắt hột )
Nguồn nước bị ô nhiễm là nơi các loại sinh sống, phát triển và lan truyền các
loại như , , , , , , , Có tới 80 % các là do sử dụng
nguồn nước bị ô nhiểm.
Với loại câu hỏi này học sinh dễ dàng tiếp thu và lĩnh hội được kiến thức cần nắm của bài
học vì thế học sinh rất hăng hái phát biểu trong giờ học và cũng có thể lưu kiến thức dễ
dang ở phiếu cũng như những gì mà các em có thể nhận được từ bài học.

Câu 2 Theo dõi thực hiện thí nghiệm em chon câu nào sau đây:
- Khi đốt ngọn nến cháy thí nghiệm diễn ra hiện tượng ở hai ống có không khí là :
a , Một ống có không khí lạnh, một ống có không khí nóng
Gió nhẹ
Không có
gió
Gió mạnh
Chong chóng
quay nhanh
Chong chóng
quay chậm
Chong chóng
không quay
b , Cả hai ống có không khí đều lạnh
c , Cả hai ống có không khí đều nóng
Câu 3 Khói hương bay theo hướng :
A , Từ nơi có không khí nóng sang nơi có không khí lạnh
B , Từ nơi có không khí lạnh sanh nơi có không khí nóng
Câu 4 Theo em không khí chuyển động từ nơi nào đến nơi nào ?
Chọn một trong các ý sau ạnh
a , Từ nơi lạnh sang nơi nóng
b , Từ nơi nóng sang nơi lạnh
Câu 4 : Qua các hiện tượng vừa nêu ở những bài tập trên em hãy chọn ý thích hợp sau
- Gió có là do hiện tượng : Sự chênh lệch nhiệt làm cho :
A , Không khí chuyển động tạo ra gió
B , Vật chuyển động tạo ra gió
C , Cả hai ý trên
Sau đó thầy cô có thể hỏi đẻ các em chốt kiến thức vừa tìm hiểu qua bài học là :
Hãy cho biết tại sao có gió ? Gió thổi theo hướng từ nơi nào đến nơi nào ?
Học sinh trả lời , giáo viên nhận xét và chôt kiến thức cần nắm sau bài học.

Mổi nhóm có một bộ đồ chơi gồm 20 tấm phiếu . Trên mỗi tấ phiếu vẽ một thứ các em
"cần có" để duy trì sự sống ( Ví dụ : thức ăn , nước uống, ánh sáng ) hoặc một thứ các
em "muốn có" ( Ví dụ : Sách báo , đồ chơi , ti vi )
* Cách tiến hành
- Bước 1 : Tổ chức và hướng dẫn
+ Giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ phát cho mỗi nhóm một bộ đồ chơi nêu trên
và hướng dẫn :
Đầu tiên mỗi nhóm bàn bạc với nhau , chọn ra 10 thứ ( được vẽ trong 20 tấm
phiếu ) . Tiếp đó các nhóm chon ra 6 thứ trong 10 thứ sao cho các thứ các nhóm chọn là
đủ diều kiện tối thiểu để đảm bảo sự sống cho con người. Trong thời gian nhất định nhóm
nào chọn nhanh nhất và giải thích đúng từng thứ đã chọn thì đội đo thắng cuộc .
- Bước 2
- Lựa chọn các thứ tối thiểu để duy trì sự sông của con người . Học sinh các nhóm thảo
luận để đi đến thống nhất chọn các điều kiện tối thiểu để duy trì sự sống cho con người. ậ
đây giáo viên phải đi từng nhóm để giúp học sinh giải thích về các thứ mà nhóm mình đã
chọn hoặc không chọn được vẽ trong phiếu đẻ các em có thể giải thích đúng và trôi chảy
hơn .
- Bước 3 : Thảo luận cả lớp
- Lần lượt đại diện các nhóm nêu kết quả lựa chọn của nhóm mìnhvà giải thích tại sao lại
lựa chọn như vậy ?
- Có thể sự lựa chọn của các nhóm là không giống nhau và giáo viên gợi ý cho các em
thảo luận đẻ nêu lên những điều kiện cần thiết tối thiểu để duy trì sự sống của con người
theo mục "Bạn cần biết" trong sách giáo khoa môn học.
Ví dụ 2 khi cần củng cố kiến thức bài vừa học : Bài Sự lan truyền âm thanh
* Khi các em đã tìm hiểu xong bài "Sự lan truyền âm thanh" các em đã biết được âm
thanh có thể lan truyền qua những môi trường nào rồi chúng ta có thể sử dụng trò chơi
"Ai nhanh , ai đúng"
* Mục tiêu :
TRò chơi này giúp học sinh nắm chắc và nhớ sâu hơn kiến thức cơ bản đã học trong bài.
* Cách tiến hành

sưa với môn Khoa học hơn và có phương pháp phù hợp hơn khi dạy từng nội dung của
môn khoa học lớp 4 . Tuy nhiên vấn đề mà tôi rút được kinh nghiệm ở đây cũng đang còn
rất nhiều han chế mong các đồng chi đồng nghiệp và các nhà giáo dục góp ý , bổ sung để
công cuộc trồng người ngày càng đi lên và đạt hiệu quả tốt đẹp .