Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
LỜI NÓI ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Con người là vốn quý của xã hội, là đối tượng hàng đầu được luật hình
sự nói riêng cũng như pháp luật nói chung bảo vệ. Bảo vệ con người trước hết
là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, bảo vệ nhân phẩm, danh dự và tự do của họ, vì
đó là điều có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với con người.
Trong các khách thể nói trên tính mạng của con người là một trong
những khách thể quan trọng nhất, vì lẽ đó không chỉ pháp luật của các quốc
gia mà pháp luật quốc tế đều coi quyền sống con người là thiêng liêng không
ai được xâm phạm. Luật hình sự Việt Nam từ trước đến nay đều xác định
hành vi xâm phạm tính mạng con người là hành vi có tính nguy hiểm rất cao
và quy định những khung hình phạt rất nghiêm khắc. Tuy vậy, các hành vi
xâm phạm tới tính mạng con người cũng có mức độ nguy hiểm cho xã hội
khác nhau. Có những hành vi xâm phạm tính mạng con người có một số tình
tiết làm giảm đi một cách đáng kể mức độ của tính nguy hiểm cho xã hội, giết
người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là một trong những trường
hợp đó. Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là tội
danh mới được quy định tại Điều 95, BLHS 1999. Tuy tội phạm được thực
hiện trong hoàn cảnh khả năng nhận thức và kiềm chế hành vi của người
phạm tội bị hạn chế và chính nạn nhân cũng là người có lỗi nhưng vì tội phạm
đã xâm hại đến khách thể quan trọng được luật hình sự bảo vệ đó là tính mạng
con người mà nguyên nhân xuất phát từ hành vi trái pháp luật nghiêm trọng
của nạn nhân dẫn đến hành vi giết người của người phạm tội.
Việc nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn, phân tích rõ những
dấu hiệu pháp lý, phát hiện, đồng thời đề xuất các kiến nghị giải quyết những
vướng mắc trong thực tiễn có liên quan đến tội giết người trong trạng thái tinh
thần bị kích động mạnh luôn luôn là vấn đề cần thiết và có nhiều ý nghĩa.
Chính vì lẽ đó, chúng tôi chọn đề tài: “Tội giết người trong trạng thái tinh
thần bị kích động mạnh theo Luật hình sự Việt Nam – một số vấn đề lý luận
và thực tiễn” làm để tài cho khóa luật tốt nghiệp của mình.
Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
CHƯƠNG 1
TỘI GIẾT NGƯỜI TRONG TRẠNG THÁI TINH THẦN BỊ KÍCH
ĐỘNG MẠNH THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
1.1. Khái niệm tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh
Là một trường hợp đặc biệt của tội giết người, vì vậy, để hiểu rõ khái
niệm của “tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh” (Điều 95
BLHS) thì trước hết chúng ta tìm hiểu về khái niệm “tội giết người”.
Về khái niệm của tội giết người hiện nay có nhiều quan điểm khác
nhau. Cụ thể:
Theo bản chuyên đề tổng kết thực tiễn xét xử loại tội giết người ban
hành kèm theo Công văn số 452-HS2 ngày 10/08/1970 của Tòa án nhân dân
tối cao thì: “Tội giết người là hành vi cố ý tước đoạt tính mạng của người
khác một cách trái pháp luật”
(1)
Tuy nhiên cũng có quan điểm khác cho rằng “tội giết người là hành vi
trái pháp luật của người đủ năng lực trách nhiệm hình sự cố ý tước bỏ quyền
sống của người khác”.
(2)
Cả hai quan điểm đưa ra đều chưa hợp lý ở chỗ: Chưa đề cập đến dấu
hiệu năng lực trách nhiệm hình sự và dấu hiệu độ tuổi của chủ thể “tội giết
người” (quan điểm thứ nhất) hoặc chỉ đề cập đến dấu hiệu năng lực trách
nhiệm hình sự mà không đề cập đến dấu hiệu độ tuổi (quan điểm thứ hai), để
khắc phục những hạn chế này, quan điểm thứ ba cho rằng: “Tội giết
người là hành vi cố ý gây ra cái chết cho người khác một cách trái pháp
luật, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định
thực hiện”
(3)
.
1()
thành các tội danh riêng, đó là “tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích
động mạnh” và “tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của
người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh”
(1)
Theo Nghị quyết 04/HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán
TANDTC hướng dẫn áp dụng một số quy định phần các tội phạm của BLHS
năm 1985 thì “tình trạng tinh thần bị kích động mạnh là tình trạng người
phạm tội không hoàn toàn tự chủ, tự kiềm chế được hành vi phạm tội của
mình. Sự kích động mạnh đó phải là tức thời do hành vi trái pháp luật nghiêm
1()
PGS.TS. Nguyễn Ngọc Hòa; PGS.TS. Lê Thị Sơn -“Từ Điển Pháp luật Hình sự” tr247,248.
4
Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
trọng của nạn nhân gây nên”. Cá biệt, có trường hợp, do hành vi trái pháp luật
của nạn nhân có tính chất đè nén áp bức tương đối nặng nề, lặp đi lặp lại, sự
kích động đó đã âm ỉ, kéo dài, đến thời điểm nào đó hành vi trái pháp luật của
nạn nhân lại tiếp diễn làm cho người bị kích động không tự kiềm chế được,
nếu tách riêng sự kích động mới này thì không coi là kích động mạnh nhưng
nếu xét cả quá trình phát triển của sự việc thì lại được coi là mạnh hoặc rất
mạnh.
Từ những phân tích ở trên có thể đưa ra định nghĩa về tội giết người
trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh như sau:
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là hành vi
cố ý tước đoạt trái pháp luật tính mạng của người khác trong trạng thái người
phạm tội không hoàn toàn tự chủ, tự kiềm chế được hành vi phạm tội của mình
do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người phạm tội
hoặc người thân thích của người đó.
1.2. Khái quát lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam về tội giết người trong
trạng thái tinh thần bị kích động mạnh
1.2.1. Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh trong
mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người
phạm tội hoặc đối với người thân thích của người đó thì bị phạt tù từ 6 tháng
đến 5 năm”
1.2.2. Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh trong
BLHS năm 1999
Trong BLHS năm 1999, “tội giết người trong trạng thái tinh thần bị
kích động mạnh” được quy định thành một tội danh độc lập tại Điều 95 với
nội dung:
“1. Người nào giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh
do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người đó hoặc
đối với người thân thích của người đó, thì bị phạt tù tứ sáu tháng đến ba năm.
6
Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
2. Giết nhiều người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, thì bị
phạt tù từ ba năm đến bảy năm”.
So với BLHS năm 1985 thì quy định về “tội giết người trong trạng thái
tinh thần bị kích động mạnh” tại Điều 95 BLHS năm 1999 có những điểm
mới:
- Thứ nhất, BLHS năm 1999 đã tách trường hợp giết người trong trạng
thái tinh thần bị kích động mạnh ra khỏi tội giết người và quy định thành một
tội danh độc lập với các khung hình phạt riêng.
- Thứ hai, trên cơ sở quy định thành một tội danh độc lập, BLHS năm
1999 tiếp tục phân hóa trách nhiệm hình sự các trường hợp giết người trong
trạng thái tinh thần bị kích động mạnh có các mức độ nguy hiểm cho xã hội
khác nhau. Nếu như trước đây BLHS năm 1985 quy định trường hợp “giết
người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh” chỉ có một khung hình
phạt là bị phạt tù từ sáu tháng đến năm năm thì trong BLHS năm 1999 với tư
cách là một tội danh độc lập “tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích
động mạnh” quy định hai khung hình phạt là: khung cơ bản có hình phạt tù từ
sáu tháng đến ba năm còn khung tăng nặng với trường hợp giết nhiều người
quan. Tuy vậy, đối tượng tác động của hai tội này cũng có điểm khác nhau.
Nếu đối tượng của tội giết người (Điều 93) là bất kì ai thì đối tượng của tội
giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Điều 95) chỉ có thể là
người có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng xâm hại tới các lợi ích của người
phạm tội hoặc người thân thích của người phạm tội. Việc xác định đúng
khách thể và đối tượng của tội phạm có ý nghĩa quan trọng trong việc xác
định tội danh, xử lý tội phạm phù hợp với mức độ phạm tội.
1.3.2. Mặt khách quan của tội phạm
Cũng giống như các tội phạm khác khi được thực hiện đều có những
biểu hiện diễn ra hoặc tồn tại ra bên ngoài thế giới khách quan mà con người
có thể nhận biết được. “Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động
8
Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
mạnh” cũng có những biểu hiện diễn ra hoặc tồn tại ở ngoài thế giới khách
quan, đó là:
- Hành vi tước đoạt trái pháp luật tính mạng của người khác;
- Hậu quả chết người;
- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi tước đoạt trái pháp luật tính
mạng của người khác và hậu quả chết người.
Ngoài ra còn có các điều kiện bên ngoài của việc thực hiện hành vi
phạm tội như: công cụ, phương tiện, phương pháp, thủ đoạn, thời gian, địa
điểm phạm tội… Những dấu hiệu này không được quy định là dấu hiệu bắt
buộc trong mặt khách quan của tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích
động mạnh nhưng việc xác định nó có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá
tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.
* Hành vi khách quan của tội giết người trong trạng thái tinh thần bị
kích động mạnh:
Hành vi khách quan của tội phạm là xử sự của con người gây ra hoặc
đe doạ gây ra cho xã hội, hành vi phạm tội chỉ có thể được biểu hiện qua hai
hình thức đó là hành động hoặc không hành động. Theo quy định của BLHS
vu khống cho rằng B lấy cắp tiền của A, B đã nhiều lần đính chính là B không
làm điều đó nhưng A vẫn một mực nghi ngờ và đi nói với nhiều người khác
và B cũng đã nhắc nhở A nhiều lần. Một lần, B đang đi chơi với bạn gái thì A
nói bóng gió rằng B là thằng ăn trộm, ai yêu B thì khổ, quá tức giận, B liền
nhặt đá ném vào đầu A làm A chết. Như vậy, hành vi vu khống của A đã tác
động vào tâm lý của B, đỉnh điểm là khi B đi với người yêu làm cho B cảm
thấy bị xúc phạm, căm phẫn dẫn tới hành vi ném đá vào A.
- Hành vi dùng bạo lực một cách thô bạo với người khác: Đây là dạng
hành vi tác động vào tính mạng, sức khoẻ người khác một cách trái pháp luật.
Ví dụ, trường hợp của anh Nguyễn Văn Phương (người phạm tội) là công
nhân của Hợp tác xã nhựa Song Long Gia Lâm khi đang trên đường tới nhà
chị gái chơi vào buổi tối thì bị anh Điệp (nạn nhân) bất ngờ từ trong hẻm nhảy
ra chặn đánh (do anh Điệp nhầm lẫn, nhận sai người). Do bị đánh đau nên anh
10
Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
rút dao ra đâm vào ngực trái của nạn nhân làm nạn nhân chết trên đường đi
cấp cứu
(1)
. Hành vi của anh Điệp là quá bất ngờ lại vào đêm khuya nên đã
làm cho anh Phương hoảng sợ dẫn tới tinh thần bị kích động mạnh nên đã
dùng dao châm chết anh Điệp.
- Những mâu thuẫn trong cuộc sống hôn nhân và gia đình: Trong thực
tế, có rất nhiều vụ giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh
xuất phát từ mâu thuẫn gia đình, chồng hoặc vợ ngoại tình, chồng đánh đập
vợ, đánh đập con cái, người vợ không làm tròn trách nhiệm làm mẹ, làm vợ…
Ví dụ, trường hợp của bà Hoàng Thị Chai (huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái),
do bị ông Lò Văn Ngàn (chồng) đánh đập thường xuyên nên phải về nhà con
gái ở nhờ và sau đó được con xây cho riêng 1 nhà ở gần nhà chồng, sau đó bà
vẫn tiếp tục bị chồng hành hạ, doạ giết. Một lần khi bị chồng cầm dao doạ
đâm chết thì bà đã chống trả và dùng cây củi tròn dài 1,14m đánh liên tiếp vào
Trên thực tế việc xác định một người có bị kích động mạnh về tinh thần
hay không là một vấn đề phức tạp. Bởi trạng thái tâm lý của mỗi người là
khác nhau, cùng một sự việc nhưng người này xử sự khác người kia, có người
bị kích động mạnh về tinh thần nhưng có người lại không bị kích động mạnh.
Ví dụ: Cùng một sự việc là thấy vợ có quan hệ bất chính với người khác, anh
A lao tới giết tình nhân của vợ, anh B đệ đơn ly hôn.
Như vậy, không có “thước đo” cụ thể nào để xác định một người bị
kích động hay kích động mạnh mà chúng ta phải căn cứ vào từng vụ án cụ
thể, xem xét từng tình tiết của vụ án, nhân thân người phạm tội, điều kiện
sống, quan hệ giữa nạn nhân và người phạm tội…
Nạn nhân của tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động
mạnh là người có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng đối với người phạm tội
hoặc người thân thích của người phạm tội: Hành vi trái pháp luật của nạn
nhân đối với người phạm tội phải là hành vi trái pháp luật nghiêm trọng. Hành
vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân là những hành vi vi phạm pháp
luật hình sự, xâm phạm tới lợi ích của người phạm tội hoặc đối với những
người thân thích của người phạm tội. Thông thường, những hành vi trái pháp
luật của nạn nhân xâm phạm tới sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự như hành vi sỉ
nhục hay vu khống người khác, hành vi dùng bạo lực thô bạo đối với người
khác, những mâu thuẫn trong cuộc sống hôn nhân và gia đình, hành vi xâm
12
Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
phạm tới tài sản của người khác như đập phá tài sản, đốt cháy, cướp giật hay
những hành vi khác trái với đạo đức xã hội
(1)
Hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân có thể vi phạm pháp
luật hình sự, hành chính, lao động, hôn nhân và gia đình… Hành vi trái pháp
luật nghiêm trọng ở đây có thể cấu thành tội phạm hoặc chưa cấu thành tội
phạm nhưng dù trường hợp nào thì hành vi đó cũng phải có tính chất trái pháp
luật nghiêm trọng. Nếu hành vi của nạn nhân tuy là trái pháp luật nhưng
đánh A chết.
Một người bị kích động mạnh về tinh thần ngoài trường hợp nạn nhân
có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng đối với họ còn có những trường hợp bị
kích động mạnh về tinh thần khi có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng với
người thân thích của người đó. Hiện nay chưa có văn bản nào giải thích chính
thức thế nào là người thân thích của người phạm tội nhưng theo thực tiễn xét
xử có thể hiểu những người thân thích với người phạm tội là những người có
quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng như: Vợ
chồng, cha mẹ - con cái, anh chị em ruột, anh chị em cùng cha khác mẹ, cùng
mẹ khác cha với nhau, ông bà nội ngoại đối với các cháu, trong thực tiễn xét
xử Tòa án cũng đã công nhận một số trường hợp tuy không phải là quan hệ
huyết thống hay quan hệ hôn nhân mà chỉ là quan hệ thân thuộc giống như
anh chị em ruột, cha mẹ ruột cũng được xác định là người thân thích của
nhau
(1)
. Như trong trường hợp mẹ và con nuôi với nhau mặc dù không có
quan hệ huyết thống nhưng cũng có quan hệ nuôi dưỡng, tình cảm với nhau:
Bố mẹ A chết sớm, A được bà C nhận làm con nuôi từ nhỏ, một hôm đang đi
làm đồng thì có người gọi “Về nhà ngay! Mẹ của mày bị người ta đánh cho
què chân rồi”. A vội cầm dao chạy về nhà và biết mẹ mình bị M đánh đang
nằm bất tỉnh ở sân trước, A liền chạy sang nhà M chém liên tiếp vào đầu M
làm M chết ngay tại chỗ. Tuy A và bà C không phải có quan hệ huyết thống
nhưng có quan hệ nuôi dưỡng, tình cảm với nhau nên bà C có thể được xem là
người có quan hệ thân thích với A.
Nguyên nhân của trạng thái tinh thần bị kích động mạnh của người
phạm tội là hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người
phạm tội hoặc người thân thích của người phạm tội. Không có hành vi trái
pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người phạm tội hoặc người thân
thích của người đó thì không có trạng thái tinh thần bị kích động mạnh của
1()
trạng thái tinh thần bị kích động mạnh không có giai đoạn chuẩn bị phạm tội,
vì trạng thái tinh thần bị kích động mạnh chỉ có khi có hành vi trái pháp luật
nghiêm trọng của nạn nhân đối với người phạm tội hoặc đối với người thân
15
Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
thích của người đó, sự kích động đó phải có tính đột xuất, nó đến rất nhanh và
cũng qua đi rất nhanh.
* Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội và hậu quả của
tội phạm
Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là tội phạm
có cấu thành vật chất nên hậu quả chết người là dấu hiệu bắt buộc của cấu
thành tội phạm. Một người chỉ phải chịu TNHS về tội “Giết người trong trạng
thái tinh thần bị kích động mạnh” nếu giữa hành vi khách quan và hậu quả
chết người đó có mối quan hệ nhân quả với nhau.
Hành vi giết người phải xảy ra tức thời, ngay lúc có hành vi trái pháp
luật nghiêm trọng của nạn nhân. Bởi vì: “Nếu giữa lỗi của nạn nhân và hành
động của bị cáo có một khoảng thời gian nhất định thì không thể nói bị cáo
đang ở trong tình trạng đột xuất bị kích động tinh thần mạnh mẽ đến nỗi họ
không tự chủ được mình nữa”
(1)
Như vậy, để xác định người phạm tội có ở trong trạng thái tinh thần bị
kích động mạnh hay không chúng ta cần xem xét giữa hành vi giết người và
hậu quả chết người có mối quan hệ nhân quả hay không. Nếu giữa chúng
không có mối quan hệ nhân quả thì bị cáo không bị truy cứu trách nhiệm hình
sự về tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh mà phạm
một tội khác. Ví dụ, trường hợp A đánh con của B bị thương nặng, tức giận B
chạy sang đánh A bị thương, sau đó A được mọi người đưa đi bệnh viện, trên
đường đi A bị tai nạn giao thông mà chết thì trường hợp này B không phạm
tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh vì giữa hành vi
đánh A bị thương của B và hậu quả A bị chết không có mối quan hệ nhân quả.
12 BLHS năm 1999 quy định về tuổi chịu TNHS như sau: “1. Người từ đủ 16
tuổi trở lên phải chịu TNHS về mọi tội phạm; 2. Người từ đủ 14 tuổi trở lên,
nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu TNHS về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý
hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”. Đồng thời cũng theo quy định tại
Khoản Điều 8 BLHS năm 1999 thì “Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm
gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối
với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại
1()
Trường Đại học Luật Hà Nội, giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, năm 2008, tr115
17
Khóa luận tốt nghiệp Trương Thị Cẩm Hương
lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy
năm tù”…
Căn cứ vào tại Điều 12, khoản 2, khoản 3 Điều 8 và Điều 95 BLHS thì
chủ thể của tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là
người có năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 16 tuổi trở lên. Như vậy,
những người chưa đạt đến độ tuổi này thực hiện hành vi được quy định tại
Điều 95 BLHS gây ra hậu quả chết người thì cũng không phải chịu TNHS.
1.3.4. Mặt chủ quan của tội phạm
Lỗi là dấu hiện bắt buộc thuộc mặt chủ quan của tội giết người trong
trạng thái tinh thần bị kích động mạnh cũng như trong mặt chủ quan của mọi
cấu thành tội phạm.
Lỗi trong cấu thành tội phạm của tội giết người trong trạng thái tinh
thần bị kích động mạnh có thể là lỗi cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp. Căn
cứ quy định tại khoản 1 và khoản 2, Điều 9 BLHS thì lỗi cố ý trực tiếp của tội
giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là trường hợp người
phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước
hậu quả chết người có thể hoặc tất yếu xảy ra và vì mong muốn hậu quả chết
người nên đã thực hiện tội phạm. Lỗi cố ý gián tiếp của tội giết người trong
trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là trường hợp người phạm tội nhận
trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh mà A sẽ bị xử theo tội giết
người theo Điều 93 BLHS.
Khi thực hiện tội phạm với lỗi cố ý trực tiếp thì lý trí của người phạm tội
biểu hiện như sau: người phạm tội thấy rõ tính chất nguy hiểm cho xã hội của
hành vi của mình và thấy trước hậu quả của hành vi đó. Người phạm tội thấy
trước tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi của mình là sự nhận thức được
tính chất gây thiệt hại cho xã hội của hành vi đang thực hiện trên cơ sở nhận
thức được những tình tiết khách quan của nó. Người phạm tội thấy trước hậu
quả của hành vi là sự dự kiến của người phạm tội về sự phát triển của hành vi
đó.
1()
Toà án nhân dân tối cao, Hệ thống hóa luật lệ Hình sự Việt Nam, năm 1979, tập 1, tr346
19
Copyright: Tài liệu đại học ©