SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG MÔN CÔNG
NGHỆ 10"
1
PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật. Tuy nhiên sự phát triển
nhanh về kinh tế - Xã hội đã làm cho môi trường sống bị hủy hoại, xuống cấp trầm
trọng, những suy thoái của môi trường ngày càng đe dọa cuộc sống của loài người trên
trái đất, những trận lũ lụt, hạn hán, những trận bão kinh hoàng xảy ra ở VN và các nước
trên thế giới phải hứng chịu trong thời gian vừa qua là những thách thức của tự nhiên đối
với những tác động của con người.
Tình hình môi trường thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng hiện nay đang bị ô nhiễm
nghiêm trọng. Trước tình hình đó việc giáo dục ý thức, trách nhiệm cho học sinh nói
riêng và mọi người nói chung biết bảo vệ môi trường là điều hết sức cần thiết để đảm bảo
sự phát triển bền vững của xã hội.
Để giải quyết tận gốc vấn đề môi trường trước hết phải bắt đầu từ nhận thức, mà hiện nay
chưa có một giáo trình hay môn học nào ở THPT giáo dục môi trường cho học sinh. Vì
vậy việc giáo dục môi trường chủ yếu được lồng ghép, tích hợp vào một số môn học
trong đó có môn Công nghệ 10, có nhiều nội dung phù hợp để giáo dục môi trường cho
học sinh.
Để đáp ứng mục tiêu dạy học hiện nay là phải đảm bảo ba yêu cầu về: Kiến thức, kĩ
năng và thái độ trong mỗi tiết dạy. Có nghĩa là: Ngoài việc truyền thụ kiến thức và rèn
luyện kĩ năng giáo viên cần hình thành cho học sinh một nhân cách, lối sống tốt. Nói về
góc độ môn Công nghệ, trách nhiệm của giáo viên là phải từng bước hình thành cho các
em một lối sống lành mạnh, biết yêu quý thiên nhiên và sống thân thiện với thiên nhiên.
Từ đó các em mới có trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên và môi trường, giữ gìn vệ sinh nơi
các em đang sinh sống và học tập. Thực tế trong thời gian giảng dạy tại trường THPT
Hoằng Hoá 3, bản thân tôi luôn đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, lồng
2
ghép tích hợp các kiến thức cơ bản bài học với việc giáo dục môi trường trong môn Công

của con người
Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và
có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát
triển bền vững đất nước.
1.1.4. Mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường trong các trường THPT
* Kiến thức: Giúp HS tích luỹ được nhiều kinh nghiệm khác nhau và có sự hiểu biết cơ
bản về môi trường và những vấn đề có liên quan.
* Kĩ năng: Giúp HS có được các kĩ năng trong việc xác định và giải quyết các vấn đề về
môi trường
* Thái độ : Giúp HS hình thành được những giá trị và ý thức quan tâm vì môi trường
cũng như động cơ thúc đẩy trong việc tham gia tích cực vào việc bảo vệ và cải thiện môi
trường.
4
* Tham gia: Tạo cơ hội cho các đoàn thể xã hội và cá nhân tham gia một cách tích cực ở
mọi cấp trong việc giải quyết những vấn đề về môi trường.
1.1.5. Nguyên tắc, phương thức giáo dục BVMT trong trường THPT
1.1.5.1. Nguyên tắc
- Giáo dục BVMT là một lĩnh vực giáo dục liên ngành, tích hợp vào các môn học
và các hoạt động. Giáo dục BVMT không phải là ghép thêm vào chương trình giáo dục
như là một bộ môn riêng biệt hay một chủ đề nghiên cứu mà nó là một hướng hội nhập
vào chương trình. Giáo dục BVMT là cách tiếp cận xuyên bộ môn.
- Mục tiêu: Nội dung và phương pháp giáo dục BVMT phải phù hợp với mục tiêu đào tạo
của cấp học, góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo của cấp học.
- Giáo dục BVMT phải trang bị cho học sinh một hệ thống kiến thức tương đối đầy
đủ về môi trường và kĩ năng BVMT, phù hợp với tâm lí lứa tuổi. Hệ thống kiến thức và
kĩ năng được triển khai qua các môn học và các hoạt động theo hướng tích hợp nội dung
qua các môn học, thông qua.
chương trình dạy học chính khóa và các hoạt động ngoại khóa, đặc biệt coi trọng việc đưa
vào chương trình Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
- Nội dung giáo dục BVMT phải chú ý khai thác tình hình thực tế môi trường của

+ Hoạt động Đoàn TN về bảo vệ môi trường.
1.2. Giáo dục môi trường trong môn công nghệ 10
1.2.1. Chương trình tích hợp giáo dục môi trường cấp THPT
Giáo dục môi trường được tích hợp vào nhiều môn học ở trường THPT, trong đó có
môn sinh học, công nghệ 10. Đây là một trong những bộ môn có khả năng đưa giáo dục
môi trường vào một cách thuận lợi nhất vì các nội dung trong chương trình Công nghệ
đều có khả năng đề cập nội dung GDMT.
- Khi soạn giáo án, Giáo viên cần xem xét, nghiên cứu và chọn lọc những nội dung
GDMT phù hợp để đưa vào nội dung bài giảng dưới dạng :
+ Lồng ghép toàn phần (nếu toàn bài có nội dung giáo dục môi trường).
Ví dụ: Bài: Ảnh hưởng của thuốc hoá học BVTV đến quần thể sinh vật và môi
trường (CN-10)
+ Lồng ghép một phần (trong bài có một mục, một đoạn hay một vài câu có nội
dung GDMT)
+ Liên hệ (Nếu kiến thức trong bài có một hoặc nhiều chỗ có khả năng liên hệ, bổ
sung thêm kiến thức giáo dục môi trường mà SGK chưa đề cập.
- Khi tích hợp kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường cần tuân thủ các nguyên tắc sau :
+ Đảm bảo tính đặc trưng và tính hệ thống của bộ môn, tránh mọi sự gượng ép.
+ Lồng ghép nội dung GDMT một cách thuận lợi nhất và đem lại hiệu quả cao nhất
nhưng vẫn tự nhiên và nhẹ nhàng.
1.2.2. Quan niệm tích hợp kiến thức giáo dục môi trường vào các môn học
7
* Tích hợp là sự kết hợp một cách có hệ thống các kiến thức giáo dục môi trường
và kiến thức môn học thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau dựa trên
những mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong bài học.
Sự tích hợp kiến thức giáo dục môi trường vào môn học, đối với môn công nghệ có
thể phân thành 2 dạng khác nhau :
1.2.2.1. Dạng lồng ghép: Kiến thức GDMT đã có trong chương trình và SGK.
Kiến thức GDMT được lồng ghép có thể: Chiếm một vài chương, SGK Công
nghệ 10 có 2 chương nói nhiều về các kiến thức môi trường và bảo vệ môi trường.

bài giảng
Trong qúa trình dạy học Công nghệ 10 ở trường THPT vấn đề phát triển kiến thức, kĩ
năng và hình thành thái độ của các em trong vấn đề giáo dục môi trường và tích hợp vấn
đề giáo dục môi trường trong các bài học Công nghệ 10 chưa đạt hiệu quả cao. Từ những
kiến thức trọng tâm bài học liên quan đến vấn đề môi trường các em hầu hết hiểu kiến
thức bài học, phần liện hệ các kiến thức có liên quan tới vấn đề môi trường để tích hợp
vào các môn học khác các em chưa phát huy tối đa vận dụng các kiến thức đó. Các em
9
chỉ mới hiểu và nắm được kiến thức sách giáo khoa còn phần mở rộng thì hạn chế nhiều.
Điều đó rất khó khăn cho giáo viên dạy Công nghệ nói riêng và các bộ môn có liên quan
đến môi trường nói chung. Vì vậy quá trình lĩnh hội kiến thức của các em còn hạn chế
nhiều trong khi yêu cầu của các môn học ngày càng cao.
III. Nội dung và kết quả tích hợp giáo dục môi trường trong môn CN10
3.1. Một số nội dung tích hợp giáo dục môi trường trong môn CN10
Bài 2. Khảo nghiệm giống cây trồng
Qua giảng dạy mục đích, ý nghĩa của công tác khảo nghiệm giống cây trồng, giáo viên
yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi sau :
Giống mới có làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái không ?
Giống mới có phá vỡ cân bàng sinh thái môi trờng trong khu vực không ?
Bài 10. Biện pháp cải tạo và sử dụng đất mặn, đất phèn
Nguyên nhân dẫn đến nước biển tràn vào đất liền gây ra làm đất trồng ven biển bị ngập
mặn: Sự biến đổi môi trừơng, khí hậu, trái đất nóng lên làm băng tan, nớc biển dâng cao
tràn vào đất liền.
Nhiệmvụ của con ngời phải ngăn chặn hiên tượng ngập mặn để giữ diện tích đất
trồng sản xuất nông nghiệp và bảo vệ môi trờng.
Bài 12. Đặc điểm, tính chất kỹ thuật sử dụng một số loại phân bón thông thường
Để tích hợp giáo dục môi trường vào nội dung này, giáo viên đặt các câu hỏi :
Bón phân không đúng yêu cầu kỹ thuật gây tác hại gì ?
Tại sao không bón phân bắc cha ủ hoai ?
Bón nhiều phân đạm gây tác hại gì với đất trồng ?

Khi dy giỏo viờn cung cp cho hc sinh nhng hiu bit v ch phm bo v thc vt
khụng cú tỏc hi n mụi trng. T ú, khuyn cỏo khi sn xut nụng nghip nờn dựng
ch phm sinh hc bo v mụi trng.
Bi 40 - 48. Ch chung l bo qun v ch bin sn phm nụng nghip
Giỏo viờn cn chỳ ý mt s vn chớnh sau :
S dng hoỏ cht trong vic bo qun, ch bin sn phm nụng nghip ỳng k thut,
tuõn theo quy nh bo v an ton thc phm, gi v sinh ni ch bin l gúp phn bo v
mụi trng.
Bài 50 - 55. Tạo lập doanh nghiệp
Khi dạy phần này, để tích hợp giáo dục môi trờng trong nội dung các bài, giáo viên
cung cấp cho học sinh qua việc hoạch toán của doanh nghiệp trong đó phải tính toán cả
chi phí cho việc vệ sinh, bảo vệ môi trờng. Trong hoạt động kinh doanh của hộ gia
đinh phải có những yêu cầu bắt buộc về bảo vệ môi trờng sống. Giáo viên lấy những
ví dụ về việc không tuân thủ quy định về xử lý chất thải, nc thải của một số doạnh
nghiệp (đài báo đã thông tin) gây tác hại nghiêm trọng cho môi trờng và con ngi
3.2. Kt qu tớch hp giỏo dc mụi trng trong mụn Cụng ngh 10 trng THPT
Hong hoỏ 3
12
Qua quá trình khảo sát nội dung tích hợp giáo dục môi trương trong day học công nghệ
10 ở 3 lớp khối 10 đạt kết quả bước đầu như sau:
Lớp
Tổng
Giỏi Khá Trung bình
SL % SL % SL %
10A10 42 18 43% 15 36% 9 21%
10A6 44 17 38% 24 55% 3 7%
10A7 46 15 34% 20 43% 11 23%
Từ tình trên tôi nhận thấy cần phải có những biện pháp trong vấn đề giáo dục môi trường
và tích hợp giáo dục môi trường trong bài dạy Công nghệ ở trường THPT Hoằng hoá 3
đạt hiệu quả cao.

xuyên và luôn nhạy cảm đối với mọi khía cạnh của môi trường. Thu nhận được những
thông tin và kiến thức cơ bản về môi trường và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hoạt động con
người và môi trường. Phát triển những kĩ năng cơ bản bảo vệ và gìn giữ môi trường, kĩ
năng dự đoán, phòng tránh và giải quyết những vấn đề môi trường nảy sinh. Tham gia
tích cực vào những hoạt động khôi phục, bảo vệ và gìn giữ môi trường, có ý thức về tầm
quan trọng của môi trường trong sạch đối với sức khoẻ con người, với chất lượng cuộc
sống chúng ta.
14
4.2. Xây dựng hoạt động giáo dục trong dạy học.
Hai kiểu triển khai giáo dục môi trường trong nhà trường là: Giáo dục môi trường thông
qua chương trình giảng dạy của môn học trong nhà trường và Giáo dục môi trường được
triển khai như một hoạt động độc lập.
V. Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường
5.1. Phương pháp trần thuật: Đây là phương pháp dùng lời. Sử dụng phương pháp này
để mô tả sự vật, hiện tượng của môi trường.
VD : Kể chuyện cho HS trường hợp phun thuốc trừ sâu không đúng quy định gây
độc cho người và gia súc.
5.2. Phương pháp giảng giải
Thường sử dụng khi giải thích các vấn đề. GV nêu ra các dẫn chứng để làm rõ
những kiến thức mới và khó về môi trường.
VD : Khi nói về hiện tượng ô nhiễm nguồn nước thì nêu rõ nguyên nhân dẫn đến
hiện tượng ô nhiễm.
5.3. Phương pháp vấn đáp:
GV đưa ra câu hỏi, HS trả lời, cũng có khi HS hỏi, GV trả lời hoặc giữa HS và HS.
VD : Vì sao biển càng ngày càng ăn sâu vào đất liền ?
5.4. Phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan:
Các phương tiện trực quan như: Tranh ảnh, băng hình video, phim ảnh lồng ghép
vào bài giảng điện tử phù hợp với nội dung bài hoc.
5.5. Phương pháp dạy học hoạt động theo nhóm
15

tham gia có hiệu quả vào việc phòng ngừa và giải quyết các vấn đề về môi trường cụ thể
nơi sinh sống và làm việc.
2. Kiến nghị và đề xuất
Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường, của từng môn học giáo viên cần tăng cường
tích hợp lồng ghép kiến thức BVMT vào trong bài dạy một cách phù hợp nhằm để nâng
cao chất lượng dạy và học.
Nội dung chuyên đề không thể tránh được những hạn chế và tồn tại, rất mong sự quan
tâm của đồng nghiệp và các cấp quản lý cho ý kiến góp ý và nhận xét, để tôi hoàn thiện
và nghiên cứu sâu hơn đề tài này trong thời gian tới.
18
19