PHẦN I: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môi trường là không gian sinh sống của con người và sinh vật.
Tuy nhiên sự phát triển nhanh về kinh tế - Xã hội đã làm cho môi
trường sống bị hủy hoại, xuống cấp trầm trọng, những suy thoái của
môi trường ngày càng đe dọa cuộc sống của loài người trên trái đất,
những trận lũ lụt, hạn hán, những trận bão kinh hoàng xảy ra ở VN và
các nước trên thế giới phải hứng chịu trong thời gian vừa qua là
những thách thức của tự nhiên đối với những tác động của con người.
Tình hình môi trường thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng
hiện nay đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Trước tình hình đó việc giáo
dục ý thức, trách nhiệm cho học sinh nói riêng và mọi người nói
chung biết bảo vệ môi trường là điều hết sức cần thiết để đảm bảo sự
phát triển bền vững của xã hội.
Để giải quyết tận gốc vấn đề môi trường trước hết phải bắt đầu
từ nhận thức, mà hiện nay chưa có một giáo trình hay môn học nào ở
THPT giáo dục môi trường cho học sinh. Vì vậy việc giáo dục môi
trường chủ yếu được lồng ghép, tích hợp vào một số môn học trong đó
có môn Công nghệ 10, có nhiều nội dung phù hợp để giáo dục môi
trường cho học sinh.
Để đáp ứng mục tiêu dạy học hiện nay là phải đảm bảo ba yêu
cầu về: Kiến thức, kĩ năng và thái độ trong mỗi tiết dạy. Có nghĩa là:
Ngoài việc truyền thụ kiến thức và rèn luyện kĩ năng giáo viên cần
hình thành cho học sinh một nhân cách, lối sống tốt. Nói về góc độ
môn Công nghệ, trách nhiệm của giáo viên là phải từng bước hình
thành cho các em một lối sống lành mạnh, biết yêu quý thiên nhiên và
sống thân thiện với thiên nhiên. Từ đó các em mới có trách nhiệm bảo
vệ thiên nhiên và môi trường, giữ gìn vệ sinh nơi các em đang sinh
sống và học tập. Thực tế trong thời gian giảng dạy tại trường THPT
Hoằng Hoá 3, bản thân tôi luôn đổi mới phương pháp dạy học theo
1
hướng tích cực, lồng ghép tích hợp các kiến thức cơ bản bài học với
vấn đề môi trường hiện tại và tương lai.
1.1.3. Sự cần thiết của việc giáo dục bảo vệ môi trường trong
trường THPT
Những hiểm họa suy thoái môi trường đang ngày càng đe dọa
cuộc sống của loài người. Chính vì vậy, bảo vệ môi trường là vấn đề
sống còn của nhân loại và của mỗi Quốc gia.
Nguyên nhân cơ bản gây suy thoái môi trường là do sự thiếu
hiểu biết, thiếu ý thức của con người
Giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những biện pháp hữu
hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp để
thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước.
1.1.4. Mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường trong các trường
THPT
* Kiến thức: Giúp HS tích luỹ được nhiều kinh nghiệm khác nhau và
có sự hiểu biết cơ bản về môi trường và những vấn đề có liên quan.
* Kĩ năng: Giúp HS có được các kĩ năng trong việc xác định và giải
quyết các vấn đề về môi trường
* Thái độ : Giúp HS hình thành được những giá trị và ý thức quan tâm
vì môi trường cũng như động cơ thúc đẩy trong việc tham gia tích cực
vào việc bảo vệ và cải thiện môi trường.
* Tham gia: Tạo cơ hội cho các đoàn thể xã hội và cá nhân tham gia
một cách tích cực ở mọi cấp trong việc giải quyết những vấn đề về
môi trường.
1.1.5. Nguyên tắc, phương thức giáo dục BVMT trong trường
THPT
1.1.5.1. Nguyên tắc
- Giáo dục BVMT là một lĩnh vực giáo dục liên ngành, tích hợp
vào các môn học và các hoạt động. Giáo dục BVMT không phải là
3
ghép thêm vào chương trình giáo dục như là một bộ môn riêng biệt
1.1.5.2. Phương thức giáo dục:
- Giáo dục bảo vệ môi trường là một lĩnh vực giáo dục liên
ngành, vì vậy được triển khai theo phương thức tích hợp.
Việc tích hợp thể hiện ở 3 mức độ:
+ Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài học hoặc
của chương phù hợp hoàn toàn với mục tiêu và nội dung của giáo dục
BVMT.
+ Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có mục tiêu và nội
dung giáo dục BVMT.
+ Mức độ liên hệ : Có điều kiện liên hệ một cách logic.
Các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ngoài lớp học:
+ Hoạt động tham quan theo chủ đề.
+ Điều tra, khảo sát, nghiên cứu tình hình môi trường địa
phương thảo luận phương án xử lí.
+ Hoạt động trồng cây, xanh hóa nhà trường.
+ Tổ chức thi tìm hiểu về môi trường.
+ Hoạt động Đoàn TN về bảo vệ môi trường.
1.2. Giáo dục môi trường trong môn công nghệ 10
1.2.1. Chương trình tích hợp giáo dục môi trường cấp THPT
Giáo dục môi trường được tích hợp vào nhiều môn học ở trường
THPT, trong đó có môn sinh học, công nghệ 10. Đây là một trong
những bộ môn có khả năng đưa giáo dục môi trường vào một cách
thuận lợi nhất vì các nội dung trong chương trình Công nghệ đều có
khả năng đề cập nội dung GDMT.
5
- Khi soạn giáo án, Giáo viên cần xem xét, nghiên cứu và chọn
lọc những nội dung GDMT phù hợp để đưa vào nội dung bài giảng
dưới dạng :
+ Lồng ghép toàn phần (nếu toàn bài có nội dung giáo dục môi
trường).
chương trình và SGK, nhưng dựa vào nội dung bài học, GV có thể bổ
sung kiến thức GDMT có liên quan với bài học qua giờ giảng trên lớp.
VD. Khi dạy phần 2 - Tạo lập doanh nghiệp, GV có thể liên hệ
các doanh nghiệp tiết kiệm chi phí trong kinh doanh, nhưng vẫn phải
đảm bảo hệ thông xử lý chất thải, không gây ảnh hưởng tới môi
trường xung quanh.
II. Thực trạng đề tài
2.1. Thuận lợi
Trường THPT Hoằng Hoá 3: có bề dày về thành tích, trường
đang phấn đấu để được công nhận là trường chuẩn Quốc gia, trường
đã có nhiều thành tích nổi bật về mọi mặt so với các trường THPT
trong huyện.
Học sinh của trường đã có ý thức thực sự trong việc học tập. Có
nhiều em ngoan, chú ý nghe giảng và ghi chép bài đầy đủ.
Cơ sở vật chất của lớp học tương đối đầy đủ bước đầu đã góp
phần nâng cao chất lượng giảng dạy.
Phần lớn các em học sinh đã có ý thức trong việc thực hiện các nền
nếp nội quy của nhà trường.
Ban giám hiệu nhà trường quan tâm sát sao đến chất lượng dạy
và học đồng thời cũng luôn chú ý đến việc đầu tư cơ sở vật chất cho
việc dạy và học.
Ban giám hiệu cũng rất quan tâm đến vấn đề tích hợp giáo dục
môi trường trong các môn học.
7
2.2. Khó khăn
Năm học 2012 - 2013 là năm học thứ sáu áp dụng chương trình
thay sách ở bậc THPT. Sách mới, kiến thức, phương pháp mới là một
thách thức rất lớn đối với cả người dạy và người học ngoài ra năm
2011 Bộ GD&ĐT lại ra sách chuẩn kiến thức kỹ năng
Thiết bị thí nghiệm thực hành của khối 10 và 11 còn thiếu nhiều.
Nhiệmvụ của con ngời phải ngăn chặn hiên tượng ngập mặn để
giữ diện tích đất trồng sản xuất nông nghiệp và bảo vệ môi trờng.
Bài 12. Đặc điểm, tính chất kỹ thuật sử dụng một số loại phân bón
thông thường
Để tích hợp giáo dục môi trường vào nội dung này, giáo viên đặt
các câu hỏi :
Bón phân không đúng yêu cầu kỹ thuật gây tác hại gì ?
Tại sao không bón phân bắc cha ủ hoai ?
Bón nhiều phân đạm gây tác hại gì với đất trồng ?
Bón phân không cân đối liều lợng theo chỉ dẫn gây ra hiện tợng
gì ?
Bài 13. Ứng dụng công nghệ vi sinh trong sản xuất phân bón
Qua phân tích tác dụng của phân vi sinh đối với cây trồng, sử
dụng phân vi sinh không gây tác hại đến môi trờng, đồng thời có tác
dụng cải tạo đất tốt.
Bài 15. Điều kiện phát sinh phát triển của sâu, bệnh hại cây trồng
Để tích hợp giáo dục môi trường, khi giảng về mối quan hệ giữa
sâu, bệnh với môi trường giáo viên cung cấp cho học sinh những
thông tin về ngăn chặn sự phát ttriển của sâu bênh qua chăm sóc, làm
đất, sử dụng thuốc đúng kỹ thuật, phù hợp về liều lợng để ngăn chặn
mần bệnh, bảo vệ môi trờng đất, nớc, bảo vệ môi trờng sinh thái.
Bài 17. Phòng trừ tổng hợp dịch hại cây trồng
9
Khi giảng dạy nội dung các biện pháp chủ yếu phòng trừ tổng
hợp dịch hại cây trồng, giáo viên kết hợp việc phân tích quan hệ với
môi trờng để từ đó hướng dẫn học sinh biết biện pháp để phát triển
nông nghiệp bền vững. Giáo viên có thể đặt các câu hỏi như sau :
Vì sao sử dụng biện pháp kỹ thuật là bảo vệ môi trường?
Biện pháp sinh học có tác dụng gì trong việc giữ cho cân bàng
sinh thái ?
Khi dạy phần này, để tích hợp giáo dục môi trờng trong nội dung
các bài, giáo viên cung cấp cho học sinh qua việc hoạch toán của
doanh nghiệp trong đó phải tính toán cả chi phí cho việc vệ sinh, bảo
vệ môi trờng. Trong hoạt động kinh doanh của hộ gia đinh phải có
những yêu cầu bắt buộc về bảo vệ môi trờng sống. Giáo viên lấy
những ví dụ về việc không tuân thủ quy định về xử lý chất thải, nc
thải của một số doạnh nghiệp (đài báo đã thông tin) gây tác hại
nghiêm trọng cho môi trờng và con ngi
3.2. Kt qu tớch hp giỏo dc mụi trng trong mụn Cụng ngh
10 trng THPT Hong hoỏ 3
Qua quỏ trỡnh kho sỏt ni dung tớch hp giỏo dc mụi trng trong
day hc cụng ngh 10 3 lp khi 10 t kt qu bc u nh sau:
Lp
Tng
s
Gii Khỏ
Trung
bỡnh
SL % SL % SL %
10A10 42 18 43% 15 36% 9 21%
10A6 44 17 38% 24 55% 3 7%
10A7 46 15 34% 20 43% 11 23%
T tỡnh trờn tụi nhn thy cn phi cú nhng bin phỏp trong vn
giỏo dc mụi trng v tớch hp giỏo dc mụi trng trong bi dy
Cụng ngh trng THPT Hong hoỏ 3 t hiu qu cao.
11
Với vấn đề giáo dục môi trường, giáo viên cần bổ sung kiến
thức cho học sinh hiểu biết các hoạt động của giáo dục môi trường.
Trong thực tiễn sư phạm, mỗi môi trường thuộc về một vùng
miền cụ thể, nằm trong bối cảnh văn hoá đó có một môi trường giáo
Giáo dục môi trường cũng tạo cơ hội để hình thành sử dụng các kĩ
năng liên quan đến cuộc sống hôm nay và ngày mai của các em.
Vấn đề giáo dục môi trường ở nhà trường làm cho học sinh và
giáo viên có ý thức thường xuyên và luôn nhạy cảm đối với mọi khía
cạnh của môi trường. Thu nhận được những thông tin và kiến thức cơ
bản về môi trường và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hoạt động con người
và môi trường. Phát triển những kĩ năng cơ bản bảo vệ và gìn giữ môi
trường, kĩ năng dự đoán, phòng tránh và giải quyết những vấn đề môi
trường nảy sinh. Tham gia tích cực vào những hoạt động khôi phục,
bảo vệ và gìn giữ môi trường, có ý thức về tầm quan trọng của môi
trường trong sạch đối với sức khoẻ con người, với chất lượng cuộc
sống chúng ta.
4.2. Xây dựng hoạt động giáo dục trong dạy học.
Hai kiểu triển khai giáo dục môi trường trong nhà trường là:
Giáo dục môi trường thông qua chương trình giảng dạy của môn học
trong nhà trường và Giáo dục môi trường được triển khai như một
hoạt động độc lập.
V. Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục môi trường
5.1. Phương pháp trần thuật: Đây là phương pháp dùng lời. Sử dụng
phương pháp này để mô tả sự vật, hiện tượng của môi trường.
VD : Kể chuyện cho HS trường hợp phun thuốc trừ sâu không
đúng quy định gây độc cho người và gia súc.
5.2. Phương pháp giảng giải
13
Thường sử dụng khi giải thích các vấn đề. GV nêu ra các dẫn
chứng để làm rõ những kiến thức mới và khó về môi trường.
VD : Khi nói về hiện tượng ô nhiễm nguồn nước thì nêu rõ
nguyên nhân dẫn đến hiện tượng ô nhiễm.
5.3. Phương pháp vấn đáp:
GV đưa ra câu hỏi, HS trả lời, cũng có khi HS hỏi, GV trả lời
trường. Vây để tận dụng được phế phẩm trồng trọt, không gây ô
nhiễm môi trường, bà con nông dân nên xử lý rơm rạ bằng chế phẩm
sinh học để làm phân bón.
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường đưa vào môn học một cách
phù hợp sẽ hình thành cho học sinh kiến thức về bảo vệ môi trường từ
đó có thái độ cách ứng xử đứng đắn trước các vấn đề về môi trường.
Xây dựng quan niệm đúng đắn về ý thức trách nhiệm về giá trị
nhân cách. Đồng thời tham gia có hiệu quả vào việc phòng ngừa và
giải quyết các vấn đề về môi trường cụ thể nơi sinh sống và làm việc.
2. Kiến nghị và đề xuất
Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường, của từng môn học
giáo viên cần tăng cường tích hợp lồng ghép kiến thức BVMT vào
trong bài dạy một cách phù hợp nhằm để nâng cao chất lượng dạy và
học.
Nội dung chuyên đề không thể tránh được những hạn chế và tồn
tại, rất mong sự quan tâm của đồng nghiệp và các cấp quản lý cho ý
kiến góp ý và nhận xét, để tôi hoàn thiện và nghiên cứu sâu hơn đề tài
này trong thời gian tới.
15
XÁC NHẬN CỦA HIỆU
TRƯỞNG
Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm
2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)
Phạm Thị Oanh
Phần I. Lý do chon đề tài 1
Phần II. Nội dung đề tài 2
I. Cơ sở lý luận 2
1.1. Một số vấn đề chung về môi trường và giáo dục môi
trường
2
1.2. Giáo dục môi trường trong môn công nghệ 10 4
II. Thực trạng đề tài 5
2.1. Thuận lợi 5
2.2. Khó khăn 6
III. Nội dung và kết quả tích hợp giáo dục môi trường
trong môn công nghệ 10 ở trường THPT Hoằng Hoá 3
6
3.1. Nội dung tích hợp giáo dục môi trường trong môn
CN 10
6
3.2. Kết quả thực hiện 8
IV. Các giải pháp 10
V. Phương pháp tích hợp giáo dục môi trường trong môn
CN10 ở trường THPT
10
Phần 3: Kết luận và kiến nghị 12
Phục lục
20
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT HOẰNG HOÁ 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:
TÍCH HỢP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG DẠY HỌC MÔN
CÔNG NGHỆ 10 NHẰM NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ MÔI